YILLIK İZİN ÜCRETİNİN BELİRLENMESİ/SİGORTA PRİMİNE ETKİSİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

29 Temmuz 2004

İ. Halil KALKAN

SMMM/İç Denetçi

Yıllık İzin Ücretinin Belirlenmesi / Sigorta Primine Etkisi

İş Kanunu, işçinin Yıllık Ücretli İzin kullanımına dair esasları düzenlemiş, bu konunun uygulama ayrıntıları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği  içerisinde belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 61 inci maddesi,  

“Sigortalılara yıllık ücreti izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’ndaki esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.”  

hükmünü içermektedir.

İş Kanunu’nda bulunan bu hüküm nedeniyle, yıllık izin dönemi içerisinde elde edilen ücretler üzerinden, tamamı işveren tarafından ödeniyor olan iş kazaları ve meslek hastalıkları primi hesaplanmayacaktır. Burada, yıllık ücretli izin dönemi içerisinde işçinin, fiilen işyerinde bulunmadığı, bu nedenle bir iş kazasına uğraması ile meslek hastalığına yakalanması durumunun söz konusu olmadığı düşüncesinden hareket edilmiştir.

İzin dönemlerinde sigorta primi hesap edilirken,

İzin dönemine tekabül eden ücretler belirlenmeli ve Aylık Prim ve Hizmet Belgesi'nin "İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası" satırında (Eski Bildirgelerde F satırında) gösterilmelidir.

İzin dönemine ait ücret için, ücret bordrosunda görülen sigorta primine tabi toplam kazanç gerektiriyor ise, sigorta taban veya tavan rakamları dikkate alınmalıdır.

İzin dönemi ücreti, sigorta primine tabi kazanç toplamından düşülmeli ve bulunacak rakam üzerinden iş kazaları ve meslek hastalıkları primi hesap edilmelidir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, yıllık ücretli izin dönemine tekabül eden sigorta primine esas kazancın doğru tespit edilip edilmediğidir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinde,

“İzin ücretinin belirlenmesinde, fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, sosyal yardımlar ve işyerinin devamlı işçisi olup normal saatler dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler hesaba katılmaz.”

denilmekte,

İzin dönemine ait ücret tespit edilirken, fazla mesai, gece zammı ödemelerinin ve aile, çocuk, eğitim, yemek yardımı gibi sosyal yardımların ve de primlerin dikkate alınmaması  gerektiği vurgulanmaktadır.

İş Kanunu’nun 57 nci maddesinde de yıllık izin ücreti için, “Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır” denilerek 50 nci maddeye atıfta bulunulmakta, burada da yine aynı durumdan söz edilmektedir.

İş Kanunu’nun 50 nci maddesinde,  

“Fazla çalışma karşılığı alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretin tespitinde hesaba katılmaz.”

ifadesi yer almaktadır.  

Konu hakkında gerek İş Kanunu’nda, gerekse izin yönetmeliğinde açık hükümler mevcut olmasına rağmen uygulamada yanlışlıklar yapılabilmektedir. Hesap edilen sigorta primini doğrudan etkileyen bu hatalar, özellikle işçi ve personel sayıları yüksek olan işletmelerde önemli prim farklılıklarına sebep olmaktadır.

Sigorta primi hesap edilirken izin dönemi ücretinin belirlenmesi safhasında, fazla mesai, sosyal yardımlar ve prim tutarlarından pay verildiği durumda, izin dönemine ait ücretler olması gerekenden yüksek çıkacaktır. İş kazaları ve meslek hastalıkları primi hesabında,  sigorta primine tabi toplam kazançtan bu (yüksek tutarlı) izin dönemi ücreti düşüldüğü için, doğal olarak bulunacak prim düşük olacak ve neticede sigorta primi eksik ödenmiş olunacaktır.  

Yıllık izin dönemine ait ücretin tespiti, hesaplanan sigorta primine etkisi açısından önem arz etmektedir. Bu konuda yapılacak hatalı uygulamalar cezai müeyyide gerektirecek sonuçlar doğurmaktadır.