İNTERNET ORTAMINDA GÖNDERİLECEK BEYANNAMELERE İLİŞKİN DÜZENLEMELER

Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 5228 sayılı Kanunun [1] 8’inci maddesiyle değişik mükerrer 257’inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendi ile Maliye Bakanlığı, vergi beyannameleri ve bildirimlerinin İnternet ve diğer elektronik bilgi iletişim araç ve ortamında doğrudan mükellefler tarafından gönderilmesine izin verebileceği veya zorunluluk getirebileceği gibi, bunların yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişiler aracılığıyla gönderilmesine izin vermeye veya zorunluluk getirmeye de yetkili kılınmıştır.

Yazımızda yukarıda anılan Tebliğler, Sirküler ve İç Genelgelerde yer alan verilerden hareketle internet ortamında gönderilecek beyannamelere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Vergi Usul Kanunu’nun 28 ve mükerrer 257’inci maddelerinin verdiği yetkiye dayanarak Maliye Bakanlığı tarafından beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi zorunluluğunu getirmeye ve bu zorunluluğu mükellef grupları, faaliyet konuları ile beyanname çeşitleri itibariyle ayrı ayrı uygulatmaya yetkili bulunmakla birlikte, ilk uygulama olması ve mükelleflerin uyum sürecini sorunsuz bir şekilde geçirebilmeleri amacıyla 1 Ekim 2004 tarihinden itibaren ihtiyari olarak başlayan uygulama aşağıda belirtildiği üzere bazı beyannameler için de zorunlu hale getirilmiştir.

Mükellefler beyannamelerini, aşağıda yer alan açıklamalar çerçevesinde elektronik ortamda göndereceklerdir.

1-Beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi uygulaması tam otomasyona geçmiş vergi dairelerine verilecek beyannameleri kapsamaktadır. Vergi dairelerinin tam otomasyona geçirilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmekte olup, bu dairelerin sayısı sürekli olarak arttırılmaktadır. Bu nedenle hangi vergi dairelerinin tam otomasyona geçmiş olduğu, Gelirler Genel Müdürlüğünün internet sitesinden (www.gelirler.gov.tr) güncel olarak izlenebilir.

2-Sadece cari döneme ait beyannameler elektronik ortamda gönderilebilecektir. Bu nedenle, kanuni verilme süresi geçmiş bulunan beyannameler ile düzeltme (ek olarak verilenler dahil) ve pişmanlık talebi içeren beyannameler, bağlı bulunulan vergi dairelerine kağıt ortamında verilmeye devam edilecektir.

Uygulamanın ileri aşamalarında kanuni süresi geçmiş beyannameler ile pişmanlık ve düzeltme talebi içeren beyannamelerin de elektronik ortamda alınması hedeflenmektedir.

Elektronik ortamda gönderilecek beyannameleri iki sınıfa ayırmak mümkündür.

Aşağıda yer alan beyannamelerin internet üzerinden gönderilmesi isteğe bağlıdır.

Yukarıda sayılan beyannamelerin internet ortamında gönderilmesi ihtiyaridir. Yani bu tür beyannameler istenirse kağıt veya elektronik ortamda gönderilebilecektir.

Aşağıda yer alan beyannamelerin internet üzerinden gönderilmesi gerekmektedir. Ancak yazımızın aşağıdaki bölümlerinde de belirtildiği üzere zorunlu olarak gönderilecek yıllık beyannamelere ilişkin olarak bazı kıstaslar aranmaktadır. Bu kıstaslara aşağıda ayrıca yer verilecektir.

C-Beyannamelerini Kendileri Gönderebilecek Mükelleflere İlişkin Düzenleme :

3568 sayılı Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca çıkarılan tebliğlere göre aktif büyüklükleri veya net satış hasılatlarının belli bir tutarın üzerinde olması nedeniyle, beyannamelerini meslek mensubuna imzalatmak zorunluluğunda bulunmayan mükellefler istemeleri halinde beyannamelerini elektronik ortamda doğrudan kendileri gönderebileceklerdir.

Bu mükelleflerin söz konusu uygulamadan yararlanabilmesi için, bağlı bulundukları vergi dairelerine örneği 340 No.lu Tebliğin ekinde (Ek:1) yer alan “Elektronik Beyanname Gönderme Talep Formu ve Taahhütnamesi”ni doldurarak müracaat etmeleri gerekmektedir.

Bu şekilde talepte bulunan mükelleflere bağlı bulundukları vergi dairesince, müracaat anında sistemden üretilecek kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden kapalı bir zarf verilecektir. Şifre zarfının mükellefe veya yetki verilen kişiye tesliminde, “... Vergi Dairesinin ... vergi kimlik numaralı mükellefi .....................’ya beyannamelerini elektronik ortamda gönderebilmesi için kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden zarf, kapalı olarak teslim edilmiştir.” şeklinde bir “Teslim Tutanağı” tanzim edilecek ve söz konusu tutanak mükellef veya noterde verilmiş vekaletnameyle yetki verdiği kişi ile, vergi dairesi müdürü veya müdür yardımcısı tarafından tarih konulmak suretiyle imzalanacaktır. Tanzim edilen Teslim Tutanağı ile Talep Formunun birer örneği mükellefin dosyasında muhafaza edilecektir.

Mükellef veya kanuni temsilci tarafından imzalanacak formun, bunlar tarafından bizzat vergi dairesine teslim edilemeyecek olması halinde, ilgili vergi dairesine verecekleri bir dilekçe ile kendilerine ait kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden zarfın vergi dairesince, noterde verilmiş vekaletnameyle yetkili kıldıkları kişiye verilmesini talep edebileceklerdir.

Beyannamelerini elektronik ortamda gönderebilmelerine izin verilen mükellefler diledikleri takdirde 340 no.lu Tebliğ uyarınca elektronik beyanname göndermeye aracılık yetkisi verilmiş gerçek ve tüzel kişiler vasıtasıyla da beyannamelerini gönderebileceklerdir.

340 Sıra Numaralı Vergi Usulu Kanunu Genel Tebliğinde ve 15 Sıra Numaralı Sirkülerde yer alan düzenlemelere göre;

a-3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca çıkarılan tebliğlere göre, aktif büyüklükleri veya net satış hasılatları belli bir tutarın üzerinde olması nedeniyle beyannamelerini meslek mensubuna imzalatmak zorunluluğunda bulunmayan mükellefler,

b-Muhasebeye ilişkin işlemleri, işletmede bağımlı olarak çalışan ve 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış bulunan meslek mensupları tarafından yerine getirilen mükellefler, (3568 sayılı Kanuna göre Serbest Muhasebecilik veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ruhsatı alan, ancak bağımlı olarak çalışanların, bağımlı çalıştıkları ve muhasebesinin sevk ve idaresinden sorumlu oldukları mükelleflerin beyannamelerini imzalayacaklarına imkan tanınmıştır. [4]

15 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde de muhasebeye ilişkin işlemleri, işletmede bağımlı olarak çalışan ve 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış bulunan meslek mensupları tarafından yerine getirilen mükelleflerin kullanıcı kodu, parola ve şifre alabilmeleri için çalıştırdıkları meslek mensubunun kimlik bilgilerini, ruhsat numarasını ve bağlı olduğu meslek odasının adının yer aldığı bir dilekçe ile birlikte “Elektronik Beyanname Gönderme Talep Formu ve Taahhütnamesi”ni vergi dairesine verecekleri hususu açıklanmıştır.

Muhasebeye ilişkin işlemleri işletmede bağımlı olarak çalışan ve muhasebenin sevk ve idaresinden sorumlu olan 3568 sayılı Kanununa göre serbest muhasebecilik veya serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatı almış meslek mensupları tarafından yerine getirilen mükellefler, “Elektronik Beyanname Gönderme Talep Formu ve Taahhütnamesi” ile meslek mensubunun kimlik bilgileri, ruhsat numarası ve bağlı olduğu meslek odasının adının yer aldığı dilekçeye meslek mensubunun bağlı olduğu meslek odasından alacağı “Oda Kayıt Belgesi”ni eklemek suretiyle bağlı bulundukları vergi dairesinden kullanıcı kodu, parola ve şifre alabileceklerdir. [5])

c-Herhangi bir hadde ve sınırlamaya tabi olmaksızın, yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi imzalamış olan mükellefler,

340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ekindeki (Ek :1) “Elektronik Beyanname Gönderme Talep Formu ve Taahhütnamesi” ile bağlı oldukları vergi dairesine müracaat ederek kullanıcı kodu, parola ve şifre almak suretiyle beyannamelerini elektronik ortamda vergi dairesine kendileri de gönderebileceklerdir.

Vergi Usul Kanununun mükerrer 257’inci maddesinin Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye istinaden, 3568 sayılı Kanun uyarınca yetki almış olup bağımsız çalışan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin (meslek mensuplarının), mükelleflerin vergi beyannameleri, bildirim ve eklerini elektronik ortamda göndermelerine imkan tanınmıştır.

Buna göre, elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi almak isteyen meslek mensuplarının örneği 340 No.lu Tebliğin ekinde (Ek:2) yer alan, “Elektronik Beyanname Gönderme Aracılık Yetkisi Talep Formu ve Taahhütnamesi”ni doldurarak bağlı bulundukları vergi dairesine bizzat, tüzel kişilik şeklinde faaliyette bulunanların ise kanuni temsilcilerinin müracaat etmeleri gerekmektedir.

Elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi talep eden meslek mensubunun mesleği faal olarak icra ettiği hususu vergi dairesince dosya bilgilerinden teyit edildikten sonra müracaat anında sistem tarafından üretilecek kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden kapalı bir zarf meslek mensubuna verilecektir. Şifre zarfının meslek mensubuna tesliminde, “... Vergi Dairesinin ... vergi kimlik numaralı mükellefi Serbest Muhasebeci/ Serbest Muhasebeci Mali Müşavir/ Yeminli Mali Müşavir ..................’ ya elektronik beyanname göndermeye aracılık etmek üzere kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden zarf, kapalı olarak teslim edilmiştir.” şeklinde bir “Teslim Tutanağı” tanzim edilecek ve söz konusu tutanak meslek mensubu ile vergi dairesi müdürü veya müdür yardımcısı tarafından tarih konulmak suretiyle imzalanacaktır. Tanzim edilen Teslim Tutanağı ile Talep Formunun birer örneği meslek mensubunun dosyasında muhafaza edilecektir.

Elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi verilen meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan müşterilerine ait beyannamelerin yanısıra, münferit olarak talepte bulunan mükelleflerin beyannamelerinin gönderilmesine de aracılık edebileceklerdir. Bu durumda, Vergi Usul Kanununun mükerrer 257’inci maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm uyarınca, meslek mensubu ile mükellef veya vergi sorumlusu arasında buna ilişkin özel bir sözleşme düzenlenmesi gerekecektir.

Aracılık yetkisi verilen meslek mensuplarının kendi mükellefiyetleri ile ilgili vergi beyannamelerini de elektronik ortamda gönderebilecekleri tabiidir.

Yetki verilmiş meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan müşterilerine ait beyannameleri elektronik ortamda gönderebilmeleri için müşterileriyle 340 No.lu Tebliğin ekinde (Ek:3) yer alan “Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi” ni, münferit talepte bulunan müşterileriyle de örneği 340 No.lu Tebliğ ekinde (Ek:4) yer alan, “Elektronik Beyanname Aracılık Sözleşmesi”ni düzenleyecekler ve sözleşmelerin bir örneğini müşterilerine verecekler, bir örneğini de gerektiğinde ibraz edilmek üzere muhafaza edeceklerdir.

1-Aracılık Yetkisi Verilen Kişilerin Bağlı Oldukları Vergi Dairesinin Tam Otomasyonlu Olmaması :

340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde, beyannamelerin elektronik ortamda nasıl ve kimler tarafından gönderilebileceğine ilişkin açıklamalar yapılmış bulunmaktadır. 340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğe göre beyannameler, tam otomasyonlu vergi dairesi mükellefleri tarafından bizzat gönderilebileceği gibi, Maliye Bakanlığınca aracılık yetkisi verilmiş olan meslek mensupları aracılığıyla da gönderilebilmektedir.

Tam otomasyonlu olmayan vergi dairelerinin mükellefi olan ve aracılık yetkisi almak isteyen meslek mensupları bağlı bulundukları vergi dairelerine 340 Sıra Numaralı Tebliği ekinde (Ek : 2) yer alan “Elektronik Beyanname Gönderme Aracılık Yetkisi Talep Formu ve Taahhütnamesi”ni verecekler; vergi dairesi, taahhütnamenin bir örneğini Gelirler Genel Müdürlüğü’nün (0 312 342 22 59) numaralı faksına derhal gönderecektir. Taahhütnameyi faks ortamında alan Genel Müdürlük; kullanıcı kodu, parola ve şifreyi ihtiva eden kapalı zarfı, aracılık yetkisi talebeden meslek mensubuna iletilmek üzere, meslek mensubunun bağlı olduğu vergi dairesine iletecektir. Vergi dairesi zarfı, 340 Sıra Numaralı Tebliğde yer alan esaslar doğrultusunda meslek mensubuna teslim edecektir. Bu meslek mensupları, tam otomasyonlu vergi dairelerine bağlı mükelleflerin beyannamelerini elektronik ortamda gönderebileceklerdir.

Elektronik beyanname gönderilmesinde aşağıda belirtilen usul ve esasların dikkate alınması gerekmektedir.

1-Beyannamelerini elektronik ortamda doğrudan kendileri gönderebilecek mükellefler ile aracılık yetkisi verilen meslek mensupları, her bir beyanname türü için ayrı ayrı hazırlanmış beyanname doldurma programlarını Gelirler Genel Müdürlüğü internet sitesine bağlanarak kendi bilgisayarlarına ücretsiz olarak yükleyeceklerdir. Beyanname doldurma programları, mevzuatta meydana gelecek değişiklikler dikkate alınarak sürekli güncel tutulacaktır. Dolayısıyla, beyannamelerin şeklinde herhangi bir değişiklik olması halinde, mükelleflerin ve meslek mensuplarının en son versiyonu kullanmaları gerekecektir.

Elektronik beyanname projesinin ileri aşamalarında, kanuni süresi geçmiş beyannamelerin de internet ortamında alınması uygulamasına başlanıldığında, mükelleflerin ve meslek mensuplarının beyannamenin ilgili olduğu dönemde geçerli olan beyanname doldurma programlarını kullanmaları gerekeceği tabiidir.

2-Elektronik beyanname doldurma programları, birkaç bilgi girişiyle beyannamenin ilgili satırlarını otomatik olarak hesaplayıp dolduracak şekilde hazırlanmış olup, kendi içinde matematiksel kontrollere de yer verilmek suretiyle, mükelleflerin ve meslek mensuplarının beyannamelerini kolaylıkla doldurmaları ve matematiksel hataların ortadan kaldırılması hedeflenmiştir.

3-Mükelleflerin ve meslek mensuplarının kullanıcı kodu, parola ve şifrelerini kullanarak gönderecekleri beyannameler, sistem tarafından ön kontrolleri yapıldıktan sonra kabul edilecektir. Gönderilen beyannamelerde hata tespit edilmesi halinde, bu hatalar hatanın kaynağı ile birlikte mükellef veya meslek mensubuna elektronik ortamda hemen bildirilecek ve söz konusu hatalar düzeltildikten sonra tekrar aynı şekilde gönderilecektir.

Vergi İdaresine gönderilen beyannamelerin geçerliliği ve matematiksel hata içermediği sistem tarafından saptandıktan sonra, beyannameyi gönderen mükellef veya meslek mensubunun ekranından onay vermesi istenecektir. Onaylama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte beyanname idareye verilmiş sayılacaktır. Beyannamenin kanuni sürede verilen beyanname olarak kabulü için onaylama işleminin en geç beyannamenin verilmesi gereken son gün saat 24:00’den önce tamamlanmış olması gerekmektedir.

4-Onaylama işlemi tamamlanan beyannamelere ait tahakkuk fişleri aynı anda kesilecek ve ekran görüntüsü olarak mükellefe veya meslek mensubuna gönderilecektir. Bu gönderiyle birlikte tahakkuk fişinin mükellefe tebliğ işlemi de tamamlanmış olacaktır. Mükellef veya meslek mensupları diledikleri takdirde tahakkuk fişinin bir örneğini kendi yazıcılarından kağıt olarak alabileceklerdir.

Elektronik ortamda gönderilen beyannamelere ait tahakkuk bilgileri, vergi tahsil yetkisi verilmiş bankalara da açılacak olup, mükelleflerin tahakkuk eden vergilerini bilgisayar ortamında hesaplarının bulunduğu bankadan ödemeleri de mümkün olabilecektir.

5-Elektronik beyanname gönderme yetkisi verilen meslek mensupları, müşterilerinin istemeleri halinde, elektronik ortamda gönderdikleri beyanname ve buna ait tahakkuk fişini, elektronik ileti olarak veya kağıt ortamında kendi yazıcılarından alarak müşterilerine vermek zorundadırlar.

6-Beyannamelerin teknik arızalar nedeniyle elektronik ortamda gönderilmesinin mümkün olmaması halinde, kanuni sürenin son gününe kadar bağlı bulunulan vergi dairesine posta yoluyla taahhütlü olarak gönderilmesi veya elden verilmesi gerekmektedir. Herhangi bir gecikmeye ve mağduriyete neden olmamak için meslek mensuplarının ve mükelleflerin, elektronik beyannamelerini beyannamenin verileceği son günü beklemeksizin göndermeleri yararlı olacaktır.

7-Elektronik beyanname programları, e-beyanname ile birlikte verilmesi gereken bilgi, belge ve listelerin de elektronik ortamda düzenlenerek gönderilebilmesine imkan verecek şekilde hazırlanmıştır. Bununla birlikte bazı belge ve raporların, bu aşamada elektronik ortamda alınması mümkün bulunmadığından, e-beyanname gönderme programında yer almayan belge ve raporlar dilekçe ekinde beyanname verme süresi içerisinde ilgili vergi dairesine verilecektir.

F- Basit Usulde Vergilendirilen Mükelleflerin Beyannamelerinin Elektronik Ortamda Verilmesi :

Maliye Bakanlığınca Gelir Vergisi Kanununun 46’ıncı maddesi gereğince bünyelerinde oluşturdukları bürolarda üyelerinin alış ve satışlarına ilişkin belgelerin kayıtlarını tutan meslek odalarının basit usulde vergilendirilen mükelleflere ait beyanname, bildirim ve eklerini elektronik ortamda göndermelerine imkan tanınmıştır.

Buna göre, basit usulde vergilendirilen mükelleflere ait beyannameleri elektronik ortamda göndermek üzere aracılık yetkisi almak isteyen meslek odalarının bu sirküler ekinde yer alan “Basit Usulde Vergilendirilen Mükelleflere ait Beyannamelerin Elektronik Ortamda Gönderilmesine Aracılık Yetkisi Talep Formu ve Taahhütnamesi”ni doldurarak kanuni temsilcisi veya yetkilendirdikleri kişiler vasıtasıyla bağlı bulundukları vergi dairesine müracaat ederek kullanıcı kodu, parola ve şifre almaları gerekmektedir.

Bu şekilde talepte bulunan meslek odalarının bağlı bulundukları vergi dairesince, öncelikle meslek odasının vergi dairesindeki sicil kayıtlarında faaliyet kodunun “911203” (meslek odaları) olarak kayıtlı olup olmadığı kontrol edilecek, faaliyet kodunda farklılık var ise faaliyet kodu “911203” (meslek odaları) olarak düzeltilecektir. Bu işlemi takiben meslek odasına yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda kullanıcı kodu, parola ve şifre verilecektir.

Diğer taraftan, basit usulde vergilendirilen mükelleflerin istemeleri halinde, beyannamelerini 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca aracılık yetkisi almış meslek mensupları vasıtasıyla da gönderebileceği tabiidir.

G-Yeminli Mali Müşavirler ile Tam Tasdik Sözleşmesi Düzenleyen Mükelleflerin Beyannamelerinin Elektronik Ortamda Gönderilmesi :

18 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin; “I-Tasdike İlişkin Esaslar” başlıklı bölümünün “D-Tasdik İşlemi” başlıklı kısmında; “Tasdik işlemi, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin ilgili bölümleri ile mali tablolar ve bildirimlerin uygun kısımları, yeminli mali müşavirlerce imzalanıp mühürlenmek ve tasdik raporu düzenlenmek suretiyle yerine getirilecektir...” denilmek suretiyle tasdik işlemi anlatılmıştır.

Buna göre yeminli mali müşavir tasdik işlemi, tasdik raporunun düzenlenmesi ve vergi dairesine teslimi ile tekemmül etmektedir.

Yeminli mali müşavirler ile tam tasdik sözleşmesi yapmış olan mükellefler, 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen esaslar doğrultusunda bağlı bulundukları vergi dairesinden kullanıcı kodu, parola ve şifre almak suretiyle beyannamelerini elektronik ortamda doğrudan kendileri gönderebilecekleri gibi, aracılık yetkisi almış olan serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir aracılığıyla da gönderebileceklerdir.

Bilindiği üzere, aylık beyannamelerde yeminli mali müşavire ait bilgilere yer verilmemektedir. Bu nedenle, yeminli mali müşavir ile tam tasdik sözleşmesi yapmış olan mükellefler tarafından elektronik ortamda verilecek aylık beyannamelerde beyannameyi düzenleyen kısmına varsa serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavire ilişkin bilgiler, yoksa mükellefe ilişkin bilgiler yazılacaktır.

Yıllık beyannamelerin elektronik ortamda doldurulmasında ve gönderilmesinde ise aşağıda belirtilen esaslara uyulacaktır.

a-Beyannamenin elektronik ortamda gönderilmesi işlemi yeminli mali Müşavirlerce gerçekleştirilecek ise beyannameyi düzenleyen kısmına varsa serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavire ait bilgiler yazılacak; mükellefin serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşaviri bulunmaması halinde ise bu kısma mükellefe ait bilgiler yazılacaktır. Beyannameyi gönderen kısmına ise beyannameyi elektronik ortamda gönderen yeminli mali müşavirlerin bilgileri yazılacaktır.

b-Beyannamenin elektronik ortamda gönderilmesi işlemi, beyannameyi düzenleyen serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir tarafından gerçekleştirilecek ise, beyannameyi düzenleyen kısmına serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavirin bilgileri yazılacaktır. Beyannamedeki yeminli mali müşavir kısmına ise yeminli mali müşavirlere ait bilgiler yazılacaktır.

c-Beyannamenin elektronik ortamda gönderilmesi işlemi kullanıcı kodu, parola ve şifre almış mükelleflerce yerine getirilmesi halinde, beyannamedeki yeminli mali müşavir kısmına yeminli mali müşavirlere ilişkin bilgiler yazılacaktır. Beyannameyi düzenleyen kısmına ise mükellefin bilgileri yazılacaktır.

H-Beyannamelerin İmzalanması ve Kullanıcı Kodu, Parola veya Şifrenin Yetkisiz Kişilerce Kullanıldığının Tespiti Gibi Diğer Hususlar :

1-Beyannamelerini kendileri gönderecek mükellefler ile aracılık yetkisi verilmiş meslek mensupları, e-beyanname göndermek üzere kendilerine verilmiş bulunan kullanıcı kodu, parola ve şifrelerini başka amaçla kullanamayacakları gibi, bir başkasının kullanmasına da izin vermeyeceklerdir.

Beyannamelerini kendileri gönderecek mükellefler ile aracılık yetkisi verilmiş meslek mensupları, kullanıcı kodu, parola ve şifrenin yetkisiz kişilerce kullanıldığını öğrendikleri anda (kullanıcı kodu, parola ve şifrenin kaybedilmesi, çalınması vb. durumlar dahil) Gelirler Genel Müdürlüğü 444 0 435 no.lu Çağrı Merkezine veya ilgili vergi dairesine derhal bilgi vereceklerdir.

2-Beyannamelerini kendileri göndermek üzere başvuran ve kendisine kullanıcı kodu, parola ve şifre verilen mükellefler, vergi idaresince geçerliliği kabul edilmiş beyannameyi onaylamakla e-beyannameyi imzalamış sayılacaktır.

Beyannamelerini yetki verilmiş meslek mensupları aracılığıyla gönderen mükelleflere ait beyannamelerin onay işleminin meslek mensubunca yapılmasıyla birlikte, bu beyanname mükellef tarafından verilmiş addolunacaktır.

-Meslek mensubunca da imzalanması gereken bir beyanname olması halinde, beyannamede yer alan “beyannameyi düzenleyen Serbest Muhasebeci/ Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ” bölümüne,

-Yeminli Mali Müşavirlerce tasdik edilecek bir beyanname olması halinde ise, beyannamede yer alan “beyannameyi tasdik eden Yeminli Mali Müşavir” bölümüne, meslek mensubuna ilişkin bilgilerin yazılması meslek mensubunun beyannameyi imzalamış/tasdik etmiş sayılması için yeterli olacaktır.

Bu çerçevede, imzalanmış/tasdik edilmiş olan e-beyannameler imzalayan/tasdik eden meslek mensuplarınca gönderilecektir.

3-Elektronik beyanname göndermeye aracılık etme konusunda yetki almış meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan mükelleflere ait beyannameleri elektronik ortamda gönderebilmek için müşterisiyle 340 No.lu Tebliğin ekinde (Ek : 3) yer alan sözleşmeyi, beyannamelerini münferit olarak elektronik ortamda göndermek isteyen mükelleflerle de 340 No.lu Tebliğin ekinde (Ek :4) yer alan sözleşmeyi imzalamak ve bu sözleşmelerde belirtilen hükümlere uymakla yükümlüdürler.

4-Kağıt ortamda düzenlenip verilen beyannamelerle elektronik ortamda düzenlenip gönderilen beyannamelerin hukuki sonuçları itibariyle hiçbir farkı bulunmamaktadır. Buna göre, meslek mensuplarının beyannamelerin düzenlenmesi, tasdik edilmesi ve imzalanmasına ilişkin olarak 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer mevzuatta yer alan sorumlulukları, elektronik ortamda düzenledikleri beyannameler için de aynen geçerli olacaktır.

5-340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin; Aracılık Yetkisi Verilen Gerçek ve Tüzel Kişiler başlıklı V. bölümünde; “Yetki verilmiş meslek mensupları, aralarında hizmet sözleşmesi bulunan müşterilerine ait beyannameleri elektronik ortamda gönderebilmeleri için müşterileri ile bu Tebliğin ekinde (Ek:3) yer alan “Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi”ni, münferit talepte bulunan müşterileriyle de örneği 340 No.lu Tebliğ ekinde (Ek:4) yer alan “Elektronik Beyanname Aracılık Sözleşmesi”ni düzenleyecekler ve sözleşmelerin bir örneğini müşterilerine verecekler, bir örneğini de gerektiğinde ibraz edilmek üzere muhafaza edeceklerdir.” denilmektedir.

Meslek mensuplarının sürekli olarak hizmet verdikleri müşterilerine ait beyannameler ile münferit olarak sadece beyanname gönderme işlemlerine aracılık ettikleri müşterilerine ait beyannameleri ayırmak üzere yıllık beyannamelerin elektronik ortamda doldurulmasına ilişkin programlarda “beyannameyi düzenleyen” ve “beyannameyi gönderen” alanları açılmıştır. Buna göre, meslek mensupları sürekli hizmet verdikleri müşterilerine ait yıllık beyannamelerin doldurulmasında, “beyannameyi düzenleyen” alanına; münferit olarak hizmet verdikleri müşterilerine ait beyannamelerin doldurulmasında ise “beyannameyi gönderen” alanına kendilerine ait bilgileri yazacaklardır.

6-240 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 03.07.1995 tarihinde tek vergi numarası uygulamasına başlanılmıştır. Belirtilen Tebliğ ile getirilen uygulamanın amacı, mükelleflerin vergiye tabi faaliyetlerini aynı vergi kimlik numarası altında izlemektir. Bu nedenle, (bankalar hariç) tüm mükellefler merkez ve şubelerinde aynı vergi kimlik numarasını kullanmaktadırlar. E-beyanname gönderenlere ait ihdas edilen kullanıcı kodu, parola ve şifrelerin mükellef bazında üretilebilmesi için de vergi kimlik numarası esas alınmaktadır.

Buna göre, mükelleflere vergi kimlik numarasıyla bağlantılı olarak bir adet kullanıcı kodu, parola ve şifre verildiğinden, merkez ve şubelere ait beyannamelerin aynı kullanıcı kodu, parola ve şifre kullanılmak suretiyle gönderilmesi gerekmektedir. Bunu teminen mükellefler şubelerine ait beyannamelerini merkezde tek elden verebilecekleri gibi, kullanıcı kodu, parola ve şifrelerini şubelerine bildirmek suretiyle şubelerinin bulundukları yerden de verebilirler.

Ayrıca, 240 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bankalar her şubesi için ayrı bir vergi kimlik numarası almak zorunda olduğundan, bankalarca talep edilmesi halinde vergi dairesince her şube için ayrı kullanıcı kodu, parola ve şifre verilecektir.

III-İNTERNET ORTAMINDA GÖNDERİLMESİ ZORUNLU OLAN BEYANNAMELERE İLİŞKİN DÜZENLEMELER :

A-Beyannameleri Elektronik Ortamda Göndermek Zorunda Olanların Dikkat Etmeleri Gereken Hususlar :

-2004 hesap dönemine ait ciroları toplamı 400 milyar Türk Lirasını (400.000 YTL)

Aşan ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi mükellefleri, Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi, Kurumlar Vergisi Beyannamesi ve Geçici Vergi Beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorundadırlar.

Yukarıda belirtilen beyannamelerin verilmesi ile ilgili olarak aşağıdaki hususların nazara alınması gerekmektedir:

1-Aktif toplamı ibaresi, Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257’inci maddeleri uyarınca tespit edilen muhasebe standartlarına, tek düzen hesap planına ve mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esaslara uygun olarak düzenlenmiş ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş bilançonun aktifinde yer alan işletme varlıklarından oluşan net aktifi ifade etmektedir.

2-Ciro toplamları ibaresi, aynı mevzuata uygun olarak düzenlenmiş gelir tablosunda yer alan, satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen tutarlardan oluşan gayri safi hasılatı ifade etmektedir.

Özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi ve şans oyunları vergisi mükellefleri, yukarıda yer alan hadlerle sınırlı olmaksızın Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi, Özel İletişim Vergisi Beyannamesi ve Şans Oyunları Vergisi Beyannamesini elektronik ortamda göndermek zorundadırlar.

Beyannamelerini elektronik ortamda verme zorunluluğu getirilen mükellefler dışında kalan ve tam otomasyonlu vergi dairelerine bağlı bulunan mükelleflerin de beyannamelerini, 340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve 15 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde belirlenen usul ve esaslar dahilinde elektronik ortamda gönderebilecekleri tabidir.

Beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilen mükelleflerin, bağlı bulundukları vergi dairesinin tam otomasyonlu olması gerekmektedir.

Beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan mükelleflerde mecburiyetin başlaması ile ilgili olarak;

1-2004 yılına ilişkin olup, 15 Mart 2005 tarihine kadar verilecek olan Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini,

2-2004 yılı hesap dönemine ilişkin olup, 15 Nisan 2005 tarihine kadar verilecek olan Kurumlar Vergisi Beyannamesini,

3-2005 yılının birinci geçici vergi dönemine ilişkin olup, 10 Mayıs 2005 tarihine kadar verilecek olan Geçici Vergi Beyannamesini,

4-15-30 Nisan 2005 dönemine ilişkin olup, 10 Mayıs 2005 tarihine kadar verilecek olan (1) sayılı listeye ait Özel Tüketim Vergisi Beyannamesini,

5-1-30 Nisan 2005 dönemine ilişkin olup, 15 Mayıs 2005 tarihine kadar verilecek olan (2/b), (3) ve (4) sayılı listelere ait Özel Tüketim Vergisi Beyannamelerini,

6-Nisan 2005 dönemine ilişkin olup, 15 Mayıs 2005 tarihine kadar verilecek olan Özel İletişim Vergisi Beyannamesini,

7-Nisan 2005 dönemine ilişkin olup, 20 Mayıs 2005 tarihine kadar verilecek olan Şans Oyunları Vergisi Beyannamesini,

340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer alan usul ve esaslar doğrultusunda bizzat kendileri veya aracılık yetkisi almış 3568 sayılı Kanun uyarınca yetki almış olup bağımsız çalışan Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirler (meslek mensupları) aracılığıyla göndereceklerdir. Ayrıca, beyannamelerini elektronik ortamda verme zorunluluğu getirilen mükelleflerden, 340 Sıra Numaralı Tebliğde belirtilen hadleri aşanlar ile 15 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde beyannamelerini elektronik ortamda göndermelerine izin verilenler, söz konusu tebliğde ve sirkülerde yapılan açıklamalar doğrultusunda bağlı oldukları vergi dairelerinden kullanıcı kodu, parola ve şifre almak suretiyle, zorunluluk kapsamındaki beyannamelerini bizzat kendileri de elektronik ortamda gönderebileceklerdir.

Söz konusu dönemleri izleyen dönemlerde verilecek mezkur beyannamelerin de elektronik ortamda gönderilmesi zorunludur.

C-İnternet Üzerinden Gönderilmesi Zorunlu Olan Beyannamelerin Elden Veya Posta İle Gönderilmesinde Uygulanacak Ceza :

Elektronik ortamda gönderilme zorunluluğu getirilen Yıllık Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Geçici Vergi, Özel Tüketim Vergisi (2/a beyannamesi hariç), Özel İletişim Vergisi ve Şans Oyunları Vergisi Beyannamelerinin elden veya posta ile gönderilmeleri durumunda, Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesinde mükellefin durumuna uyan özel usulsüzlük cezası uygulanacaktır.[6]

Elektronik ortamda gönderilme zorunluluğu kapsamında bulunulan beyannamelerini 04.03.2005 tarihinden itibaren bağlı oldukları vergi dairesine elden veya posta ile taahhütlü ya da acele posta servisi (APS) kanalıyla gönderen mükelleflerin, beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunluluğundan geç haberdar olduklarını ve bu beyannamelerini beyanname verme süresi içerisinde elektronik ortamda vermek istediklerini bu nedenle, kağıt ortamında vermiş oldukları beyannameler üzerinden tahakkuk eden vergilerin terkin edilmesini talep eden bir dilekçe ile bağlı bulundukları vergi dairesine başvurmaları halinde, daha önce vermiş oldukları beyannameler üzerinden tahakkuk eden vergiler terkin edilecektir. Tahakkuktan terkin işlemi yapılan beyannameler mükellefin dosyasında saklanacaktır. Ayrıca, elektronik ortamda verilmesi gereken beyannamelerini kağıt ortamında veren mükelleflere telefonla ulaşılarak kağıt ortamında vermiş oldukları beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda oldukları hatırlatılarak, yukarıda belirtildiği şekilde hareket edebilecekleri ve bu şekilde hareket etmeleri halinde haklarında Vergi Usul Kanunun mükerrer 355’inci maddesi gereğince özel usulsüzlük cezası uygulanmayacağı hususunda bilgi verilecektir. [7]

Yukarıda belirtildiği şekilde müracaat eden ancak, beyannamesini kanuni süresinde elektronik ortamda göndermeyen mükelleflerin dosyasında saklanan beyannameleri, beyanname verme dönemini takip eden 3 gün içerisinde tekrar tahakkuk ettirilecek ve tahakkuk fişine beyannamenin daha önce vergi dairesine kağıt ortamında verildiği tarih kabul tarihi olarak yazılacaktır. Aynı zamanda mükellef adına elektronik ortamda beyanname verme zorunluluğuna uymadığı için Vergi Usul Kanunun Mükerrer 355. maddesi gereğince özel usulsüzlük cezası kesilecektir. [8]

Beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi uygulamasına 01 Ekim 2004 tarihinden itibaren başlanmıştır. Beyannamelerin elektronik ortamda gönderilmesi uygulaması tam otomasyona geçmiş vergi dairelerine verilecek beyannameleri kapsamaktadır. 346 No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yapılan düzenlemeye göre daha önce isteğe bağlı olarak gönderilmesi mümkün olan beyannamelerden bir kısmının internet ortamında gönderilmesi zorunlu hale getirilmiş (zorunlu olarak gönderilecek beyannamelere de başka beyannameler ilave edilmiştir.) ve ayrıca tam otomasyonlu olmayan vergi dairesi mükellefi olan ve aracılık yetkisi almak isteyen meslek mensuplarına kullanıcı kodu, parola ve şifre verilmesi imkanı sağlanmıştır. İsteğe bağlı olarak gönderilebilecek beyannameler; Katma Değer Vergisi Beyannameleri (1 ve 2 no.lu), Muhtasar Beyanname, Damga Vergisi Beyannamesi ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Beyannamesidir. Zorunlu olarak gönderilecek beyannameler ise, Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi (2a beyannamesi hariç), Özel İletişim Vergisi Beyannamesi, Şans Oyunları Vergisi Beyannamesi, Yıllık Gelir Ve Kurumlar Vergisi Beyannameleri ve Geçici Vergi Beyannamesidir.İnternet üzerinden zorunlu olarak gönderilmesi gereken beyannameleri göndermeyenlere Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

[1] 31.07.2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[2] 30.09.2004 tarih ve 25599 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[3] 03.03.2005 tarih ve 25744 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[4] Maliye Bakanlığı’nın 16.02.1998 tarih B.07.0.GEL.0.32/3205-9/5090 sayılı genel yazısı.

[5] Maliye Bakanlığı’nın 14.03.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.71/7103-275 /12360 genel sayılı yazısı.

[6] Vergi Usul Kanununun mükerrer 355’inci maddesine göre, aynı Kanunun mükerrer 257’inci maddesi uyarınca getirilen zorunluluğa uymayan; 1-Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.180 YTL, 2-İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında 550 YTL ve 3-Sayılanlar dışında kalanlar hakkında 270 YTL tutarında özel usulsüzlük cezası kesilir. (Ceza miktarları 342 Seri No.lu VUK Genel Tebliği ili belirlenen ve 01.01.2005 tarihinden itibaren yürürlüğe giren tutarlardır.)

[7] Maliye Bakanlığı’nın 14.03.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.71/7103-275 /12360 sayılı genel yazısı.

[8] Maliye Bakanlığı’nın 14.03.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.71/7103-275 /12360 sayılı genel yazısı.