|
14
Temmuz 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25522
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
Gebe veya Emziren Kadınların
Çalıştırılma Şartlarıyla
Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına
Dair Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, işyerlerindeki gebe, yeni doğum yapmış veya emziren
işçilerin işteki güvenlik ve sağlığının sağlanması ve geliştirilmesini
destekleyecek önlemler uygulamak ve bu işçilerin hangi dönemlerde ne gibi
işlerde çalıştırılmalarının yasak olduğunu, çalıştırılabileceği işlerde hangi
şart ve usullere uyulacağını, emzirme odalarının veya çocuk bakım yurtlarının (kreş)
nasıl kurulacağını ve hangi şartları taşıyacağını
belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu
Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki kadın işçi
çalıştıran işyerlerine uygulanır.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş
Kanununun 88 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
Gebe işçi: İşverenini, durumu hakkında herhangi bir sağlık
kurumundan alacağı belge ile bilgilendiren gebe işçiyi,
Yeni doğum yapmış işçi: Yeni doğum yapmış ve işverenini durumu
hakkında bilgilendiren işçiyi,
Emziren işçi: 0-1 yaş arası çocuğunu emzirmekte olan ve işverenini
durumu hakkında bilgilendiren işçiyi,
Emzirme odaları: Bir yaşından küçük çocukların bırakılması,
bakılması ve işçilerin çocuklarını emzirmeleri için ayrılan odaları,
Yurt/Çocuk bakım yurdu/Kreş: 0-6 yaş (6 yaşını tamamlamayan)
arasındaki çocukların bakım ve eğitimlerinin yapıldığı yerleri
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Genel Değerlendirme
Madde 5 — Gebe,
yeni doğum yapmış ve emziren işçilerin güvenlik ve sağlığı için tehlikeli
sayılan kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlerin ve sanayi proseslerinin -
süreçlerinin işçiler üzerindeki etkileri değerlendirilerek bunlar için alınacak
önlemler aşağıda belirtilmiştir.
Bu önlemler, işçilerin yaptıkları işle bağlantılı hareketleri,
duruşları, zihinsel ve bedensel yorgunluğu da kapsar.
a) Fiziksel ve zihinsel yorgunluk ile ilgili olarak; gebe, yeni
doğum yapmış ve emziren işçilerin çalışma saatleri ve ara dinlenmeleri geçici
olarak yeniden düzenlenir, söz konusu işçilerin çalışma saatlerinin gece
süresine ve gebe işçilerin çalışmalarının günün erken saatlerine rastlamaması
için gereken önlemler alınır.
b) Postüral problemler ile ilgili olarak; çalışma mahalli ve çalışma düzeni, gebe, yeni doğum yapmış
ve emziren işçilerin postüral (duruş) problemlerini ve kaza riskini azaltacak
şekilde yeniden düzenlenir, mümkün olduğu durumlarda oturarak çalışmaları
sağlanır.
Gebeliğin durumuna göre yorgunluğun ve diğer postüral problemlerin
azaltılması veya ortadan kaldırılması için dinlenme araları ihtiyaca göre daha
sık ve uzun olarak düzenlenir.
c) Yüksekte çalışmalarda, gebe işçinin çalışma yerlerinin
platform, merdiven gibi yüksek ve düşme tehlikesi olan yerlerde olmaması için
gerekli düzenlemeler yapılır.
d) Çalışma saatleri ve çalışma hızı ile ilgili olarak; çalışma
hızının, saatlerinin ve işteki yoğunluğun işçinin önerileri dikkate alınarak
mümkün olduğunca uygun hale getirilmesi için gerekli şartlar sağlanır.
e) Gebe ve yeni doğum yapmış işçinin yalnız çalıştırılmaması
esastır. Ancak zorunluluk halinde gebe ve yeni doğum yapmış işçinin yalnız
çalıştırılması gerektiğinde işyerinde bulunan diğer çalışanlarla kolayca
iletişim sağlayabilmeleri için gerekli önlemler alınır.
Ayrıca işçinin uygun tıbbi ve diğer destekleri alabilmesi için
gerekli düzenlemeler yapılır, acil yardım prosedürlerinde bu durum göz önüne
alınır.
f) İş stresi ile ilgili olarak; gebe, yeni doğum yapmış ve emziren
işçiyi, çalışma koşulları, çalışma saatleri, müşterilerle ve üçüncü kişilerle
ilişkiler, iş yükü, işini kaybetme korkusu gibi stres faktörlerinden koruyucu
önlemler alınır.
Düşük veya ölü doğum yapmış veya doğumdan sonra bebeğini kaybetmiş
işçiyi stresten korumak için özel itina
gösterilir.
g) Gebe işçinin, ayakta çalışması gereken işlerde, mümkün olan
durumlarda oturması sağlanır, sürekli oturarak veya ayakta çalışma engellenir,
çalışmanın böyle düzenlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda dinlenme araları
artırılır, ayrıca hamileliğin gelişimine göre gerekli önlemler alınır.
h) Dinlenme ve diğer iyileştirici olanakların sağlanması ile
ilgili olarak; gebe işçinin sigarasız ve dumansız bir ortamda gerekli
aralıklarla oturarak veya rahatça uzanacak şekilde fiziksel ve zihinsel olarak
dinlenmesini sağlayacak şartlar temin edilir. Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren
işçinin sık tuvalete gitme ihtiyacı göz önüne alınarak uzun süreli çalışmalar ve
ekip çalışmaları bu gereksinime uygun olarak düzenlenir, ayrıca
enfeksiyon ve
diğer hastalıklara karşı gerekli hijyen şartları sağlanır. Gebe ve yeni doğum
yapmış işçinin, kişisel ihtiyaçları göz önüne alınarak, beslenme molasının,
temiz içme suyu temininin ve diğer ihtiyaçlarının kendileriyle de istişare
edilerek karşılanması sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel Hükümler
Özel Riskler
Madde 6 — Gebe,
yeni doğum yapmış ve emziren işçinin güvenlik ve sağlığı için tehlikeli sayılan
kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlerin ve sanayi proseslerinin işçinin
üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi sonucu, bunlar için alınacak genel
önlemlerle birlikte aşağıda belirtilen durumlarla ilgili riskler ve alınacak
özel önlemler belirtilmiştir;
a) Fiziksel etkenlerden;
1) Şok ve titreşim ile ilgili olarak; gebe işçinin, ani darbelere,
sarsıntıya, uzun süreli titreşime maruz kalacağı işlerde ve iş makinelerinde,
delicilerde çalıştırılmaları yasaktır.
Vücudun alt kısmını, bilhassa karın bölgesini etkileyen düşük
frekanslı uzun süreli titreşime ve sürekli sarsıntıya maruziyeti de önleyecek
tedbirler alınır.
2) Gürültü ile ilgili olarak; gebe işçinin çalıştığı yerdeki
gürültü seviyesinin, en düşük maruziyet etkin değeri olan 80 dB(A) yı geçmemesi
sağlanır. Eğer gürültü seviyesi düşürülemiyorsa işçinin yeri değiştirilir.
Kişisel koruyucularla da olsa limitleri aşan gürültülü ortamda
gebe işçilerin çalıştırılmaları yasaktır.
3) İyonize radyasyon ile ilgili olarak; gebe işçi iyonize
radyasyon kaynaklarının bulunduğu yerlerde çalıştırılmaz, bu gibi yerlere
girmemesi uyarı levhaları ile belirtilir.
Emziren işçi
radyasyonla kirlenmiş olan yerlerde ve işlerde çalıştırılmaz.
4) İyonizasyona neden olmayan radyasyon ile ilgili olarak; gebe,
yeni doğum yapmış ve emziren işçinin iyonize olmayan radyasyon kaynaklarından
etkilenmesini önleyecek tedbirler alınır.
5) Soğuk, sıcak ve yüksek basınç ile ilgili olarak; gebe, yeni
doğum yapmış ve emziren işçinin yaptığı işin niteliği göz önünde bulundurularak
çalıştığı yerlerin sıcaklığının ve basıncının sağlık riski yaratmayacak düzeyde
olması sağlanır.
b) Biyolojik etkenler
ile ilgili olarak; gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçinin, 10/6/2004 tarihli
ve 25488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Biyolojik Etkenlere Maruziyet
Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelikte tanımlanan grup 2, grup 3 ve grup 4
biyolojik
etkenlerin risk teşkil ettiği yerlerde ve işlerde çalıştırılmaları yasaktır.
Ancak işçinin bağışıklığı varsa durum değerlendirilmesi yapılarak
çalışmasına izin verilebilir.
c) Kimyasal etkenler ile ilgili olarak; kanserojen, mutajen, çok
toksik, toksik, zararlı, alerjik,
üreme için toksik ve emzirilen çocuğa zararlı olabilen kimyasalların üretildiği,
işlendiği, kullanıldığı işlerde gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçinin
çalıştırılması esas olarak yasaktır.
Ancak, işçinin çalıştırılmasında zorunluluk varsa ve teknik olarak
bu maddeler daha az zararlı olanlarla değiştirilemiyorsa, gebe işçi, mutajen ve
üreme için toksik maddelerle, emziren ve yeni doğum yapmış işçi, emzirilen
çocuğa zararlı olabilen kimyasalların dışındaki maddelerle, ancak her
türlü önlem
alınarak ve sağlık durumları ile maruziyet düzeyleri sürekli kontrol altında
tutularak çalıştırılabilir.
d) Çalışma koşulları ile ilgili olarak;
1) Gebe ve yeni doğum yapmış işçinin kendilerinin ve bebeklerinin
sağlığını olumsuz etkileyecek şekilde elle yükleme ve araçsız taşıma işlerinde
çalıştırılmaları yasaktır. Bu tür işlerde risk değerlendirmesi yapılır,
gerektiğinde iş değişikliği sağlanır.
Gebelik süresi boyunca hiçbir surette elle taşıma işi
yaptırılmaz.
2) Kişisel koruyucular gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçiyi
tam koruyacak şekilde vücuduna uygun olmalı, bu kişilerin hareketlerine engel
olmamalı ve vücut ölçüleri değiştikçe yenileri temin edilmelidir. Uygun koruyucu
sağlanamadığı durumlarda işçi bu işlerde çalıştırılamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Değerlendirme ve Bilgilendirme
Değerlendirme
Madde 7 — İşçi
gebelik ve emzirmeye başlama halinde işvereni bilgilendirir.
İşveren, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi ile ilgili
olarak, işyerindeki maruziyetin şeklini, düzeyini ve süresini EK-I, II, III de
verilen etkenler, prosesler, çalışma koşulları veya özel bir riske maruz kalma
olasılığı bulunan işler için koruyucu veya önleyici önlemler aracılığıyla
aşağıdaki kapsamda değerlendirir;
a) Olası güvenlik ve sağlık risklerinin, gebe, yeni doğum yapmış
ve emziren işçilerin gebelikleri ve emzirmeleri üzerindeki olası etkilerinin
değerlendirilmesi,
b) Alınacak önlemlerin kararlaştırılması.
İşveren, işten kaynaklanan vardiyalı çalışma, işini kaybetme
korkusu, iş yükü ve benzeri stres faktörlerini ve kişisel olarak işçiyi
etkileyen psikososyal ve tıbbi faktörleri de dikkate almak zorundadır.
İşyerindeki gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi, yapılan
değerlendirmenin sonuçları ve işte güvenlik ve sağlık amacıyla alınması gereken
önlemler hakkında bilgilendirilir.
Değerlendirme Sonuçlarını İzleyen Eylem
Madde 8 — İşveren,
değerlendirme sonuçları, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi için bir
güvenlik veya sağlık riskini veya işçinin gebeliği veya emzirmesi üzerindeki bir
etkiyi ortaya çıkardığında, ilgili işçinin çalışma koşullarını ve/veya çalışma
saatlerini, bu işçinin bu risklere maruz kalmasını önleyecek bir biçimde, geçici
olarak değiştirir.
Çalışma koşullarının ve/veya çalışma saatlerinin uyarlanması
teknik veya nesnel anlamda olanaklı değilse, işveren ilgili işçiyi başka bir işe
aktarmak için gerekli önlemleri alır.
Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, gebe işçi sağlığına
uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim
yapılmaz. Başka bir işe aktarılması teknik ve makul olarak mümkün değilse,
işçinin güvenlik ve sağlığının korunması için gerekli süre içinde, işçinin
isteği halinde ücretsiz izinli sayılması sağlanır. Bu süre, yıllık ücretli izin
hakkının hesabında dikkate alınmaz.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çalışma Koşulları ve İzinler
Gece Çalışması
Madde 9 — Emziren
işçinin doğumu izleyen 6 ay boyunca gece çalıştırılması yasaktır.
Yeni doğum yapmış işçinin doğumu izleyen sekiz haftalık süre
sonunda, emziren işçinin ise, 6 aylık süreden sonra gece çalışması yapmasının
güvenlik ve sağlık açısından sakıncalı olduğunun hekim raporu ile belirlendiği
dönem boyunca, gece çalıştırılması yasaktır.
Kadın işçiler, gebe olduklarının hekim raporuyla tespitinden
itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.
Çalışma Saatleri
Madde 10 — Gebe,
yeni doğum yapmış ve emziren işçi günde yedi buçuk saatten fazla
çalıştırılamaz.
Analık İzni
Madde 11 — Gebe
işçinin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam
onaltı haftalık süre için çalıştırılmaması esastır. Çoğul gebelik halinde
doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir.
Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, hekimin onayı ile gebe işçi isterse
doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Ancak bu durumda gece çalışması
yaptırılmaz ve gebe işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere
eklenir.
Yukarıda öngörülen süreler, işçinin sağlık durumuna ve işin
özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu
süreler hekim raporu ile belirtilir.
İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin
tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı
aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre yıllık ücretli izin hesabında dikkate
alınmaz.
Gebe İşçinin Muayene İzni
Madde 12 — Gebe
işçilere gebelikleri süresince, periyodik kontrolleri için ücretli izin
verilir.
Emziren İşçinin Çalıştırılması
Madde 13 — Emziren
işçilerin, 16/6/2004 tarihli ve 25494 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ağır ve
Tehlikeli İşler Yönetmeliğinde kadınların çalıştırılabilecekleri belirtilmiş
olan işlerde çalıştırılabilmeleri için, doğumdan sonraki sekiz haftanın
bitiminde ve işe başlamalarından önce, işyeri hekimi, işyeri ortak sağlık
birimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en
yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, Sağlık Ocağı, Hükümet veya belediye hekimlerine
muayene ettirilerek çalışmalarına engel durumları olmadığının raporla
belirlenmesi gerekir.
Muayene sonunda ağır ve tehlikeli işlerde çalışmasının sakıncalı
olduğu hekim raporuyla belirlenen işçi, doğumdan sonra ilk altı ay içinde bu
işlerde çalıştırılamaz.
Emzirme İzni
Madde 14 — Kadın
işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk
saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek
kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden
sayılır.
ALTINCI BÖLÜM
Oda ve Yurtlarla İlgili Genel Hükümler
Oda ve Yurt Açma Yükümlülüğü
Madde 15 — Yaşları
ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde,
bir yaşından küçük çocukların bırakılması ve bakılması ve emziren işçilerin
çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve
işyerine en çok 250 metre uzaklıkta bir emzirme odasının kurulması
zorunludur.
Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150 den çok kadın işçi
çalıştırılan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması ve bakılması,
emziren işçilerin çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma
yerlerinden ayrı ve işyerine yakın bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt açma
yükümlülüğünde olan işverenler yurt içinde anaokulu da açmak zorundadırlar.
Yurt, işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.
İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve
yurt açma yükümlülüğünü, bu Yönetmelikte öngörülen nitelikleri taşıyan yurtlarla
yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.
Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin
belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın
işçilerin toplam sayısı dikkate alınır.
Oda ve Yurtlardan Faydalanacaklar
Madde 16 — Oda ve
yurtlardan kadın işçilerin çocukları ile erkek işçilerin annesi ölmüş veya
velayeti babaya verilmiş çocukları faydalanırlar. Odalara 0-1, yurtlara 0-6
yaşındaki çocuklar alınır.
Oda ve yurtlarda çocuklarla görevlilerden başkasının bulunması ve
bunların amaç dışında kullanılması yasaktır. Yurtlarda 0-2, 3-4, 5-6 yaş
çocukları birbirinden ayrı bulundurulur.
Çocuklar, oda ve yurtlara işbaşı yapılmadan önce bırakılır, işin
bitiminde alınır. Anne ve babalar, odaların ve yurtların disiplin ve yönetimine
dair kurallara uymak şartıyla ara dinlenmesinde çocuklarını görüp bakımlarıyla
ilgilenebilirler.
Kayıt ve Çıkış
Madde 17 — Oda ve
yurtlara kabul edilen çocuklar, örneği EK-IV de belirtilen kayıt ve kabul
defterine yazılır.
Oda ve yurtlardan tamamen ayrılan çocukların, ayrılış nedeni,
tarihi, kiminle çıktığı, gözlem kağıdına ve kayıt kabul defterine işlenir.
Çocuğun özel dosyası anne veya babasına verilir.
Oda ve Yurtlarda Bulunacak Nitelikler
Madde 18 — Oda ve
yurtlar çocukların sağlığının korunması, hava ve güneş ihtiyaçlarının
karşılanması için gerekli nitelikleri taşımalıdır. Oda ve yurtlar bodrum
katında, doğrudan açık havaya açılmayan yerlerde olmamalı, pencereleri doğrudan
güneş ışığı alacak şekilde olmalıdır. Oda ve yurtlar ayrıca şu nitelikleri de
taşımalıdır;
a) Buralarda, kadın ve velayet hakkına sahip erkek işçi sayısının
en az % 10 u oranında yatak, yeteri kadar gözlem odası ve bir emzirme yeri
bulunmalıdır. İhtiyaca yetecek kadar yatak, bölme ve diğer araç gereç ilave
edilmelidir.
b) Çocukların bulundurulacağı odaların, taban alanlarının her
çocuğa en az 3 metrekare, hacimlerinin her çocuğa en az 8 metreküp hava düşecek
ölçüde ve bol ışıklı olması gereklidir. Taban, çocukların sağlığına zarar
vermeyecek, kolayca temizlenebilecek bir malzeme ile döşenmeli, duvarlar ve
bölmeler yeterli bir yüksekliğe kadar kolayca temizlenebilir bir maddeyle boyanmalı veya
kaplanmalı, odalar ve eşya toz tutmayacak şekilde düz ve basit olmalıdır. Çocuk
karyolaları ve komodinleri temiz, boyalı, kullanıma ve sağlığa uygun nitelikte
olmalı, karyolaların ayarlanabilir yüksek korkulukları
bulunmalıdır.
c) Yurtlarda yeterli
büyüklükte bir bahçe ve bu bahçede çocukların dinlenmeleri ve oynamaları için
araç ve gereçler bulunmalıdır.
d) Oda ve yurtlarda, anneler ve görevliler için yeteri kadar
tuvalet ve lavabo, her 10 yatağa bir çocuk banyosu, çocuk yatak odalarının
bitişiğinde çocukların kullanabileceği lavabolar, yurtlarda ise, ayrıca,
çocuklar için yeteri kadar tuvalet bulunmalıdır.
e) Oda ve yurtlarda, mamaların ve yiyeceklerin hazırlanması,
muhafazası, dağıtılması, yedirilmesi, kullanılan araç ve gereçlerin temizlenmesi
için gerekli yerler bulunmalıdır.
f) Oda ve yurtlarda, yatak odalarından ayrı bez değiştirme odaları
olmalı, bu odalarda, masa, yatak, şezlong gibi eşyalar, temiz ve kirli bez ve
çamaşırların ayrı ayrı konulması için gerekli dolap ve kaplar bulundurulmalı,
yatak eşyası ve annelere emzirme esnasında giydirilen gömlekler temiz olmalı ve
düzenli olarak korunmalıdır.
g) Çocuklar emzirme yerlerine çocuk bakıcısı ya da sağlık
personeli tarafından getirilir, emzirmenin bitiminde yine aynı kimseler
tarafından alınarak temizlik ve bakımları yapıldıktan sonra yataklarına
bırakılır.
Oda ve Yurtlarda Bulundurulacak İlaç ve Tıbbi
Gereçler
Madde 19 — Oda ve
yurtların gereken yerlerine çocukların vücut ısılarının ölçülmesi için
termometreler konulur, buralarda Yönetmelik EK-V teki çizelgede yazılı olan ve
ayrıca işyerinde görevli hekim tarafından gerekli görülen ilaç ve tıbbi gereçler
bulundurulur. Bunlar özel bir dolap içinde ve kolayca kullanılabilecek şekilde
saklanır ve düzenli olarak işyerinde görevli hekim tarafından gözden geçirilerek
bozulmuş veya kullanılmaz duruma gelmiş yahut tükenmiş bulunanların yerlerine
yenileri konulur.
Personel, Yönetim ve Gözetim
Madde 20 — Oda ve
yurtlarda çalışacak yönetici, öğretmen, sağlık personeli ve diğer personelin
nitelikleri aşağıda belirtilmiştir;
a) Yönetici: oda ve yurtların amacına uygun olarak, işleyişle
ilgili idari konulardaki her türlü işlerden ve oda ve yurtlardaki çocukların
sağlık kurallarına uygun bir ortam içinde yaşama, gelişme ve eğitimlerinin
sağlanmasından birinci derecede sorumlu olmak üzere aşağıdaki niteliklerden
birine sahip kişilerden biri yönetici olarak görevlendirilir.
1) Eğitim yönetimi, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi ve eğitimi,
okul öncesi eğitim, psikoloji, çocuk sağlığı veya çocuk gelişimi ve anaokulu
alanlarından birinde yüksek öğrenim görmüş olmak,
2) Eğitim fakültelerinden veya benzeri yükseköğretim kurumlarından
mezun olup okul öncesi öğretmeni unvanını almış olmak.
b) Öğretmen: çocukların gelişimlerini sağlamak, onlara iyi
alışkanlıklar kazandırmak, onları ilköğretime hazırlamak için çocuk gelişimi ve
eğitimi veya okul öncesi eğitim alanında yüksek öğrenim görmüş, öğretmenlik
formasyonuna sahip kişiler anaokulu öğretmeni olarak görevlendirilir.
c) Sağlık personeli: oda ve yurtlar işyerlerinde görevli hekimin
tıbbi gözetimi altındadır. Çocukların sağlık durumları en az gün aşırı bir hekim
tarafından kontrol edilir ve gereği yapılır.
Çocukların periyodik sağlık kontrollerini yapmak, sağlıkla ilgili
kayıtlarını tutmak, salgın ve bulaşıcı hastalıklara karşı gerekli önlemleri
almak veya aldırmak, sağlık ve temizlik yönünden gerekli denetimleri yapmak
üzere işyeri hekimi ile hemşire görevlendirilir.
d) Diğer personel: odalarla yurtların emzirme odalarında her 10
çocuk için bir kadın çocuk bakıcısı bulundurulur. Çocuk bakıcılarından en az
birinin Kız Meslek Lisesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunu veya benzeri
mesleklerden olması zorunludur.
Yurtlarda, her 20 çocuk için bir çocuk bakıcısıyla Kız Meslek
Lisesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunu veya benzeri meslek mensubu
eleman bulundurulur.
Oda ve yurtlardaki çocuk ve grup sayısına göre beslenme, temizlik
ve diğer hizmetler için yeterli sayıda personel istihdam edilir. Bu personel
için en az ilkokul diploması veya okur yazarlık belgesi almış ve sağlıklı olma
şartı aranır.
Yukarıda belirtilen personel dışında, işverence gerekli görüldüğü
takdirde, sosyal hizmet uzmanı, beslenme uzmanı ve psikolog, Kız Meslek Lisesi
Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunlarıyla müzik, güzel sanatlar ve spor
dalında ihtisas sahibi elemanlar görevlendirilebilir. Bunlar kendi alanları ile
ilgili çalışma programları çerçevesinde faaliyet gösterirler.
e) Oda ve yurtlarda bulunan çocukların korunmaları amacıyla
buralarda çalıştırılacak tüm personel işe girişte ve periyodik olarak akıl ve
vücut sağlığı ve bulaşıcı hastalıklar yönünden sağlık kontrolünden geçirilecek,
çocukların sağlık ve gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek personel bu işlerde
çalıştırılmayacaktır.
Çocukların Muayeneleri
Madde 21 — Oda ve
yurtlara kabul edilecek çocuklar önce gözlem odasına alınır ve hekim
muayenesinden geçirilir. Bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığı bulunmadığı ve
portör olmadığı anlaşılanlar hakkında rapor düzenlenir, raporlar çocukların özel
dosyalarında saklanır.
Bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığı olanlar, hastalık kuşkusu
bulunanlar veya portör olduğu anlaşılanlar, sağlıklı olduklarının belirlenmesine
kadar oda ve yurtlara alınmazlar.
Oda ve yurtlarda bulunan çocuklardan bulaşıcı hastalığa tutulanlar
veya tutulduğundan şüphe edilenler, hekime muayene ettirilmek üzere derhal
gözlem odalarına alınırlar.
Muayene sonucunda bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığa tutulduğu
anlaşılan çocuklar, hekimce ya bir sağlık kuruluşuna gönderilir ya da reçetesi
verilerek gerekli öğütlerle ailesine teslim edilir.
Oda veya yurda kabul edildiği gün her çocuk için örneği EK-VI da
yer alan bir gözlem kağıdı doldurulur ve özel dosyasına konur. Çocuklar
buralarda kaldığı sürece, onların sağlık ve genel gelişme durumları, beden
yapıları ve ruhsal özellikleri en az haftada bir defa görevli hekimce örneği
EK-VII de yer alan sağlık muayenesi kağıtlarına işlenir.
Oda ve yurtlarda kalan çocuklara koruyucu aşılar ve serumlar
yapılır ve bunlar örneği EK-VIII de yer alan çizelgeye yazılır.
Çocukların Beslenmesi
Madde 22 — Oda ve
yurtlarda, çocuklara, yaşlarına göre mamaları, kahvaltıları ve yemekleri
verilir. Yemek listelerinin ve mamaların düzenlenmesinde görevli hekimin
düşüncesi alınır.
Çocuklara, ayrıca, günde 250 şer gram dayanıklı veya pastörize,
bulunmadığı takdirde kaynamış süt veya yoğurt verilir.
Çocukların Eğitim ve Geliştirilmeleri
Madde 23 — Oda,
yurt ve ana okullarında, çocuklara psikososyal gelişimlerini ve okul öncesi
eğitimlerini sağlamak üzere 1/5/1997 tarihli ve 22976 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 1475 Sayılı İş Kanununa Tabi İşyerlerinde İşverenlerin Kuracakları
Okul Öncesi Eğitim Kurumlarının Eğitim ve İşleyiş Esasları Hakkında Tüzükte
belirtilen esaslara göre eğitim verilir.
İşverenin Yükümlülüğü
Madde 24 — Oda ve
yurtların bina, kuruluş, döşeme, araç, gereç, taşıt, beslenme ve benzeri
giderlerinin tamamı işverenlerce karşılanır.
Buralar, ayda en az bir defa işveren veya vekili tarafından
denetlenir. İşveren, işveren vekili, görevli hekim veya bu
birimlerin yönetim ve gözetiminden sorumlu olanlarca görülen eksiklikler derhal
giderilir.
Ortaklaşa Kurulan Oda ve Yurtların Yönetimi
Madde 25 — Oda ve
yurtlar birden çok işveren tarafından kurulduğu takdirde, bu işverenler veya
işveren vekilleri, ayda en az bir defa toplanarak bu yerlerin yönetimine dair
kararları alırlar ve uygulanmasını sağlarlar.
Oda ve Yurtların Bildirilmesi
Madde 26 —
İşverenler, İş Kanununa tabi işyerlerinde açtıkları oda ve yurtlarla ilgili
bilgi ve belgeleri, açılma tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde bir rapor
halinde Milli Eğitim Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
gönderirler.
Bu raporda aşağıdaki hususlar belirtilir;
1) İşyerinin unvanı, bağlı olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı Bölge Müdürlüğü, sicil numarası ve adresi,
2) İşyerinde çalıştırılan toplam işçi sayısı ve kadın işçi
sayısı,
3) Kuruma alınan çocuk sayısı, cinsiyeti,
4) Kurumun açık adresi, oda sayısı, oyun yerleri, bahçenin
büyüklüğü, bakım ve eğitim araçlarının miktar ve çeşitleri.
YEDİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde 27 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 28 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
EKLER
(ZIP)
| 
GEBE
VEYA EMZİREN KADINLARIN ÇALIŞTIRILMA ŞARTLARIYLA
EMZİRME ODALARI VE ÇOCUK BAKIM YURTLARINA DAİR
YÖNETMELİK