Bu hükümlerin verdiği yetkiye
dayanılarak çıkartılan ve 27.12.1994 gün ve 22154 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile sözü edilen maddelerde
yazılı maktu had ve tutarlar yeniden belirlenmiştir.
Ayrıca, yine mükerrer 123 üncü
maddenin 4 numaralı fıkrasında, gelir vergisi tarifesinin, her bir takvim
yılında uygulanacak gelir dilimlerinin önceki yılda uygulanan gelir dilimi
tutarlarına bu yıla ait yeniden değerleme oranında artış yapılarak belirleneceği
hükme bağlanmıştır.
Öte yandan, Gelir Vergisi
Kanununun geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı bendinde, hayat standardı temel
gösterge tutarlarının asgari ücret tutarının değiştirildiği yıllarda bu ücrete
göre hesaplanacağı, ancak asgari ücrete göre hesaplanan tutarlardaki artışın,
önceki yıla göre yeniden değerleme oranına göre hesaplanan tutarlardan düşük
olması halinde, temel gösterge tutarlarında yeniden değerleme oranında artış
yapılacağı hükmü yer almıştır.
94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile belirlenen maktu had ve tutarlar ile yukarıda yer alan hükümlere göre
yeniden değerleme oranında artan tutarlar aşağıda açıklanmıştır.
1. Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yıllık
Satış Tutarı Ölçüsü ve Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde Vergilendirmeye İlişkin
Tutar :
a) Küçük Çiftçi Muaflığına İlişkin Yeniden
Tespit Edilen Satış Tutarı Ölçüsü :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun küçük çiftçi muaflığına ilişkin 13 üncü maddesinde yer alan ve 100
milyon lira olarak uygulanmakta olan yıllık satış tutarı ölçüsü, 94/6300 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı hasılatına uygulanmak üzere 200
milyon liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, 1994 yılı satış
hasılatı 200 milyon lirayı aşmayan çiftçiler, diğer şartları da taşımaları
kaydıyla küçük çiftçi muaflığından yararlanacaklardır.
b) Çiftçilerde Götürü Gider Usulünde
Vergilendirmeye İlişkin Yeniden Tespit Edilen Tutar :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun zirai kazancın götürü gider usulüne göre. tespitine ilişkin 53 üncü
maddesinde yer alan ve 200 milyon lira olarak uygulanmakta olan hasılat tutarı,
94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılı hasılatına uygulanmak
üzere 400 milyon liraya yükseltilmiştir.
Bu nedenle, 1994 takvim yılı
hasılatı 400 milyon lirayı aşmayan çiftçilerin bu yıla ilişkin kazançları,
götürü gider usulüne göre tespit edilebilecektir.
2. Göçmen ve Mülteci Muaflığına İlişkin Tutar
:
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun göçmen ve mülteci muaflığına ilişkin değişik 17 nci maddesinde yer
alan ve 4.500.000 lira olarak uygulanmakta olan yıllık muafiyet tutarı, 94/6300
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere,
yıllık 9 milyon liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, 1.1.1995 tarihinden
itibaren bu muafiyet tutarı uygulanacaktır.
3. Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna
Tutarı :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 6 milyon lira olarak uygulanmakta olan
yıllık istisna tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1994 takvim
yılı iratlarına uygulanmak üzere 12 milyon liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, mesken olarak
kullanılan binalardan 1994 yılında elde edilen kira gelirlerine bu istisna
tutarı uygulanacaktır.
4. Yeniden Tespit Edilen Özel indirim
Tutarları :
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan
özel indirim tutarları; aynı maddenin verdiği yetkiye dayanılarak, 94/6300
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1 Ocak 1995 tarihinden itibaren günde (30
000), ayda (900.000), yılda (10.800.000) lira olarak yeniden tespit edilmiştir.
Buna göre, 1 Ocak 1995 tarihinden
itibaren ödenecek ücretlerin vergi matrahının tespitinde, özel indirim tutarları
günde (30.000), ayda (900.000), yılda (10.800.000) lira olarak uygulanacaktır.
5. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas
Alınacak Asgari Yatırım Tutarları:
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun ek 2 nci maddesinde yer alan; ticari ve sınai yatırımlara ait 3 milyar
liralık tutar, 94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 6 milyar liraya, zirai
yatırımlara ait 500 milyon liralık tutar da 1 milyar liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, 1.1.1995 tarihinden
itibaren verilecek Yatırım Teşvik Belgelerinde bu tutarlar esas alınacaktır.
6. Götürü Usulde Vergilemeye İlişkin İşyeri
Emlak Vergi Değeri ve Yıllık İşyeri Kira Tutarı:
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci
maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan ve 1.1.1993 tarihi itibariyle uygulanan
12 milyon liralık, götürü usulde vergilendirmeye ilişkin işyeri emlak vergi
değeri, 3946 sayılı Kanunla, kanuni had haline getirilmiştir. Aynı bentte yer
alan, işyeri emlak vergi değerinin belli olmaması halinde uygulanan yıllık kira
tutarı da 3946 sayılı Kanunla 1.800.000 lira olarak tespit edilmiştir.
Öte yandan, 93/5146 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile de 12 milyon liralık tutar 20 milyon liraya,
1.800.000 liralık tutar da 3 milyon liraya yükseltilmişti.
Ancak bu tutarlar, 94/6300 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile işyerine ait emlak vergi değeri için 40 milyon
liraya, işyerinin kira tutarı da 6 milyon liraya yükseltilmiştir. Yeni hadler,
31.12.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Buna göre, 1994 takvim yılı sonu
itibariyle işyerlerinin emlak vergisi değeri 40 milyon lirayı, işyeri emlak
vergi değerinin belli olmaması halinde uygulanan yıllık kira tutarı da 6 milyon
lirayı aşmayan götürü usule tabi mükelleflerin, diğer şartları da taşımaları
kaydıyla bu usulde vergilendirilmelerine devam edilecektir.
7. Serbest Meslek Kazançlarında Götürü Gider
Tutarı :
Gelir Vergisi Kanununun 68 inci
maddesinde, serbest meslek kazancının tespitinde indirilecek giderler
belirtilmiştir. Aynı maddenin değişik 10 numaralı bendinde ise serbest meslek
erbabının, işle ilgili şehir içi nakil vasıtaları ücretleri ile posta, telgraf
ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderlerine karşılık belgesiz olarak yazılacak
olan ve 500.000 lira olarak uygulanan gider tutarı, 94/6300 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile 1994 takvim yılına ait kazançların tespitinde dikkate alınmak
üzere 1.000.000 liraya yükseltilmiştir. .
Buna göre, 1994 yılına ilişkin
serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak 1.000.000 liralık tutar
dikkate alınacaktır.
8. Değer Artışı Kazançlarında İstisna :
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer
80 inci maddesinin birinci fıkrasının 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı olan
ve 800.000'er lira olarak uygulanan istisna tutarlarının her biri, 94/6300
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı kazançlarına uygulanmak
üzere, 1.600.000'er liraya yükseltilmiştir.
9. Arızi Kazançlarda İstisna :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 82 nci maddesinde yer alan 50.000 liralık istisna tutarı, 94/6300
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1995 takvim yılı kazançlarına uygulanmak üzere
100.000 liraya yükseltilmiştir.
10. Gelirlerin Toplanması ve İhtiyari Toplama
ve Beyana İlişkin Hadler :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 86 ve 87 nci maddelerinde yer alan toplama yapılmayan hallere ilişkin
had ile ihtiyari toplama ve beyana ilişkin 225 milyon liralık hadler, 1.1.1995
tarihinden itibaren elde edilecek gelirlere uygulanmak üzere, 94/6300 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile
450 milyon liraya yükseltilmiştir.
Ancak, 1994 yılına ilişkin olup
1995 yılında beyan edilecek gelirlere, Gelir Vergisi Kanununun 86 ve 87 nci
maddelerinde yer alan 225 milyon liralık tutarlar uygulanacaktır.
11. Gelir Vergisi Tarifesi :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun mükerrer 123 üncü maaddesini 4 numaralı fıkrasına göre, 1994 takvim
yılında uygulanan vergi tarifesinın gelir dilimi tutarları, 1995 takvim yılı
gelirlerine uygulanmak üzere, 233 Sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile
belirlenen 1994 yılına ait yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle
aşağıdaki şekilde yeniden hesaplanmıştır. Vergi tarifesinin gelir dilimlerinin
tespitinde, mükerrer 123 üncü maddenin 5 numaralı fıkrası uyarınca, 10 milyon
liraya kadar olan tutarlar nazara alınmamıştır.
1995 takvim yılına ait
gelirler;
150.000.000 liraya
kadar......................................................................................%25
310.000.000 liranın 150.000.000
lirası için 37.500.000 1ira, fazlası......................%30
620.000.000 liranın 310.000.000
lirası için 85.500.000 lira, fazlası.......................%35
1.240.000.000 liranın 620.000.000
lirası için 194.000.000 lira, fazlası..................%40
2.490.000.000 liranın
l.240.000.000 lirası için 442.000.000 lira, fazlası................%45
4.980.000.000 liranın
2.490.000.000 lirası için l.004.500.000 lira, fazlası.............%50
4.980.000.000 liradan fazlasının
4.980.000.000 lirası için 2.249.500.000 lira,
fazlası..................................................................................................................%55
nispetinde vergilendirilir.
Ancak, 1994 yılına ilişkin olup
1995 yılında beyan edilecek gelirlere, yukarıda yer alan vergi tarifesi
uygulanmayacak, Gelir Vergisi Kanununun 3946 sayılı Kanunla değişik 103 üncü
maddesinde yer alan vergi tarifesi uygulanacaktır.
Öte yandan, ücretlerin
vergilendirilmesi konusunda 10.3.1991 gün ve 20810 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 166 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 1 inci bölümünde
gerekli açıklamalar yapılmıştır. Sözü edilen tebliğde de belirtildiği üzere,
hizmet erbabına çeşitli ödeme dönemleri itibariyle çeşitli adlar altında ücret
ödemeleri yapıldığı gözönünde bulundurularak, vergilemede basitliğin
sağlanabilmesi amacıyla hizmet erbabına takvim yılı başından itibaren her türlü
ücret ödemelerinin vergi matrahına, vergi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde
kaldığı sürece o dilime ait vergi oranı, aşması halinde ise aşan kısma sonra
gelen dilime ait vergi oranı uygulanacaktır.
Diğer taraftan, işverenlerin
ücret ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri ücret bordrolarında, hizmet
erbabına o takvim yılı içinde daha önce yaptıkları ücret ödemelerinin vergi
matrahları toplamını da göstermeleri zorunludur.
12. Ortalama Kar Haddi ve Asgari Gayrisafi
Hasılat Esası ile Asgari Zirai Kazanç Esasına İlişkin İzah Uygulamasına Ait
Tutarlar:
Gelir Vergisi Kanununun 111 inci
maddesinde yer alan Ortalama Kar Haddi ve Asgari Gayrisafi Hasılat Esası ile 112
nci maddesinde yer alan Asgari Zirai Kazanç Esasında, mükelleflerin düşük kazanç
beyan etmeleri halinde, izaha davet etmemeye ilişkin olan 500.000'er liralık
tutarların her biri, 1995 yılı kazançlarına uygulanmak üzere, 94/6300 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile 1.000.000 liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, 1994 yılına ilişkin
olup, 1995 yılında beyan edilecek kazançların, ortalama kar haddi ve asgari
gayrisafi hasılat esası ile asgari zirai kazanç esasına göre bulunan kazançtan
500.000 liradan daha az düşüklük göstermesi halinde, bu düşüklük için
mükellefler izaha davet edilmeyecektir. 500.000 liranın üzerinde bir fark
bulunması halinde, bu düşüklük için mükelleflerin izaha davet edileceği tabiidir
94/6300 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile tespit edilen 1.000.000'ar liralık tutarlar, 1995 yılına ait olup
1996 yılında beyan edilecek kazançlara uygulanacaktır.
13. 1994 Yılına İlişkin Olup, 1995 Yılında
Beyan Edilecek Kazançlara Uygulanacak Olan Hayat Standardı Temel ve İlave
Gösterge Tutarları:
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun Geçici 35 inci maddesinin 2 nci fikrasının, (a) bendinde, "Hayat
standardı temel gösterge tutarı; faaliyetin yapıldığı takvim yılı sonunda
geçerli olan ve 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için
uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının, birinci sınıf tacirler için 3,1 katı, ikinci sınıf tacirler
için 1,8 katı, serbest meslek erbabı için de 2,8 katıdır." denilmiş, aynı
fıkranın (d) bendinde de "Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde yer alan gösterge
tutarları; 3030 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi olan illerin,
büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler için % 25
oranında artırılarak, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan
mükelleflerde ise, birinci derecede öncelikli yörelerde % 50 oranında, ikinci
derecede öncelikli yörelerde % 40 oranında indirilerek dikkate alınır." hükmü
yer almıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (e) bendinde, bu fıkranın (a), (c) ve (d)
bentlerinde yer alan temel gösterge tutarlarının, faaliyetin ifa edildiği
yöreler itibariyle altın imalatı ve/veya altın ticareti ile uğraşanlar için % 50
oranında artırılarak uygulanacağı belirtilmiştir.
Geçici 35 inci maddenin 5
numaralı bendinde ise, "Asgari ücret tutarının değiştirilmediği yıllarda esas
alınacak temel göstergeleri tutarı, önceki yılda uygulanan temel göstergeler
tutarına, faaliyetin yapıldığı yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca
belirlenen yeniden değerleme oranında ilave yapılmak suretiyle tespit
edilir.
Şu kadar ki, asgari ücret
tutarının değiştirildiği yıllarda asgari ücrete göre hesaplanan temel
göstergeler tutarının, yukarıda yazılı esasa göre yeniden değerleme oranı
dikkate alınarak belirlenen temel gösterge tutarından daha düşük olması halinde,
yukarıda yazılı esasa göre tespit edilen temel gösterge tutarları dikkate
alınır.
Bu maddenin 2 numaralı fıkrasının
(g) bendinde yazılı her bir yılda uygulanacak hayat standardı ilave göstergeler
tutarları, temel göstergeler tutarında yapılan artışlar oranında artırılır."
denilmiştir.
Diğer taraftan, Asgari Ücret
Tespit Komisyonunun 10.8.1994 tarih ve 22017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
5.8.1994 gün ve 1994/1 sayılı Kararı ile 16 yaşından büyük olan ve sanayi
kesiminde çalışan işçiler için asgari ücret, günlük 139.125 lira, aylık
4.173.750 lira olarak yeniden tespit edilmiştir.
31.12.1994 tarihinde yürürlükte
bulunan bu asgari ücretin yıllık brüt tutarı (4.173.750 x 12 =) 50.085.000
liradır. Asgari ücrette, 1994 yılı içinde yapılan artış oranı
(4.173.750-2.497.500= 1.676.250/2.497.500=) % 67,11'dir. 1994 yılı için yeniden
değerleme oranı ise Bakanlığımızca, 233 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliği ile % 107,6 olarak ilan edilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun Geçici 35
inci maddesinin 5 numaralı fıkrasına göre asgari ücretteki artış oranı, yeniden
değerleme oranından daha düşük olduğu için, 1993 yılına ait kazançlara uygulanan
hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarlarına 1994 takvim yılı için
yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle bu tutarlar yeniden
hesaplanmıştır.
Buna göre, 1994 yılına ait olup
1995 yılı Mart ayında beyan edilecek ticari ve mesleki kazançlara uygulanacak
olan hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları, Gelir Vergisi Kanununun
Geçici 35 inci maddesinin 5 numaralı fıkrasının son bendinde yer alan, 100.000
liraya kadar olan tutarların nazara alınmayacağı hükmü de dikkate alınarak
aşağıda belirtilmiştir.
Ayrıca, büyükşehir belediye
sınırları içinde faaliyette bulunan mükelleflear için hesaplanan temel gösterge
tutarları; kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler kapsamında bulunan
Diyarbakır Büyükşehir Belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler
için % 50, Erzurum Büyükşehir Belediye sınırları içinde faaliyette bulunan
mükellefler için de % 40 indirimli olarak hesaplanarak aşağıda
gösterilmiştir.
a) Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları
:
|
|
Kalkınmada
Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde (TL.) |
Kalkınmada İkinci
Derecede Öncelikli Yörelerde (TL.) |
|
Diyarbakır
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (TL.) |
Erzurum
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (TL.) |
Diğer Büyükşehir
Belediye Sınırları
|
Altın imalatı
ve/veya altın ticareti ile uğraşanlardan; |

|

|

|

|

|

|
1 inci sınıf
tacirler için |
|
|
|
|
|
|
2 nci sınıf
tacirler
için |
|
|
|
|
|
|
Yukarıdakiler
dışında kalan; |

|

|

|

|

|

|
1 inci sınıf
tacirler için |
|
|
|
|
|
|
Serbest meslek
erbabı için |
|
|
|
|
|
|
2 nci sınıf
tacirler için |
|
|
|
|
|
|
Öte yandan, Erzurum ve Diyarbakır
İllerinin büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerinde faaliyette
bulunan mükelleflere kalkınmada öncelikli yörelere ait temel gösterge
tutarlarının uygulanacağı tabiidir.
b) Hayat Standardı İlave Gösterge Tutarları :
Hayat
Standardı İlave Göstergeleri
|
Kalkınmada
Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde
|
Kalkınmada İkinci
Derecede Öncelikli Yörelerde Uygulanacak Tutarlar (TL.) |
Diğer Yörelerde
Uygulanacak Tutarlar (TL) |
Mükellefin
kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel
binek otomobillerinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı olanlar dahil)
silindir hacmi; |

|

|

|
– 1600 (dahil)
cc'ye kadar olanlarda |
|
|
|
– 1601 (dahil)
cc'den 1900 cc'ye kadar olanlarda |
|
|
|
– 1901 (dahil)
cc'den fazla olanlarda |
|
|
|
Mükellefin
kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından
bizzat kullanılan birden fazla binalardan kiralanmış olanların (bağımsız
bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri ile tatil amacı ile gidilen otel,
motel ve benzerleri dahil) her biri için |
|
|
|
Mükellefin
kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait
(işletmelerinde kayıtlı olanlar dahil) her bir; |

|

|

|
– Hava taşıtı,
yat, kotra, sürat teknesi için |
|
|
|
– On beygir gücü
üstünde mo-torlu diğer özel tekneler için |
|
|
|
Özel hizmetlerde
devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılan; |

|

|

|
– Şoför,
mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve benzerlerinin her biri
için |
|
|
|
– Kaptan, pilot
ve benzerlerinin her biri için |
|
|
|
Yarış atı
yetiştirenlerde her bir yarış atı için (taylar dahil) |
|
|
|
Turistik amaçlı
yurt dışı seyahatlerde, seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve
bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için (Hac ve
tedavi amacıyla yapılan yurtdışı seyahatleri hariç) |
|
|
|
Erzurum ve Diyarbakır İllerinin
merkez belediyeleri büşükşehir belediyeleri kapsamına alınmakla birlikte bu
İller kalkınmada öncelikli yörelerde olduğundan, bu İllerin büyükşehir belediye
sınırları içinde faaliyette bulunan mükelleflere de kalkınmada öncelikli yöreler
için tespit edilen ilave gösterge tutarları uygulanacaktır.
Öte yandan, mükellefin kendisi,
eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat
kullanılan birden fazla binalardan, mülkiyeti bu kişilere ait olanların
(Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her biri için,
hayat standardı ilave gösterge tutarı olarak, binaların vergi değerinin % 5'inin
(emsal kira bedelinin) yarısı dikkate alınacaktır.
Tebliğ olunur.