VERGİ MEVZUATINDA YENİ DÜZENLEMELER - 1 (5035 SAYILI BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN)   

 

02.01.2004

 

Emrah AYGÜL

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

emrahaygul@yahoo.com  

 

VERGİ MEVZUATINDA YENİ DÜZENLEMELER (5035 SAYILI BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN)

 

5035 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile vergi kanunlarında önemli değişiklikler yapılması öngörülmüştür. 51 maddelik olan ve Cumhurbaşkanınca onaylanarak Resmi Gazetede yayımlanmayı bekleyen bu Kanun ile vergi yasalarında yapılması öngörülen değişikliklerden önemli görülenler aşağıda özetlenmiştir.

 

a.Gecikme Zammı Uygulamasında Yapılan Değişiklikler

 

Bilindiği üzere gecikme zammı uygulamasında ay kesirleri tam ay olarak kabul edilmektedir. Yapılan değişiklikle Yasanın yayım tarihinden itibaren ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilecektir. Ayrıca gecikme zammını bileşik faiz usulüyle aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık olarak hesaplatmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

 

b.KDV Uygulamasındaki Değişiklikler

 

Katma Değer Vergisi Kanununun 17. maddesinin g bendinde yapılan değişiklikle 01.01.2004 tarihinden itibaren metal, plastik, kağıt, cam hurda ve atıkların teslimi katma değer vergisinden istisna tutulmuştur.

 

Bilindiği üzere katma değer vergisi uygulamasında yüklenilen vergilerin indirim konusu yapılabilmesine göre istisnalar, tam ve kısmi istisna olarak ikiye ayrılmaktadır. Tam istisnada yüklenilen vergiler indirim konusu yapılabilirken, kısmi istisnalarda yüklenilen vergiler indirim konusu yapılamamaktadır. KDV Kanununun 17. maddesine göre uygulanan istisnalar kısmi istisna niteliği taşıdığından istisnaya konu metal, plastik, kağıt, cam hurda ve atıkların temininde yüklenilen KDV, Kanunun 30. maddesi uyarınca indirim konusu yapılamayacak, ayrıca 32. maddede yapılan değişiklikle kısmi istisna kapsamında olan malların ihracında da KDV iadesi söz konusu olamayacaktır.

 

İndirimli orana tabi teslimlere ilişkin iade edilecek tutar öncelikle mahsuben iadeye konu edilecek, ancak yılı içinde mahsuben iade edilemeyen vergi alacağı nakden iade edilebilecektir. Yasada ayrıca mahsup edilebilecek borçlar tek tek sıralanmıştır. Bu kapsamda mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51’i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsup imkanı tanınmıştır. Kanuna eklenen geçici 20. madde ile 2003 yılında gerçekleştirilen indirimli orana tabi işlemlerle ilgili iade taleplerinde değişiklik öncesi hükümler uygulanacağı belirtilmiştir.

 

KDV Kanununun 32. Maddesinde yapılan değişiklikle, Yasanın yayım tarihinden itibaren KDV iade alacaklarının yalnızca mahsuben iade edilmesi şeklinde sınırlandırılmasına ilişkin olarak Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.

 

c.Vergi Beyannamelerinin Verilmesine ve Vergilerin Ödenmesine Yönelik Sürelerde Değişiklik

 

Bilindiği üzere KDV, muhtasar ve yıllık beyannamelerin verilmesine yönelik süreler 4842 sayılı Kanunla değiştirilmişti. Söz konusu yasa ile yapılan değişiklikler yürürlüğe girmeden bu süreler tekrar değiştirilmiştir. Burada göze çarpan en önemli değişiklik ise beyan tarihleri ile ödeme tarihlerinin farklılaştırılmasıdır. Buna göre 01.01.2004 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek değişiklikler aşağıda belirtilmiştir.

 

Katma değer vergisi beyannamesi ve muhtasar beyanname takip eden ayın 20. günü akşamına kadar verilecektir. Ödemelerin ise beyanname verme süre içerisinde değil de, beyannamenin verildiği ayın 26. günü akşamına kadar yapılabilecektir.

 

Geçici vergi beyannameleri, dönemi takip eden ikinci ayın 10. günü akşamına kadar verilecektir. Ödemeleri ise beyannamenin verildiği ayın 17. günü akşamına kadar yapılacaktır.

 

Kurumlar Vergisi Beyannamesi hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın 15. günü akşamına kadar verilecek, ödemesi ise beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar yapılacaktır.

 

Yıllık gelir vergisi beyannameleri ise gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaret olması halinde izleyen yılın Şubat ayının 15. günü akşamına kadar, diğer hallerde ise Mart ayının 15. günü akşamına kadar ilgili vergi dairelerine verilecektir. Bunların ödeme tarihlerinde 4842 Sayılı kanunla yapılan değişiklikler halen geçerlidir.

 

d. 2004 Yılı İçin Kurumlar Vergisi Yükümlülerine Yönelik Kazanç Üzerinden Alınan Vergilerdeki Artışlar

 

Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen Geçici 32. Madde uyarınca 2004 yılı kazançlarının vergilendirilmesinde kurumlar vergisi ve geçici vergi oranı %33 olarak dikkate alınacaktır. Bu artışın fon payı uygulamasının yürürlükten kaldırılması ile meydana gelen açığın telafisine yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Yasada fon payı uygulamasının devamına yönelik herhangi bir düzenleme yer almamaktadır.

 

e. Fatura Düzenlenmesine Yönelik Süre 7 Güne Düşürüldü

 

Bilindiği üzere Vergi Usul Kanununun 231/5. maddesinde faturanın malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 10 gün içinde düzenlenmesi gerektiği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı belirtilmiştir. Söz konusu düzenlemede yer alan 10 günlük süre, 7 güne düşürülmüştür. Değişiklik 01.01.2004 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.

 

f. Gerçek Kişilerin 2004 Yılında Elde Ettikleri ÖFK ve Menkul Kıymet Yatırım Fonu Kar Payları, Vadeli Mevduat Faiz Gelirleri ve Repo Gelirlerinin Vergilendirilmesi

 

Gelir Vergisi Kanununun Geçici 55. maddesinin uygulanma süresi 1 yıl daha uzatılmıştır. Böylece 2004 yılında da gerçek kişilerin vadeli mevduat faiz gelirleri, repo gelirleri, özel finans kurumlarından ve menkul kıymet yatırım fonlarından elde ettikleri kar payları için beyanname verilmeyecektir. Bu gelirlerden sadece stopaj ödenmesi söz konusudur.

 

Burada bir hususu belirtmekte yarar vardır. O da vergi idaresince, menkul kıymet yatırım fonu katılma belgesinin, belge sahibi tarafından fona tekrar satılması halinde fon değerinde oluşan artışın kar payı, üçüncü kişilere satılması halinde oluşan fon değer artışının ise değer artış kazancı olarak yorumlanmasıdır.

 

g. Gerçek Kişilerin Hazine Bonosu ve Tahvil Gelirlerinin Vergilendirilmesi

 

Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59. maddesinde yapılan değişiklik ile satış kazancı ve faiz geliri istisnasına konu hazine bonosu ve devlet tahvillerinin ihraç tarihi şartı “26.07.2001-31.12.2004 tarihleri arasında” olarak değiştirilmiştir. Yasa maddesinin uygulanma süresi ise 1 yıl daha uzatılarak “31.12.2006 tarihine kadar” şeklinde değiştirilmiştir.

 

h. Şirketlerde Gayrimenkul ve İştirak Hisseleri Satış Kazancı İstisnası 2004 Yılında da Devam Edecek

 

Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 28. Maddesinde yer alan istisna hükümleri bir yıl daha uzatılmıştır. Yani tam mükellefiyete tabi kurumların iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerinin, 31.12.2004 tarihine kadarki satışından doğan kazancın, satışın yapıldığı yılda kurum sermayesine ilave edilen kısmı kurumlar vergisinden istisna tutulacaktır.

 

i. Anayasa Mahkemesi Kararı İle İptal Edilen, Ancak Ödemesi Yapılan Taşıt (Ek Motorlu Taşıtlar) Vergilerinin İadesi

 

Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 4. madde ile 3/4/2003 tarihli ve 4837 sayılı Ekonomik İstikrarı Sağlamak İçin Ek Vergiler Alınması Hakkında Kanunun 1. maddesi hükümlerine göre ek motorlu taşıtlar vergisinin taksitlerini kısmen veya tamamen ödeyen mükelleflerden bu ödemeleri mahsup veya iade edilmemiş bulunanlar ile 30/7/2003 tarihli ve 4962 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanunun 21. maddesi hükümlerine göre taşıt vergisini ödeyen mükelleflerin ödediği tutarlar, 2004 yılı için tahakkuk edecek olan motorlu taşıtlar vergisinden mahsup edilecektir. Mahsuptan sonra ödenmesi gereken motorlu taşıtlar vergisi olması halinde 2004 yılı taksit aylarında ödenecektir. Mahsup edilemeyen tutar ise mükellefin talebi üzerine iade olacaktır. Ödeme zamanlarında ödenmemiş olan ek motorlu taşıtlar vergisi ile taşıt vergisi terkin edilecektir.

 

j. Damga Vergisi Uygulamasındaki Değişiklikler

 

01.01.2004 Tarihinden itibaren yürürlüğe girecek yeni uygulamalar aşağıdaki gibidir.

Beyannameler aşağıdaki tutarlarda damga vergisine tabi olacaktır.

 

- Yıllık gelir vergisi beyannameleri : 15.000.000.-TL.

 

- Kurumlar vergisi beyannameleri :20.000.000.-TL.

 

- Muhtasar beyannameler : 10.000.000.-TL

 

- Katma değer vergisi beyannameleri : 10.000.000.-TL

 

- Diğerleri : 10.000.000.-TL

 

- Belediyelere verilen beyannameler : 8.000.000.-TL

 

- Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen sigorta prim bildirgeleri : 8.000.000.- TL

 

- Gümrük idarelerine verilen beyannameler : 20.000.000.-TL

     

Ayrıca Bakanlar Kuruluna beyanname ve bildirgelerin internet ortamında gönderilmesi halinde, yukarıda belirtilen tutarları her bir beyanname ve bildirge itibarıyla ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye yetki verilmiştir.

 

Damga Vergisi Kanununa ekli 1 Sayılı Tablonun IV/1-h bendinde yapılan değişiklikle 01.01.2004 tarihinden itibaren resmi daireler nam ve hesabına kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledilen veya emir ve havalelerine tediye olunan paralar için düzenlenen ve nakli veya tediyeyi temin eden kağıtlar da damga vergisine tabi tutulur hale getirilmiştir. Bu düzenleme ile mahsuben iadelerde düzenlenen kağıtların da damga vergisine tabi tutulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.

 

Bilindiği üzere 3505 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin a bendinde, ihracat işlemleri ve bu işlemler ile ilgili olarak düzenlenen kağıtların 31.12.2003 tarihine kadar 488 sayılı Kanuna göre damga vergisinden ve 492 sayılı Kanuna göre harçlardan istisna edileceği hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddenin uygulanma süresi 31.12.2003 tarihinde sona ereceğinden Damga Vergisi Kanununa eklenen ek 2. madde ile döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden müstesna kılınmıştır. Yine Harçlar Kanununa eklenen ek. 1 madde ile de bu işlemlere ilişkin işlemler harçlardan müstesna kılınmıştır.

 

Damga Vergisi Kanununa ekli II Sayılı Tablonun IV/23. no.lu fıkrası değiştirilerek Yasanın yayım tarihinden itibaren kredi kullanımları hariç olmak üzere bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kağıtlar ile bu kağıtlar üzerine konulacak şerhler damga vergisinden istisna tutulmuştur.

 

Yine Damga Vergisi Kanununa Ekli I Sayılı Tabloda yapılan değişiklikle şirket mukaveleleri damga vergisine tabi kağıtlar kapsamından çıkarılmıştır. Kanunun mükerrer 30. maddesinin 2. bendinde yer alan yurtdışından temin edilecek kredilere ilişkin damga vergisi oranının %0’a düşürülmesine ilişkin Bakanlar kuruluna yetki veren düzenleme de yürürlükten kaldırılmıştır.

 

k. Diğer Değişiklikler

 

- Yasanın yayım tarihinden itibaren anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş ve

sermaye artırım işlemleri Harçlar Kanununda yapılan değişiklikle harçtan istisna tutulmuştur. Ayrıca

kredi teminlerine ilişkin işlemler için de harç istisnası getirilmiştir.

 

- Serbest meslek kazancından indirilebilecek giderler yeniden belirlenmiştir.

 

- Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yapılacak faaliyetlerde KDV istisnası, kurumlar

vergisi ve gelir vergisi istisnası konularında düzenlemeler yapılmıştır.

 

- Motorlu taşıtlar vergisinin hesaplanmasında yeni esaslar getirilmiştir.

 

- RTÜK tarafından tahsil edilen eğitime katkı paylarının beyan süresi değiştirilmiştir.

 

- Özel iletişim vergisi Gider Vergileri Kanununa eklenmek suretiyle kalıcı hale getirilmiştir.

 

- Vergilerin bankalar aracılığıyla tahsiline yönelik bazı yasal düzenlemeler yapılmıştır.