72 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

15/10/1964

72 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

53 seri numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine ektir.

Bilindiği üzere 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 246 ncı madde hükmü ile Bakanlığımıza verilen yetkiye istinaden Ekim Sayım beyanlarında hizmet ifa eden muhtar ve ihtiyar heyetlerine bu hizmetlerine karşılık olarak verilecek maktu ücret 25 lira, nisbi ücret miktarı ise 1 lira olarak tespit edilmiş ve bu ücretlerin tahakkuk ettirilmesinde riayet olunacak esaslar 53 seri No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmış idi. Ancak anılan genel tebliğdeki esasların doğurduğu güçlükler nazarı itibare alınarak bu konuda ve bilhassa ücret ödeme muamelelerinde daha pratik bir usulün ihdasına lüzum görülmüş, bu maksatla aşağıda gerekli açıklamalar yapılmıştır.

213 sayılı Kanunun 243 ncü maddesi hükmüne göre; Gelir Vergisi Kanununun 484 sayılı Kanunla değişik 12 nci maddesinde yazılı işletme büyüklüğü ölçülerinin üstünde bulunan çiftçiler ekim sayım beyanında bulunacaklârdır. Bütün ziraî faaliyet kolları için ekim ve sayım beyanı müddeti her senenin Kasım ayı olarak tespit edilmiştir. Kanunen muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri bu ayda yapılacak beyanların doğruluğunu tahkik ve ihbar ödeviyle görevli bulundukları cihetle bunların her şeyden önce bu beyanların kabül ve kontrolündeki etkileri nispetinde ciddî ve müessir bir çalışma gayreti göstermeleri icap eder. Bunların vazifelerinde daha olumlu davranmalarını temin maksadiyle ekim ve sayım beyanlarında hizmet ifa eden muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerine verilecek ücretlerin miktarı ve bunların tahakkuk ettirilmesinde riayet olunacak esaslar yapılan işle mütenasip olmak üzere Bakanlığımızca yeniden tespit edilmiştir.

Bu duruma göre önceden ekim sayım beyanları dolayısiyle muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerine ücret verilmemesini gerektiren hizmetleri ayırmak icap eder.

Ekim sayım defterleri ve vesikalarının vergi dairesinden alınması ve geri iade edilmesi gibi doğrudan doğruya muhtarlık sıfatının gerektirdiği vazifeler cümlesinden olan faaliyetler, ekim sayım beyanında ifa edilmiş bir hizmet olmadığından bu kabil işler için ücret tahakkuk ettirilmiyecektir. Zira ekim ve sayım beyanında bulunması gereken çiftçilerin mevcut olmadığı mahalle ve köylerde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ifası ıktiza eden herhangi bir hizmet mevcut değildir. Bu sebepten bu gibi mahalle ve köylerin muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerine ücret verilmesi de bahis konusu olamaz.

Ücreti gerektiren hizmetlere gelince :

Ziraî gelir vergisinin tatbikatında işletme büyüklüğü ölçüsü yönünden mükellefin tespiti ekim sayım beyanına istinat etmektedir. Zira 213 sayılı Kanunun değişik 243 ve 245. madde hükümleri dairesinde ekim sayım beyanları ile ilgili ihtiyar heyetlerince yapılacak bildirimlere ve bu konudaki idarî tahkikat sonuçlarına göre işlem yapılacaktır. Bu bakımdan ekim sayım beyanlarının doğruluğunu tahkik ve ihbar ödeviyle görevlendirilmiş bulunan muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin her birine ifa ettikleri hizmetleri mukabilinde yaptıkları işle mütenasip olarak maktu ve nisbi ücret verilecektir. Bu kere Bakanlığımızca maktu ücret miktarı 10 lira, nisbi ücret miktarı ise 5 lira olarak tespit edilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 246 ncı maddesi hükmü gereğince nıuhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin ifa edecekleri hizmetler aşağıda açıklanmıştır.

1. Ziraî işletmeleri Gelir Vergisi Kanununun 484 sayılı Kanunla değişik 12 nci maddesinde belirtilen işletme büyüklüğü ölçülerin üstünde bulunan çiftçiler ekim sayım beyanına tabidir. Bu beyanlar yapılırken muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri mükelleflerin Ekim ve Sayım Defteri İzahnamesindeki esaslar ve 52 seri No. lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğindeki açıklamalar dairesinde beyanda bulunmalarını sağlıyacaktır.

2. Yapılan bu ekim sayım beyanlarının doğruluğunu ve beyanda bulunmıyan mükellef olup olmadığını tahkik edecekler, şayet varsa hiç beyanda bulunmayan veya yanlış beyanda bulunan çiftçileri Aralık ayının 1 nci gününde (Davet Varakası) tanzim ederek Aralık ayının 16 ncı gününe kadar beyana veya beyanlarını düzeltmeye davet edeceklerdir.

3. Muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri tarafından beyana davet edilen çiftçilerin Aralık ayının 16 ncı günü akşamına kadar beyanda bulunmamaları veya beyanlarını tashih etmemeleri halinde, bu çiftçilerin durumlarını da (Bildirme Varakası) ile Aralık ayının 31 inci günü akşamına kadar vergi dairesine bildireceklerdir.

4. Kanunî beyan müddeti olan Kasım ayı içinde kaç çiftçinin beyanda bulunduğu, beyan müddetinin hitamından sonra kaç çiftçinin beyana veya yanlış beyanını düzeltmeye davet olunduğu, bunlara verilen 16 Aralık gününe kadar olan ek süre içinde kaç çiftçinin beyanda bulunduğu veya beyanını düzelttiği, davete rağmen beyanda bulunmıyan veya beyanını düzeltmiyen kaç çiftçi hakkında (Bildirme varakası) düzenlendiği hususlarını ihtiva etmek üzere muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin (Ekim Sayım Tutanağı) tanzim etmeleri ve Aralık ayının 31 inci günü akşamına kadar vergi dairesine vermeleri icap eder.

Şimdi maktu ve nisbi ücret ödenmesini icap ettiren hizmetleri açıklıyalım.

a) Her köy veya mahallede ekim sayım beyanına tabi olan çiftçilerin usulüne uygun olarak beyanda bulunmalarını sağlıyan ve bu beyanda kullanılan defter, vesair basılı kâğıtları doğru olarak düzenleyip zamanında vergi dairesine veren muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin her birine 10 lira maktu ücret verilir.

Bu ödevlerin tamamiyle yerine getirilmemesi halinde bu ücretin verilmemesi gerekir.

b) Ekim sayım beyanları sırasında yukarıda 1, 2, 3 ve 4 No. lu paragraflarda açıklanan hizmetleri ifa eden muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerine –10 lira maktu ücrete ilâveten– usulüne uygun olarak düzenlenen her ekim sayım defteri takımı ile her bildirme varakası takımı için ayrıca her birine 5 er lira da nisbi ücret ödenir.

Muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin okuma yazma bilmemeleri halinde ekim sayım beyanı ile ilgili defter vesair basılı kâğıtların düzenlenmesi için başka şahıslar görevlendirilecektir. Bu takdirde muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin okuma ve yazmaya ait olmayan diğer bütün vazifelerini yerine getirmeleri halinde (Ekim sayım defterlerinin vesair basılı kâğıtların düzenlenmesi sırasında hazır bulunmaları şartiyle) bunlara maktu ve nisbi ücret toplamının yarısı ödenecektir. Ekim sayım beyanına ait defter ve sair basılı kâğıtların düzenlenmesi ile görevlendirilenlere de ücret tahakkuk ettirilmiyecek harcırah kanunu hükümleri gereğince yol ve yevmiye masrafları verilecektir.

Anılan ücretlerin sür'at ve kolaylıkla ödenmesini temin için ücret ödeme muamelelerinin mahallinde yani vergi dairesi çerçevesinde tamamlanması esası kabul edilmiştir. Bu duruma göre ekim sayım beyanında ifa ettikleri hizmetler dolayısiyle muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerine –yaptıkları işle mütenasip olmak üzere– verilecek ücretler, ilgili vergi dairesi müdürü ve vergi dairesine mensup iki memurdan kurulu bir heyet marifetiyle tespit edilecektir. Bu heyet bu yöne matuf çalışmalarını en geç Nisan ayı sonuna kadar bitirecek, muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin müstahak oldukları ücretleri tespit ile durumu Defterdarlığa aksettirecek ve Defterdarlık Bakanlıktan yeteri kadar ödenek talebinde bulunmak suretiyle, ücretlerin en kısa zamanda ödenmesini sağlayacaktır.

Bilgi edinilmesi ve gereğinin ifası rica olunur.