1. Bu durumda, 1.1.1983
tarihinden itibaren anılan kanunun götürü usule tabi olmanın genel şartlarını
belirleyen 47 nci maddenin birinci fıkrasının 2 numaralı bendindeki iş yerleri
ile ilgili 700.000 liralık vergi değeri 1.050.000 lira olarak, 48.000 liralık
yıllık kira tutarı ise, 72.000 lira olarak dikkate alınacaktır.
2. Aynı Kanunun götürülüğün özel
şartlarını belirleyen 48 inci maddesinin 1-9 numaralı bentlerinde yer alan
yıllık alış, satış ve hasılat tutarları 1.1.1983 tarihinden itibaren % 100
arttırımlı miktarları ile nazara alınacaktır.
3. Söz konusu kararname ile Gelir
Vergisi Kanunu'nun 46 ncı
maddesinde yer alan safi gelir tutarları % 50 oranında arttırılmıştır. Bu
sebeple, gerek götürü ticari ve gerekse götürü serbest meslek kazançları için
takdir komisyonlarınca evvelce takdir edilmiş bulunan her bir dereceye ait
götürü matrahlar 1.1.1983 tarihinden itibaren % 50 orarında arttırılarak
uygulanacaktır.
4. Gelir Vergisi Kanununun bazı
maddelerinde değişiklik yapan 31.12.1982 tarihli ve 2772 sayılı Kanunun Geçici 5
inci maddesinde "1982 yılında gerçek usulde vergiye tabi kazanç sahiplerinden
1.1.1983 tarihinde yürürlükte olan götürü usulde vergilendirilmenin genel ve
özel şartlarını taşıyanlar 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 50 nci maddesi
hükmü dikkate alınmaksızın bir defaya mahsus olmak üzere götürü usulde
vergilendirme usulünü
seçebilirler." denilmiştir.
Bu hükme göre, 1982 yılında
ticari faaliyetinden dolayı gerçek usulde vergiye tabi olan mükellefler (51 nci
madde kapsamına girenler hariç) 1.1.1983 tarihi itibariyle götürü usule tabi
olmanın genel şartlarını taşımaları ve 1982 takvim yılındaki iş hacimlerinin de
48 inci maddedeki hadleri (Bakanlar Kurulunca değiştirilen) aşmaması şartıyla
götürü usulde vergilendirilmeden yararlanacaklardır. Bu usulden faydalanmak
isteyen mükelleflerin 2.5.1983 tarihine kadar (bu tarih dahil) bağlı oldukları
vergi dairelerine başvurmaları gerekmektedir. Bu tarihten sonraki müracaatlar
işleme konulmayacaktır.
Diğer taraftan, götürü usulde
vergilendirmeyi seçen mükellefler hayat standardı esasına tabi olmayacaklarından
bu mükelleflerin 1982 yılı beyanları üzerinden hayat standardı esasında
tarhiyata muhatap olmamaları bakımından tercihlerini beyanname verirken
yapmaları uygun olacaktır.
Ticari kazancı dolayısıyle gerçek
usulde vergiye tabi iken 1981 ve daha önceki yıllarda işlerini bırakmış olan
mükellefler 2.5.1983 tarihine kadar (bu tarih dahil) yeniden işe başladıkları
takdirde götürü usule tabi olmanın genel şartlarını da taşımaları kaydıyle
götürü usulde vergilendirmeden faydalanacaklardır.
Götürülüğün genel şartları
arasında sayılan işyerlerinin Emlak Vergisi tarhına esas vergi değerleri toplamı
olarak, mükelleflerin 1980 genel beyan dönemine ait Emlak Vergisi
beyannamelerinde beyan ettikleri vergi değerleri toplamının nazara alınması
gerekmektedir. Şu kadar ki, 1.1.1983 tarihine kadar bu değerlerde herhangi bir
sebeple değişiklik olduğu takdirde bu hususunda ayrıca dikkate alınacağı
tabiidir.
Bu değerlerde 1.1.1983 tarihinden
sonra herhangi bir sebeple (genel beyan dahil) meydana gelen artış dolayısıyle
götürülük şartının ihlal edilmesi halinde, mükellefler anılan kanunun 50 nci
maddesi uyarınca 1.1.1984 tarihinden itibaren gerçek usulde
vergilendirileceklerdir.
Gerçek usulde vergiye tabi iken
götürü usulde vergilendirmeyi seçmiş bulunan mükellefler 1982 takvim yılına
ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamelerini 1983 yılı Mart ayı içinde bağlı
oldukları vergi dairelerine verecekler ve 1983 yılına ait götürü gelir
vergilerini ise, vergi karnelerini ibraz etmek suretiyle 1983 yılı Nisan ayı
içinde tarh ettireceklerdir.
Mükelleflerin 1982 takvim yılı
gelirleri üzerinden tahakkuk ettirilen vergiler 1983 yılı Mart, Haziran ve Eylül
aylarında, 1983 yılına ait götürü vergileri ise, 1983 yılı Nisan, Ağustos ve
Kasım aylarında olmak üzere 3 eşit taksitte ödenecektir.
5. Götürü Usulde Tesbit Edilen
Ücretler'de Vergilendirme Dönemi ile Ödeme Süresi :
Gelir Vergisi Kanununun
Vergilendirme dönemlerine ilişkin 108 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında; götürü
usulde tespit olunan ücretlerde vergilendirme döneminin hizmetin ifa olunduğu
bütçe yılı olacağı belirtilmiştir. Aynı Kanunun 109 uncu maddesinin 2 nci
fıkrasında da, götürü usulde tespit edilen ücretlerin vergisinin, hizmetin ifa
olunduğu bütçe yılının 2 nci ayında, bütçe yılı içinde işe başlanması halinde
ise, işe başlama tarihinden itibaren 1 ay içinde tarh olunacağı hükme
bağlanmıştır.
Bilindiği üzere, bütçe yılının
başlangıcı 1983 yılından itibaren Ocak ayına alınmıştır. Bu sebeple götürü
usulde vergiye tabi ücret erbabının vergileri her yıl Şubat ayı içinde tarh
edilecek ve verginin yarısı Şubat ayı, diğer yarısı Ağustos ayı içinde
ödenecektir.
Bütçe yılının birinci yarısı
içinde işe başlayanlar yıllık verginin yarısını verginin karneye yazıldığı ayda
diğer yarısını ise Ağustos ayında, bütçe yılının ikinci yarısı içinde işe
başlayanlar ise vergilerini, verginin karneye yazıldığı ayda
ödeyeceklerdir.
6. Esnaf Muaflığının Uygulanması
:
Gelir Vergisi Kanununun 2361
Sayılı Kanunla Değişik 9 ncu maddesinde "Ticaret ve Sanat erbabından aşağıda
yazılı şekil ve suretle çalışan ve yıllık alış, satış ve hasılat tutarları 48
inci maddede yazılı hadlerin yarısını aşmayanlar Gelir Vergisinden muaftır"
denilmiştir.
Buna göre; 1.1.1983 tarihinden
itibaren esnaf muaflığının tayininde; yıllık alış, satış ve hasılat tutarları
bakımından 48 inci maddede yer alan ve Bakanlar Kurulunca değiştirilen
miktarların yarısı dikkate alınacaktır.
7. Aynı Kanunun 51 nci maddesinin
2361 Sayılı Kanunla değişik 11 nci bendinde yer alan hükme dayanılarak çıkarılan
Bakanlar Kurulunun 25.10.1982 tarih ve 8/5521 sayılı kararı ile zirai mahsul
satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan
ticaret erbabının 1.1.1983 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilmeleri
kararlaştırılmış bulunmaktadır.
Bu durumda, satın aldığı zirai
mahsulleri 1.1.1983 tarihinden itibaren kısmen veya tamamen tüketici dışında
kalan kişi ve kuruluşlara satanlar bu tarihten, yeni işe başlayanlar ise işe
başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir.
Tebliğ olunur.