EMEKLİ OLUP TEKRAR ÇALIŞMAYA BAŞLAYAN GELİR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ 01.01.2007 TARİHİNDEN İTİBAREN SOSYAL GÜVENLİK DESTEKLEME PRİMİ ÖDEYECEKLER     

 

 

26 Ekim 2006

 

Rüknettin Kumkale

YMM

ruknettin@kumkale.tr.tc

 

EMEKLİ OLUP TEKRAR ÇALIŞMAYA BAŞLAYAN GELİR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ 01.01.2007 TARİHİNDEN İTİBAREN SOSYAL GÜVENLİK DESTEKLEME PRİMİ ÖDEYECEKLER

 

31.05.2006 tarihinde kabul edilerek 16.06.2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu” 01.01.2007 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.

 

Bu kanun ile getirilen  Yaşlılık aylığı almakta iken tekrar çalışmaya başlayan Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanların Sosyal Güvenlik Destekleme Primi ödeyecek olmaları konusu, kanunun yürürlüğe girmesine çok az zaman kala bu prim ile muhatap olacaklar tarafından bilinmemektedir.

 

1. İlgili Kanun Maddeleri

 

1.1.  Kanun’un “Genel sağlık sigortalısı sayılanlar” başlıklı 60. Maddesinin  a/2 maddesine göre Yerleşim yeri Türkiye’de olan kişilerden Kanun’un 4.maddesi’nin birinci fıkrasının (b) bendi gereği sigortalı sayılan kişiler Genel Sağlık Sigortalısı sayılmaktadırlar.

 

1.2. Kanun’un “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4 maddesi nin (b) bendine göre ise, “b) Köy ve mahalle muhtarları, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

 

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

 

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlar,

 

3) Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,”

 

Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; sigortalı sayılmaktadırlar.

 

1.3. Kanun’un “Yaşlılık aylığının başlangıcı, kesilmesi veya sosyal güvenlik destek primi ödenmesi başlıklı” 30. maddesinin 4. fıkrası şu hükümleri içermektedir. “ Yaşlılık aylığı almakta iken bu Kanuna tâbi sigortalı olarak yeniden çalışmaya başlayanlardan veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi faaliyete devam edeceğini beyan edenlerden aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilir. Bunlardan 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin (e) bendi gereğince sosyal güvenlik destek primi alınır. Sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler bu Kanuna göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısına ilave edilmez, 31 inci ve 36 ncı madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılmaz.”

 

1.4. Kanun’un 30. maddesinin 4. fıkrasında sözü edilen “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 9 ve 10, bentleri şu hükümleri taşımaktadır. “ 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların aylık prime esas kazançları, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından Kurumca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Ancak beyan edilen kazançta bir değişiklik olması durumunda, sigortalının yeniden beyan ettiği kazanç üzerinden hesaplanan prim tahsil edilir.

 

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişi, aynı zamanda işveren ise beyan edeceği aylık kazancı, çalıştırdığı sigortalıların kazancının en yükseğinden az olamaz. Beyanda bulunmayan sigortalının primleri, prime esas asgarî aylık kazanç üzerinden hesap ve tahsil edilir. Beyanda bulunmayan veya beyan ettiği kazancın düşük olduğu tespit edilen sigortalıların prime esas kazançları, tespit edilen kazanç düzeyine çıkartılarak beyan edilen kazançla arasındaki farkın primi 89 uncu madde hükümlerine göre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilir.

 

1.5. Kanun’un 30. maddesinin 4. fıkrasında sözü edilen “Prim Oranları ve Devlet katkısı“  başlıklı 81. maddesinin “e” bendi ise şu hükümleri taşımaktadır. “e) Yaşlılık aylığı almakta iken bu Kanuna tâbi bir işte çalışanlara uygulanacak sosyal güvenlik destek primi oranı (a), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen prim oranlarının toplamı kadardır. Sigortalı ve işveren hissesi bu bentlerde belirtilen oranlardadır.”

 

1.6. Kanun’un “Prim Oranları ve Devlet katkısı“  başlıklı 81. maddesinin “g” bendi ise şu hükümleri taşımaktadır. “g) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılar (a), (c) ve (f) bentlerindeki prim oranlarının toplamı üzerinden, şayet sosyal güvenlik destek primi ödemek suretiyle çalışıyorlar ise (e) bendinde belirtilen prim oranlarının toplamı üzerinden primlerini öderler. “

 

1.7. Yukarıdaki maddede sözünü ettiğimiz 81. Maddenin “e” bendinde geçen “a”, “c” ve “f” bendleri de aşağıya alınmıştır.

 

a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20'sidir. Bunun % 9'u sigortalı hissesi, % 11'i işveren hissesidir.

 

c) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre % 1 ilâ % 6,5 oranları arasında olmak üzere, 83 üncü maddeye göre Kurumca belirlenir. Bu primin tamamını işveren öder.

 

f) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5'idir. Bu primin % 5'i sigortalı, % 7,5'i ise işveren hissesidir. Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanların genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın % 12'sidir.

 

1.8. Kanun’un 82.maddesi ise “günlük kazanç sınırlarını” belirlemiştir. Buna göre :

 

“Günlük kazanç sınırları

 

MADDE 82- Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı, asgarî ücretin otuzda biri, üst sınırı ise günlük kazanç alt sınırının 6,5 katıdır.

 

Günlük kazançları yukarıdaki fıkrada belirtilen alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

 

İkinci fıkraya göre sigortalının kazancı alt sınırın altında ise bu kazanç ile alt sınır arasındaki farka ait sigorta primleri ile ücretsiz çalışan sigortalılara ait sigorta primlerinin tümünü işveren öder.

 

Sigortalıların bu Kanunun 53 üncü maddesine göre belirlenen aynı sigortalılık haline tâbi olacak şekilde birden fazla işte çalışması nedeniyle Kuruma ödenen primler toplamı, bu sigortalılık hali için belirlenen prime esas kazanç üst sınırı üzerinden hesaplanacak miktarı aşarsa, aşan kısmın tamamı, sigortalının talebi üzerine en geç talep tarihini takip eden ay içinde hissesi oranında sigortalıya defaten geri ödenir. Geri verilen primler için ayrıca gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmez.”

 

1.9. Kanun’un “Primlerin ödenmesi”  başlıklı 88. maddesinin 5. fıkrası şu hükümleri taşımaktadır :

 

“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanların, her ay için otuz tam gün prim ödemesi zorunludur. Bu kapsamdaki sigortalılardan, bu Kanuna göre tescilleri yapıldığı halde, beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarının Kurumca yapılacak bildirimde belirtilen süre içerisinde ödenmemesi halinde, daha önce prim ödemesi bulunan sigortalının ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle, prim ödemesi bulunmayan sigortalının ise tescil tarihi itibariyle sigortalılığı durdurulur. Prim borcunun ait olduğu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez. Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarını, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. “

 

1.10. Kanun’un 92. Maddesi “Sigortalılığın zorunlu oluşu, sona ermesi ve sosyal güvenlik sicil numarası”  başlığını taşımaktadır. Buna göre :

 

“MADDE 92- Kısa ve uzun vadeli sigortalar ile genel sağlık sigortası kapsamındaki kişilerin sigortalı olması zorunludur. Bu Kanunda yer alan sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak veya başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler geçersizdir.

 

Bu Kanuna göre alınacak sigorta primleri ve idarî para cezalarının ödenmesi için, Kurumca işverene yapılacak bildirim üzerine prim borçları ve idarî para cezaları ödenmezse, Kurumca düzenlenen prim borcunu ve idarî para cezasını gösteren belgeler resmî dairelerin usûlüne göre düzenledikleri belgeler hükmündedir.

 

Sigortalılık, bu Kanunda sayılan sigortalı sayılma şartlarının kaybedilmesi veya ölüm halinde sona erer.

 

Sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin; genel sağlık sigortalıları ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tescil ve diğer tüm işlemlerinde sosyal güvenlik sicil numarası olarak Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası, yabancı uyruklu kişiler için ise Kurumca verilecek sosyal güvenlik sicil numarası kullanılır. 

 

2. Yaşlılık aylığı almakta iken yeniden çalışmaya başlayanların durumu

 

Yukarıda belirttiğimiz Kanun maddeleri ışığında ;

 

2.1. Sosyal Güvenlik Primi Ödenmesi

 

Kanun’un “Yaşlılık aylığının başlangıcı, kesilmesi veya sosyal güvenlik destek primi ödenmesi başlıklı” 30. maddesinin 4. fıkrasında bulunan  “Yaşlılık aylığı almakta iken bu Kanuna tâbi sigortalı olarak yeniden çalışmaya başlayanlardan veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi faaliyete devam edeceğini beyan edenlerden aylıklarının kesilmemesi için yazılı istekte bulunanların yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam edilir. Bunlardan 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin (e) bendi gereğince sosyal güvenlik destek primi alınır.”   

 

Hükümlerine göre “ Sosyal Güvenlik Destek Primi” ödeyeceklerdir.

 

Kanun’un 4. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendini tekrar hatırlatalım :

 

“b) Köy ve mahalle muhtarları, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

 

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

 

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlar,

 

3) Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

 

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar, “

 

2.2. Ödenecek Sosyal Güvenlik Destek Primi’ne esas kazancın hesaplanması

 

Kanun’un 30. maddesinin 4. fıkrasında sözü edilen “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 9 ve 10, bentleri hükümlerine göre;  4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların aylık prime esas kazançları, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katı  tutarında olacaktır.  

 

Bu sigortalılar tarafından Kurumca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilecektir.

 

Ancak beyan edilen kazançta bir değişiklik olması durumunda, sigortalının yeniden beyan ettiği kazanç üzerinden hesaplanan prim tahsil edilecektir.

 

Eğer, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişi, aynı zamanda işveren ise beyan edeceği aylık kazancı, çalıştırdığı sigortalıların kazancının en yükseğinden az olamayacaktır.

 

Beyanda bulunmayan sigortalının primleri, prime esas asgarî aylık kazanç üzerinden hesap ve tahsil edilecektir.

 

Beyanda bulunmayan veya beyan ettiği kazancın düşük olduğu tespit edilen sigortalıların prime esas kazançları, tespit edilen kazanç düzeyine çıkartılarak beyan edilen kazançla arasındaki farkın primi 89 uncu madde hükümlerine göre gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilecektir.

 

2.3. Ödenecek Prim Ne kadar olacaktır

 

- Kanun’un “Prim Oranları ve Devlet katkısı“  başlıklı 81. maddesinin “g” bendi ise şu hükümlerine göre;  şayet sosyal güvenlik destek primi ödemek suretiyle çalışıyorlar ise 81 maddenin (e) bendinde belirtilen prim oranlarının toplamı üzerinden primlerini ödeyeceklerdir.

 

- 81. maddenin (e) bendine göre ise, Yaşlılık aylığı almakta iken bu Kanuna tâbi bir işte çalışanlara uygulanacak sosyal güvenlik destek primi oranı (a), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen prim oranlarının toplamı kadar olacaktır. Sigortalı ve işveren hissesi bu bentlerde belirtilen oranlardadır.

 

- Bu maddelerdeki prim oranları şu şekilde dir.

 

a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20'sidir. Bunun % 9'u sigortalı hissesi, % 11'i işveren hissesidir.

 

c) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, yapılan işin iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre % 1 ilâ % 6,5 oranları arasında olmak üzere, 83 üncü maddeye göre Kurumca belirlenir. Bu primin tamamını işveren öder.

 

f) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5'idir. Bu primin % 5'i sigortalı, % 7,5'i ise işveren hissesidir. Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanların genel sağlık sigortası primi, prime esas kazancın % 12'sidir.

 

Bu maddelerdeki oranları toplar isek,  % 20 + % 1 (tehlike derecesine göre % 6,5’a kadar çıkabilecektir) + % 12,5 = % 33,5  oranına ulaşılmaktadır.

 

3. Sonuç

 

Yaşlılık aylığı almakta iken işine devam etmek isteyen

 

- Köy ve Mahalle Muhtarları hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

 

- Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlar,

- Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya yönetim kurulu üyesi olan ortakları,

- Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları,

- Diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

- Tarımsal faaliyette bulunanlar,

 

kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katı  tutarında olacak aylık kazanç matrahı üzerinden en az % 33,5 oranında Sosyal Güvenlik Destek primi ödeyeceklerdir.

 

© www.alomaliye.com

 

Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz

 

EKONOMİ HABERLERİ

 

 

 

 

 

 

 

...............................

:. Kurumlar Vergisi Prog.

:. İş Kanunu Programı

:. Kıdem-İhbar Programı

:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...

...............................