Diğer taraftan, 4108 sayılı
Kanunun 39 uncu maddesinin 1 numaralı fıkrasının "a" bendi ile 193 sayılı Gelir
Vergisi Kanununun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen 4 ve 5 inci
derecelere giren mükelleflerin safi kazanç tutarlarına ait hükümleri, 01.01.1996
tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, Asgari Ücret Tespit
Komisyonunun 11.08.1995 gün ve 22371 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
10.08.1995 tarih ve 1995/1 sayılı Kararı ile 01.09.1995'den geçerli olmak üzere,
16 yaşından büyük işçilerin asgari ücreti yeniden tespit edilmiştir. Bu suretle,
asgari ücretin aylık tutarı 4.173.750 liradan 8.460.000 liraya yükseltilmiştir.
Buna göre, asgari ücretteki artış oranı
(8.460.000-4.173.750=4.286.250/4.173.750=) % 102.69'dur. Yeni asgari ücretin
yıllık tutarı da (8.460.000x12=) 101.520.000
liradır. Yürürlükte bulunan bu asgari ücretin yıllık tutarına göre götürü safi
kazanç tutarları ile götürü usule tabi olmaya ilişkin alış, satış ve hasılat
hadleri aşağıda belirtilmiştir. Ayrıca, 1995 takvim yılında götürü usulden gerçek usule geçen mükellefler hakkında, aşağıdaki
açıklamaların yapılması da gerekli görülmüştür.
1. 1996 Takvim Yılında Götürü Usule Tabi Olan
Ticari Kazanç Sahiplerine Uygulanacak Safi Kazanç Tutarları:
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 46 ncı maddesinin beşinci fıkrasında, götürü safi kazanç tutarlarının
tespitinde, takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16
yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarının esas
alınacağı, asgari ücrette artış yapılmayan yıllarda takvim yılı başında geçerli
olan safi kazanç tutarları, o yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca
belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak, ertesi takvim yılında
uygulanacak götürü safi kazanç tutarlarının hesaplanacağı hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, aynı maddenin verdiği
yetkiye dayanılarak çıkartılan 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile götürü
safi kazanç tutarlarının tespitinde asgari ücretin yıllık brüt tutarına
uygulanacak oranlar belirlenmiştir.
Buna göre, götürü usulde vergilendirilen ticaret ve
sanat erbabının 1996 yılı vergilendirme dönemi gelir vergisi tarhiyatında
dikkate alınacak olan dereceler karşılığı safi kazanç tutarları, 01.01.1996
tarihinde geçerli olan asgari ücret tutarı esas alınarak yöreler itibariyle aşağıda belirtilmiştir. Götürü safi kazanç tutarlarının
tespitinde, 100.000 liraya kadar tutarlar dikkate alınmamıştır.
Götürü Safi
Kazanç Tutarları:
|
|
|
Kalkınmada
Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde (TL) |
Kalkınmada
İkinci Derecede Öncelikli
Yörelerde (TL) |
|
Diyarbakır
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (TL) |
Erzurum,
Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde (TL) |
Diğer Büyükşehir
Belediye Sınırları İçinde (TL) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Öte yandan, Gelir Vergisi
Kanununun 46 ncı maddesinde, Bakanlar Kuruluna, münhasıran belediye teşkilatı
bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyeri bulunan
veya faaliyet gösteren mükelleflere ait götürü safi kazanç tutarlarını, yöreler
itibariyle % 70 oranında indirimli olarak tespit edebilme yetkisi verilmiştir.
Bu yetki uyarınca, 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
götürü safi kazanç tutarlarının yöreler itibariyle % 70 oranında indirimli
olarak uygulanması hükme bağlanmıştır. Buna göre, belediye ve belediyelerin
mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde faaliyette
bulunan veya işyeri olan mükelleflere uygulanacak safi kazanç tutarları aşağıda
belirtilmiştir.
Köylerde
Uygulanacak Götürü Safi Kazanç Tutarları :
|
|
|
Kalkınmada
Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde (TL) |
Kalkınmada
İkinci Derecede Öncelikli
Yörelerde (TL) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2. 1996 Takvim Yılında Götürü Usule Tabi Olan
Serbest Meslek Erbabına Uygulanacak Olan Safi Kazanç
Tutarları:
Gelir Vergisi Kanununun 69 uncu
maddesinde, götürü usule tabi olan ticari kazanç sahiplerine uygulanan safi
kazanç tutarlarının, götürü usule tabi serbest meslek kazanç sahiplerine de
uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Bu hükme göre, yukarıda (1 inci
Bölümde) yer alan götürü usule tabi ticari kazanç sahiplerine uygulanacak olan
safi kazanç tutarları, aynen götürü usule tabi serbest meslek erbabına da
uygulanacaktır.
3. 1996 Takvim Yılında Götürü Usule Tabi
Hizmet Erbabına Uygulanacak Olan Safi Kazanç Tutarları:
Gelir Vergisi Kanununun 64 üncü
maddesinin son fıkrasında, "Her bir dereceye ait götürü ücretler, 46 ncı maddede
dereceler karşılığı gösterilen safi kazancın % 50'sidir." hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca, yukarıda (1
inci Bölümde) belirtilen safi kazanç tutarlarının % 50'si, götürü usule tabi
ücretlilerin 1996 yılına ilişkin safi ücret tutarı olarak dikkate alınacaktır.
Götürü usule tabi hizmet
erbabının götürülük derecesinin tespitinde, verginin tarh döneminde, hizmet
erbabının yanında çalıştığı götürü usule tabi işveren mükellefin derecesinin de
gözönünde bulundurulacağı tabiidir.
4. Götürü Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarına
Ait Yıllık, Alış, Satış ve Hasılat Tutarları:
Gelir Vergisi Kanununun değişik
48 inci maddesinde yer alan ve 1995 takvim yılında uygulanan yıllık alış, satış
ve hasılat hadleri, 06.04.1995 gün ve 22250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
183 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanmıştı.
1995 takvim yılında uygulanan
yıllık alış, satış ve hasılat hadleri, 1995 yılı içinde asgari ücrette meydana
gelen artış (%
102.69) oranında
artırılarak, aşağıda belirtilmiştir. Bu tutarların hesabında 100.000 liraya
kadar olan miktarlar nazara alınmamıştır. Bu tutarlar 1996 takvim yılında
uygulanacaktır.
Yıllık Alış,
Satış ve Hasılat Tutarları :
|
|
G.V.K. 48. Md. Yer
Alan İş Grupları |
Büyükşehir Belediye
Sınırları Dışında Kalan Yerlerde Faaliyette Bulunanlara Uygulanacak Tutarlar
(TL.) |
Büyükşehir Belediye
Sınırları İçinde Faaliyette Bulunanlara Uygulanacak Tutarlar
(TL.) |
|
1 numaralı
bentdekiler |
732.100.000 |
917.500.000 |
|
2 numaralı
bentdekiler |
975.300.000 |
1.222.200.000 |
|
3 numaralı
bentdekiler |
241.600.000 |
302.600.000 |
|
4 numaralı
bentdekiler |
732.100.000 |
917.500.000 |
|
5 numaralı
bentdekiler |
975.300.000 |
1.222.200.000 |
|
6 numaralı
bentdekiler |
732.100.000 |
917.500.000 |
|
7 numaralı
bentdekiler |
732.100.000 |
917.500.000 |
|
8 numaralı
bentdekiler |
241.600.000 |
302.600.000 |
|
9 numaralı
bentdekiler |
487.200.000 |
610.500.000 |
Gelir Vergisi Kanununun 48 inci
maddesinin 10 numaralı bendinde belirtilen mükellef gruplarından hizmet
işletmelerinde 8 numaralı bentte yer alan hasılat, diğerlerinde ise 1 ve 2
numaralı bentlerde yer alan alım-satım hadleri uygulanacaktır.
Öte yandan, götürü usule tabi
olan serbest meslek erbabında ise, Gelir yergisi Kanununun 69 uncu maddesi
uyarınca, yukarıda 8 numaralı bentte yer alan hasılat haddi uygulanacaktır.
Diğer taraftan, sigara, içki,
damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri
emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia
alım-satımı ile uğraşanlar için yıllık alış, satış ve hasılat tutarları; Gelir
Vergisi Kanununun 48 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak 1996 takvim
yılında uygulanmak üzere Bakanlığımızca aşağıdaki şekilde yeniden tespit
edilmiştir.
|

|
Büyükşehir
Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde
|
Büyükşehir
Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde
|
|
Emtianın
Cinsi:
|
Yıllık
Alım Ölçüsü
(TL.) :
|
Yıllık Satış
Ölçüsü (TL.)
:
|
Yıllık
Alım Ölçüsü
(TL.) :
|
Yıllık Satış
Ölçüsü (TL.)
:
|
|
D. Pulu-K. Kağıt
|
|
|
|
|
|
Şeker-Çay |
|
|
|
|
|
Milli Piy.
Bileti Hemen
Kazan Spor-Toto ve Loto
|
|
|
|
|
|
İçki (bira
ve şarap
hariç)- İspirto- Sigara-Tütün |
|
|
|
|
|
Akaryakıt
(LPG hariç) |
|
|
|
|
Belirtilen bu malların
alım-satımı ile uğraşanlar hakkında götürülüğün özel şartları bakımından
yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 seri no'lu Gelir Vergisi Genel
Tebliğindeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.
5. Götürü Usulde 4 ve 5 inci Dereceler
Karşılığı Kazanç Tutarları Üzerinden Vergilendirilen Mükelleflerle İlgili
İşlemler:
4108 sayılı Kanunun 39 uncu
maddesinin 1 numaralı fıkrasının "a" bendi ile 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrasının 4 ve 5 inci derecelere giren
mükelleflerin safi kazanç tutarlarına ait hüküm, 01.01.1996 tarihinden itibaren
kaldırılmıştır.
Bu nedenle, öteden beri götürü
usule tabi olan mükelleflerden 4 ve 5 inci derecede olanların 3 üncü dereceye
intibak ettirilmesi ve tarh işlemlerinin bu derece matrahı üzerinden yapılması
gerekmektedir.
Diğer yandan, öteden beri 1 ve 2
nci derecelerde bulunan mükellefler ile yeni işe başlayan veya işinin nevini
değiştiren mükelleflerin götürülük dereceleri; bu mükelleflerin faaliyette
bulundukları yörelerin ekonomik özellikleri, işyerlerinin durumu ve iş
hacimleri gözönünde bulundurulmak ve gerektiğinde bağlı oldukları
meslek odalarının görüşleri de alınmak suretiyle yeniden belirlenebilecektir.
6. Götürü Usule Tabi Olmaya İlişkin İşyeri
Emlak Vergi Değeri İşyeri Yıllık Kira Tutarı:
Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer
alan götürü usule tabi olmanın genel şartları arasında bulunan işyeri emlak
vergi değeri 95/6595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 60 milyon lira, yıllık
işyeri kira tutarı da 9 milyon lira olarak tespit edilmiştir.
Söz konusu hadlerde Bakanlar
Kurulunca herhangi bir değişiklik yapılmadığı için, 1996 takvim yılında da bu
hadler uygulanacaktır.
7. 95/6430 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle
Gerçek Usule Alınan Mükelleflerin 01.01.1995 – 30.04.1995 Dönemine Ait Götürü
Matrahlarının 1996 Yılı Mart Ayında Verilecek Olan Yıllık Gelir Vergisi
Beyannamesine Dahil Edilmesi :
193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 87 nci maddesinin 3 üncü fıkrasına göre ticari, zirai (götürü gider
usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) veya
mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanların,
ihtiyari toplama ve beyan hakkından faydalanamayacakları ve bu nedenle vergiye
tabi kazanç ve iratlarının tamamını yıllık beyannameye dahil
edecekleri hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm uyarınca; 01.05.1995
tarihinden itibaren 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerçek usulde
vergilendirme kapsamına alınan mükellefler, 01.05.1995 - 31.12.1995 dönemine ait
ticari kazançları için 1996 yılı Mart ayında verecekleri yıllık gelir vergisi
beyannamelerine 01.01.1995 - 30.04.1995 dönemine ait olan götürü matrahlarını da
dahil edeceklerdir. Ancak, götürü matrahlar üzerinden 1995 yılı Nisan ayında
tahakkuk eden gelir vergisi, yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup
edilecektir.
8. 95/6430 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle
01.05.1995 Tarihinden İtibaren Götürü Usulden Gerçek Usulde Vergilendirilme
Kapsamına Alınan Mükelleflerin Düzenleyecekleri Belgeler, Tutmak Zorunda
Oldukları Defterler ve Katma Değer Vergisi Beyan Dönemi :
01.04.1995 gün ve 22245 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile büyükşehir
belediyesi olan illerin (Erzurum ve Diyarbakır hariç) sınırları içinde faaliyet
gösteren götürü usulde gelir vergisine tabi bazı mükellefler, 01.05.1995
tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilme kapsamına alınmışlardır.
Konu ile ilgili olarak 06.04.1995
gün ve 22250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 183 seri no.lu Gelir Vergisi
Genel Tebliği, 29.04.1995 gün ve 22272 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 239
sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve 02.05.1995 gün ve 22275 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan 47 seri no.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerinde
gerekli açıklamalar yapılmıştı.
95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile 01.05.1995 tarihinden itibaren gerçek usule alınan mükellefler ile
kendi istekleriyle 1995 takvim yılı içinde götürü usulden gerçek usule geçen
mükelleflerin, 1996 takvim yılı içinde düzenleyecekleri belgeler,
tutmak zorunda oldukları defterler ve katma değer vergisi beyan
dönemi konusunda aşağıdaki açıklamalara göre işlem yapmaları uygun görülmüştür.
a) Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanma Mecburiyeti :
Konu ile ilgili olarak
yayımlanmış bulunan 183 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 8/b Bölümünde,
bahsi geçen mükelleflere, ödeme kaydedici cihaz alıp kullanmaları konusunda 1995
yılı sonuna kadar süre tanınmıştı.
Ancak, götürü usulden gerçek
usule alınan bu mükelleflerden bazılarının (terziler, pazar takibi suretiyle iş
yapanlar v.b.) ödeme kaydedici cihaz kullanma mecburiyetleri bulunmamaktadır.
Ödeme kaydedici. cihaz kullanma mecburiyeti olup da 01.01.1996 tarihine kadar
cihaz alıp kullanması gerekenler için bu süre, Vergi Usul Kanununa göre fatura
veya perakende satış fişlerinin kullanılması şartıyla,
3100 sayılı Kanunun 2/3 maddesiyle Bakanlığımıza tanınan yetkiye dayanılarak
01.01.1997 tarihine kadar uzatılmıştır. Dileyen mükelleflerin 01.01.1997
tarihini beklemeden ödeme kaydedici cihaz alıp kullanmaları da mümkün bulunmaktadır.
b) Tutulacak Defterler ve Kullanılacak
Belgeler :
95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile 01.05.1995 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilme
kapsamına alınanlar ile 1995 takvim yılında kendi istekleriyle götürü usulden
gerçek usule geçen mükelleflerin 1995 takvim yılı sonuna kadar tutmak zorunda
oldukları defterler ve düzenleyecekleri belgeler, 239 Sıra no.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmıştı.
Bu mükelleflerin, 1996 yılı
içinde tutacakları defterler ve düzenleyecekleri belgeler, 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak
aşağıda belirtilmiştir.
ba) Sözü edilen mükelleflerden, Vergi Usul Kanununun 177 ve
179 uncu maddelerine göre bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olmayanlar,
işletme defteri tutmak zorundadırlar. Ancak, bu mükelleflerin günlük perakende
satış ve hasılat defteri ile kambiyo senetleri defteri tutma zorunlulukları 1996
takvim yılı sonuna kadar kaldırılmıştır.
bb) Sözü edilen mükelleflerden, ödeme kaydedici cihaz kullanmayanlar, 01.01.1996
tarihinden itibaren satışlarını fatura veya perakende satış fişi ile
belgelendireceklerdir. Ancak, gezici olarak veya pazar takibi suretiyle yiyecek,
giyecek ve diğer emtia ticareti ile uğraşan mükelleflerden dileyenler, 1996 ve takip eden yıllarda perakende satış fişi
yerine 239 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen şekilde
dipkoçanlı perakende satış fişini kullanabileceklerdir.
Bu mükelleflerin, gider ve
harcamalarını ise Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura, serbest meslek
makbuzu, müstahsil makbuzu; gider pusulası, perakende satış fişi gibi belgelerle
tevsik etmeleri zorunludur.
c) Katma Değer Vergisi Beyan Dönemi:
95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile 01.05.1995 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirme kapsamına
alınan mükellefler ile 1995 takvim yılı içinde kendi istekleri ile götürü
usulden gerçek usule geçen mükelleflerin, katma değer vergisi yönünden 1996
takvim yılında üç aylık vergilendirilme dönemine tabi
tutulması, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin
Bakanlığımıza verdiği yetki uyarınca uygun görülmüştür.
Tebliğ olunur.