ENDÜSTRİYEL TASARIMLARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

   

 

                             Kanun Hükmünde Kar.nin Tarihi: 24/6/1995,   No:554                         
                              Yetki Kanununun Tarihi       :  8/6/1995,   No:4113                        
                                      Yayımlandığı R.G. Tarihi     : 27/6/1995,   No:22326                       


                                                                               
                                                         BİRİNCİ KISIM                                    
                                                                  Genel Hükümler                                   
                                                                               
      BİRİNCİ BÖLÜM       

                           
      Amaç, Kapsam, Korumadan Yararlanacak Kişiler, Tanımlar              
                                                                               
    Amaç ve Kapsam                                                             

    Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, bu Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine uygun tasarımların korunmasını, rekabet ortamının oluşturulmasını ve sanayinin gelişmesini sağlamaktır.                                             

    Bu Kanun Hükmünde Kararname tescilli tasarımların korunması ile ilgili esasları, kuralları ve şartları kapsar. Tescilsiz tasarımlar genel hükümlere tabidir.   Bu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde tasarım olarak sağlanan koruma,   Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartların gerçekleşmesi halinde öngörülen korumaya halel getirmez.                                                 

    Korumadan Yararlanacak Kişiler                                             

    Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan korumadan, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya Paris veya Bern Sözleşmeleri veya Dünya Ticaret Örgütü'nü Kuran Anlaşma hükümleri  dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler yararlanır.

    Bu maddenin birinci fıkrası hükmü kapsamı dışında kalmasına rağmen, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere Kanunen veya fiilen tasarım korunması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi uyarınca Türkiye'de tasarım korumasından yararlanır.                              

    Tanımlar                                                                   

    Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;                             
    a) "Tasarım", bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü,                

    b) "Ürün", bilgisayar programları ve yarı iletkenlerin topografyaları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanısıra bileşik bir sistem veya bunu oluşturan parçaları, setler, takımlar, ambalajlar gibi nesneleri, birden çok nesnenin veya sunuşun birarada algılanabilen bileşimlerini, grafik semboller ve tipografik karakterleri,                        

    c) "Tasarımcı", korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi,             

    d) "Enstitü", bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini uygulamak ve yürütmekle görevli 544 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Türk Patent Enstitüsü'nü, 

    e) "Paris Anlaşması", Sınai Mülkiyetin Himayesine Mahsus Milletlerarası  bir İttihat İhdas Edilmesine Dair 20 Mart 1883 tarihli uluslararası Anlaşmayı,

    f) "Bern Sözleşmesi", Edebi ve Artistik Eserlerin Korunmasına Dair  9 Eylül 1886 tarihli uluslararası Anlaşmayı,                                   

    g) "Dünya Ticaret Örgütü'nü Kuran Anlaşma", Dünya Ticaret Örgütü'nün Kuruluşuna Dair 15 Nisan 1994 tarihli uluslararası anlaşmayı,                    

    h) "Referans tarihi", tescilli tasarımlar için tescil başvurusunun yapıldığı veya rüçhan hakkı talep edilmişse bu talep için başvurunun yapıldığı  tarihi; ifade eder.                                                            

    Uluslararası Anlaşmaların Öncelikle Uygulanması                            

    Madde 4- Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre yürürlüğe konulmuş uluslararası anlaşma hükümlerinin bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinden daha elverişli olması halinde 2 nci maddede belirtilen kişiler, daha elverişli hükümlerin uygulanmasını talep hakkına sahiptir.


                                                                               
                                                                          İKİNCİ BÖLÜM                                
                                                              Koruma Şartları              

               
    Genel Şartlar                                                              

    Madde 5 - Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar belge verilerek  korunur. Bileşik bir ürünün bir parçası ile ilgili tasarımın kendi yeni ise ve ayırt edici bir niteliğe sahipse ayrıca korumadan yararlanır.                  

    Yenilik                                                                    

    Madde 6 - Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.

    Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Üçüncü şahıslara  yapılan ve açıkça veya zımnen gizlilik niteliği taşıdığı anlaşılan açıklamalar kamuya sunmanın kapsamı dışındadır.                                            

    Ayırt Edici Nitelik                                                        

    Madde 7 - Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile ikinci fıkrada belirtilen herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır.

    Herhangi bir tasarımın ayırt edici nitelik açısından kıyaslandığı diğer bir tasarımın

    a) Başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye'de veya dünyada herhangi bir yerde piyasaya sunulmuş olması; veya                                                 

    b) Enstitü tarafından tescilli bir tasarım olarak yayınlanmış ve ayırt edici nitelik açısından değerlendirilen tasarımın başvuru veya rüçhan tarihinde henüz koruma süresini doldurmamış olması, gerekir.      

    Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan  tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından  ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.                    

    Yenilik ve Ayırt Edici Niteliği Etkilemeyen Açıklamalar                    

    Madde 8 - Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden önceki on iki ay içerisinde veya rüçhan talebi varsa, rüçhan tarihinden önceki oniki ay içerisinde tasarımcı veya halefi veya bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından kamuya sunulur veya tasarımcı veya halefleri ile olan ilişkinin suistimali sonucu kamuya sunulursa, bu açıklama 6 ncı ve 7 nci maddeleri çerçevesinde  
tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. (1)                  

    Kamu Düzeni ve Genel Ahlaka Aykırı Tasarımlar                              

    Madde 9 - Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma kapsamı dışındadır.

    Diğer Koruma Dışı Haller                                                   

    Madde 10 - Teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya, tasarıma ilişkin özellik ve unsurlarda hiç bir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar koruma kapsamı dışındadır.

    Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak zorunlu biçim ve boyutlarda üretilebilen tasarımlar koruma kapsamı dışındadır.                                

    Ancak, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı ve 7 nci maddelerindeki hükümleri karşılamak koşulu ile, farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle, sonlu veya sonsuz, çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar koruma kapsamına girer.                       
                                                                               
                                                                     ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                             
                                      Korumanın Kapsamının Belirlenmesi ve Süresi              


    Korumanın Kapsamının Belirlenmesi                                          

    Madde 11 - Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, 7 nci maddeye  uygun olarak o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle  bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır.           

    Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.                               

    Tescilli Tasarımların Koruma Süresi                                        

    Madde 12 - Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren  5 yıldır.

    Anılan süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla  kadar uzatılır.                                                                


---------------                                                                
(1) Bu maddede yeralan "rüçhan tarihi itibariyle" ibaresi, 3/11/1995 tarih ve  
    4128 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle "rüçhan tarihinden önceki oniki ay   
    içerisinde" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.        
   

                                                   İKİNCİ KISIM                                 
                                  Hak Sahibi, Yetkileri, Sınırlandırma ve Gasp          

     
                                                                               
                                                          BİRİNCİ BÖLÜM                                
                                                     Hak Sahibi, Yetkileri ve Gasp               

         
                                                                               
    Hak Sahipliği                                                              

    Madde 13 - Tasarım hakkı tasarımcıya veya onun hukuki haleflerine aittir.    Tasarımcının birden çok olması halinde, taraflar arasında aksine bir anlaşma yoksa tasarımcılar, müşterek mülkiyet hükümleri çerçevesinde hak sahibidir.                                                                           

    Her hak sahibi diğerlerinden bağımsız olarak aşağıdaki işlemleri kendi adına yapabilir:

    a) Kendisine düşen pay üzerinde serbestçe tasarrufta bulunur. Payın üçüncü kişiye devredilmesi halinde diğer pay sahiplerinin önalım hakkı vardır.        
    Payın devri yazılı şekilde yapılır ve sicile kaydedilir. Enstitü ön alım   hakkının kullanılabilmesi için durumu iki ay içinde diğer paydaşlara bildirir. Ön alım hakkı bildirimin tebellüğünden itibaren bir ay içinde kullanılır.      
    b) Diğer hak sahiplerine bir bildirimde bulunduktan sonra tasarımı kullanabilir.
    c) Tasarımın korunması için gerekli önlemleri alabilir.                    
    Tasarımın kullanılması amacı ile üçüncü kişilere lisans verilmesi, hak sahiplerinin tamamının karar vermesi ile mümkündür. Ancak mahkeme mevcut şartları göz önünde tutarak, hakkaniyet düşüncesiyle bu yetkiyi hak sahiplerinden  sadece birine de verir.                                                        
    d) Birlikte yapılan tasarım başvurusu veya tasarımdan doğan hakların herhangi bir şekilde tecavüze uğraması halinde üçüncü kişilere karşı hukuk veya   ceza davası açabilir. Diğer hak sahiplerinin davaya katılabilmeleri için, durum davayı açan tarafından davanın açıldığı tarihten itibaren bir ay içinde,   kendilerine bildirilir.                                                        
    Hizmet İlişkisinde Hak Sahibi                                              

    Madde 14 - Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladıkları tasarımların sahipleri bunları çalıştıranlardır.
    Sözleşmesi gerektirmediği halde işyerindeki bilgiler ve araçlardan faydalanmak suretiyle bir tasarım yapan memur, hizmetli ve işçinin yaptıkları  tasarımın sahipleri bunları çalıştırandır.
    Bu takdirde, memurun, hizmetlinin ve işçinin yaptığı tasarımın önemi göz önüne alınarak tespit edilecek bir bedele hakkı olur.                          
    Taraflar bu bedel konusunda anlaşamadıkları takdirde, söz konusu bedel mahkemece tespit edilir.  
    Üniversite Mensuplarının Tasarımları                                       

    Madde 15 - Üniversitelere bağlı fakülte ve yüksekokullarda bilimsel çalışma yapmakta olan öğretim elemanlarının tasarımları üzerindeki hak, 14 üncü madde  hükmünden farklı olarak öğretim elemanlarına aittir.                           
    Öğretim elemanı sıfatı, Yüksek Öğretim Kanunu hükümlerine göre belirlenir. 
    Öğretim kurumu tasarımla sonuçlanan araştırmalar için özel olarak belli araç ve gereçleri sağlamak suretiyle harcamalarda bulunmuşsa, öğretim elemanları öğretim kurumuna tasarımın değerlendirildiğini yazı ile bildirmek ve talep halinde tasarımın ne şekilde değerlendirildiği ve elde edilen kazanç miktarı  hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Öğretim kurumu, kendisine yapılan yazılı   
bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde elde edilen kazançtan uygun bir miktarın verilmesini talep eder. Ancak, talep edilecek miktar kurum tarafından yapılan harcamaları aşamaz.
    Hizmet Sözleşmesi Dışında Kalan Sözleşmelerde Hak Sahipliği                

    Madde 16 - Hizmet sözleşmesi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahibi aksine bir anlaşma yoksa işi veren kişidir. 
    Tasarım Hakkının Kapsamı                                                   

    Madde 17 - Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz,ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.
    Tasarımcı Olarak Belirtilme Hakkı                                          

    Madde 18 - Tasarımcı başvuru sahibine veya tasarım hakkı sahibine karşı,   tasarım sicilinde, rüçhan belgelerinde ve yayınlama sırasında adının tasarımcı olarak gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.                                 
    Ekip çalışması sonunda ortaya çıkan tasarımlarda bu husus açıkça vurgulanır.
Bu hakkın devri ve haktan feragat hükümsüzdür.                                 
    İkinci fıkra ile ilgili hususların uygulama şekli Türk Patent Enstitüsü  tarafından çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.                                
    Gasp Hali                                                                  

    Madde 19 - Tasarım hakkı, 13 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre gerçek tasarım hakkı sahibi dışında biri tarafından başvurusu yapılmış veya hak sahibi dışında biri adına tescil edilmiş ise, gerçek hak sahibi olduğunu  iddia eden kişi, tasarım hakkından doğan diğer hak ve talepleri saklı kalmak şartıyla, tasarım hakkı sahipliğinin kendisine devir edilmesini talep ve dava  etme hakkı vardır.                                                             
    Tasarım hakkı sahipliği üzerinde kısmi bir hakkın iddia edilmesi durumunda, bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre bir hak sahipliği tanınmasını talep ve dava etme hakkı vardır.  
    Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen talep ve dava hakları, tescilli tasarım hakkının ilan tarihinden itibaren iki yıl içinde ve gaspta kötü niyet varsa tescilli tasarım hakkının koruma süresinin bitimine kadar kullanılır.                                                              
    Bu madde hükmüne göre açılan dava ve davada ileri sürülen talepler, dava   sonunda verilen kesin hüküm veya açılan davayı herhangi bir şekilde sona  erdiren bütün diğer haller ilgilinin talebi üzerine üçüncü kişilere karşı hüküm ve sonuç doğurmak üzere Tasarım Siciline kayıt edilir.                         
    Gaspın Sona Erdirilmesinin Sonuçları                                       

    Madde 20 - Tasarım hakkı sahipliğinin 19 uncu madde hükmüne göre değişmesi halinde, bu değişikliğin tasarım siciline kayıt edilmesi ile birlikte, üçüncü  kişilerin o tasarımla ilgili lisans ve tanınan diğer hakları sona erer.        
    Sonradan gerçek tasarım hakkı sahibi olmadığı anlaşılan kişi veya onunla   lisans anlaşması yapan, eğer tasarımı, bu maddenin birinci fıkrası hükmü çerçevesinde gerçek tasarım hakkı sahibinin sicile kayıt edildiği tarihten önce   kullanmaya başlamışsa veya kullanma için ciddi hazırlıklara girmiş bulunuyorsa, gerçek tasarım hakkı sahibinden veya sahiplerinden inhisari olmayan bir lisans 
verilmesini talep eder. Bu hükme göre verilecek lisans, makul süre ve koşullar ile verilir.
    Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebin yapılması için öngörülen  süre, önceden sicile tasarım hakkı sahibi olarak geçen kişi için iki ay ve  lisans alan kişi için dört aydır. Bu süreler gerçek tasarım hakkı sahibinin    sicile kayıt edildiğinin Enstitü tarafından ilgililere tebliğ edildiği tarihten başlar
    Eski tasarım hakkı sahibi veya lisans alan kullanıma başladığı veya kullanım için ciddi hazırlıklar yaptığı sırada kötü niyetli ise, bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları uygulanmaz.
                                                                               
                                                                            İKİNCİ BÖLÜM                                
                                                        Yetkinin Sınırlandırıldığı Durumlar                   
                                                                               
    Tasarım Hakkının Sınırlandırıldığı Durumlar                                

    Madde 21 - Aşağıda sayılan fiiller tasarım hakkının dışında kalır,         
    a) Özel amaçla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller,             
    b) Deneme amaçlı fiiller,                                                  
    c) Ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın normal kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek kaydı ile eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar,                             
    d) Yabancı ülkelere kayıtlı olan ve geçici olarak Türkiye Cumhuriyeti  sınırları içinde bulunan deniz veya hava taşıt araçlarında bulunan ekipman, bu araçların onarımı için kullanılmak üzere ithal edilen yedek parça ve  aksesuarlar ile bu araçların onarım fiili.                                     
    Onarım Amaçlı Kullanım                                                     

    Madde 22 - Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün piyasaya ilk sürüldüğü tarihten üç yıl sonra olmak üzere, tasarımın üçüncü kişilerce 17 nci madde hükümleri  çerçevesinde aşağıda belirtilen koşulların birarada karşılanarak kullanımı tasarım hakkının ihlali sayılmaz;                                              
    a) Tasarlanan ürünün, bileşik bir ürünün parçası ve görünümünün bu bileşik ürüne bağımlı olması.
    b) Bileşik ürüne orijinal görünümünü yeniden kazandırmak üzere onarımında  kullanılması ve,
    c) Onarım için kullanılan ürünün kaynağı konusunda kamuoyunun yanıltılmaması.
    Önceki Kullanımdan Doğan Hak                                               

    Madde 23 - Tescil başvurusunun yapıldığı tarihten veya rüçhan hakkı tarihinden önce, tescilli tasarımın koruma kapsamına giren ve tescilli tasarımdan  bağımsız olarak geliştirilmiş ve o tarihte henüz kamuya açıklanmamış bir  tasarımı kullanmaya başlamış veya kullanımı için ciddi ve gerçek tedbirler almış kişi veya kişilere karşı, bu kişi veya kişilerin iyi niyetli davranmış  olmaları koşuluyla, tasarımı kullanmaya devam etmelerini veya kullanmaya başlamalarını önlemeye, tasarım hakkı sahibinin yetkisi yoktur. Bu durum sicile kayıt edilir. Ancak, üçüncü kişilerin bu madde kapsamında bir tasarımdan yararlanmaları başlangıçta uygulamaya konulan veya uygulanması için daha önceden planlanan tedbirlerin sınır ve gerekleri dışına çıkamaz. Bu kullanma hakkı ancak işletme ile devredilir ve intikal eder.                                  
    Hakkın Tüketilmesi Durumu                                                  

    Madde 24 - Tasarlanan veya bu tasarımın uygulandığı ürünün tasarım hakkı sahibi tarafından veya onun onayı ile Türkiye'de piyasaya sürülmesinden sonra, bu ürünle ilgili fiiller tasarım hakkının dışında kalır.   

                                                                                ÜÇÜNCÜ KISIM                               
                                                                        Tescil, Yenileme, İtiraz                         
                                                                               
                                                                             BİRİNCİ BÖLÜM                             
                                                                         Başvuru ve Şartları                          
    Tescil Mercii                                                              

    Madde 25 - Tasarımların tescili için yetkili merci Türk Patent Enstitüsüdür. Yurtiçinden ve yurtdışından yapılacak tüm başvurular Türk Patent Enstitüsüne veya onun yetkili kıldığı makama yapılır.                                      
    Başvuru Şartları                                                           

    Madde 26 - Bir tasarımın tescil edilmesi için aşağıda belirtilen unsurlarla başvuruda bulunmak şarttır:                                                    
    a) Şekli ve kapsamı Yönetmelikte öngörülen, başvuru sahibinin kimliğine  ilişkin bilgileri de içeren başvuru dilekçesi,                                 
    b) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan ve yayın yoluyla çoğaltımına elverişli resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış görsel anlatımı.                                                        
     Başvuruda tasarımı açıklayan bir tarifname verilir ve tasarımı konu alacak veya tasarımın uygulanacağı ürünler belirtilir.  
    İki boyutlu bir tasarımı konu alan başvurularda 35 inci madde çerçevesinde yayınlanmanın ertelenmesi istenir. Tasarımın yayınlanması için erteleme talebi varsa ve tasarımın özelliği birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasına elvermiyorsa, (b) bendinde belirtilen görsel anlatımın yerine tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün bir örneği verilir. (1)                             
    Bir tasarım tescil başvurusunun geçerliliği için, başvuru ücreti ödenir ve ücretin ödendiğini gösterir belge başvuru dilekçesine eklenir.                 
    Tasarımcının kimliği başvuruda belirtilir. Eğer başvuruda bulunan tasarımcı değilse veya tasarımcılar birden çok ise, başvuruda bulunan kişinin tescil isteme hakkını, tasarımcı veya tasarımcılardan ne şekilde elde ettiğini başvuruda açıklaması zorunludur.
    Bir tasarım tescil başvurusu ile birlikte veya daha sonra Enstitü'ye verilecek her türlü belge, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ilişkin Yönetmelikte öngörülen hususları kapsar.                                                         
    Modası sık değişen endüstriler ile ilgili ürünlerin tasarım başvuruları konusunda enstitü daha basit başvuru şartları ile ilgili hükümleri bu konuda çıkaracağı Yönetmelikle düzenler.                                                 
    Sınıflandırma                                                              

    Madde 27 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında, tasarlanan veya  tasarımın uygulandığı ürünler sınıflandırılması için Endüstriyel Tasarımların  Uluslararası Sınıflandırmasına ilişkin esaslar kullanılır.                     

    Çoklu Başvuru                                                              

    Madde 28 - Birden çok tasarımın başvurusu, tek başvuru ile yapılabilir.    Süslemeler hariç olmak üzere, bu olanaktan yararlanmak ancak tek başvuru altında gösterilen her bir tasarımın, tasarlanan ürünlerin aynı alt-sınıfa veya aynı   set/takıma ait olmaları veya bileşik bir ürünün parçaları olmaları veya birden çok nesnenin yada sunuşun bir arada algılanabilen bir birleşimini oluşturmaları
durumunda mümkündür.                                                           
    Çoklu başvuru, 26 ncı madde hükümlerinde yer alan ücretlere ek olarak, Yönetmelikte öngörülen ek başvuru ücretine tabidir.                              
    Milletlerarası Anlaşmalara Dayanan Başvurulardan Doğan Rüçhan Hakları      

    Madde 29 - Paris Anlaşmasına dahil ülkelerden birine mensup veya bu ülkelerden birine mensup olmamakla birlikte onlardan birinde ikametgahı veya işler durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Kanuni   varisleri, bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mercilere bir tasarımın tescili için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden itibaren, altı ay süreyle aynı tasarım için tasarım belgesi almak üzere Türkiye'de başvuru yapma   konusunda rüçhan hakkından yararlanır.                                         
    Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı altı aylık süre içinde kullanılmayan  rüçhan hakları düşer.                                                          
    Rüçhan hakkına dayanılarak bu maddenin birinci fıkrasında yazılı süre içinde başvuru yapıldığı takdirde, rüçhan hakkının doğduğu tarihten itibaren ve bu  rüçhan hakkını konu alan tescil başvurusunun kapsamına giren, üçüncü kişiler tarafından yapılacak başvurular ve bunlara verilecek tasarım belgesi hükümsüzdür.
    2 nci maddenin 2 nci fıkrasında yazılı karşılıklık uygulamasından yararlanan ülkeler uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler, bu madde hükmüne göre rüçhan hakkından yararlanma hakkına sahiptir.                                            
----------------                                                               
(1) Bu fıkrada yeralan "erteleme talebi varsa, veya" ibaresi, 3/11/1995 tarih  
    ve 4128 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle "erteleme talebi varsa ve" şeklinde
    değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.    


    Paris Anlaşmasına taraf bir ülke uyruğundaki gerçek veya tüzel bir kişi,   Paris Anlaşmasına taraf olmayan bir ülkede, tasarım tescili için geçerli   bir başvuru yapmışsa, bu madde hükmüne göre, söz konusu başvurunun rüçhan hakkından yararlanır.                                                          
    Aynı devlet nezdinde ve daha önce yapılmış bir başvuruyu konu alan sonraki  başvuru rüçhan hakkının belirlenmesinde ilk başvuru olarak kabul edilir. Ancak, rüçhan hakkının belirlenmesinde sonraki başvurunun esas alınabilmesi için,  sonraki başvurunun yapıldığı tarihte önceki başvurunun kamu incelemesine açılmamış olması ve herhangi bir hakkı saklı kalmamış olarak geri çekilmiş, terk   
edilmiş ve reddedilmiş olması gerekir. Bu uygulamadan sonra artık önceki başvuru rüçhan hakkı kullanımına gerekçe gösterilemez.                              

    Sergilerde Teşhir Hakkından Doğan Rüçhan Hakları                           

    Madde 30 - Tescil başvurusunda tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, Türkiye'de açılan milli ve milletlerarası sergilerde veya Paris Anlaşmasına  taraf ülkelerde açılan resmi veya resmi olarak tanınan sergilerde teşhir eden  29 uncu maddenin 1 inci fıkrasında yazılı gerçek veya tüzel kişiler, sergideki teşhir tarihinden itibaren altı ay içerisinde, Türkiye'de tasarım belgesi almak için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır.                      
    Tescil başvurusundaki tasarımı konu alan veya tasarımın uygulandığı ürün   sergide görünür şekilde resmi açılış tarihinden önce konulmuşsa rüçhan süresi  ürünün sergi yerine konulduğu tarihten itibaren başlar.                        
    Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı sergilerden Türkiye'de açılanların   yetkili mercileri, tescil başvurusundaki bir tasarımı konu alan veya tasarımın uygulandığı ürünlerini sergide teşhir edenlere, teşhir ettikleri ürünü, sarih  ve eksiksiz bir şekilde gösteren, fotoğraf veya fotoğraflarını içeren ve ürünün çeşidi ile bu ürünün sergide görünür şekilde konulduğu tarihi ve resmi açılış  tarihini gösterir bir belge verir.                                             
    Yabancı ülkelerde teşhir edilen ürünler için, serginin açıldığı ülkenin yetkili mercileri tarafından düzenlenen ve bu maddenin üçüncü fıkrasında yazılı   hususları içeren bir belgenin verilmesi şarttır.                               
    Başvurusu yapılmış veya tasarım belgesi alınmış bir tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün, Türkiye'de açılan sergilerde teşhir edilmesine ve sergi bittikten sonra ülkesine geri gönderilmesine engel olunamaz.                   
    Bir sergide teşhir edilmiş, tescil başvurusu yapılmış veya tasarım belgesi  alınmış olan bir ürünün aynı veya benzeri bir ürün hakkında birden fazla tasarım başvurusu yapılması durumda bu ürünü sergiye ilk koyan kişi, ürünün sergiye aynı zamanda konulması ve teşhir olunması halinde ise ilk başvuruda bulunan kişi rüçhan hakkından yararlanır.                                                   

    Rüçhan Hakkının Hükmü, Talep Edilmesi ve Belgelendirilmesi                 

    Madde 31 - 29 ve 30 uncu madde hükümlerine göre doğan rüçhan hakkının hüküm ve sonuçları, rüçhan hakkının talep edildiği başvurunun tarihi itibariyle doğar.
    Başvuru sahibi, yararlanmak istediği rüçhan hakkını başvuru ile birlikte   talep eder. Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde vermediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış  sayılır.     
    Sergide teşhir hakkına dayalı olarak alınmış bir rüçhan, 29 uncu maddeye   göre verilen rüçhan süresini uzatmaz.                                          
                                                                               
                                                                          İKİNCİ BÖLÜM                                     
                                                             Tescil Usulü, Yenileme ve İtiraz                           
                                                                               
    İnceleme                                                                   

    Madde 32 - Konusu ve kapsamı 3 üncü madde hükümlerine uymayan bir tasarım  tescil talebi Enstitü tarafından geri çevrilir.                                
    Enstitü, başvurunun 26 ncı ve 28 inci maddelerde belirtilen şartlara uygunluğunu ve herhangi bir eksikliğin bulunup bulunmadığını inceler.Enstitü herhangi bir eksikliğin olmadığına karar verirse, tasarım tescil başvurusu başvurunun   Enstitü'ye veya onun yetkili kıldığı makama verildiği tarih, saat ve dakika  itibariyle kesinleşir.                                                         
    Rüçhan hakkı talep edilmişse, Enstitü tarafından 29, 30 ve 31 inci madde hükümlerine göre ayrıca inceleme yapılır.                                        

    Eksiklerin Giderilmesi                                                     

    Madde 33 - Bir başvuruda, 26 ncı ve 28 inci maddelerde yer alan şartların  yerine getirilmediği tesbit edilirse, Enstitü söz konusu eksiklerin yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmesini başvuru sahibinden ister.            
    Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26 ncı maddenin 1 inci fıkrası   kapsamına giren eksiklerin, yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş olması şartıyla, tasarım tescil başvurusu öngörülen eksiklerin giderildiği tarih itibariyle kesinlik kazanır.                                                        
    Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26 ncı maddenin 1 inci fıkrası   kapsamı dışında kalan eksiklerin, yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş olması şartıyla, tasarım tescil başvurusu başvurunun ilk yapıldığı tarih itibariyle kesinleşir.                                                              
    Bu maddenin birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen eksiklerin bu Kanun  Hükmünde Kararname hükümlerine göre ve süresi içinde giderilmemesi durumunda   başvuru Enstitü tarafından geri çevrilir.                                      
    Rüçhan hakkına ilişkin eksiklerin giderilmemesi sadece rüçhan hakkının yitirilmesi bakımından hüküm ifade eder.                                           
    Tescil ve Yayınlama                                                        

    Madde 34 - Başvuru tarihi 32 nci ve 33 üncü madde hükümlerine göre kesinlik kazanan bir tasarım başvurusu tasarım siciline kayıt edilir.                   
    Sicile kaydı yapılmış tasarım, aşağıda belirtilen unsurları kapsayacak biçimde, ilgili bültende yayınlanır:                                             
    a) Tasarımın tescil kayıt tarih ve sayısı, eğer rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihi, sayısı ve ülkesi,                                               
    b) Tasarım hakkı sahibinin kimliği,                                        
    c) Tasarımcının kimliği veya ekibin adı,      
    d) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan resim, çizim, grafik,     
fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış görsel anlatımı,                 
    e) Başvuruyla birlikte ürünün bir örneği verilmişse, bu durumun kaydı,     
    f) Yönetmelikte öngörülen diğer hususlar.                                  
    Bu madde kapsamındaki kayıt ve yayın işlemi, Yönetmelikte şekil ve şartları öngörüldüğü biçimde ve bu maddede yer alan unsurları da kapsamak üzere yerine getirilir.                                                                      
    Yayının Ertelenmesi                                                        

    Madde 35 - Tasarım Tescil başvuru sahibi eğer dilerse, referans tarihinden başlamak ve 30 aydan uzun olmamak üzere, başvuru sırasında yayının ertelenmesi talebinde bulunur.                                                              
    Yayın erteleme talebi bulunan ve başvuru tarihi kesinleşmiş olan başvurunun sicil kaydı yapılır, ancak gerek tasarımın görsel anlatımı gerekse başvurunun  diğer belgeleri kamu incelemesine kapalı tutulur.                              
    Enstitü, tescili yapılan tasarımla ilgili olarak, ilgili bültende bir yayın erteleme bildirimi yayınlar. Bu bildirimde, tescili yapılmış tasarımın hak sahibinin kimliği, başvuru tarihi, talep olunan yayın erteleme süresi ve  Yönetmelikte öngörülen diğer hususlarla ilgili bilgilere yer verilir.          
    Enstitü, yayın erteleme süresinin sona erdiği tarihte veya hak sahibinin   isteği üzerine daha önceki bir tarihte, başvuru ile ilgili bütün kayıt ve belgeleri kamunun incelemesine açar ve Yönetmelikte öngörülen şekilde yayınlar. 
Ancak, bu işlemden önce, tasarım hak sahibinin yayın ücretini ve çoklu başvuru halinde ek yayın ücretlerini ödemesi ve başvuru sırasında sadece tasarlanan  veya tasarımın uygulandığı ürünün bir örneği verilmişse tasarımın yayına uygun görsel anlatımını vermesi şarttır. Bu şartların Yönetmelikte öngörülen süre  içerisinde yerine getirilmemesi durumunda tescili yapılmış tasarımın bu Kanun  
Hükmünde Kararname ile tanınan tüm hakları başvuru tarihinden geçerli olarak  hiç var olmamış sayılır.                                                       
    Çoklu başvurularda, bu madde hükümlerinin uygulanması, başvuruda yer alan tasarımlardan yalnız bir kısmı için de uygulanır.                              
    Tescili yapılmış bir tasarımı esas alan bir davanın yayın erteleme süresi  içerisinde açılabilmesi için sicil kaydında ve başvuru dosyasında bulunan  bilgilerin davalı tarafa duyurulmuş olması gerekir.                             
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamede tescilli tasarım yayın tarihine yapılan   atıflar, yayın ertelemesi bulunan tasarımlarla ilgiliyse bu maddenin dördüncü  fıkrasında belirtilen fiilin Enstitü tarafından yerine getirildiği tarih  anlamını taşır.                                                                
    Yenileme                                                                   

    Madde 36 - Tasarım hakkı sahibinin veya onun yetkili kıldığı kişinin talebi ve yenileme ücretinin ödenmesi üzerine tescil süresi uzatılır.                 
    Enstitü, tescil süresinin dolmakta olduğunu, sürenin bitiminden önce ve  Yönetmelikte öngörülen süre içinde, tasarım hak sahibine haber verir. Enstitünün bu bilgiyi vermemiş olması, Enstitüye herhangi bir sorumluluk getirmez.    
    Yenileme talebinin yapılması ve yenileme ücretinin ödenmesi, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden önceki altı ay içinde gerçekleştirilir. Bu   sürenin kaçırılması durumunda, yenileme talebi, ek bir ücretin ödenmesi şartıyla, bir önceki   cümlede belirtilen son günden itibaren altı aylık süre uzatımı içinde de  yapılır.                                                                       
    Süre uzatımı mevcut tescilin sona erdiği günü takibeden günden itibaren  hüküm ifade eder. Yenileme sicile kayıt edilir.                                
    Koruma süresinin sonundan itibaren 6 aylık süre içerisinde yenilenmeyen tasarımlar için bu tarihten itibaren bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri  uygulanmaz.                                                                    
    İtiraz                                                                     

    Madde 37 - İlanı yapılmış bir tasarımla ilgili olarak, gerçek veya tüzel   kişiler ile ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve ilgili yönetmelikte öngörülen şartları yerine getirmek koşuluyla, tasarım belgesinin  verilmesine karşı Enstitü nezdinde itiraz eder.                                
    Enstitü nezdinde yapılacak itirazlar yazılı olarak ve ilan tarihinden itibaren altı ay içinde yapılır ve Yönetmelikte öngörülen itiraz ücreti ödenmeden dikkate alınmaz. Enstitü itiraz sahibinden, belirli bir sürede yerine getirilmek üzere, ek belge, kanıt ve gerekçeler ister.                                
    Yapılan itiraz ve gerekçesi, kendi görüşlerini açıklayabilmesi için tasarım hakkı sahibine iletir.                                                        
    İtirazın İncelenmesi                                                       

    Madde 38 - Enstitü itirazları incelerken gerekli gördüğü süre ve sıklıkta  tarafların itiraz ve savunmalarını ilgili taraflara iletir ve yazılı görüşlerini alır.                                                                     
    İtirazın incelenmesi sırasında şekli bir işlemin yerine getirilmediği veya eksik yapıldığına ve bu eksiklerin giderilmesine ilişkin Enstitü tarafından  verilecek karar, tasarım belgesinin verilmesi ile ilgili işlemlerin geçersizliği veya eksiklerin yapıldığı yere kadar geriye dönülmesi ve işlemlerin yeniden yapılması sonucunu doğurur.                                                
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü madde birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükümleri çerçevesinde yapılan ve Enstitü tarafından uygun bulunan  itiraz sonunda tasarım belgesinin iptali ve 45 inci madde hükümlerinin işlerlik kazanması sonucunu doğurur. Tasarım belgesinin iptal kararı ilgili bültende ilan olunur.                                                                   
                                                                               
                                                                   DÖRDÜNCÜ KISIM                 

                
     Başvuru ve Tescilden Doğan Hakkın Devri ve İntikali; Rehin Hakkı Tesisi,  
                           Haczi ve Lisans Sözleşmeleri                        
                                                                               
                                                                     BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                                        Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz                        
                                                                               
    Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz                                           

    Madde 39 - Tasarımın tescil başvurusu veya tescilden doğan tasarım hakkı   başkasına devredilebilir, miras yolu ile intikal eder. Bu haklar üzerinde ölüme bağlı tasarrufların yapılması mümkündür.                                       
    Başvuru ve tasarım hakkı; Kanuni veya akdi rehin hakkına ve hacze konu  olabilir. Bu durumda tarflardan birinin talebi üzerine ilgili haklar sicile  kaydedilir ve yayınlanır. Rehin hakkı ve haciz bakımından Türk Medeni Kanunu ile İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanır.  

Başvuru ve tasarım hakkının üzerinde sağlararası işlemler yazılı şekle  tabidir.                                                                        
    Başvurunun ve tasarım hakkının devri veya miras yolu ile intikali yönetmelikte öngörülen ücretin ödenmesi ile sicile kayıt edilir ve yayınlanır.  Yayın tarihi üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etme tarihidir.                
    Bölünmezlik                                                                

    Madde 40 - Tasarım başvurusu veya tescilden doğan hak üzerinde birden çok  kişinin hak sahipliği söz konusu olsa bile bunların devri ve üzerlerinde hak  tesisi için bölünebilmeleri mümkün değildir.                                    
                                                                               
                                                                            İKİNCİ BÖLÜM                               
                                                                                  Lisans                                 
                                                                               
    Lisans                                                                     

    Madde 41 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkından doğan kullanma yetkisi ulusal sınırların bütünü içinde veya bir kısmında geçerli olacak şekilde, lisans sözleşmesine konu olabilir. Lisans, inhisari lisans veya inhisari   olmayan lisans şeklinde verilebilir.                                           
    Bu maddenin birinci fıkrasında öngörülen sözleşme şartlarının lisans alan  tarafından ihlali halinde, tasarım başvurusu veya tasarım tescilinden doğan haklar, tasarımın sahibi tarafından lisans alana karşı, dava yoluyla ileri  sürülebilir.                                                                   
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, lisans inhisari değildir. Lisans  veren tasarım konusunu kendi kullanabileceği gibi, üçüncü kişilere aynı  tasarıma ilişkin başka lisanslar da verebilir.                                 
    İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans   veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de tasarımı kullanamaz.     
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı lisans sahipleri, lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devir edemez veya alt lisans veremez.
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı olarak lisans hakkını alan kişi, koruma süresi boyunca milli sınırların bütünü içinde tasarımın kullanılmasına ilişkin her türlü tasarrufta bulunur.                       
    Lisans sözleşmesi yazılı şekle tabidir. Lisans sözleşmesi taraflardan birinin talebi üzerine sicile kayıt edilir ve yayınlanır.                      
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, inhisari lisansa sahip olan kişi,  üçüncü bir kişi tarafından tasarım sahibinin tasarımdan doğan haklarına, tecavüz edilmesi durumunda tasarım sahibinin bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca açabileceği davaları, kendi adına açabilir. İnhisar olmayan lisans sahibi olanların, dava açma hakları yoktur.                                                 
    Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre, tasarıma tecavüz dolayısıyla dava açma hakkı olmayan bir lisans alan, noter vasıtasıyla yapacağı bir bildirimle, gereken davayı açmasını tasarım sahibinden isteyebilir.  
    Tasarım sahibinin, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebi, kabul  etmemesi veya bildirimin alındığı tarihten itibaren, üç ay içinde, gerekli  davanın açılmaması halinde, lisans alan yaptığı bildirimi de ekleyerek kendi  adına dava açabilir.                                                           
    Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi karşısında ve söz konusu sürenin  geçmesinden önce, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebilir.                                                                           
    Bu maddenin onuncu fıkrası hükmüne göre, dava açan lisans alanın, dava  açtığını tasarım sahibine bildirmesi gerekir.                                  
    Hakkın Devri ve Lisans Vermeden Doğan Sorumluluk                           

    Madde 42 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkını bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak devir eden veya lisans veren kişinin, bu işlemleri yapmaya yetkili olmadığı sonradan anlaşılırsa, söz konusu kişi bu durumdan ilgililere karşı sorumlu olur.                                             
    Tasarım başvurusunun geri alınması veya başvurunun red edilmesi veya tasarım hakkının hükümsüzlüğüne mahkemece karar verilmiş olması hallerinde, tarafların hakkı devir eden veya lisans veren bakımından daha kapsamlı bir sorumluluğu sözleşme ile öngörmemiş olmaları halinde, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin  45 inci maddesi hükmü uygulanır.                                               
    Bu madde hükmünden doğan tazminatı talep süresi sorumluluk davasına dayanak olan mahkeme kararının kesinleşme tarihinden başlar. Zaman aşımı için Borçlar Kanununun hükümleri uygulanır.                                             
    Devir eden veya lisans verenin kötü niyetle hareketi halinde, bunlar, fiillerinden her zaman sorumludur.                                                 
                                                                          BEŞİNCİ KISIM                                
                                   Tasarımın Hükümsüzlüğü ve Tasarım Hakkının Sona Ermesi       

   
                                                                         BİRİNCİ BÖLÜM                                
                                                           Tasarımın Hükümsüzlüğü                         


    Hükümsüzlük Halleri                                                        

    Madde 43 - Aşağıdaki hallerde tasarımın hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:                                                   
    a) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci ila 10 uncu, maddelerinde belirtilen koruma şartlarına sahip olmadığı ispat edilmişse;                          
    b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü, 14 üncü, 15 inci ve 16 ncı maddesinde belirtilen hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse;                                                                     
    c) Tescilli bir tasarım, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki diğer tasarımın başvuru tarihi kendisinden önce ise;                   
    Tasarım belgesi sahibinin, 13 üncü, 14 üncü, 15 inci ve 16 ncı maddelere göre tasarım hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak, bu maddelerde  belirtilen hak sahipleri tarafından ileri sürülür. Bu durumda, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 19 uncu maddesi hükmü uygulanır. 
    Hükümsüzlük nedenleri tasarım başvurusu veya tescilin sadece bir bölümüne ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen ürün veya ürünler için iptal suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Kısmi hükümsüzlük sonucu,  iptal edilmeyen ürün veya ürünlerle ilgili kısım için koruma geçerliliğini     
sürdürür.                                                                      
    Hükümsüzlük Talebi                                                         

    Madde 44 - Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan ayrık haller  dışında herkes tarafından istenebilir.                                         
    Tasarımın hükümsüzlüğü, 43 üncü maddenin (c) bendine göre sadece önceki hak sahibi; 13, 14, 15 ve 16 ncı maddelere göre ise, ancak tasarım hakkına sahip   kişiler tarafından ileri sürülür.                                               
    Tasarımın hükümsüzlüğü koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesini izleyen beş yıl içinde dava edilir.                                         
    Tasarımın hükümsüzlüğü davası, davanın açıldığı anda Tasarım Sicili'nde   tasarım belgesi sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde sicilde hak sahibi görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrıca onlara tebligat yapılır.                                                    
    Hükümsüzlüğün Etkisi                                                       
    Madde 45 - Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın sonuçları geçmişe etkili doğar. Bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan koruma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılır. 
    Tasarım sahibinin ihmali veya kötü niyetli olarak hareket etmesinden kaynaklanan, zararın giderilmesine ilişkin tazminat ve sebepsiz zenginleşme talepleri saklı kalmak üzere hükümsüzlüğün geriye dönük etkisi, aşağıdaki durumları etkilemez:                                                                         
    a) Tasarımın hükümsüz sayılmasından önce, tasarımdan doğan haklara tecavüz sebebiyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararları;                         
    b) Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce, yapılmış ve uygulanmış  sözleşmeler. Ancak, hal ve şartlara göre, hakkaniyet düşüncesinin gerekli kıldığı durumlarda sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin kısmen veya tamamen iadesi   talep edilebilir.                                                              
    Bir tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur. Enstitü, mahkemenin gönderdiği ilamı sicile işler ve Yönetmelikte öngörülen süre içinde yayın yolu ile ilan eder.                                  
                          

                                                               İKİNCİ BÖLÜM                                 
                                                Tasarımdan Doğan Hakkın Sona Ermesi                    


    Sona Ermenin Sebepleri                                                     

    Madde 46 - Tasarımdan bu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde doğan hak;  
    a) Koruma süresinin dolması veya;                                          
    b) Tasarım belgesi sahibinin hakkından vazgeçmesi;  sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.                             
    Bu Kanun Hükmünde Kararname'de öngörülen koruma süresinin dolması, şartlarının mevcudiyeti halinde başka Kanunların tanıdığı hakları etkilemez.       
    Tasarımdan Doğan Haktan Vazgeçme                                           

    Madde 47 - Tasarım sahibi, tasarımdan doğan haktan veya baş