II – Vergi Usul Kanununun 67 nci
maddesi hükmüne göre, götürü ücret, götürü serbest meslek kazancı ve gündelik
kazançları, tesbit edecek olan geçici takdir komisyonu üyelerinin, bahse mevzu
ücret ve kazanç erbabının mensup oldukları meslekî teşekküller, bu nevi meslekî
teşekküller bulunmıyan yerlerde belediyeler tarafından (kendi üyeleri arasından
veya hariçten) seçilmeleri, aynı kanunun 40 ıncı maddesi hükmüne göre de, bu
matrahların mahallî İş ve İşçi Bulma Kurumu gibi resmî dairelerle meslekî
teşekküllerden mütalâa alındıktan sonra, o ilin merkez ve bağlı ilçeleri için
ayrı ayrı tesbiti gerekmektedir.
Mezkûr hükümler karşısında,
götürü serbest meslek kazançları, götürü ücretler ve gündelik kazançların
takdirini yapacak olan komisyonlara, sözü edilen ticaret ve kazanç sahipleri
tüccar sayılmadıklarından, Ticaret Odasınca değil, sair meslekî teşekküllerce
üye seçilecek ve meslekî teşekkül bulunmıyan yerlerde bu iş belediyeler
tarafından yapılacaktır.
Bundan başka, il merkezlerinde
kurulan takdir komisyonları daimi veya geçici götürü matrahları ilceler
itibariyle ayrı ayrı takdir edeceği gibi, her ilçeye ait takdir işine başlamadan
evvel, o ilçede mevcut olan belediye, İş ve İşçi Bulma Kurumu gibi resmî
dairelerin ve meslekî teşekküllerin mütalâasını da almağa mecburdurlar.
Müttehaz kararların kimlere ve
nerelere teslim edileceği ve bu kararlara karşı kimlerin itirazda bulunabileceği
Vergi Usul Kanununun 40 ve 41 inci maddelerince açıklanmıştır. Buna nazaran,
komisyonların takdire mütaallik kararları ilgili bulundukları ilk mali yıldan en
az 2 ay evvel imza karşılığında Belediyelere, bulunan yerlerde Ticaret Odalarına
ve resmi esnaf teşekküllerine (mülhak ilcelere mütaallik takdir kararları bu
mahallerdeki Belediye, Ticaret Odası ve resmî esnaf teşekküllerine) ve ilin en
büyük gelir memuruna teslim edilecek, bu suretle mezkûr müessese ve
teşekküllerle şahısların alınan kararlara karşı itiraz edebilmeleri imkânı
sağlanmış olacaktır. Ticaret Odalarından komisyona üye alınmamış olması, kanun
hükümlerinin sarahati karşısında, götürü matrahlar hakkındaki kararların bu
odalara teslim edilmemesini gerektirmez.
III - Gelir Vergisi Kanununun 48
ve 53 üncü maddeleriyle Esnaf Vergisi Kanununun 18 inci maddesi mucibince;
a) 3 sıra sayılı Gelir Vergisi
Genel Tebliğinde açıklananlara ilişik (A) cetvelinde sözü edilen ücretlilerin,
b) 1 ve 6 sıra sayılı Gelir
Vergisi Genel Tebliğinde açıklananlara, ilişik (B) cetvelinde sözü edilen
serbest meslek erbabının,
c) 1/12/1950 günlü ve
23240-3/30049 sayılı Esnaf Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan iş sahiplerine,
ilişik (C) cetvelinde yazılı olanların,
ilâve edilmesi uygun görülmüştür.
IV – 6 sıra sayılı Gelir Vergisi
Genel Tebliğinde, sigorta prodüktörleri ile gümrük komisyoncuları
yardımcılarının da götürü usulde teklifi açıklanmış ise de, bilâhara yapılan
incelemede, birincilerin faaliyetlerinin dellâllıktan ibaret olduğu, ikincilerin
ise, gümrük komisyoncuları nezdinde hizmetli olarak çalışabilecekleri
anlaşıldığından, serbest meslek erbabı olarak değil, esnaf ve ücretli olarak
mütalâaları icap etmektedir.
Bu sebebe binaen, mezkûr işlerle
iştigal edenler için götürü serbest meslek kazancı takdir edilmiyerek, sigorta
prodüktörlerinin Gelir Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin IV üncü bendi hükmü
gözönünde tutularak, gelir veya esnaf vergisiyle, gümrük komisyoncuları
yardımcılarının ise, Gelir Vergisi Kanununun ücretlilere ait hükümleri dâhilinde
tekliflerinin sağlanması lâzım gelir.
V – Kırtasiye ve zamandan
tasarruf edilmek üzere, serbest meslek ve hizmet erbabına ait götürü matrahlar
senelik olarak tesbit edilecek ve bilinmesine ihtiyaç hâsıl olduğu ahvalde,
aylık miktarlar, yıllığın 12 ye bölünmesi suretiyle bulunacaktır.
Bu konudaki bilcümle kanun ve
genelge hükümleri de gözetilerek, gereğine, yukardaki izahat dairesinde derhal
tevessül edilmesinin ve kesinleşmelerini mütaakıp, her üç nevi götürü matrah
cetvellerinden ikişer örneğin, tadilât safahatını gösterir kararlarla birlikte
Bakanlığa gönderilmesinin temini rica olunur.