İMALAT SANAYİİNDE ÜCRET VE KAZANÇ 2005 YILI II. DÖNEM      

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

27 Eylül 2005

İMALAT SANAYİİNDE ÜCRET VE KAZANÇ 2005 YILI II. DÖNEM

2005 yılının  ikinci döneminde  kişi  başına aylık ortalama brüt kazanç 1 280 YTL., kişi  başına aylık ortalama brüt ücret ise 1 144 YTL. olarak gerçekleşmiştir.

İmalat Sanayi Üç Aylık İstihdam Anketi' nin 2005 yılı II. Dönem (1 Nisan - 30 Haziran 2005) geçici sonuçlarına göre; 2005 yılının ikinci döneminde kişi başına aylık ortalama brüt ücret  1 144 Yeni Türk Lirası (YTL.), kişi başına aylık ortalama brüt kazanç ise  1 280 YTL. olarak  gerçekleşmiştir.      

İmalat Sanayi,  kamu-özel sektör ayrımı ve dönemlere göre haftalık fiili çalışma süresi, aylık ortalama brüt ücret

(1) Ücretli çalışan sayısı 10 ve daha fazla olan işyerleri kapsanmıştır.

(1) Ücretli çalışan sayısı 10 ve daha fazla olan işyerleri kapsanmıştır.

İmalat Sanayi Üç Aylık İstihdam Anketi 2005 yılı II. Dönem (1 Nisan 2005 - 30 Haziran 2005) sonuçları incelendiğinde aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

Fiili çalışma karşılığı saatlik ücret

 2005 yılının ikinci döneminde fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücret, işyeri büyüklüğüne göre karşılaştırıldığında, işyeri büyüklük grubu arttıkça kişi başına fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücretin de arttığı görülmektedir. İşyeri büyüklük grubuna göre en yüksek fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücret; 500 ve daha fazla ücretli çalışanı bulunan büyük ölçekli işyerlerindedir (Grafik 1).

Ekonomik faaliyet koluna göre ücretli çalışanların kazançları

Aylık ortalama brüt kazançlar iki basamaklı ekonomik faaliyet kolu itibariyle incelendiğinde,  en yüksek ortalama brüt kazanç, 3 991 YTL. ile ‘Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı' ekonomik faaliyetindedir,onu 2 296 YTL. ile 'Kimyasal madde ve ürünleri imalatı'  ekonomik faaliyeti takip etmektedir (Tablo 4).

Toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamındaki işyerlerinde;  en yüksek ortalama brüt kazanç, 3 616 YTL. ile ‘Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı' ,2 738 YTL. ile 'Kimyasal madde ve ürünleri imalatı' ve 2 400 YTL. ile 'Plastik-kauçuk ürünleri imalatı' ekonomik faaliyet kolundadır  (Tablo 5).

TİS kapsamı dışındaki işyerlerinde,  en yüksek ortalama brüt kazancın, 4 861 YTL. ile 'Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı' ve 3 198 YTL.ile  '‘Tütün ürünleri imalatı' ekonomik faaliyet kolunda olduğu görülmektedir (Tablo 6).  

Kamu ve özel sektörde ücretli çalışanların kazançları  

Aylık ortalama brüt kazançlar kamu ve özel sektör ayrımında incelendiğinde, 2005 yılının ikinci döneminde kamu sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın 3 616 YTL. ile  'Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı' ve 2 895 YTL. ile 'Ana metal sanayi' sektöründe olduğu görülmektedir. Özel sektörde ise en yüksek ortalama brüt kazanç  4 861 YTL. ile 'Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı' ve 2 281 YTL. ile 'Kimyasal madde ve ürünleri imalatı' sektöründedir. Grafik 2’de de görüleceği gibi,  genelde kamu sektöründe çalışanların ortalama brüt kazançları, özel sektörde çalışanlara göre daha yüksektir.

İşyeri büyüklüğüne göre ücretli çalışanların kazançları  

Yine imalat sanayiinde işyeri büyüklüğüne göre kişi başına aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar karşılaştırıldığında, işyeri büyüklüğü arttıkça kişi başına aylık ortalama brüt ücret ve kazancın da yükseldiği görülmektedir. 2005 yılının ikinci döneminde, 10-49 ücretli çalışanı bulunan işyerlerinde, kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 827 YTL., aylık ortalama brüt ücret ise 771 YTL.’dir. 2005 yılının ikinci döneminde, 500 ve daha fazla ücretli çalışanı bulunan büyük ölçekli işyerlerinde, kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 516 YTL., kişi başına aylık  ortalama brüt ücret ise 1 340 YTL. olarak tahmin edilmiştir (Tablo 3).

İşyerinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre kazanç

İşyerinin doğrudan veya dolaylı toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, TİS kapsamındaki işyerlerinde ücretli çalışanların aylık ortalama brüt ücret ve kazançlarının, TİS kapsamı dışında bulunan işyerlerine göre daha yüksek olduğu görülmektedir (Tablo 2).

TİS kapsamındaki işyerlerinde, 2005 yılının ikinci döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 728 YTL. ve kişi başına aylık ortalama brüt ücret 1 523 YTL. dir. TİS kapsamı dışında kalan işyerlerinde ise,  2005 yılının ikinci döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç    935 YTL. ve kişi başına aylık ortalama brüt ücret 853 YTL. olarak tahmin edilmiştir. TİS kapsamındaki işyerleri ile TİS kapsamı dışındaki işyerleri arasındaki ücret farklılığı kamu-özel sektör ayrımında da değişmemektedir. Sonuç olarak, toplu iş sözleşmelerinin ücretler ve kazançlar üzerinde çok etkili olduğu görülmektedir.

İstatistiki  bölge sınıflamasına göre ücretli çalışanların kazançları

 2005 yılının ikinci döneminde, İstatistiki Bölge Sınıflaması Düzey1'e (NUTS1) göre 12 bölgedeki aylık ortalama brüt kazançlar incelendiğinde, en yüksek kişi başına aylık ortalama brüt kazanç Batı Karadeniz Bölgesinde (1 717 YTL.), onu 1 544 YTL. ile  Doğu Marmara Bölgesi ve 1 535 YTL. ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi   takip etmektedir. İstanbul Bölgesinde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 251 YTL.dir (Tablo 7).

Ücretli çalışanlara yapılan ikramiye ve prim  ödemeleri

2005 yılının ikinci döneminde ücretli çalışanlara yapılan ikramiye ve prim ödemelerinin, kamu-özel sektör ayrımında aylık ortalama brüt kazanç içindeki oranına bakıldığında; 2005 yılının ikinci döneminde ikramiye ve prim ödemelerinin aylık ortalama brüt kazanç içindeki oranının kamu sektöründe % 13,1, özel sektörde ise % 8,3 olduğu görülmektedir (Tablo 1).

Ücretli çalışanlara yapılan düzensiz sosyal yardımlar

 Ankette kapsanan imalat sanayii ekonomik faaliyet kolunda; ücretli çalışanlara yapılan  sosyal yardımların aylık ortalama brüt kazanç içindeki payı 2005 yılının ikinci döneminde, kamu sektöründe % 0,9, özel sektörde ise % 1,8 olarak tahmin edilmiştir (Tablo 1).