|
|
''İSTİHDAM PAKETİ'' YASALAŞTI ''
16 Mayıs 2008
''İSTİHDAM PAKETİ'' YASALAŞTI ''
İstihdam paketi'' olarak adlandırılan İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
İstihdam paketi'' olarak adlandırılan İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
Genel Kuruldaki görüşmelerde verilen önergelerle, SSK ve Bağ-Kur prim
borçları yeniden yapılandırıldı.
Yasaya göre, SSK ve Bağ-Kur prim
borcunun tamamını, gecikme cezası ve gecikme zammının yüzde 15'ini 1 ay
içinde peşin ödeyenlerin, borç faizlerinin yüzde 85'i silinecek.
İşsizlik Sigortası Fonundan, GAP'a kaynak aktarılacak; fondan sağlanan
kaynak, yatırımlardan elde edilecek gelirlerle geri ödenecek.
İşe yeni alınan kadınlar ile 18-29 yaş arasındaki genç işsizlerin SSK primleri, 5 yıl boyunca İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak.
Sigortalıların, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işverenin ödeyeceği 5 puan Hazinece
karşılanacak.
İşsizlik Sigortası Fonunun 2008'e ait 1 milyar
YTL'lik neması ile gelecek 3 yıllık 2.5 milyar YTL'lik özelleştirme geliri
GAP için kullanılacak.
Özel sektörün çalıştırdığı özürlülerin SSK
primleri, Hazinece karşılanacak.
İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı, TBMM Genel Kurulunda kabul
edildi.
Yasayla, asıl işveren ile alt işveren (taşeron şirket) arasında
kurulan ilişkinin yazılı yapılması şartı getirildi.
Buna göre, iş alan
alt işveren, kendi iş yerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı
işverenlik sözleşmesini, gerekli belgelerle, çalışma bölge müdürlüklerine
bildirecek.
Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu iş yerine ait belgeler,
gerektiğinde iş müfettişlerince incelenecek. İnceleme sonucunda
muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş
raporu, işverene tebliğ edilecek.
İşveren, bu rapora, tebliğ tarihinden itibaren 6 iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilecek. İtiraz üzerine verilen kararlar, kesin sayılacak.
Eğer itiraz edilmemiş veya
mahkeme, muvazaalı işlemin tespitini onamışsa, tescil iptal edilecek. Alt
işverenin işçileri, başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılacak.
-ÖZÜRLÜ ÇALIŞTIRMA ZORUNLULUĞU-
Düzenlemeyle İş Kanunundaki
özürlü, eski hükümlü ve terör mağdurlarının çalıştırılma zorunluluğuna da
yeni düzenleme getirilerek, eski hükümlü ve terör mağdurları için işverene
getirilen zorunlu istihdam
kaldırıldı.
Özel sektörde daha önce işçi
sayısının yüzde 6 oranında özürlü çalıştırma şartı, yüzde 3'e indirildi.
İşverenler, 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör iş
yerlerinde, yüzde 3 özürlü, kamu iş
yerlerinde ise yüzde 4 özürlü ve yüzde 2
eski hükümlü işçiyi, meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun
işlerde çalıştıracaklar.
Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu
güvenliğiyle ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler korunacak.
-İŞVEREN HİSSESİ HAZİNECE KARŞILANACAK-
Özel sektörün
çalıştırmakta zorunlu olduğu yüzde 3'lük özürlü kontenjanında istihdam
edilenlerin primleri, işveren adına Hazine ödeyecek.
Yükümlü olmadıkları
halde özürlü çalıştıran veya kontenjan fazlası özürlü çalıştıran
işverenlerin, bu şekilde çalıştırdıkları özürlülerin primlerinin yarısı da
Hazine tarafından karşılanacak.
Hazinece, Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak
ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden karşılanacak.
Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi
uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacak.
Bu
maddeye aykırılık hallerinde tahsil edilecek cezalar, özürlülerin mesleki
eğitim ve mesleki rehabilitasyonu, kendi işini kurmaları, özürlünün iş
bulmasını sağlayacak destek teknolojileri ve bu gibi
projelerde
kullanılacak.
-İŞ YERİ KURMA İZNİ KALDIRILIYOR-
ILO
sözleşmesinde belirtildiği şekilde, iş yerlerinde sağlığa zararlı risklerin
tanımlanması ve
değerlendirilmesi zorunluluğu getiriliyor.
İş yerlerinde iş
sağlığı ve güvenliği şartlarının belirlenmesi ve gerekli önlemlerin
alınması, iş yerlerinde kullanılan araç, gereç, makine ve ham maddeler
yüzünden çıkabilecek iş kazaları ve meslek
hastalıklarının önlenmesi ve özel
durumları sebebiyle korunması gereken kişilerin çalışma şartlarının
düzenlenmesi Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmeliklerle belirlenecek.
Ayrıca iş sağlığı
ve güvenliği mevzuatına uygunluğu yönünden; işçi sayısı, işin ve iş yerinin
özellikleri ile tehlikesi dikkate alınarak işletme belgesi alması gereken iş
yerleri ile belgelendirilmesi gereken
işler veya ürünler ve bu belge veya
belgelerin alınmasına ilişkin usul ve esaslar, iş sağlığı ve güvenliği ile
ilgili konularda yapılacak risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm, inceleme ve
araştırmaların usul ve
esasları ile bunları yapacak kişi ve kuruluşların
niteliklerinin belirlenmesi, gerekli iznin verilmesi ve verilen iznin iptal
edilmesi hususlarına da yönetmelikte yer verilecek.
-İŞ SAĞLIĞI VE
GÜVENLİĞİ...-
İşverenler; devamlı olarak en az 50 işçi çalıştırdıkları
iş yerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin
belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek
hastalıklarının önlenmesi,
işçilerin ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu
sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, iş yerindeki işçi
sayısı, iş yerinin niteliği ve işin tehlike sınıf ve derecesine göre; bir iş
yeri sağlık ve
güvenlik birimi oluşturmakla, bir veya birden fazla iş yeri
hekimi ile gerektiğinde diğer sağlık personelini görevlendirmekle, sanayiden
sayılan işlerde iş güvenliği uzmanı olan bir veya birden fazla mühendis
veya teknik elemanı görevlendirmekle yükümlü olacak.
İşverenler, bu
yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını, bünyesinde çalıştırdığı ve
çıkarılacak yönetmelikte belirtilen vasıflara sahip personel ile yerine
getirebileceği gibi, işletme dışında kurulu ortak
sağlık ve güvenlik
birimlerinden hizmet alarak da yerine getirebilecek.
Bu şekilde hizmet
alınması işverenin sorumluklarını ortadan kaldırmayacak.
Kamu kurum ve
kuruluşlarında çalıştırılmakta olan hekimler, çalışmakta oldukları kurum ve
kuruluşların çalıştırdıkları işçilerin iş yeri hekimliği hizmetlerini
yürütecek. Bu kurum ve kuruluşların diğer
personel için oluşturulmuş olan
sağlık birimleri, iş yeri sağlık ve güvenlik birimi olarak da
kullanılabilecek.
-AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERDE EĞİTİM ZORUNLULUĞU...-
Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılacaklara, mesleki eğitim şartı
aranacak. Mesleki eğitim almamış işçiler; 16 yaşını doldurmamış genç
işçiler ve çocuklar gibi ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamayacak.
Kreş kurma zorunluluğu bulunan işletmeler, bu hizmeti dışarıdan
alabilecek. Dışarıdan bu hizmeti veren işletmelerle hizmet alımı
yapabilecekler. Daha önce yönetmelikle belirtilen dışarıdan kreş hizmeti
alımı, kanuna da konuluyor.
İş yerinin açılmasına izin vermeye yetkili
belediyeler ile diğer ilgili makamlar bu izni vermeden önce, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilmesi gerekli işletme belgesinin varlığını
araştıracak. Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca işletme belgesi
verilmemiş iş yerlerine belediyeler veya diğer ilgili makamlarca iş yeri
açılma izni verilemeyecek.
Böylece, iş yerlerinin kurulmasıyla ilgili
prosedürler hafifletilerek, iş yerlerinin kurulmasını özendirmek amacıyla
kurma izni alma mecburiyeti kanun metninden çıkarılıyor. İşletme belgesi
alınması konusu
ise yönetmelikle belirlenecek.
-MUVAZAALI BİLDİRİME
10 BİN YTL CEZA-
Yaptığı işle ilgili bölge müdürlüklerine bildirimde
bulunmayan alt işverene, çalıştırdığı her işçi için 150 YTL, 16 yaşını
doldurmamış genç işçiler, çocuklar ve mesleki eğitim almamış kişileri, ağır
ve tehlikeli
işlerde çalıştıranlara her işçi için 1000 YTL, iş yerini
muvazaalı olarak bildiren asıl işveren ile alt işveren veya vekillerine ayrı
ayrı 10 bin YTL idari para cezası verilecek.
İş yerinde alınmayan her iş
sağlığı ve güvenliği önlemi için işverene 200 YTL ceza uygulanacak.
Önlemlerin alınmaması halinde bu ceza her ay birer defa alınmaya devam
edilecek.
Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılan işçiler ile çalıştırılan 18
yaşından küçükler için doktor raporu almayan işverene, her işçi için 200
YTL ceza verilecek.
İş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması
için gerekli her türlü önlemi almayan, araç ve gereçleri noksansız
bulundurmayan işverenlere, işletme belgesi almadan iş yeri açanlara,
faaliyeti
durdurulan işi izin almadan devam ettiren veya kapatılan iş
yerlerini izinsiz açanlara, iş sağlığı ve güvenliği kurullarınca alınan
kararları uygulamayanlara 1000 YTL ceza uygulanacak.
Ağır ve tehlikeli
işlerde 16 yaşından küçükleri çalıştıran işveren veya vekili, her işçi için
1000 YTL, mesleki eğitim almamış işçi çalıştıran işveren veya vekili ise her
işçi için 500 YTL ceza ödeyecek.
Para cezaları, gerekçesi belirtilmek
şartıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürü tarafından
kesilecek. Özürlü çalıştırma şartına uymayanlar ile izin almadan iş
arayanları işe yerleştirenlere
uygulanacak ceza, Türkiye İş Kurumu İl Müdürü
tarafından verilecek.
-SANAYİ, TİCARET, TARIM VE ORMAN İŞLERİNİN
ESASLARI...-
Yasa, sanayiden, ticaretten, tarım ve orman işlerinden
sayılacak işlerin esasları yeniden düzenliyor.
İş Kanununun uygulanması
bakımından; sanayiden sayılacak işlerin esasları şöyle:
''Her türlü
madenleri arama ve topraktan çıkarma, taş, kum ve kireç ocakları; ham, yarı
ve tam yapılmış maddelerin işlenmesi, temizlenmesi, şeklinin değiştirilmesi,
süslenmesi, satış için hazırlanması; her türlü
kurma, onarma, sökme, dağıtma
ve yıkma; bina yapılması ve onarımı, değiştirilmesi, bozulması, yıkılması ve
bunlara yardımcı her türlü sınai yapım; yol, demir yolu, tramvay yolu,
liman, kanal, baraj, hava alanı,
dalgakıran, tünel, köprü, lağım ve
kuyuların yapılması ve onarımı, batıkların çıkarılması ve bataklık kurutma;
elektrik ve her çeşit muharrik kuvvetlerin elde edilmesi, değiştirilmesi,
taşınması, kurma ve
dağıtma; su ve gaz tesisatı kurma ve işletmesi; telefon,
telgraf, telsiz, radyo ve televizyon kurma; gemi ve vapur yapımı, onarımı,
değiştirilmesi ve bozup dağıtma; eşyanın istasyon, antrepo, iskele,
limanlar ve hava alanlarında yükletilmesi, boşaltılması ve basımevleri.''
Ticaretten sayılacak işlerin esasları ise şöyle:
''Ham, yarı ve tam
yapılmış her çeşit bitkisel, hayvani veya sınai ürün ve malların alımı ve
satımı; bankacılık ve finans gibi para tedavülü ile ilgili işlerle,
sigortacılık, komisyonculuk, depoculuk, ambarcılık,
antrepoculuk; su
ürünleri alımı, satımı; kara ve su avcılığı ve üreticiliği ile bu yoldan
elde edilen ürünlerin saklanması ve taşınması.''
Tarım ve orman
işlerinden sayılacak işlerin esasları da şöyle:
''Her çeşit meyveli ve
meyvesiz bitkiler, çay, pamuk, tütün, elyaflı bitkiler, turunçgiller,
pirinç, baklagiller, ağaç, ağaççık, omca, tohum, fide, fidan, sebze ve tarla
ürünleri, yem ve süt bitkilerinin yetiştirilmesi, üretimi, ıslahı,
araştırılması, bunlarla ilgili her türlü toprak işleri, ekim, dikim, aşı,
budama, sulama, gübreleme, hasat, harman, devşirme, temizleme, hazırlama ve
ayırma işleri, hastalık ve
zararlılarla mücadele, toprak ıslahı, çayır,
mera, toprak ve su korunması, ormanların korunması, planlanması,
yetiştirilmesi, işletilmesi, sınırlandırılması çalışmaları, bunlara ait alt
yapı
çalışmaları ile tohum toplama, fidanlık, ağaçlandırma, erozyon
kontrolü, etüt proje ve rehabilitasyonu, ormancılık araştırma ile milli
park, orman içi dinlenme yerleri ve kent ormanlarının kurulması, bakım ve
geliştirilmesi, her türlü iş ve gelir hayvanlarının (arı, ipek böceği ve
benzerleri dahil) yetiştirilmesi, üretimi,
ıslahı ve bunlarla ilgili
bakım, güdüm, terbiye, kırkım, sağım ve ürünlerinin elde edilmesi,
toplanması, saklanması ile bu hayvanların hastalık ve asalaklarıyla
mücadele, Deniz İş Kanununun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kara ve su
avcılığı ve bu yoldan elde edilen ürünlerin saklanması,
taşınması ve üretilmesi.''
Bu esaslar doğrultusunda bir işin uygulanması bakımından
sanayi, ticaret, tarım ve orman işlerinden hangisinin kapsamında sayılacağı,
Sanayi ve Ticaret, Çevre ve Orman ile Tarım ve Köyişleri bakanlıklarının
görüşleri alınarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 6 ay içinde
çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenecek.
-İŞSİZLİK ÖDENEĞİ
ARTIYOR-
İş gücü piyasasına yeni girenler ile iş gücü piyasasında daha
önce bulunmakla birlikte halen işsiz olanların da aktif istihdam
faaliyetleri çerçevesinde İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamına alınacak. Buna
göre, işsizlik sigortasının amacı, işsizlik sigortasına ilişkin
kuralları ve uygulama esaslarını düzenlemek ve bu kanunda öngörülen
hizmetlerin verilmesini sağlamak olacak.
Sigortalı işsizler doğrudan
veya elektronik ortamda da İŞ-KUR'a başvurabilecek, işverenler tarafından
tanzim edilmesi gereken işten ayrılma bildirgelerinin fiziki ortamla
birlikte elektronik ortamda da
verilip-alınabilmesi sağlanacak. Kurumca bu
kanuna göre yapılacak işlemlere ilişkin elektronik ortamda bilgi ve belge
istenebilecek veya bilgi ve belge verilebilecek.
Ayrıca, sigortalı
işsizler ile kuruma kayıtlı diğer işsizlere; iş bulma, danışmanlık
hizmetleri, mesleki eğitim, iş gücü uyum ve toplum yararına çalışma
hizmetleri verilecek ve iş gücü piyasası araştırma ve planlama
çalışmaları
yapılacak. Bu kapsamda yapılacak giderler İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanacak. Bu giderlerin yıllık miktarı, işsizlik sigortası primi olarak
bir önceki yıl içinde Fon'a aktarılan devlet payının yüzde 30'unu
geçemeyecek. Bu oranı yüzde 50'ye kadar çıkarmaya Bakanlar Kurulu yetkili
olacak. Ancak,
işsizlik ödeneğinden yararlanmakta olanlara yönelik hizmetler için bu sınırlama dikkate alınmayacak.
Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının
son 4 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük
ortalama brüt kazancının yüzde 40'ı olacak. Bu şekilde hesaplanan işsizlik
ödeneği miktarı, İş Kanununa göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan
aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80'ini geçemeyecek.
İlk
işsizlik ödeneğinin ödemesi, hak kazanılan tarihi izleyen ayın sonuna kadar
yapılacak. Ölen sigortalı işsizlere işsizlik ödeneğinden yapılan fazla
ödemeler geri alınmayacak.
-ÜCRET GARANTİ FONU-
İşverenin;
konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, iflası veya
iflasın ertelenmesi nedenleriyle işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü hallerde
geçerli olmak üzere, işçilerin iş ilişkisinden
kaynaklanan 3 aylık ödenmeyen
ücret alacaklarını karşılamak amacı ile İşsizlik Sigortası Fonu kapsamında
ayrı bir Ücret Garanti Fonu oluşturulacak. Yapılacak ödemelerde; işçinin,
işverenin ödeme güçlüğüne
düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı iş
yerinde çalışmış olması koşulu esas alınarak temel ücret üzerinden ödeme
yapılacak. Bu ödemeler, Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca belirlenen kazanç
üst sınırını
aşamayacak.
Ücret Garanti Fonu, işverenlerce işsizlik
sigortası primi olarak yapılan ödemelerin yıllık toplamının yüzde 1'i
olacak.
İşverenin, genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle iş
yerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli ölçüde azaltması
veya iş yerinde faaliyeti tamamen veya kısmen geçici olarak durdurması
halinde, durumu derhal gerekçeleri ile birlikte Türkiye İş Kurumuna,
varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya bir yazı ile bildirecek.
-İŞÇİLERE KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ÖDENECEK-
İş yerinde geçici
olarak en az 4 hafta işin durması veya kısa çalışma hallerinde işçilere
çalıştırılmadıkları süre için işsizlik sigortasından kısa çalışma ödeneği
ödenecek. Kısa çalışma süresi, zorlayıcı sebebin
devamı süresini ve 3 ayı
aşamayacak. İşçinin, kısa çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için, çalışma
süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik
ödeneğine hak kazanma şartlarını yerine getirmesi şartı aranacak.
Günlük
kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işsizlik ödeneği miktarı kadar olacak. Kısa
çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler, başlangıçta belirlenen işsizlik
ödeneği süresinden düşülecek.
-İŞSİZLİK FONUNDAN GAP'A KAYNAK-
İşsizlik Sigortası Fonunda 1 Haziran 2000-31 Aralık 2007 tarihleri
arasında biriken devlet payı ve nemasının 2012 yılına kadarki faizi,
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki yatırımlar öncelikli olmak
üzere, bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişmeye yönelik
yatırımların finansmanı için kullanılacak.
2008'e ait fon nema
gelirlerinden 1 milyar 300 milyon YTL, GAP için kullanılacak. Bu ödenekler
2008 bütçesiyle ilişkilendirilecek. Bu parayı, ilgili idare bütçesine
kaydetmeye Maliye Bakanı yetkili olacak.
İşsizlik Sigortası Fonundan
aktarılacak kaynakla gerçekleştirilecek yatırımlarla elde edilecek
getirilerle
varlık satışlarından elde edilecek gelirler, Yüksek Planlama
Kurulunca belirlenecek oranı, kullanılan kaynak tutarını aşmamak kaydıyla
fona aktarılacak.
-GENÇ VE KADINLARIN İSTİHDAMI-
18 yaşından
büyük ve 29 yaşından küçük olanlar ile kadınların istihdamını teşvik
amacıyla uygulanan prim indirimi İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak.
İşe alınan kadınlar ile 18-29 yaş arasındaki gençlere ait SSK primleri,
5 yıl boyunca İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacak. Buna göre,
kadınlar ve gençlerin, işverene ait sigorta priminin; 1. yıl için yüzde
100'ü, 2. yıl için yüzde 80'ini, 3. yıl için yüzde 60'ı, 4. yıl için
yüzde 40'ı, yıl için yüzde 20'si İşsizlik Sigortası Fonundan
karşılanacak.
İşveren hissesine ait primlerin İşsizlik Sigortası
Fonundan karşılanabilmesi için, sigortalıların aylık prim ve hizmet
belgelerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına
ait
sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile İşsizlik
Sigortası Fonundan karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş
olması şartı aranacak.
İşveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç
ödenmesi halinde, bu gecikme zammı işverenden tahsil edilecek. Bu hükümler,
kapatılarak değişik bir ad veya unvan olarak aynı faaliyette açılan iş
yerleri
hakkında uygulanmayacak.
Kaynak: Meclishaber
Her Hakkı Mahfuzdur. İzinsiz Yayımlanamaz
...............................
:. Net'ten Brüt'e, Brüt'ten...
...............................
