GEL˜R VERG˜S˜ GENEL TEBL˜¦˜ (SER˜ NO:243)   

20 Aral�k 2001 Tarihli Resmi Gazete

Say�: 24616

Maliye Bakanl�§�ndan:

 2001 takvim y�l�nda elde edilen menkul sermaye iratlar� ile di§er kazanç ve iratlar�n vergilendirilmesine iliŸkin olarak aŸa§�daki aç�klamalar�n yap�lmas�na gerek görülmüŸtür.

1- 2001 Takvim Y�l�nda Elde Edilen Menkul Sermaye ˜ratlar�n�n Beyan�nda Dikkate Al�nacak ˜ndirim Oran�

Gelir Vergisi Kanununun 76 nc� maddesi hükmüne göre, ayn� Kanunun 75 inci maddesinin ikinci f�kras�n�n 5, 6, 7, 12 ve 14 numaral� bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlar�na (döviz cinsinden aç�lan hesaplara ödenen faiz ve kar paylar�, dövize, alt�na veya baŸka bir de§ere endeksli menkul k�ymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul k�ymetlerden elde edilenler hariç) indirim oran�n�n uygulanmas� suretiyle bulunacak k�s�m, bu iratlar�n beyan� s�ras�nda indirim olarak dikkate al�nmaktad�r.

˜ndirim oran�; Vergi Usul Kanununa göre o y�l için tespit edilmiŸ olan yeniden de§erleme oran�n�n, ayn� dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluŸan bileŸik ortalama faiz oran�na bölünmesi suretiyle tespit edilmektedir.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 2001 y�l� için tespit edilmiŸ olan yeniden de§erleme oran� %53,2'dir.(1) Ayn� dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluŸan bileŸik ortalama faiz oran� ise %104,9'dur.

Buna göre, 2001 y�l� gelirlerine uygulanacak indirim oran� (%53,2 / %104,9=) % 50,7 olmaktad�r.

2- 2001 Takvim Y�l�nda Elde Edilen Menkul Sermaye ˜ratlar�n�n Beyan�

2001 takvim y�l�nda elde edilen menkul sermaye iratlar�n�n y�ll�k beyanname ile beyan edilip edilmeyece§inin tespitinde aŸa§�daki hususlar�n dikkate al�nmas� gerekmektedir.

- Gelir Vergisi Kanununun geçici 55 inci maddesi hükmü uyar�nca, vergi kesintisine tabi tutulmuŸ olan mevduat faizleri, özel finans kurumlar�nca kar ve zarara kat�lma hesab� karŸ�l�§�nda ödenen kar paylar� ve repo gelirleri ile menkul k�ymetler yat�r�m fonlar�n�n kat�lma belgelerine ödenen kar paylar�

tutar� ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.

- 26.7.2001 tarihinden itibaren ihraç edilmiŸ Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirlerinin Gelir Vergisi Kanununun geçici 59 uncu maddesine göre vergiden istisna edilen k�sm� beyan edilmeyecektir. (˜stisna uygulamas�na iliŸkin aç�klamalar Tebli§in 4 üncü bölümünde yer almaktad�r.)

- 7.10.2001 tarihinden itibaren düzenlenen Ÿah�s sigorta poliçeleri dolay�s�yla elde edilen ve 4697(2) say�l� Kanunla Gelir Vergisi Kanunu'nun 75 inci maddesinin ikinci f�kras�na eklenen 15 numaral� bentte tan�mlanan menkul sermaye iratlar� beyan edilmeyecektir.

- Yukar�da belirtilenler d�Ÿ�nda kalan ve gayri safi tutarlar� toplam� 4,900,000,000.- TL.'yi aŸmayan menkul sermaye iratlar�ndan, vergi kesintisine tabi tutulmuŸ olanlar ile vergi alaca§� dahil kurumlardan elde edilen kar paylar� beyan edilmeyecektir.

- Menkul sermaye iratlar� toplam�n�n 4,900,000,000.- TL.'yi aŸ�p aŸmad�§�n�n tespitinde indirim oran� ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlar�n�n, indirim oran� ve istisna uyguland�ktan sonra kalan k�s�mlar�n�n dikkate al�nmas�, bu iratlar�n beyan edilmesinin gerekti§i durumlarda ise indirim oran� ve istisna uyguland�ktan sonra kalan k�s�mlar�n�n beyan edilmesi gerekmektedir.

- Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratlar�n�n, tutar�na bak�lmaks�z�n beyan edilmesi gerekmektedir.

3- ˜ndirim Oran� Uygulanarak Beyan Edilecek Menkul Sermaye ˜ratlar�

2001 takvim y�l�nda elde edilen menkul sermaye iratlar�ndan;

- Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci f�kras�n�n 5 numaral� bendinde say�lan her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut ˜daresi, Kamu Ortakl�§� ˜daresi ve ÖzelleŸtirme ˜daresine ç�kar�lan menkul k�ymetlerden sa§lanan gelirler,

- Her nevi alacak faizleri,

- Menkul k�ymetler yat�r�m ortakl�klar�ndan sa§lanan kar paylar�,     indirim oran� uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Dövize, alt�na veya baŸka bir de§ere endeksli menkul k�ymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul k�ymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlar�n�n beyan�nda indirim oran�n�n uygulanmas� mümkün bulunmamaktad�r.

Ticari iŸletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oran� uygulanmas� söz konusu de§ildir.

4- 26.07.2001 Tarihinden Sonra ˜hraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonolar�ndan Elde Edilen Gelirlerde ˜stisna Uygulamas�

Gelir Vergisi Kanununa 4710(3) say�l� Kanunla eklenen geçici 59 uncu madde hükmü ile 26.07.2001 - 31.12.2002 tarihleri aras�nda ihraç edilen Devlet tahvilleri ve Hazine bonolar�n�n faiz gelirleri ve elden ç�kar�lmas�ndan sa§lanan di§er kazançlar toplam�n�n 2001 y�l�nda 50 milyar liras� gelir vergisinden istisna edilmiŸtir. ˜stisna kapsam�na giren söz konusu kazançlar için y�ll�k beyanname verilmeyece§i gibi, di§er gelirler dolay�s�yla verilecek y�ll�k beyannameye de bu kazançlar dahil edilmeyecektir.

˜stisna; faiz gelirleri aç�s�ndan indirim oran�, elden ç�karma dolay�s�yla elde edilen di§er kazançlar aç�s�ndan ise mükellefin tercihine ba§l� olarak maliyet bedelinin endekslenmesi veya indirim oran� uyguland�ktan sonra bulunan tutara uygulanacakt�r.

˜stisna, faiz gelirleri ile elden ç�karma dolay�s�yla elde edilen di§er kazançlar toplam�na uygulanacakt�r. Bir gerçek kiŸinin, hem faiz hem de elden ç�karma dolay�s�yla elde etti§i kazanc�n bulunmas� ve gelir toplam�n�n istisna s�n�r�n� aŸmas� halinde, istisnan�n hangi kazanca uygulanaca§� mükellefçe serbestçe belirlenecektir.

26.07.2001 tarihinden itibaren ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolar�n�n elden ç�kar�lmas�ndan do§an kazançlar aç�s�ndan Gelir Vergisi Kanununun geçici 56 nc� maddesinde yer alan 3 milyar 500 milyon liral�k istisnadan ayr�ca yararlan�lamayacakt�r. Söz konusu tarihten önce ihraç edilmiŸ Devlet tahvili ve Hazine bonolar� ile di§er menkul k�ymetlerin elden ç�kar�lmas�ndan do§an kazançlar aç�s�ndan ise geçici 56 nc� maddede yer alan istisnadan yararlan�labilecektir.

˜stisna sadece gerçek kiŸilerce elde edilen kazançlar yönünden geçerli olup, ticari iŸletmelere ait olan bu tür gelirler ile ilgili olarak uygulanmayacakt�r.

ÖRNEK: Bay (A) 2001 y�l�nda 26.7.2001 tarihinden önce ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�ndan 20 milyar lira, 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�ndan ise 80 milyar lira faiz geliri elde etmiŸtir. Yine 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�n�n al�m sat�m�ndan 10 milyar lira kazanç elde etmiŸtir. Bay (A)'n�n baŸka bir geliri bulunmamaktad�r.

Bu durumda, 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�ndan elde edilen faiz geliri 50 milyar liral�k istisna kapsam�ndad�r. Dolay�s�yla, 80 milyar liral�k tutara indirim oran� uyguland�ktan sonra kalan tutar (39 milyar 440 milyon lira), 50 milyar�n alt�nda kald�§� için bu gelir beyan edilmeyecektir. Ancak, 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilen Hazine bonolar�ndan elde edilen faiz gelirinin indirim oran� uyguland�ktan sonra kalan tutar� (9 milyar 860 milyon lira) beyanname verme s�n�r�n�n (4 milyar 900 milyon lira) üzerinde oldu§undan bu gelir menkul sermaye irad� olarak beyan edilecektir. Al�m sat�mdan elde edilen 10 milyar liral�k kazanç, al�m sat�ma konu Hazine bonolar� 26.07.2001 tarihinden önce ihraç edilmiŸ oldu§undan 50 milyar liral�k istisna kapsam�na girmemektedir. ˜ndirim oran� uygulamas�n�n tercih edilmesi durumunda indirim oran� uyguland�ktan sonra bulunan kazançtan (4 milyar 930 milyon lira), 3 milyar 500 milyon liral�k istisna düŸüldükten sonra kalan tutar olan 1 milyar 430 milyon lira di§er kazanç ve irat olarak beyan edilecektir.

ÖRNEK: BaŸ (B) 2001 y�l�nda, 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�ndan, 120 milyar lira faiz geliri, yine 26.07.2001 tarihinden sonra ihraç edilmiŸ Hazine bonolar�n�n elden ç�kar�lmas�ndan 100 milyar lira kazanç elde etmiŸtir. Bay (B)'nin baŸka bir geliri bulunmamaktad�r.

Elde edilen faiz gelirine indirim oran� uyguland�ktan sonra kalan tutar 59 milyar 160 milyon lirad�r. Hazine bonolar�n�n elden ç�kar�lmas�ndan elde edilen kazanca indirim oran� (˜stenirse maliyet bedeli endekslenebilecektir.) uyguland�ktan sonra kalan tutar ise 49 milyar 300 milyon lirad�r. Bay (B) 50 milyar liral�k istisnay� istedi§i kazanc�na uygulayabilecektir.

˜stisnan�n faiz geliri ile ilgili olarak kullan�ld�§�nda, istisna sonras�nda kalan faiz tutar� (9 milyar 160 milyon lira), beyanname verme s�n�r�n� (4 milyar 900 milyon lira) aŸt�§�ndan 9 milyar 160 milyon lira menkul sermaye irad� olarak beyan edilecektir. ˜stisnan�n tamam� faiz geliri ile ilgili olarak kullan�ld�§� için al�m sat�m kazanc�n�n indirim oran� uyguland�ktan sonra kalan tutar� olan 49 milyar 300 milyon liran�n tamam�  di§er kazanç ve irat olarak beyan edilecektir. Dolay�s�yla y�ll�k beyannamede beyan edilecek toplam kazanç 58 milyar 460 milyon lira olacakt�r.

˜stisnan�n öncelikle elden ç�karma kazanc� dolay�s�yla elde edilen gelire uygulanmas� halinde, bu kazanç 50 milyar liran�n alt�nda oldu§undan beyan edilmeyecektir. Kullan�lmayan istisna tutar�n�n (700 milyon lira) faiz gelirinden düŸülmesinden sonra kalan tutar olan 58 milyar 460 milyon lira enkul sermaye irad� olarak beyan edilecektir.

5- Kar�n Sermayeye ˜lavesi Suretiyle Elde Edilen Kar Paylar�n�n Beyan�

Kurumlar�n karlar�n� sermayeye eklemek suretiyle gerçekleŸtirdikleri kar da§�t�m iŸlemlerinde gerçek kiŸi ortaklarca elde edilen kar paylar�n�n menkul sermaye irad� olarak beyan�na iliŸkin aç�klamalar 231(4) Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebli§inde yap�lm�Ÿt�r.

Dan�Ÿtay 4. Dairesi 6.12.2000 tarih ve Esas No: 2000/1307, Karar No: 2000/5053 say�l� karar� ile 193 say�l� Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci f�kras�n�n 6/b-i numaral� bendinde kar�n sermayeye ilavesinin kar da§�t�m� say�lmayaca§�ndan bahisle ortaklar aç�s�ndan da elde edilmiŸ bir kar pay�ndan söz edilemeyece§i belirtilerek bu gelirlerin beyan�na iliŸkin 231 Seri No.lu Tebli§in iptaline karar vermiŸ olup, bu karar Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu'nun 8.6.2001 tarih ve Esas No: 2001/180, Karar No: 2001/224 say�l� karar� ile kesinleŸmiŸ bulunmaktad�r.

Bu durumda, gerçek kiŸi ortaklar taraf�ndan kar�n sermayeye ilavesi suretiyle elde edilen kar paylar�n�n beyan edilmemesi, yarg�ya intikal eden uyuŸmazl�klarda tarhiyat� kald�ran vergi mahkemesi kararlar� üzerine Dan�Ÿtay'da temyiz yoluna gidilmemesi gerekmektedir.

Tebli§ olunur.

(1) 1 Aral�k 2001 tarih ve 24600 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanm�Ÿt�r.

(2) 10 Temmuz 2001 tarih ve 24458 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanm�Ÿt�r.

(3) 24 Ekim 2001 tarih ve 24563 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanm�Ÿt�r.

(4) 6 �ubat 2000 tarih ve 23956 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanm�Ÿt�r.