İŞ MÜFETTİŞLERİ BÖLGE MÜDÜRLÜKLERİNE BAĞLI DEĞİLDİR     

 

26 Ekim 2006

 

Cumhur Sinan ÖZDEMİR

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

İş Müfettişi –ANKARA

csnozdemir@gmail.com

 

İŞ MÜFETTİŞLERİ BÖLGE MÜDÜRLÜKLERİNE BAĞLI DEĞİLDİR

 

İş Müfettişleri çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izler, denetler ve teftiş eder. İş Müfettişleri görevlerini, İş Teftiş Kurulu Başkanlığının talimatları doğrultusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı adına yapar.

 

Uygulamada “Bölge Çalışma Müdürlüğü”, “Bölge Çalışma Müdürlüğü İş Müfettişi” vb. kavramlar çok sık olarak uygulanmaktadır. 2005 Yılı Yargıtay Kararlarında[1] da[2] benzer kavramlar yer almaya başlayınca İş Müfettişi olarak kendimizi tam olarak anlatamadığımız kanaati oluşmuş ve bu yazı düzenlenmiştir.

 

1- 04.04.1995 tarih ve 4101 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucu "Bölge Çalışma! Müdürlüğü"  tabiri "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.

 

2- Devlet, çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izler, denetler ve teftiş eder. Bu ödev Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı ihtiyaca yetecek sayı ve özellikte teftiş ve denetlemeye yetkili İş Müfettişlerince yapılır…[3]

 

3- İş hayatının izlenmesi, denetlenmesi ve teftişiyle ödevli olan İş Müfettişleri, işyerlerini ve eklentilerini, işin yürütülmesi tarzını ve ilgili belgeleri, araç ve gereçleri, cihaz ve makineleri, ham ve işlenmiş maddelerle, iş için gerekli olan malzemeyi… gerektiği zamanlarda ve işçilerin yaşamına, sağlığına, güvenliğine, eğitimine, dinlenmesine veya oturup yatmasına ilişkin tesis ve tertipleri her zaman görmek, araştırmak ve incelemek ve bu Kanunla suç sayılan eylemlere rastladığı zaman bu hususta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak İş Teftişi Tüzüğünde açıklanan şekillerde bu halleri önlemek yetkisine sahiptirler. Teftiş ve denetleme sırasında işverenler, işçiler ve bu işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme ve teftişle görevli İş Müfettişleri tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek ve birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmak için kendilerine her çeşit kolaylığı göstermek ve bu yoldaki emir ve isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler. Çalışma hayatını izleme, denetleme ve teftişe yetkili İş Müfettişleri tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerlidir[4].

 

4- İş hayatını izleme, denetleme ve teftiş yetkisi olan İş Müfettişleri görevlerini yaparlarken işin normal gidişini ve işyerinin işlemesini, inceledikleri konunun niteliğine göre mümkün olduğu kadar aksatmamak, durdurmamak ve güçleştirmemekle ve resmi işlemlerin yürütülüp sonuçlandırılması için, açıklanması gerekmedikçe, işverenin ve  işyerinin meslek sırları ve şartları, ekonomik ve ticari hal ve durumları hakkında gördükleri ve öğrendikleri hususları tamamen gizli tutmak ve kendileri tarafından bilgileri ve ifadeleri alınan yahut kendilerine başvuran veya ihbarda bulunan işçilerin ve başka kişilerin isimlerini ve kimliklerini açıklamamakla yükümlüdürler[5].

 

5- İş Teftiş Kurulu Başkanlığı,Bakanlık Teşkilat Kanununa[6] göre; Danışma ve Denetim Birimleri içinde yer alır[7].

 

6- İş Teftiş Kurulu Başkanlığı[8] Bakan adına aşağıdaki görevleri yapar:

 

a) Çalışma hayatı ile ilgili mevzuat çerçevesinde programlı veya program dışı teftiş, inceleme, soruşturma yapmak, gerekli önlemleri almak veya aldırmak.

b) Uluslararası sözleşmeler çerçevesinde iş yerlerinde uygulamaları incelemek ve izlemek,

c) Çalışma hayatı ile ilgili mevzuatın uygulanmasını izlemek.

d) Çalışma hayatı ile ilgili mevzuat çalışmaları yapmak, gerektiğinde, teftiş ve denetimler sonucunda, mevzuatın aksayan yönleri, uygulanabilirliği, sektörel bazda ilgili kurum ve kuruluşlarca alınması gereken önlemleri belirleyen Genel Değerlendirme Raporu hazırlamak.

e) Denetim sonuçlarına ilişkin istatistikleri tutmak, değerlendirmek ve yorumlamak.

f) Özel kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.

g) Müfettişlerin iş teftişi ile ilgili faaliyet ve işlemleriyle ilgili teftiş, inceleme ve soruşturmaları yürütmek.

h) Bakanlık makamı tarafından verilen benzeri işleri yapmak.

 

7- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlükleri Bakanlığın taşra birimleridir ve Çalışma Genel Müdürlüğüne bağlı olarak 23 ilde[9] faaliyet göstermektedir. Bilindiği üzere 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işyeri kuran işverenler işyerinin bağlı bulunduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğünden dosya açtırmak ve işyeri numarası almak zorundadırlar[10]. İş Müfettişleri tarafından yapılan teftişler sonucu düzenlenen raporlar muhafaza edilmek ve/veya idari işlem varsa uygulanmak üzere ilgili Bölge Müdürlüklerine gönderilmektedir. İş Müfettişlerince verilen idari para cezaları ilgili Bölge Müdürünce ilgililere tebliği edilmektedir[11]. Uygulamada en çok bilinen ise işçi şikayet dilekçelerinin[12] Bölge Müdürlükleri aracılığıyla, İş Teftiş Kurulu Başkanlığına ve/veya İş Teftiş Grup Başkanlıklarına iletilmesidir.Şikayet dilekçeleri İş Müfettişleri tarafından incelenir, rapora bağlanır ve İş Müfettişinin görüşü doğrultusunda şikayetçi şahısa ilgili Bölge Müdürlüğünce tebliği edilir.

 

8- İş Müfettişleri; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüklerinde işyeri dosyalarını incelemek ve/veya Bölge Müdürlüklerinin fiziki imkânı varsa çalışma ofisi olarak kullanmak için belirli sürelerde bulunurlar. İş Teftiş Kurulu Başkanlığının onayı ve ilgili Grup Başkanlıklarının görevlendirmesi ile İş Müfettişleri 81 ilde yılın 12 ayı görev yaparlar. 10 ilde İş Teftiş Grup Başkanlığı[13] faaliyet göstermektedir. İş Müfettişleri genelde Grup Başkanlıklarının bağlı olduğu illerde denetimlerde bulunurlar.Örneğin; İş Teftiş Ankara Grup Başkanlığına 22[14] il İş Teftiş Erzurum Grup Başkanlığına 10[15] il bağlıdır. İş yoğunluğuna göre İş Müfettişleri  değişik Grup Başkanlıklarına bağlı olarak da görevlendirilmektedir.İş Müfettişlerinin merkez dışı teftiş görevleri genelde 1-3 hafta arasında değişmektedir.

 

9- İş denetiminin uluslararası dayanağını, 11.7.1947 tarihli ve 81 sayılı Sanayi ve Ticarette İş Denetimi Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmesi oluşturmaktadır. Türkiye, 13.12.1950 tarih ve 5690 sayılı yasayla bu sözleşmeyi onaylayarak yükümlülük altına girmiştir. Anayasamızın 90. maddesine göre, bu sözleşme yasa hükmündedir ve Anayasaya aykırılığı ileri sürülerek Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Sözleşmenin amacı, işyerlerinin düzenli denetimi yoluyla işçilerin korunmasını amaçlayan hükümlerin uygulanmasını sağlamaktır…[16]

 

Sonuç:

           

Bölge Çalışma Müdürlüğü tabiri 1995 yılında yapılan yasal değişiklik sonucu  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü olarak değişmiştir.

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlükleri Bakanlığın taşra birimleridir ve Çalışma Genel Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösterirler. Bölge Müdürlüklerinde devamlı İş Müfettişi bulunmadığı gibi, Bölge Müdürlüklerinin İş Müfettişi gönderme ve/veya teftiş yaptırma gibi yetkileri de yoktur. İş Müfettişleri Bölge Müdürlüklerinde işyeri dosyalarını incelemek ve Bölge Müdürlüklerinin fiziki imkânı varsa çalışma ofisi olarak kullanmak için belirli sürelerde bulunurlar. İş Müfettişleri tarafından yapılan teftişler sonucu düzenlenen raporlar muhafaza edilmek ve/veya idari işlem varsa uygulanmak üzere ilgili Bölge Müdürlüklerine gönderilir. Rapor sonucu ilgili Bölge Müdürünce ilgililere tebliği edilir.

 

İş Müfettişleri görevlerini, İş Teftiş Kurulu Başkanlığının talimatları doğrultusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı adına yapar ve üçlü kararname ile atanır.

 

İş Teftiş Kurulu uluslararası bir sözleşmeden kaynağını alan ilk ve tek teftiş kuruludur. İş Müfettişliği de uluslararası bir meslek statüsündedir.



[1]T.C.Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Esas No.2004/24899,Karar No.2005/13564,Tarihi:18.04.2005 Özet: Bölge Çalışma Müdürlüğü iş müfettişi davacının işe giriş tarihini 20.04.1998 tarihi olarak saptamıştır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 89/son maddesi uyarınca, müfettişlerin tespite yönelik raporları aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.

[2]T.C.Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Esas No.2005/26424,Karar No.2005/29282,Tarihi:12.09.2005 Özet: Dosya içeriğine göre, davalı işveren,Bölge Çalışma Müdürlüğü iş müfettişliği tespiti sırasında, fesih tarihinde alındığı kabul edilen, ibranameyi sunamamış ve yıllık ücretli izin alacağı olduğuna dair tespit tutanağını işveren vekili imzalayarak kabul etmiştir. BÇM iş müfettişlerinin raporları 4857 sayılı İş Kanunu'nun 92. maddesinin son cümlesi uyarınca aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir. Ayrıca, sunulan ibranamede maktu ve kaşeli tarih içerdiği gibi, davacıya bu belgeye karşı diyecekleri sorulmamıştır. Davacının ibraz ettiği belgelerde feshin işverence gerçekleştirildiği ve sadece kıdem tazminatının ödendiği anlaşılmak-tadır. Bu belgelerde davalı işverenin savunması ile çeliştiğini göstermektedir. Somut bu maddi ve hukuki olgulara göre, isteğin reddi hatalıdır. 

[3] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:91

[4] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:92

[5] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:93

[6] 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 18.01.1985 tarih,18639 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.www.calisma.gov.tr/mevzuat

[7] 3146 sayılı Kanun Madde:13

[8] 3146 sayılı Kanun Madde 15 – (Değişik : 24/8/2000 - KHK - 618/22 md.; İptal: Ana.Mah.nin 31/10/2000 tarih ve E.:2000/62, K.:2000/35 sayılı Kararı ile; Değişik:16/7/2003 - 4947/19 md.)

[10] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:3

[11] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:108

[12] 4857 sayılı İş Kanunu Madde:94

[13] www.calisma.gov.tr/Adana-Ankara-Antalya-Bursa-Erzurum-İstanbul-İzmir-Malatya-Samsun-Zonguldak

[14] Ankara-Sakarya-Bolu-Düzce-Konya-Kayseri-Kütahya-Afyon-Sivas-Tokat-Kırşehir-Kocaeli-Kastamonu-Çankırı-Kırıkkale-Yozgat-Nevşehir-Niğde-Eskişehir-Karaman-Bilecik-Aksaray

[15] Erzurum-Erzincan-Kars-Van-Hakkari-Ağrı-Bitlis-Bayburt-Iğdır-Ardahan

 

© www.alomaliye.com

 

Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz

 

YAZARIN KİTAPLARI

 

 

  

EKONOMİ HABERLERİ

 

 

 

 

 

 

 

...............................

:. Kurumlar Vergisi Prog.

:. İş Kanunu Programı

:. Kıdem-İhbar Programı

:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...

...............................