|
23
Aralık 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25325
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
Gürültü Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, işçilerin gürültüye maruz kalmaları sonucu sağlık ve
güvenlik yönünden oluşabilecek risklerden, özellikle işitme ile ilgili
risklerden korunmaları için alınması gerekli önlemleri
belirlemektir.
Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile, İş Sağlığı ve
Güvenliği Yönetmeliği hükümleri de uygulanır.
Kapsam
Madde 2 — Bu
Yönetmelik 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm
işyerlerinde uygulanır.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci
maddesine göre düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
a) En yüksek ses basıncı (Ppeak) : "C"-frekans ağırlıklı anlık
gürültü basıncının maksimum değerini,
b) Günlük gürültü maruziyet düzeyi (LEX, 8 saat) (dB(A) re.20 µPa) : TSE 2607 ISO 1999: 1990
standardında tanımlandığı gibi, sekiz saatlik iş günü için, anlık darbeli
gürültünün de dahil olduğu bütün gürültü maruziyet düzeylerinin zaman ağırlıklı
ortalamasını,
c) Haftalık gürültü maruziyet düzeyi (LEX, 8h) : TSE 2607 ISO
1999: 1990 standardında tanımlandığı gibi, günlük gürültü maruziyet düzeylerinin
sekiz saatlik beş iş gününden oluşan bir hafta için zaman ağırlıklı
ortalamasını,
d) Bakanlık : Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenlerin Yükümlülükleri
Maruziyet Sınır Değerleri ve Maruziyet Etkin
Değerleri
Madde 5 — Maruziyet
sınır değerleri ve maruziyet etkin değerleri ile ilgili hususlar aşağıda
belirtilmiştir:
a) Bu Yönetmeliğin uygulanması bakımından, günlük gürültü
maruziyet düzeyleri ve en yüksek ses basıncı yönünden maruziyet sınır değerleri
ve maruziyet etkin değerleri, aşağıda verilmiştir;
1) Maruziyet sınır değerleri : LEX, 8h = 87 dB (A) ve
ppeak = 200 µ Pai
2) En yüksek maruziyet etkin değerleri : LEX, 8h = 85 dB (A) ve ppeak = 140 µ
Paii
3) En düşük maruziyet etkin değerleri : LEX, 8h = 80 dB (A) ve
ppeak = 112 µ Paiii
b) İşçiyi etkileyen maruziyetin belirlenmesinde, işçinin
kullandığı kişisel kulak koruyucularının koruyucu etkisi de dikkate alınarak
maruziyet sınır değer uygulanacaktır. Maruziyet etkin değerlerinde kulak
koruyucularının etkisi dikkate alınmayacaktır.
c) Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde
farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde ve aşağıdaki
şartlara uyulmak kaydı ile maruziyet sınır değerleri ve maruziyet etkin
değerlerinin uygulanmasında günlük maruziyet değerleri yerine haftalık maruziyet
değerleri kullanılabilir:
1) Yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi
87 dB (A) maruziyet sınır değerini aşmayacaktır.
2) Bu işlerdeki riskleri en aza indirmek için yeterli önlemler
alınmış olacaktır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşverenlerin Yükümlülükleri
Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi
Madde 6 —
İşyerlerinde gürültüden kaynaklanan risklerin belirlenmesi ve
değerlendirilmesinde;
a) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 6 ncı
maddesinin (c) bendinde ve 9 uncu maddesinin (a) bendinde belirtilen
yükümlülükleri yerine getirirken, işçilerin maruz kaldığı gürültü düzeyini
değerlendirecek ve gerekiyor ise gürültü ölçümü yapacaktır.
b) Kullanılan yöntemler ve aygıtlar, mevcut koşullara, özellikle
de ölçülecek olan gürültünün özelliklerine, maruziyet süresine ve çevresel
faktörlere uygun olacaktır.
Bu yöntemler ve
aygıtlar bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki tanımlanan parametrelerin
belirlenmesine ve 5 inci maddesinde belirlenen değerlerin aşılıp aşılmadığına
karar verilebilmesine olanak sağlayacaktır.
c) Kullanılan gürültü ölçme yöntemi, bir işçinin kişisel
maruziyetini gösterecek şekilde olacaktır.
d) Yukarıda (a) bendinde belirtilen değerlendirme ve ölçümler İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesindeki hükümler dikkate alınarak
uzmanlarca planlanacak ve uygun aralıklarla yapılacaktır.
Gürültü maruziyet düzeyinin değerlendirilmesi ve ölçüm sonuçları,
daha sonraki zamanlarda tekrar değerlendirilebilmesi için uygun bir şekilde
saklanacaktır.
e) Ölçüm sonuçları değerlendirilirken, ölçme uygulamalarına bağlı
olan ölçüm hataları dikkate alınacaktır.
f) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 6 ncı
maddesinin (c) bendi gereğince yapacağı risk değerlendirmesinde aşağıda
belirtilen hususlara özel önem verecektir:
1) Darbeli gürültüye maruziyet de dahil maruziyetin düzeyine, türü
ve süresine,
2) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen maruziyet sınır
değerlerine ve maruziyet etkin değerlerine,
3) Özellikle hassas risk gruplarına dahil işçilerin sağlık ve
güvenliklerine olan etkilerine,
4) Teknik olarak mümkünse, gürültü ile işe bağlı ototoksik maddelerin etkileşimlerine veya
gürültü ile titreşim arasındaki etkileşimlerin işçinin sağlık ve güvenliğine
olan etkisine,
5) Kaza riskini azaltmak için kullanılan ve işçiler tarafından
algılanması gereken uyarı sinyalleri ve diğer sesler ile gürültünün
etkileşmesinin işçilerin sağlık ve güvenlikleri yönünden dolaylı etkisine,
6) İş ekipmanlarının gürültü emisyonları hakkında ilgili mevzuat
uyarınca imalatçılardan sağlanan bilgilere,
7) Gürültü emisyonu daha az olan alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığına,
8) Gürültüye maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal
çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine,
9) Sağlık gözetiminden elde edilen ve mümkünse en son yayınlanmış
olanları da içeren tüm bilgilere,
10) Yeterli korumayı sağlayabilecek kulak koruyucularının bulunup
bulunmadığına.
g) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 9 uncu
maddesinin (a) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, risk değerlendirmesini
yaptırmış olacak ve aynı Yönetmeliğin 5, 6, 7 ve 8 inci maddelerine uygun olarak
hangi önlemlerin alınması gerektiğini tanımlayacaktır. Risk değerlendirmesi ile
ilgili, yürürlükteki mevzuata uygun olarak kayıt tutulacak ve saklanacaktır.
Risk değerlendirmesi, düzenli olarak ve önemli bir değişiklik olduğunda veya
sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirdiğinde yeniden yapılacaktır.
Maruziyetin Önlenmesi veya Azaltılması
Madde 7 —
Gürültüden kaynaklanan maruziyetin önlenmesi veya azaltılması için;
a) Teknik gelişmelere uygun önlemler alınarak gürültüye
maruziyetten kaynaklanan riskler kaynağında yok edilecek veya en aza
indirilecektir.
Gürültüden kaynaklanan risklerin azaltılmasında, İş Sağlığı ve
Güvenliği Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin (b) bendinde belirtilen genel
prensiplere uyulacak ve özellikle;
1) Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemleri
seçmek,
2) Yapılan işi göz önünde bulundurarak, mümkün olan en düşük
düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanını seçmek,
3) İşyerinin ve çalışılan yerlerin tasarımı ve düzenlenmesi,
4) İşçilere, iş ekipmanını gürültüye en az maruz kalacakları doğru
ve güvenli bir şekilde kullanmaları için, gerekli bilgiyi ve eğitimi
vermek,
5) Gürültüyü teknik yollarla azaltmak için;
- Hava yoluyla yayılan gürültüyü, perdeleme,
kapatma, gürültü emici örtülerle ve benzeri yöntemlerle
azaltmak,
- Yapıdan kaynaklanan gürültüyü, yalıtım ve benzeri yöntemlerle
azaltmak,
6) İşyeri, çalışma sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım
programlarının uygulanması,
7) Gürültüyü azaltacak
bir iş organizasyonu ile;
- Maruziyet süresini ve gürültü düzeyini sınırlamak,
- Yeterli dinlenme araları verilerek çalışma sürelerinin
düzenlenmesi,
gibi önlemler alınacaktır.
b) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre yapılan risk
değerlendirmesinde, en yüksek maruziyet etkin değerlerinin aşıldığının tespiti
halinde, işveren, özellikle yukarıda (a) bendinde belirtilen önlemleri de
dikkate alarak, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik ve/veya organizasyona
yönelik bir önlem programı oluşturacak ve uygulayacaktır.
c) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarınca yapılan risk
değerlendirmesine göre, işçilerin en yüksek maruziyet etkin değerlerini aşan
gürültüye maruz kalabileceği çalışma yerleri uygun şekilde işaretlenecektir.
Ayrıca, bu alanların sınırları belirlenecek ve teknik olarak mümkün ise, bu
alanlara girişler kontrollü olacaktır.
d) İşçilerin dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyi, bu
yerlerin kullanım amacına uygun olacaktır.
e) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 15 inci maddesi
uyarınca kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler gibi hassas risk gruplarının
korunması için gerekli önlemleri alacaktır.
Kişisel Korunma
Madde 8 — Gürültüye
maruziyetten kaynaklanan riskler başka yollarla önlenemiyor ise;
a) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinin (b)
bendine ve Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında
Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve aşağıda belirtilen koşullarda, işçilere,
kişiye tam olarak uyan kulak koruyucuları verilecek ve bu koruyucular işçiler tarafından
kullanılacaktır:
1) Gürültü maruziyeti en düşük maruziyet etkin değerleri
aştığında, işveren kulak koruyucuları sağlayarak işçilerin kullanımına hazır
halde bulunduracaktır,
2) Gürültü maruziyeti en yüksek maruziyet etkin değerlerine ulaştığında ya da bu
değerleri aştığında, kulak koruyucuları kullanılacaktır,
3) Kulak koruyucuları işitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak
veya en aza indirecek bir biçimde seçilecektir.
b) İşveren kulak koruyucularının kullanılmasını sağlamak için her
türlü çabayı gösterecek ve alınan önlemlerin etkililiğini denetlemekten sorumlu
olacaktır.
Maruziyetin Sınırlanması
Madde 9 — İşçinin
maruziyeti, hiçbir koşulda bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b) bendinde
belirtildiği şekilde maruziyet sınır değerlerini aşmayacaktır.
Bu Yönetmelikte belirtilen tüm önlemlerin alınmasına rağmen,
maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda,
işveren;
a) Maruziyeti, maruziyet sınır değerlerinin altına indirmek üzere
gerekli olanı derhal yapacak,
b) Maruziyet sınır değerlerinin aşılması nedenlerini belirleyecek
ve
c) Bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik
tedbirleri alacaktır.
İşçilerin Bilgilendirilmesi ve Eğitimi
Madde 10 — İşveren,
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 10 uncu ve 12 nci maddelerinde belirtilen
hususlarla birlikte, işyerinde en düşük maruziyet etkin değerindeki veya
üzerindeki gürültüye maruz kalan işçilerin ve/veya temsilcilerinin gürültü
maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle de aşağıdaki konularda
bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlayacaktır:
a) Gürültüye maruziyetten kaynaklanan riskler,
b) Gürültüden kaynaklanan riskleri önlemek veya en aza indirmek
amacıyla bu Yönetmelik hükümlerini uygulamak için alınan önlemler ve bu
önlemlerin uygulanacağı koşullar,
c) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen maruziyet sınır
değerleri ve maruziyet etkin değerleri,
d) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine uygun olarak yapılan
değerlendirme ve gürültü ölçümünün sonuçları ve bunların önemi ve potansiyel
riskler,
e) Kulak koruyucularının doğru kullanılması,
f) İşitme kaybı belirtilerinin niçin ve nasıl tespit edileceği ve
bildirileceği,
g) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesine göre, işçilerin hangi
şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı,
h) Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma
uygulamaları.
İşçilere Danışılma ve Katılımın Sağlanması
Madde 11 — İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 11 inci maddesine uygun olarak işçilere
ve/veya temsilcilerine bu Yönetmeliğin kapsadığı konular ile özellikle aşağıdaki
konularda danışılacak ve katılımları sağlanacaktır:
a) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtildiği şekilde risklerin
değerlendirilmesinde ve alınacak önlemlerin tanımlanmasında,
b) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen, gürültüden
kaynaklanan risklerin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını amaçlayan
önlemlerin alınmasında,
c) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (a) bendinin 3 numaralı alt
bendinde belirtildiği şekilde kulak koruyucularının
seçilmesinde.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Sağlık Gözetimi
Madde 12 — İşçiler
aşağıdaki hususlar gözönünde bulundurularak sağlık gözetimine tabi
tutulacaktır:
a) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a) bendi gereğince yapılan
risk değerlendirmesi sonucunda sağlık riski olduğunun anlaşılması halinde
işçiler uygun sağlık gözetimine tabi tutulacaktır.
b) En yüksek maruziyet etkin değerlerini aşan gürültüye maruz
kalan bir işçi, bir hekim veya hekimin sorumluluğu altındaki uzman bir başka
kişi tarafından işitme testi yapılmasını isteme hakkına sahiptir. Bu
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde hükme bağlanan değerlendirme ve ölçüm sonuçlarının
bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet etkin
değerlerini aşan gürültüye maruz kalan işçiler için de işitme testleri yapılacaktır. Bu
testlerin amacı gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı
koymak ve işitme işlevini koruma altına almaktır.
c) Yukarıda (a) ve (b) bentlerine uygun olarak yapılan sağlık
gözetimi ile ilgili olarak her işçinin kişisel sağlık kaydı tutulacak ve
güncelleştirilecektir. Sağlık kayıtları, sağlık gözetiminin bir özetini
içerecektir. Bu kayıtlar gizlilik esasına uygun olarak ve gerektiğinde
incelenebilecek şekilde saklanacaktır.
Bu kayıtların kopyaları, yetkili makamların istemesi halinde
verilecektir. Her işçi, istediğinde kendisiyle ilgili kayıtlara
ulaşabilecektir.
d) İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, işçide işitme
kaybı saptandığında, işitme kaybının gürültü maruziyetine bağlı olup olmadığını
bir hekim veya hekimin uygun gördüğü bir uzman değerlendirecektir. İşitme kaybı
gürültüye bağlı ise;
1) İşçi, hekim veya uygun nitelikli diğer bir kişi tarafından,
kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilecektir.
2) İşveren;
i) Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca yapılan risk
değerlendirmesini gözden geçirecektir.
ii) Riskleri önlemek veya azaltmak için Yönetmeliğin 7 nci ve 8
inci maddeleri uyarınca alınan önlemleri gözden geçirecektir.
iii) Riskleri önlemek
veya azaltmak için Yönetmeliğin 7 nci ve 8 inci maddeleri uyarınca gerekli
görülen ve işçinin gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte
görevlendirilmesinin de aralarında olduğu önlemleri uygularken, iş sağlığı
uzmanları veya diğer uygun vasıflı kişilerin veya yetkili makamın önerilerini dikkate
alacaktır.
iv) Benzer biçimde maruz kalan işçilerin sağlık durumunun gözden
geçirilmesi için de düzenli bir sağlık gözetimi uygulayacaktır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 13 — Bu
Yönetmelik, 6/2/2003 tarihli ve 2003/10/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi
Direktifi esas alınarak hazırlanmıştır.
Yürürlük
Madde 14 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinden 3 (üç) yıl sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 15 — Bu Yönetmelik
hükümlerini Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanı yürütür.
—————————————————
i 140 dB (C) ile ilgili olarak 20 µPa
ii 137 dB (C) ile ilgili olarak 20 µPa.
iii 135 dB (C) ile ilgili olarak 20 µPa.
| 
GÜRÜLTÜ
YÖNETMELİK