143 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ    

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

29/07/1984

 

143 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

 

 

 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair 4/1/1984 tarih ve 2970 sayılı Kanun 1/1/1984 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Anılan Kanun'un 1 inci maddesi Gelir Vergisi Kanunu'nun değişik 31 inci maddesinin 2 numaralı bendine ilâve hüküm getirmiş, bu hüküm ile Bakanlar Kuruluna Özel İndirim Tutarlarını on katına kadar artırma yetkisi verilmiş ve bu yetkinin, kalkınma plânı ve yıllık programlarda özel önem taşıdığı belirtilen sektörler ile kalkınmada öncelikli bölgelerde fiilen çalışanların ücretleri için farklı miktarlar tesbit edilerek kullanılabileceği belirtilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinin 2 numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan, 21/7/l984 gün ve 18465 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun 19/7/1984 gün ve 84/8306 sayılı Kararının 7 nci maddesinde, "Aşağıda istisnai olarak belirtilen merkez ilçeler ve diğer ilçeler dışında Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin il merkezlerinde (Merkez İlçe) fiilen çalışanların gerçek ücretlerinin vergilendirilmesinde özel indirim nisbeti 3 kat, diğer ilçelerinde 4 kat olarak uygulanır. İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde bu nisbet illerin merkez ilçelerinde iki kat, diğer ilçelerinde üç kattır.

Teşvik belgeli yatırımlarda fiilen çalışanların ücretlerinin vergilendirilmesinde ise yatırıma başlama tarihinden itibaren 5 sene müddetle yukarıda belirtilen katsayılara Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler için 2, İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler için 1 sayı daha ilâve edilir.

Ancak Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerden olan Bingöl, Bitlis ve Hakkari merkez ilçeleri için özel indirim nisbeti 4 kat, Bayburt, Kelkit ve Batman ilçeleri için 3 kat olarak uygulanır.

İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerdeki ilçelerden Arhavi, Hopa Silvan, Aşkale, Pasinler, Kızıltepe, Nusaybin, Divriği İskilip, Osmancık, Sungurlu, Ayancık, Birecik, Siverek, Erbaa, Turhal ve Yerköy ilçeleri için özel indirim nisbeti merkez ilçeleri gibi iki kat olarak uygulanacaktır" denilmektedir. Öteyandan, Gelir Vergisi Kanununun değişik 31 inci maddesinin 2 numaralı bendinde "Özel indirim : Gerçek Ücretlerin vergilendirilmesinde günde (150), ayda (4500), yılda (54.000) lira ayrıca indirilir." hükmü yer almıştır.

Bu hükümler uyarınca;

1. Özel İndirimin Dört Kat Uygulanacağı Yerler :

Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri dışında kalan ilçeleri (Bayburt, Kelkit ve Batman ilçeleri hariç) ile Bingöl, Bitlis ve Hakkari İllerinin merkez ilçelerinde özel indirim mevcut özel indirim tutarının 4 katı olarak uygulanacaktır. Özel İndirimin 4 katı ise günde (600), ayda (18.000) yılda (216.000) TL. dir.

2. Özel İndirimin Üç Kat Uygulanacağı Yerler :

Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri (Bingöl, Bitlis ve Hakkari illerinin merkez ilçeleri hariç) ile Bayburt, Kelkit ve Batman ilçelerinde ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri dışında kalan ilçelerinde (Arhavi, Hopa, Silvan, Aşkale, Pasinler, Kızıltepe, Nusaybin, Divriği, İskilip, Osmancık, Sungurlu, Ayancık, Birecik, Siverek, Erbaa, Turhal ve Yerköy İlçeleri hariç) özel indirim, mevcut özel indirim tutarının 3 katı olarak uygulanacaktır. Özel indirimin 3 katı ise günde (450), ayda (13.500), yılda (162.000) TL. dir.

3. Özel İndirimin İki Kat Uygulanacağı Yerler:

İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerin merkez ilçeleri ile Arhavi, Hopa, Silvan, Aşkale, Pasinler, Kızıltepe, Nusaybin, Divriği, İskilip, Osmancık, Sungurlu, Ayancık, Birecik, Siverek, Erbaa, Turhal ve Yerköy ilçelerinde özel indirim, mevcut özel indirim tutarının 2 katı olarak uygulanacaktır. Özel indirimin iki katı ise günde (300), ayda (9000), yılda (108.000) TL. dir.

4. Teşvik Belgeli Yatırımlarda Çalışanlara Uygulanacak Özel İndirim Tutarı :

Teşvik belgesi almış olan yatırımlarda çalışan ücretlilerin özel indirim tutarları ise, yukarıda belirtilen özel indirim tutarına ayrıca;

Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışanlar için günde (300), ayda (9.000), yılda (108.000) TL.

İkinci Derecede Kalkınmada öncelikli Yörelerde çalışanlar için de günde; (150), ayda (4.500), yılda (54.000) TL. daha ilave edilerek tespit edilecektir. Ancak, Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde yeniden tesbit edilmiş özel indirim tutarlarına yukarıda belirtilen tutarların ilave edilebilmesi için, teşvik belgesinde belirtilen yatırıma başlangıç tarihinden itibaren 5 yılın dolmaması gerekir 5 yılı tamamlayan yatırımlarda bu tutarların ayrıca uygulanamayacağı tabiidir.

5. Yeniden Tesbit Edilen Özel İndirim Tutarlarının Uygulanmasındaki Esaslar :

Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışan hizmet erbabı için yeniden tesbit edilmiş olan özel indirim tutarları yukarıda açıklanmış olup hizmet erbabının ücretlerinin vergilendirilmesinde eski tutarların değil yeni tutarların aşağıdaki esaslar çerçevesinde uygulanması gerekir.

Ötedenberi uygulanageldiği üzere, indirimlerin uygulanmasında esas prensip ücretin ödeme dönemidir. Ücret günlük dönemler itibariyle ödenmekte ise indirimlerin günlük tutarları ile ücret aylık dönemler itibariyle ödenmekte ise, indirimlerin aylık tutarları ile uygulanması gerekmektedir. Bu nedenle yeniden tesbit edilen özel indirim tutarlarının aylık dönemler itibariyle ücret ödemelerinde kıst olarak uygulanması söz konusu olmayacaktır.

Diğer taraftan Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışanların ücretlerinin vergilendirilmesinde esas alınacak, yeniden tesbit edilen özel indirim tutarlarının uygulanması için, hizmet erbabının o yörede fiilen çalışması zorunludur. Şu kadarki teftiş denetim veya diğer nedenlerle geçici görevle bu yörelere gönderilen hizmet erbabına yeniden tesbit edilen özel indirim tutarları uygulanmayacaktır Ancak, bir kadroyu işgal etmek suretiyle vekaleten yapılan atamalar ile tedviren bir görevi ifa için sözkonusu yörelere gönderilenlerin (fiilen bu yörelerde çalışmaları kaydıyla) almış oldukları ücretlerine yeniden tesbit edilen özel indirim tutarlarının uygulanması icap eder.

6. Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Çalışan Hizmet Erbabının Sakatlık İndirimi :

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinin değişik 3 numaralı bendinde, "Sakatlık indirimi : Çalışma gücünün asgari % 80'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 60'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece sakat, asgari % 40'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece sakat sayılır ve aşağıda belirtilen sakatlık indiriminden faydalanırlar.

Sakatlık indirimi aile reisi için tesbit edilen özel indirim, tutarının;

– Birinci derece sakatlar için dört katı,

– İkinci derece sakatlar için iki katı,

– Üçüncü derece sakatlar için bir katıdır.

Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, genel ve özel indirim toplamına eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir." denilmiştir.

Bu hüküm uyarınca, Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde çalışan hizmet erbabına uygulanacak sakatlık indirimi yukarıda miktarları yazılı, yeniden tesbit edilmiş bulunan özel indirim tutarlarının:

Birinci derece sakatlar için dört katı,

İkinci derece sakatlar için iki katı,

Üçüncü derece sakatlar için bir katı,

olarak uygulanacaktır.

7. Net Ücret Sözleşmesi ile Çalışan Hizmet Erbabının Ücretlerinde Meydana Gelecek Artışlar :

Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yörelerde net ücret sözleşmesi ile çalışanların ücretlerine yeniden tesbit edilen indirimlerin uygulanması nedeniyle, bunların ücretlerinde meydana gelecek artışlar brüt ücreti etkilemeyecek, diğer bir ifade ile yeniden tesbit edilen indirimlerin uygulanmasından doğan Gelir Vergisinde meydana gelen azalma ele geçen net ücreti artıracak ve bu artış verginin mükellefi ücretliye ait olacaktır.

8. Birinci ve İkinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöreler:

19/7/1984 gün ve 84/8306 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kalkınmada Öncelikli Yöreler listesi aşağıya aynen alınmıştır.




KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER

I – 1 NCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER

1) AĞRI

6) MUŞ

2) BİNGÖL

7) SİİRT

3) BİTLİS

8) TUNCELİ

4) GÜMÜŞHANE

9) KARS

5) HAKKARİ

10) VAN


II – 2 NCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ İLLER

1) ADIYAMAN

10) SİVAS

2) ARTVİN

11) ÇANKIRI

3) DİYARBAKIR

12) ÇORUM

4) ELAZIĞ

13) KASTAMONU

5) ERZİNCAN

14) SİNOP

6) ERZURUM

15) ŞANLIURFA

7) KAHRAMANMARAŞ

16) TOKAT

8) MALATYA

17) YOZGAT

9) MARDİN

Tebliğ olunur.