MALİ VE PRATİK BİLGİLER REHBERİ - 2 -   

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 MALİ VE PRATİK BİLGİLER REHBERİ - 1 - İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ

İstanbul, 25 Mart 2004

Halil SÖYLER

(MÜSBE Muhasebe Finansman Bilim Dalı Doktora Öğr.)

halil62@hotmail.com

2. KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNDA YER ALAN MALİ VE PRATİK BİLGİLER

5422 Sayılı KVK’nda yer alan birçok madde de yapılan değişiklikler sonucu 2004 yılında geçerli olacak mali ve pratik bilgilere aşağıda yer verilmiştir.

2.1 Kurumlardan Vergisinden İstisna Kazançlar

KVK’nun istisnalar başlıklı 8. maddesi uyarınca; dar mükellefiyete tabi kurumlar dahil bu maddede yazılı kurum kazançları kurumlar vergisinden müstesnadır:

1. İştirak Kazançları ( Yatırım fonlarının katılma belgeleri ile yatırım ortaklılarının hisse senetlerinden elde edilen kar payları hariç )

2. Kooperatiflerin ortakları için hesapladıkları risturnlardan,

Bu ristunlar, Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesi ne göre tevkifata tabi tutulmaz. Ortaklara dağıtımı kar dağıtımı sayılmaz.

Emeklilik yatırım fonlarının kazançları (Bu kazançlar Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre tevkifata tabi tutulmaz.),

3. a) Portföyünün en az %25'i hisse senetlerinden oluşan menkul kıymet yatırım fonları (döviz yatırım fonları hariç) ile aynı nitelikteki menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden sağladıkları kazançları,

b) (a) alt bendi dışında kalan menkul kıymet yatırım fonları (döviz yatırım fonları hariç) ile aynı nitelikteki menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının portföy işletmeciliğinden sağladıkları kazançları,

c) Risk sermayesi yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları,

d) Gayrimenkul yatırım fonları veya ortaklıklarının kazançları,

Bu bentte yer alan kazançlara ait istisnanın bu kanunun 24. maddesi ile Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şumulü yoktur. Kurumlar Vergisi Kanununun 24'üncü ve Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddelerine göre tevkif edilen ve ödenen vergiler, sadece Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesinin 6 numaralı bendinin (a) alt bendine göre yapılan vergi tevkifatına mahsup edilir. Mahsup edilemeyen vergiler hiç bir şekilde iade edilmez.

4 . Rüçhan Hakkı Kupon Satış Kazancı İstisnası

5 . (4842 Sayılı Kanun'un 18 inci maddesiyle eklenen bent, Yürürlük: 1.1.2004) Yurt dışında yapılan inşaat, onarma, montaj işleri ve teknik hizmetlerden sağlanan ve Türkiye'de genel netice hesaplarına intikal ettirilen kazançlar.

Kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin ödemelerin kurum kazancından gider olarak indirilmesi kabul edilmez.

2.2 Bağış ve Yardımlara İlişkin Değişiklikler

5035 Sayılı Kanununun 16. maddesi uyarınca; 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 14. maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin ikinci alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bent eklenmiştir.

Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde ve denetiminde bulunan mazbut vakıflar ile belediyeler dahil diğer kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı olan, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nezdinde eski eser tescilli abide eserlerin; bakımı, onarımı, restore edilmesi ve yaşatılması amacıyla abide eserin kayıtlı olduğu kurum ve kuruluşlara yapılan bağış ve yardımların tamamı kurum kazancının tespitinde gider kaydedilir.

2.3 İade İşlemlerine İlişkin Düzenlemeler

5035 Sayılı Kanununun 17. maddesi uyarınca; 5422 sayılı Kanunun 44. maddesinin sonuna aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

Maliye Bakanlığı; iadeyi mahsuben veya nakden yaptırmaya, inceleme raporuna, yeminli mali müşavir raporuna veya teminata bağlamaya ve iade için aranılacak belgeleri belirlemeye yetkilidir.

Bu yetki; kazanç türlerine, iade şekillerine, geliri elde edenin veya ödemeyi yapanın hukuki statüsüne göre ayrı ayrı kullanılabileceği gibi belli hadler çerçevesinde de kullanılabilir.

Mahsuben iade işlemi, aranan tüm belgelerin tamamlanması koşuluyla, yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği tarih itibarıyla yapılır. İkmalen veya resen yapılan tarhiyatlarda mahsup işlemi, mahsup talebine ilişkin dilekçe ve eklerinin eksiksiz olarak vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih esas alınarak yapılır. Aranan belgelerin tamamlanması aşamasında yapılan tahsilatlar yönünden düzeltme yapılmaz.

2.4 KVK’nda Yer Alan Maddelere Dayanılarak Beyanname Verme ve Ödeme Zamanları ile KV ve Kurum Geçici Vergi Oranlarında Yapılan Değişiklikler

4842 Sayılı Kanunla beyanname verme ve ödeme zamanlarına ilişkin yapılan değişiklikler henüz yürürlüğe girmeden 5035 Sayılı Kanununun 48. maddesinin 5 nolu fıkrasının aşağıda yer alan bentleri uyarınca beyanname verme ve ödeme zamanları tekrar düzenlenmiştir.

5) 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun;

a) 21 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan "dördüncü ay içinde" ibaresi "dördüncü ayın onbeşinci günü akşamına kadar",

b) 24 üncü maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan "yirmiüçüncü günü akşamına kadar" ibaresi "yirminci günü akşamına kadar",

c) 40 ıncı maddesinde yer alan "beyanname verme süresi içinde" ibaresi "beyannamenin verileceği ayın sonuna kadar", olarak değiştirilmiştir.

Kurumlar Vergisi Beyannamesi :

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi hesap döneminin kapandığı ayı takip eden ayın 01-15. günleri arasında verilecek ve varsa ödemesi 30 uncu günü akşamına kadar yapılacaktır.

2003 yılı (yıllık) kurumlar vergisi beyannamesi de 15 Nisan 2004 akşamına kadar verilmesi ve varsa ödemesinin 30 Nisan 2004 akşamına kadar yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, 06.02.2004 Tarih ve GVK-14/2004-6/ Yıllık Beyanname Sayılı 14 Nolu Gelir Vergisi Sirküleri gereğince; 2003 dönemine ait kurumlar vergisi beyannamesine münhasır olmak üzere, kurumlar vergisi mükelleflerinin Nisan ayının 15 inci günü akşamına kadar bir dilekçe ile zor durumda bulunduğunu belirterek başvurmaları halinde, bu mükelleflere süre verilmesi konusunda Defterdarlıklar yetkili kılınmıştır.

Buna göre, zor durumda bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, ilgili Defterdarlıklara yazılı olarak başvurmaları halinde Defterdarlıklarca; 2003 takvim yılına ait kurumlar vergisi beyannamelerinin 2004 yılı 30 Nisan akşamına kadar ilgili vergi dairesine verilebilmesi hususunda süre tanınabilecektir.

Öte yandan, beyanname verme süresinin uzatılması ödeme süresini etkilememektedir. Bu nedenle beyannamelerini ek süre içinde veren mükelleflerin beyan ettikleri vergileri kanuni süresinde (kurumlar vergisi mükellefleri ise 2004 yılı Nisan ayında) ödemeleri gerektiği tabiidir.

5035 Sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca da, 5422 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 32.- 2004 yılı kazançlarının vergilendirilmesinde 25 inci maddede yer alan kurumlar vergisi oranı % 33 olarak uygulanır. 2004 yılı üçer aylık geçici vergilendirme dönemleri ile ilgili geçici verginin hesabında da bu oran dikkate alınır.

Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen kurumların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kapanmış dönemlerle ilgili geçici vergi hesabında bu oran uygulanmaz.

2.5 Kurumlar Vergisi Tevkifat Oranları

30.12.2003 tarih ve 25332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/6575 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile dar mükellefiyete tabi kurumların tevkifata tabi kazanç ve iratlarından yapılacak tevkifat nispetlerine aşağıda yer verilmiştir

ESKİ VE YENİ KURUMLAR VERGİSİ TEVKİFAT (KVK. Md. 24) ORANLARI

 2.6 İştirak Hisseleri ve Gayrimenkul Satış Kazancı İstisnası  

Bu düzenleme, kurumların iştirak hisselerinin ve gayrimenkullerinin satışından elde edilen kazancı kısmen veya tamamen vergi dışında tutmayı amaçlamaktadır.

KVK’nda düzenlenen geçici 28. maddenin (a) bendinde yer alan “iştirak hisseleri” deyimini, menkul değerler portföyüne dahil hisse senetleri ile ortaklık payları olarak anlamak gerekir.

10 Şubat 1995 tarihli ve 22918 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 49 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nde iştirak hisselerinin neler olduğu konusunda açıklamalar yapılmıştır. Buna göre iştirak hisseleri;

- Anonim şirketlerin hisse senetleri (Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kurulan yatırım ortaklıkları hisse senetleri dahil),

- Limited şirketlere ait iştirak payları,

- Eshamlı komandit şirketlerin komanditer ortaklarına ait ortaklık payları,

- İş ortaklıkları ve adi ortaklıklara ait ortaklık paylarıdır.

Öte yandan, kollektif ve adi komandit şirketlerdeki ortakların payları iştirak hissesi olarak nitelendirilmemiştir.

SPK’na (Sermaye Piyasası Kanunu) göre kurulan yatırım fonları katılma belgeleri ise iştirak hissesi olarak değerlendirilmeyecektir.

Vergi kanunlarımızda gayrimenkullere ilişkin herhangi tanım bulunmamaktadır. Gayrimenkuller Türk Medeni Kanunu’nun 632’nci maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre gayrimenkuller, “arazi, tapu siciline bağımsız ve sürekli olarak kaydedilebilen haklar ve madenlerdir. Binalar ise söz konusu maddede sayılmamakla birlikte üzerinde bulundukları arsa ve arazinin parçası olduklarından gayrimenkul sayılırlar. Gayrimenkullerin maliyet bedeli artırımına konu olabilmesi için tapu siciline tescil edilmesi şarttır.

49 seri no.lu KVKGT’de gayrimenkullerin maliyet bedeli artırımına konu olabilmesi için tapu siciline tescil olması gerektiği belirtilmiştir. Oysa ilgili madde böyle bir sınırlama getirmiş değildir. İdarenin görüşü bu yönde olup, ihtilaflara yol açabilecek niteliktedir. Gayrimenkullerin taraflar arası yapılan satış sözleşmesine istinaden, işletmenin kullanımına terk edilmiş olması, diğer şartlarında sağlanması halinde eskalasyon uygulaması için yeterlidir. İşlemin tapuda yapılmış olmaması, fiilen gerçekleşmiş bir durumu hükümsüz kılmamalıdır.

Mütemmim cüz, mahalli örfe göre bir şeyin esaslı unsurunu teşkil eden, o şey telef veya tahrip edilmeden ya da değiştirilmeden ondan ayrılması mümkün olmayan parçalardır. (binalardaki kalorifer ya da doğalgaz tesisatı gibi) Teferruat ise, mahalli örfe veya malikin açık arzusuna göre, bir şeyin işletilmesi veya korunması veya ondan yararlanılması sürekli olacak şekilde tahsis olunan ve kullanmakta o şeye tabi kılınan veya onunla birleştirilen menkul eşyadır. (Bir atölyedeki makineler gibi)

5035 Sayılı Kanunun 48.maddesinin 5 / d bendi uyarınca Geçici 28 inci maddesinin (a) fıkrasında yer alan "1.1.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında" ibaresi "1.1.1999 - 31.12.2004 tarihleri arasında",

5/e bendi uyarınca da, Geçici 29 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan "31.12.2003 tarihine kadar" ibaresi "31.12.2004 tarihine kadar", (7) numaralı bendinde yer alan "Türkiye'de faaliyette bulunan özel finans kurumları hakkında da" ibaresi "Türkiye'de faaliyette bulunan özel finans kurumları ile tüzel kişiliğin sona ermesi şartı aranmaksızın yurt dışında kurulu bankaların Türkiye'deki şubeleri hakkında da", şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Son yapılan düzenlemeler ile iştirak hissesi ve gayrimenkul satış kazancı istisnasından ilgili mükellefler ( Tam Mükellefiyete Tabi Kurumlar) 2004 yılında da yararlanmaya devam edebileceklerdir.

3. VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN MALİ VE PRATİK BİLGİLER

213 Sayılı VUK’nda yer alan maddeler de yapılan değişiklikler sonucu 2004 yılında geçerli olacak mali ve pratik bilgilere aşağıda yer verilmiştir.

3.1 Kanuni ve İdari Süreler

VUK’nun Kanuni ve İdari Süreler Başlıklı 14. maddesi uyarınca ; Vergi muamelelerinde süreler vergi kanunları ile belli edilir. Kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi, tebliğ i yapacak olan idare belirler ve ilgiliye tebliğ eder.

3.2 İkmalen ve Resen Vergi Tarhı

VUK’nun İkmalen Vergi Tarhı başlıklı 29. maddesi ile Resen Vergi Tarhı başlıklı 30. maddesi uyarınca;

İkmalen vergi tarhı , her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir. Özel kanunlarında ikmalen tarhiyata ilişkin olarak yer alan hükümler saklıdır.

Re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar ca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı re'sen takdir olunmuş sayılır.

(2365 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle değişen fıkra) Aşağıdaki hallerden herhangi birinin bulunması durumunda, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığı kabul edilir:

1. (4008 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişen bent ) Vergi beyannamesi kanuni süresi geçtiği halde verilmemişse,

2. Vergi beyannamesi kanuni veya ek süreler içinde verilmekle beraber beyannamede vergi matrahına ilişkin bilgiler gösterilmemiş bulunursa,

3. Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmı tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olursa veya vergi incelenmesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmezse,

4. Defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmazsa,

5. (2365 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen bent) Tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunursa,

6. (4008 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle eklenen bent) Bu Kanunun mükerrer 227 nci maddesi uyarınca 3568 sayılı Kanun 'a göre yetki almış meslek mensuplarına imzalattırma mecburiyeti getirilen beyanname ve ekleri imzalattırılmazsa veya tasdik kapsamına alınan konularda yeminli mali müşavir tasdik raporu zamanında ibraz edilmezse,

Yukarıdaki 2'nci bentte yazılı halin vukuunda mükellefe Takdir Komisyonu tarafından 15 günden az olmamak üzere bir mühlet verilerek vergi matrahına ilişkin bilgileri vermeye ve kanuni defterlerini ibraz etmeye davet olunur. Bu davet üzerine mükellef istenilen bilgileri verir ve kanuni defterlerini ibraz ederse, defter ve vesikalar ihticaca salih bulunmak şartıyla, mükellefe takdir olunacak matrah defter ve vesikaları kayıtlarına göre tespit olunacak miktardan fazla olamaz.

(4008 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişen fıkra) Vergi beyannamesini kanuni süresi geçtikten sonra vermiş olanlara bu beyannamede gösterdikleri matrah üzerinden re'sen gerekli tarhiyat yapılır ve bu beyannameler re'sen takdir için takdir komisyonuna sevk edilmez. Ancak, vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra kendiliğinden verilen beyannameler için bu hüküm uygulanmaz.

(485 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle eklenen fıkra) Yukarıdaki bentlerin hükümlerine göre re'sen vergi tarhını gerektirir bir sebep yanında ikmalen vergi tarhını da lüzumlu kılan bir durum mevcut ise re'sen takdir sonucu beklenmeksizin gerekli ikmal tarhiyatı yapılır. Re'sen takdir sırasında ikmal tarhiyatına mesnet olan matrah farkı nazara alınmışsa vergi tarhı sırasında evvelce tarh edilmiş olan vergi indirilir.

3.3 İşe Başlamayı Bildirme

VUK’nun işe başlamayı bildirme başlıklı 153. maddesi uyarınca; aşağıda yazılı mükelleflerden işe başlayanlar keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar:

1. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı;

2. Serbest meslek erbabı ;

3. Kurumlar Vergisi mükellefleri ;

4. Kollektif ve adi şirket ortaklarıyla komandit şirket lerin komandite ortakları.

(4884 Sayılı Kanun'un 12 nci maddesiyle eklenen fıkra, Yürürlük: 17.6.2003) Ticaret sicili memurlukları, kurumlar vergisi mükellefi olup da Türk Ticaret Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca tescil için başvuran mükelleflerin başvuru evraklarının bir suretini ilgili vergi dairesine intikal ettirir. Bu mükelleflerin işe başlamayı bildirme yükümlülükleri yerine getirilmiş sayılır. Bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurları hakkında işe başlamanın zamanında bildirilmemesine ilişkin usulsüzlük cezası hükümleri uygulanır.

3.4 Adres, İş ve İşletme Değişikliklerinin Bildirilmesi

VUK’nun Adres değişikliklerinin bildirilmesi başlıklı 157. maddesi uyarınca; 101'inci madde de yazılı bilinen iş veya ikamet yeri adreslerini değiştiren mükellefler, yeni adreslerini vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

VUK’nun İş değişikliklerinin bildirilmesi başlıklı 158. maddesi uyarınca; işe başladıklarını bildiren mükelleflerden:

a) Yeni bir vergiye tabi olmayı;

b) Mükellefiyet şeklinde değişikliği;

c) Mükellefiyetten muaflığa geçmeyi;

Gerektirecek surette işlerinde değişiklik olanlar, bu değişiklikleri vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

VUK’nun İşletme değişikliğin bildirilmesi başlıklı 159. maddesi uyarınca; aynı teşebbüs veya işletmeye dahil bulunan işyerlerinin sayısında vukua gelen artış veya azalışları mükellefler vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

3.5 İşe Başlama, Bırakma ve Diğer Bildirimlerde Süre

VUK’nun Süre başlıklı 168.maddesi uyarınca; bildirmeler aşağıda yazılı süre içinde yapılır:

1. ( 4884 Sayılı Kanun un 6 ncı maddesiyle değişen bent , Yürürlük: 17.6.2003) (3239 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle değişen bent) İşe başlama bildirmeleri, işe başlama tarihinden önce; işi bırakma ve değişiklik bildirmeleri, bildirilecek olayın vukuu tarihinden başlayarak bir ay

2. Bina ve arazi değişikliklerinde bildirme; yeni inşaatta inşaatın bittiği ve kısmen kullanılmaya başlanılmışsa her kısmın kullanılmaya başlandığı ve diğer değişikliklerde (Müstesnalığın sukutu dahil) tadili gerektiren halin vukuu tarihinden başlayarak iki ay.

3.6 Defter Tutmakla Yükümlü Olan ve Olmayan Mükellefler

VUK’nun Defter tutacaklar başlıklı 172. maddesi uyarınca; aşağıdaki yazılı gerçek ve tüzel kişiler bu kanunun esaslarına göre defter tutmaya mecburdurlar:

1. Ticaret ve sanat erbabı;

2. Ticaret şirketleri ;

3. İktisadi kamu müesseseleri ;

4. (2365 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen bent) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ,

5. Serbest meslek erbabı ;

6. Çiftçiler ,

(2365 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen fıkra) İktisadi kamu müesseseleriyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma bakımından tüccarların tabi oldukları hükümlere tabidirler.

VUK’nun İstisnalar başlıklı 173. maddesi uyarınca; d efter tutma mecburiyeti aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaz.

1. Gelir vergisinden (4369 sayılı Kanunun 81 inci maddesiye değişen ibare Yürürlük: 29.7.1998) muaf olan esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler;

2.(4369 sayılı Kanunun 81 inci maddesiyle değişen ibare Yürürlük:1.1.1999) Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları basit usulde tespit edilenler;

3. Kurumlar vergisinden muaf olan:

a) İktisadi kamu müesseseleri;

b) (2365 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle değişen bent ) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler.

Yukarıdaki istisna hükümlerinin gelir veya kurumlar vergilerinden muaf olmakla beraber diğer vergilerden birine tabi olan ve bu vergileri götürü usulde tespit edilmeyen mükelleflerin muaf olmadıkları vergiler için tutacakları defterlere şümulü yoktur.

3.7 Bilanço - İşletme Hesabı Esasına Göre Tutulacak Defterler ve Hadler

VUK’nun Bilanço usulünde tutulacak defterler başlıklı 182. maddesi uyarınca; bilanço esasına aşağıdaki defterler tutulur:

1. Yevmiye defteri ;

2. Defterikebir ;

3. Envanter defteri (Mevcudat ve muazene defteri);

Bilanço hesabı esasına göre defter tutma hadleri ; 326 Seri No.lu VUK Genel Tebliği ile (RG 12.12.2003 – 25314) ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunun 177. maddesinde açıklanan bilanço esasına göre defter tutacak olan 1.sınıf tüccarlara ait hadler artırılmış olup yeni tutarlar aşağıdaki gibidir.  

1- Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 80.000.000.000 TL veya satışlarının tutarı 109.000.000.000 TL’yi aşanlar,

2- 1. bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 44.000.000.000 TL'yi aşanlar,

3- 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının 5 katı ile yıllık satış tutarının toplamı 80.000.000.000 TL'yi aşanlar

VUK’nun İşletme hesabı esasında tutulacak defterler başlıklı 193. maddesi uyarınca; (2365 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle değişen madde) İşletme hesabı esasında aşağıdaki defterler tutulur:

1. İşletme hesabı defteri (İşletme hesabını ihtiva eden)

3.8 VUK’nda Kayıt Nizamı ve Defter Tasdikine İlişkin Hükümler

VUK’nun 215. maddesi uyarınca; bu kanuna göre tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması mecburidir.

VUK’nun 216. maddesi uyarınca; bu kanuna göre tutulması mecburi defterler mürekkeple veya makina ile yazılır. Kopya kağıdı kullanılması ve ıstampa ve sair damga aletleriyle kopya konulması da caizdir. Bilumum defterlerde hesaplar kapatılıncaya kadar toplamlar geçici olarak kurşun kalemi ile yapılabilir.

VUK’nun 217. maddesi uyarınca; yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir. Diğer bilumum defter ve kayıtlara rakam ve yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okunacak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğrusu yazılmak suretiyle yapılabilir. Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okunamaz bir hale getirmek yasaktır.

VUK’nun 218. maddesi uyarınca; d efterlerde kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan satırlar, çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz.

VUK’nun 219. maddesi uyarınca; (2365 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle değişen madde) Muameleler defterlere zamanında kaydedilir. Şöyle ki:

a) Muamelelerin işin hacmine ve icabına uygun olarak muhasebenin intizam ve vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Bu gibi kayıtların on günden fazla geciktirilmesi caiz değildir.

b) Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanarak yürüten müesseselerde, muamelelerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir. Ancak bu kayıtlar, muamelelerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmesine cevaz vermez.

c) Günlük kasa, günlük perakende satış ve hasılat defterleri ile serbest meslek kazanç defteri ne muameleler günü gününe kaydedilir.