MALİ VE PRATİK BİLGİLER REHBERİ - 3 -    

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

ÖNCEKİ SAYFA İÇİN TIKLAYINIZ

İstanbul, 25 Mart 2004

Halil SÖYLER

(MÜSBE Muhasebe Finansman Bilim Dalı Doktora Öğr.)

halil62@hotmail.com

 

4. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNUNDA YER ALAN MALİ VE PRATİK BİLGİLER

 

3065 Sayılı KDVK’nda yer alan maddeler de yapılan değişiklikler sonucu 2004 yılında geçerli olacak bilgiler ile diğer mali ve pratik bilgilere aşağıda yer verilmiştir.

 

4.1 KDV Oranlarında Yapılan Değişiklikler ve KDV Oranları Listesi

 

31.12.2003 tarih ve 25333 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2003/6666 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile K.D.V. Kanunu’na ekli listelerde değişiklik yapılarak 2002/4480 sayılı kararnamenin eki (II) sayılı listenin temel gıda maddelerine ait bölümünün 2.sırasında yer alan zeytin ibaresi bu listeden çıkarılıp, aynı kararnamenin eki (I) sayılı listenin 4.sırasının sonuna eklenerek, zeytin’in K.D.V oranı % 8’den % 1’e düşürülmüştür.

 

Aynı kararname ile yapılan diğer bir değişiklik ile 2002/4480 sayılı kararnamenin eki (I) sayılı sondan bir önceki paragrafı aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir:

 

“ Bu listenin 1, 2, 3 ve 6 ncı sıralarında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı, 4 üncü sırasında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde ise aynı maddenin (c) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır. Perakende safhadaki teslimden maksat; teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar ile işletmelerinde kullanacak olanlar dışındakilere satılmasıdır. Ürünleri, aynen ya da işlendikten sonra satanlar ile işletmesinde kullanacak olanların gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmamaları halinde bunlara yapılan teslimler de perakende teslim sayılır.”

 

Yukarıdaki metinden de anlaşılacağı üzere, perakende kavramına açıklık getirilmiş ve kavramın kapsamı genişletilmiştir.

 

Söz konusu değişikliklerden sonra tüm mal ve hizmetlerin K.D.V. oranlarını gösterir güncelleştirilmiş tablolar aşağıda yer almaktadır. Ek’li listelerde yer almayan tüm mal ve hizmetlerde geçerli K.D.V. oranı ise % 18’dir.

 

( I ) SAYILI LİSTE (% 1’E TABİ MAL VE HİZMETLER)

 

1- Kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı, ceviz, fındık, antep fıstığı, çam fıstığı, yer fıstığı, ayçiçeği çekirdeği, kabak çekirdeği, leblebi, kestane,

 

2- Meyan kökü, meyan balı, meyan hülasası, defne yaprağı, sumak yaprağı, ıhlamur, kekik, adaçayı, mazı, palamut, mahlep, çöven, kimyon, susam, anason, haşhaş tohumu, kendir tohumu, rezene tohumu, süpürge teli ve tohumu, kapari (kebere), kanola (kolza), kitre, harnup (keçiboynuzu), harnup çekirdeği, zerdali çekirdeği, kayısı çekirdeği, kişniş, acıbadem, kuzu göbeği mantar, şeker pancarı, fiğ,

 

3- Kütlü ve elyaf pamuk, linter pamuk, pamuk lifi döküntüleri, natürel veya tops haldeki tiftik, yün ve yapağı,

 

4- Buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, darı, çeltik, soya, kuru fasulye, kuru barbunya, kuru bakla, nohut, mercimek, küçük ve büyükbaş hayvanlar (arılar dahil) ile küçük ve büyükbaş hayvanların etleri ve bağırsağı (bunların herhangi bir katkı maddesi kullanılarak imal edilen ürünleri hariç), zeytinyağı, patates, kuru soğan, sarmısak, zeytin,

 

5- Buğday unu, ekmekler (Tost, sandviç ve hamburger ekmeği ile katkı maddeli veya yağlı, sütlü, haşhaşlı ve üzümlü gibi yaygın olarak tüketilmeyen ekmekler hariç) ve yufka,

 

6- Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 41.01 pozisyonundaki sığır ve atların, 41.02 pozisyonundaki koyun ve kuzuların (astragan veya karakul, persaniye, breitschwanz ve benzerleri, Hint, Çin, Moğolistan ve Tibet kuzuları hariç), 41.03 pozisyonundaki keçi ve oğlakların (Yemen, Moğolistan ve Tibet keçi ve oğlakları hariç) ham post ve derileri,

 

7- Gazete ve dergiler (3266 sayılı Kanunla değişik 1117 sayılı Kanun hükümlerine göre poşetlenerek satılanların tesliminde bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır),

 

8- Aşağıda tanımları yapılan motorlu taşıtlardan yalnız “kullanılmış” olanlar,

 

“Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 87.03 Binek otomobilleri ve esas itibarıyla insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (87.02 pozisyonuna girenler hariç) (steyşın vagonlar ve yarış arabaları dahil). [Yalnız binek otomobilleri, steyşın vagonlar, yarış arabaları, arazi taşıtları, jipler, vb., motorlu karavanlar, elektrik, gaz, güneş enerjili vb. motorlu taşıtlar, “8703.10.11.00.00 Özellikle kar üzerinde hareket etmek için dizayn edilmiş sıkıştırma ateşlemeli içten yanmalı pistonlu motorlu olanlar (dizel veya yarı dizel) veya kıvılcım ateşlemeli içten yanmalı pistonlu motorlu taşıtlar”, “8703.10.18.00.00 Diğerleri”.] [Ambulanslar, mahkum taşımaya mahsus arabalar, para arabaları, cenaze arabaları, itfaiye öncü arabaları gibi özel amaçla yapılmış motorlu taşıtlar hariç.]”,

 

9- 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununa göre, sadece finansal kiralamaya konu olan malların (bu listenin 8 inci sırasında sayılan taşıtlar dahil) finansal kiralama şirketlerine veya finansal kiralama şirketlerince teslimi veya kiralanması işlemleri ( Ancak, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (IV) sayılı listede yer alan mallar ile aynı Kanunun eki (II) sayılı listenin 87.03, 8703.10.11.00.00, 8703.10.18.00.00, 87.11, 89.03, 8901.10.10.00.11, 8901.10.90.00.11 pozisyonlarında yer alan taşıtların bu kapsamda teslim ve kiralanması işlemleri için bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı, yukarıda sayılanlar dışındaki kara nakil vasıtalarının bu kapsamda teslim ve kiralanması işlemleri için aynı maddenin (c) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır.),

 

10- Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 8712.00 pozisyonundaki motorsuz bisikletler ve diğer motorsuz tekerlekli taşıtların (sepetli olsun olmasın) münhasıran sakatlar için imal edilmiş olanları ile 87.13 pozisyonundaki engelliler için tekerlekli koltuklar ve diğer taşıtlar (motoru veya hareket ettirici başka bir tertibatı olsun olmasın),

 

11- Net alanı 150 m² ’ye kadar konut teslimleri,

 

12- Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri,

 

13- Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan sadece 150 m2 ’ye kadar konutlara ilişkin inşaat taahhüt işleri,

 

14- 24/6/1995 tarihli ve 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre toptancı hallerinde faaliyette bulunanlara ve bunlar tarafından gerçek usule tabi katma değer vergisi mükelleflerine yapılan taze sebze ve meyve (mamulleri hariç) teslimleri,

28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin Toptancı Hallerinde Faaliyet Gösterenler Tarafından Yapılan Teslimler başlıklı b bendi uyarınca, toptancı hallerinde faaliyet gösteren bazı mükellefler, kendi işletmelerine ait mallar ile toptancı hallerindeki diğer işletmelerden satın aldıkları malları toptancı halleri dışındaki ünitelerinde satışa sunabilmektedir.

Toptancı hallerinde faaliyet gösterenlerin, hallerden temin ettikleri taze sebze ve meyveleri hal dışındaki ünitelerinde satmaları halinde de Kararname hükümlerine göre işlem yapılacak ve bu ünitelerden gerçek usule tabi katma değer vergisi mükelleflerine yapılan teslimlerde %1, diğer teslimlerde ise % 8 katma değer vergisi oranı uygulanacaktır.

 

15- 4/12/1984 tarihli ve 3096 sayılı Kanun kapsamında işletme hakkı devir sözleşmesine konu olan işletme haklarının devir anlaşmaları uyarınca devirleri,

 

16- İnsan ve hayvan sağlığı için kullanılan, kan ve kan komponentleri,

 

17- Cenaze hizmetleri.

 

Bu listenin 1, 2, 3 ve 6 ncı sıralarında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı (% 18), 4 üncü sırasında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde ise aynı maddenin (c) bendinde öngörülen vergi oranı (% 8) uygulanır.

 

Perakende safhadaki teslimden maksat; teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar ile işletmelerinde kullanacak olanlar dışındakilere satılmasıdır. Ürünleri, aynen ya da işlendikten sonra satanlar ile işletmesinde kullanacak olanların gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmamaları halinde bunlara yapılan teslimler de perakende teslim sayılır.

 

Bu listenin 8 inci sırasında yer alan “kullanılmış” deyimi, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na göre özel tüketim vergisine tabi olmayan taşıtları ifade eder.

 

28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği uyarınca; perakende teslimin tanımı 1.1.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere “...teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar ile işletmelerinde kullanacak olanlar dışındakilere satılmasıdır. Ürünleri, aynen ya da işlendikten sonra satanlar ile işletmesinde kullanacak olanların gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmamaları halinde bunlara yapılan teslimler de perakende teslim sayılır.” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu düzenlemeye göre, (I) sayılı listenin 1, 2, 3 ve 6 ncı sıralarında yer alan ürünleri, işletmelerinde kullanacak olan katma değer vergisi mükelleflerine tesliminde % 1 oranını uygulanacaktır. Bu kapsama girmeyen teslimler ise perakende teslim mahiyetinde olduğundan genel ( % 18 ) oranda katma değer vergisine tabi tutulacaktır. Ancak, yukarıda belirtilen mallar işletme adına alınmış görünmekle birlikte şahsi tüketim amacıyla kullanıldığının tespit edilmesi halinde eksik alınan verginin vergi ziyaı cezası uygulanmak suretiyle alıcılardan tahsil edileceği tabiidir.

 

( II ) SAYILI LİSTE (% 8’E TABİ MAL VE HİZMETLER)

 

A) Temel Gıda Maddeleri

 

1- Kümes hayvanları ve balıklar ile bunların etleri (herhangi bir katkı maddesi kullanılarak imal edilen ürünleri hariç),

 

2- Süt, yoğurt ve ayran, yumurta, peynir, paketlenmiş kuru çay, şeker pancarının işlenmesi ile elde edilen kristal ve kesme şeker, arı balı,

 

3- Pirinç, bulgur, irmik, makarna, tost, sandviç ve hamburger ekmeği ile katkı maddeli veya yağlı, sütlü, haşhaşlı ve üzümlü gibi yaygın olarak tüketilmeyen ekmekler,

 

4- Yemeklik katı veya sıvı bitkisel yağlar ile yemeklik katı veya sıvı bitkisel yağların üretiminde kullanılan ham yağlar, tereyağ, pamuk çiğiti ve pamuk tohumu, prina,

 

5- Taze sebze ve meyveler (mamulleri hariç, taze sebze ve meyvelerin yetiştirilmesi amacıyla kullanılan tohum, çekirdek, fide, fidan, çelik, daldırma, misel, spor ve benzerleri dahil)

 

B) Diğer Mal Ve Hizmetler

 

1- 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun kapsamına giren ödeme kaydedici cihaz teslimleri,

 

2- 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 114. maddesine göre otobüs, kamyon ve çekici türü taşıtlarda bulundurulması ve kullanılması zorunlu olan takograf cihazı teslimleri,

 

3- Sinema, tiyatro, opera, operet ve bale giriş ücretleri,

 

4- Üniversite ve yüksekokullar ile 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı Kanun hükümlerine göre ilgili bakanlıktan faaliyette bulunma izni alan özel okullar ve kreşlerde verilen eğitim ve öğretim hizmetleri,

 

5- Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 4801.00 pozisyonunda yer alan gazete kağıdı (rulo veya tabaka halinde) ile 48.02 pozisyonunda yer alan baskı ve yazı kağıtlarının teslimi,

 

6- Kitap ve benzeri yayınlar (3266 sayılı Kanunla değişik 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Kanun hükümlerine göre poşetlenerek satılanların tesliminde bu Kararın 1/a bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır.),

 

7- Hayvan yemi olarak veya hayvan yemi imalatında kullanılan küspe, tam yağlı soya (fullfat), kepek, razmol, balık unu, et unu, kemik unu, kan unu, tapiyoka (manyok), sorgum ve her türlü fenni karma yemler (kedi ve köpek mamaları hariç), saman,

 

8- İnsan gıdası olarak kullanılan mamalar, insan ve hayvan sağlığı için kullanılan antiserumlar, immunglobulinler ve aşılar”

 

29.02.2003 Tarih ve 25388 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan 2004/6887 Sayılı “Mal ve Hizmetlere Uygulanacak KDV Oranlarının Tespitine İlişkin Karar” gereğince B bendine 1.3.2004 Tarihinden geçerli olmak üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

 

9- Sağlık Bakanlığı tarafından reçete ile satılmak üzere ruhsatlandırılan veya ithaline izin verilen beşeri tıbbi ürünler,

 

10- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından zirai mücadelede kullanılmak üzere ruhsatlandırılan bitki koruma ürünleri,

 

11- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan veteriner ispençiyari ve tıbbi müstahzarlar (veteriner kozmetikleri hariç).

 

4.2 KDV Açısından Teslim ve Hizmet Sayılan Haller

 

KDVK’nun Teslim sayılan haller başlıklı 3. maddesi uyarınca aşağıdaki haller teslim sayılır:

 

a) Vergiye tabi malların her ne surette olursa olsun vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,

 

b) Vergiye tabi malların üretilip teslimi vergiden müstesna edilmiş olan mallar için her ne surette olursa olsun kullanılması veya sarfı,

 

c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyedliğin devri,

 

KDVK’nun Hizmet sayılan haller başlıklı 5.maddesi uyarınca da: vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin ve diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır.

 

4.3 Fazla ve Yersiz Ödenen KDV’nin İade Esasları

 

3065 Sayılı Kanunun 6. maddesi ile; 25.10.1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

Bu gibi sebeplerle fazla ödenen vergiler, Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre ilgililere iade edilir.

Eski Metin 2. (3237 sayılı Kanunun 2'inci maddesiyle değişen bent) Vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya Katma Değer Vergisi'ni Fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda Katma Değer Vergisini gösterenler bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla ödedikleri vergilerin, indirim hakkına sahip olmayanlara iadesi konusunda Maliye Bakanlığı yetkilidir.

 

KDVK’nun değişen 8 / 2. maddesine uyarınca, Mükelleflerin KDV’ne konu bir işlemleri olmadığı, fatura veya benzeri belgelerde KDV’ni göstermeye gerek olmadığı veya gerek olan durumlarda olması gerekenden fazla KDV gösterenler açısından bu türden gereksiz ya da fazladan beyan olunan KDV’nin iadesi mümkün hale getirilmiş ve iadeye ilişkin usul ve esaslara yönelik olarak geniş açıklamalara 28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde yer verilmiştir.

 

4.4 Hizmet İhracatının KDV’nden İstisna Olabilmesi İçin Gerekli Şartlar

 

Katma Değer Vergisi Yasasının 11. maddesine göre, mal ihracatı yanında hizmet ihracatı da katma değer vergisinden istisna edilmiştir. Söz konusu Yasanın 12. maddesine göre, hizmet ihracatının KDV'den istisna olabilmesi için gerekli şartlar 31.12.1987 Tarih 19681 Nolu Resmi Gazete’de Yayımlanan 26 Seri No.lu KDVGT’nde düzenlenmiş olup, bu tebliğ uyarınca;

 

a) Hizmet Türkiye'de yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olmalıdır.

 

b) Fatura veya benzeri nitelikteki belge yurt dışındaki müşteri adına düzenlenmiş olmalıdır.

 

c) Hizmet bedeli, döviz olarak Türkiye'ye getirilmelidir.

 

d) Hizmetten yurt dışında yararlanılmalıdır.

 

4.5 Deniz ve Hava Taşıma Araçlarına İlişkin İstisna Uygulamasında Değişiklik

 

3065 Sayılı Kanunun 49. maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin (b) bendi Yürürlükten kaldırılmıştır. Araçlar ve petrol aramalarında istisna başlıklı 13 / b bendi uyarınca; deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler vergiden müstesna tutulmuştu.

 

Ayrıca konuya ilişkin olarak 5035 sayılı kanunun 8. maddesi uyarınca da, 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (ı) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

 

ı) Serbest bölgelerde verilen hizmetler, deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler.

 

Konuya ilişkin 5035 sayılı Kanunun 8 ve 49. maddeleri ile yapılan düzenlemeler ışığında deniz ve hava taşıma araçlarına ilişkin olarak tam istisna (ilgili işlemler nedeniyle yüklenilen KDV’nin tamamının indirim konusu yapılabildiği istisnalar) olmaktan çıkarılmış ve kısmi istisna (ilgili işlemler nedeniyle yüklenilen KDV’nin indirim konusu yapılamadığı durumun özelliğine göre gider ya da maliyet olarak dikkate alındığı istisnalar) olarak düzenlenmiştir.

 

KDVK’nun İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi başlıklı 30. maddesi uyarınca, Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılamayacağından dolayı deniz ve hava taşıma araçlarına ilişkin olarak 2004’ten itibaren yüklenilen KDV’si indirim konusu yapılmayacaktır.

 

Konuya ilişkin olarak 19.02.2004 Tarih ve KDV-9 /2004-9 Sayılı 9 Sıra Nolu Katma Değer Vergisi Sirkülerinde detaylı açıklamalar yapılmıştır. Öte yandan, Katma Değer Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan 13/b maddesine ilişkin olarak yayımlanan 87 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği nin “Araçlara İlişkin İstisna” başlıklı (B) bölümünde, istisna kapsamına ilişkin yapılan açıklama 17/4-ı hükmü için de uygulanabilecektir. Buna göre, yük ve yolcuya verilen tahmil, tahliye ve benzeri hizmetler de dahil olmak üzere araçlar için yapılan seyrüsefere ilişkin her türlü hizmet istisna kapsamına girmekte olup bu hizmetlerin liman ve hava meydanları işletmeleri yanında diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından ifa edilmesinin istisna uygulaması açısından önemi bulunmamaktadır.

 

Bu çerçevede, 87 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin (B) bölümündeki açıklamalar uyarınca, liman ve hava meydanlarında yapılan hizmet sayılarak Katma Değer Vergisi Kanununun 17/4-ı maddesine göre, katma değer vergisinden istisna edilecek işlemler ile vergiye tabi olacak işlemler aşağıda belirtilmiştir.

 

a) İstisna Kapsamına Giren Hizmetler:

  • Tahmil ve Tahliye,
  • Yükün Shiftingi (Yükün Aktarılması),
  • Limbo, Vinç Hizmeti,
  • Lashing (Kilitleme ve Bağlama),
  • Unlashing (Kilit ve Bağ çözme),
  • Nezaret Hizmeti,
  • Ambar Kapağı Açma/Kapama Hizmeti,
  • Gemi İşgaliye,
  • Gemi Fuzuli İşgaliye Hizmeti,
  • Gemi Shiftingi (Gemi Aktarma),
  • Gemilerin Atıklarının Alınması,
  • Tekrar Sevk Konteynerler (Transit)

 

b) İstisna Kapsamına Girmeyip Vergiye Tabi Olan Hizmetler:

  • Ardiye, Terminal Hizmeti,
  • Konteyner İçi Lashing/Unlashing (Bağlama/Çözme) Hizmeti,
  • Konteyner Dolum Hizmeti,
  • Konteyner Boşaltma Hizmeti,
  • Konteyner İçi Aktarma Hizmeti,
  • Konteyner Tam Tespit Hizmeti,
  • Konteyner Muayene/Numune Alma Hizmeti,
  • Konteyner Tamir Hizmeti,
  • Konteynere Elektrik Verilmesi,
  • Konteyner Temizleme (Yıkama-Kurutma),
  • Konteyner Nakliye Hizmeti,
  • Tartı Hizmeti
  •  

Ayrıca “Uluslararası Deniz Taşımacılığı Yapan Mükelleflerin Beyannamelerine Eklemeleri Gereken Belgelere” ilişkin geniş açıklamalar, 28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin I bendinde yapılmıştır.

 

4.6 Transit, Gümrük Antrepo Rejimleri İle Geçici Depolama Ve Serbest Bölgelere İlişkin İstisna Uygulamasında Değişiklik

 

3065 Sayılı Kanunun 7. maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

c) Gümrük Kanunundaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile geçici depolama ve serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallar,

Maddenin Eski Hali; İthalat istisnası başlıklı 16. madde uyarınca aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden istisnadır:

c) (4503 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değişen bent, Yürürlük: 5.2.2000) Transit ve gümrük antreposu rejimleri ile serbest bölgeler, geçici depolama yerleri ve gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarla ilgili hükümlerin uygulandığı mal ve hizmetler.

 

Konunun daha iyi anlaşılır olmasını sağlamak amacıyla C bendinde yer alan alan transit, gümrük antreposu, serbest bölge vb. tanımlara aşağıda yer verilmiştir.

 

Transit : Bir memleketten diğer bir memlekete gönderilmek üzere geçirilen eşyaya denir.

 

Serbest Bölge : Bağımsız bir ülkeyi diğer ülkelerden ayıran siyasal sınırlar aynı zamanda o ülkenin gümrük sınırlarını oluşturur. Bir yasa veya kararname yoluyla ülkenin bir bölge veya limanının gümrük sınırları dışında sayılmasıyla serbest bölge doğmaktadır.

 

Gümrük Antreposu : Bir ülkeye girmesi ya da o ülkeden geçirilmesi yasak olmayan yabancı memleket eşyasının, ihraç edilecek malların, transit eşyanın konulduğu yerler.

 

Antrepo, Gümrük Kanununun 100. ve Gümrük Yönetmeliği 650-772. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

 

Genel olarak, gümrük vergisine ya da yalnız gümrük kontrolüne tabi malların ülkeye giriş, transit veya aktarma için beklemesine ve bu bekleme anında beli işlemlerin yapılmasına izin verilen yerlere 'antrepo' denilmektedir.

 

Antrepo rejiminde, bir mal veya eşya ülkeye girerken, gümrüklerden geçtiğinde vergiye tabi tutulur. Bazı durumlarda gümrük vergisine tabi olması gereken bir mal veya eşya, ülke içinde adeta milli sınırlar dışındaymış gibi vergi alınmadan tutulabilmektedir. Bu mal veya eşyanın tutulduğu yerlere 'antrepo' denilmektedir.

 

Mal veya eşya antrepolarda, üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadan tutulabileceği gibi, anlaşmalar veya ülkeden izin almak suretiyle bazı sınırlı değişikliklere de tabi tutulabilir.

 

Gümrük : İki ya da daha fazla ülke arasında siyasi sınırlardan farklı olarak belirlenmiş sınır. Bu sınırı ya da hattı aşan eşyadan alınan mali yükümlülüktür.

 

5035 Sayılı Kanunla yapılan değişiklik neticesinde oluşan en önemli farklılık önceden KDV’nden istisna tutulmakta olan bir takım hizmetlerin artık KDV’sine tabi hale getirilmesidir.

 

Dolayısıyla 2004 yılından başlamak üzere Gümrük Kanunundaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile geçici depolama ve serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallar dışında kalan ve bu yerlerde verilen hizmetler (taşıma, tartı,yükleme vb.) KDV’ne tabi tutulmalıdır.

 

Ancak gerek ithalat gerekse ihracat işlemlerine yönelik olarak bu madde kapsamında verilecek hizmetler dolayısıyla KDV hesaplanması vergi mükerrerliğine yol açmakta ve ilgili işletmelerin KDV durumlarına göre ödenen bu KDV işletmeler üzerinde yük olarak kalabilecektir.

 

Konuya ilişkin olarak 3065 Sayılı Kanunun 11. maddesi ile geçici 20. madde KDVK’na eklenmiştir. Bu geçici 20. madde gereğince, Transit, gümrük antreposu rejimlerinin uygulandığı yerler ile geçici depolama yerleri ve gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarda 01.01.2004 tarihinden evvel başlamış olan inşaat - taahhüt işleri tamamlanıncaya kadar, geçici 20. madde kapsamında KDV’nden istisna olacaktır. İlgili yer ve bölgelerde 01.01.2004 tarihinden itibaren başlayacak inşaatlar ve sair hizmetler KDV’sine tabi olacaktır.

 

Serbest bölgelerdeki verilecek hizmetlere ilişkin istisna Kanunun 17. maddesine alındığından dolayı serbest bölgelerde 1.1.2004 tarihinden önce başlamış veya sonra başlayacak olan hizmetler eskisi gibi KDV’nden istisna olarak verilecektir.

 

4.7 Sosyal Amaç Taşıyan İstisnalara İlişkin Değişiklikler

 

5035 Sayılı Kanunun 8. maddesi ile, 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendi ve (4) numaralı fıkrasının (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, fıkranın mülga (ı) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş ve fıkraya aşağıdaki (n) bendi eklenmiştir.

 

4.7.1 Sosyal Amaç Taşıyan İstisnalara İlişkin 2 / b Bendinde Yapılan Değişiklikler (Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Vakıf ve Derneklere Yapılan Yardımlar)

 

KDVK’nun 17. maddesinin 2 / b uyarınca, Kanunların gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları, yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifaları ile fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulanan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin teslimi,

Eski bent; b) Kanunların gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları ile yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifaları.

 

Yukarıda bahsedilen düzenlemeler ışığında 17 /2-b maddesine göre ;

 

  •  Genel ve katma bütçeli idarelerine,
  •  İl özel idarelerine,
  •  belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birliklere,
  •  Üniversitelere,
  •  Döner sermayeli kuruluşlara,
  •  Kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşlarına,
  •  Kamu kurumu niteliğindeki mesleki kuruluşlarına,
  •  Siyasi partiler ve sendikalara,
  •  Kanunla kurulan ve tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıklarına,
  •  Kamu menfaatine yararlı dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara
  •  fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulanan dernek ve vakıflara

 

Bedelsiz olarak yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları herhangi bir sınırlama olmaksızın KDV’nden istisnadır. Yapılan bağışın ilgili kurum veya kuruluş tarafından nasıl ve hangi amaçla kullanılacağının istisna uygulaması açısından bir önemi yoktur. İstisnanın uygulanabilmesi için teslim veya hizmetin bedelsiz olması ve sayılan kurum ve kuruluşlara yapılması yeterlidir.

 

Ayrıca KDVK’nun 17 / 2-b bendi gereği kanunları gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan mal veya hizmet teslimleri :

 

Maddenin 2. fıkrasının (b) bendinde ise 1. fıkra (yukarıda sayılan kurum kuruluşlar) ile 2. fıkranın (a) bendinde gösterilen kuruluşlara bedelsiz olarak yapılan teslim ve ifa edilen hizmetler vergiden istisna edilmiştir. Kanunların gösterdiği gerek üzerine bedelsiz olarak yapılan teslimler ve ifa edilen hizmetler de muhatabına bakılmaksızın istisna kapsamına alınmıştır.

 

Dolayısıyla KDVK’nun 17 / 1. maddesi ile 2-b maddesi gereği yapılan mal veya hizmet teslimleri KDV’nden istisna edilmiştir.

 

Ayrıca gerek KDVK’nun 17 maddesi gereğince sayılan kurum ve kuruluşlara gerekse 17/2-b gereğince kanunların gösterdiği gerek üzerine yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları kısmi istisna niteliğindedir. Bu bağlamda indirilemeyecek katma değer vergisi başlıklı 30. maddenin a bendi uyarınca; Vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılamamaktadır. İndirilemeyen bu KDV’si gider ya da maliyet olarak dikkate alınacaktır.

 

Kısmi istisna niteliğinde olan bu türden teslimlerin gerçekleşmesi halinde düzenlenecek fatura üzerinde “Yönetim Kurulumuzun ….. tarih ve …. Sayılı kararı ile teslim edilmiş olup KDVK’nun 17/2 maddesi gereği KDV’nden istisnadır” şeklinde ibare konulmalıdır.

 

Teslimin gerçekleştiği aya ait KDV’si beyannamesinin 32. satırında kısmi istisnalar bölümüne ilgili ay içerisinde bu türden kesilen faturalarının toplamı yazılmalı ve beyannamenin 7 nolu satırına da ilave edilmelidir. Teslimi güçlendirici bir işlem olarak da teslim edilen taraftan teslime ilişkin imzalı yazı alınmasında fayda bulunmaktadır. Ayrıca 17/2-b kapsamında teslim edilen mal ya da hizmetlere ilişkin KDV’si üretim işletmelerinde hesaplanmak, ticaret ve hizmet işletmelerinde ise kayıtlardan tespit edilmek suretiyle gider ya da maliyet olarak dikkate alınacaktır.

 

Kanunun 17/2-b maddesi kapsamında KDV’den istisna olarak yapılan bedelsiz mal teslimi ve hizmet ifaları nedeniyle yüklenilen vergilerin önceki dönemlerde indirilmiş olması halinde, indirilen bu vergilerin istisna konusu bedelsiz teslim ve hizmetin yapıldığı dönem (ay) KDV beyannamesinin 20. satırında (ilave edilecek KDV) beyan edilerek hesaplanan KDV’ye ilave edilmek suretiyle düzeltilmesi gerekir. Bu şekilde düzeltilen KDV, GVK ve KVK yönünden gider ya da maliyet olarak dikkate alınabilecektir.

 

4.7.2 Diğer İstisnalara İlişkin 4 / g Bendinde Yapılan Değişiklikler (Metal, Plastik, Kağıt, Cam Hurda ve Atıklarının Teslimi)

 

KDVK’nun 17. maddesinin g bendi uyarınca, Külçe altın, dore külçe altın, külçe gümüş, döviz, para, damga pulu, harç pulu, değerli kâğıtlar, hisse senedi, tahvil ile metal, plastik, kâğıt, cam hurda ve atıklarının teslimi istisna kapsamındadır.

Eski bent ; g) Külçe altın, külçe gümüş, döviz, para, damga pulu, harç pulu, değerli kağıtlar, taşıt pulu, hisse senedi ve tahvil teslimleri olarak düzenlenmişti.

 

g bendi kapsamında son yapılan düzenleme dikkate alındığında, hurda metal, plastik, kağıt ve camlar ile atıklarının teslimi önceden % 90 Sorumlu sıfatı ile (KDV 2 beyannamesi ile bildirimi zorunlu uygulama) tevkifata tabi tutulurken, bu tür teslimler artık g bendi kapsamına alınmak suretiyle KDV’nden istisna edilmiştir.

 

Bu tür teslimlerde kısmi istisna kapsamında değerlendirileceğinden dolayı ilgili malların iktisabında yüklenilen KDV’nin indirimine ilişkin gerekli düzeltmeler yapılmalıdır. (Konuya ilişkin KDV yüklenimi 2003 yılı sonuna kadar söz konusu olabilecek 1.1.2004 tarihinden itibaren hurda metal, plastik, kağıt veya cam alımlarında KDV ödemesi söz konusu olmayacağından dolayı KDV’ne ilişkin olarak herhangi bir düzeltme işlemine de gerek olmayacaktır.)

 

Konuya ilişkin olarak, 28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin 1.1.2004 Tarihinden İtibaren Yapılacak Metal, Plastik, Kağıt, Cam Hurda Ve Atıkların Teslim Veya İthalinde Kdv Uygulaması başlıklı F bendi uyarınca; 1.1.2004 tarihinden itibaren yapılacak hurda veya atık metal, plastik, kağıt, cam teslimlerinde katma değer vergisi uygulanmayacaktır. Ayrıca bu düzenlemeden önce katma değer vergisine tabi tutularak ithal edilen hurda mallar ile sökülecek gemiler ve suda yüzen sökülecek diğer araçlar katma değer vergisinden istisna olarak ithal edileceklerdir. Bu malların yurtiçi teslimlerinde de katma değer vergisi istisnası uygulanacağı tabiidir.

 

Öte yandan, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-g maddesindeki istisnadan aynı Kanunun 18/1 maddesi uyarınca vazgeçen mükelleflere ait işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisi daha önce yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerindeki esaslar dahilinde tevkifata tabi tutulacaktır.

 

4.7.3 Serbest Bölgelerde Verilen Hizmetler ile Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlere İlişkin Olarak KDVK’nun 17. Maddesinin Diğer İstisnalara İlişkin 4 / ı Bendinde Yapılan Değişiklikler

 

KDVK’nun 17. maddesinin ı bendi uyarınca, serbest bölgelerde verilen hizmetler, deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler istisna kapsamındadır. (gerekli açıklamalar çalışmanın 4.5 nolu bölümünde yapılmıştır.)

 

4.7.4 Basın, Yayın Ve Enformasyon Genel Müdürlüğüne Verilen Haber Hizmetlerine İlişkin Olarak KDVK’nun 17. Maddesinin Diğer İstisnalara İlişkin 4. Maddeye n Bendinin Eklenmesi İle Oluşan Değişiklik

 

KDVK’nun 17. maddesinin ı bendi uyarınca, Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğüne verilen haber hizmetleri KDV’nden istisna tutulmuştur.

 

4.8 Düşük Oranda KDV’ne Tabi Mal ve Hizmet Teslimlerine İlişkin Olarak KDVK’nun 29/2. Maddesi Gereğince İade ve Mahsup İşlemlerinde Meydana Gelen Değişiklikler

 

5035 Sayılı Kanunun 9. maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

 

2. Bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamı, mükellefin vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. Şu kadar ki, 28 inci madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği vergilendirme döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi, bu mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenir. Yılı içinde mahsuben iade edilemeyen vergi nakden iade edilir. Maliye Bakanlığı bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.

 

28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin 2003 Yılında Gerçekleşen İndirimli Orana Tabi İşlemlerde İade Sınırı başlıklı c bendi uyarınca, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 29/2 nci maddesi kapsamında gerçekleşen indirimli orana tabi işlemlere ilişkin olarak yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisi için 2002 yılında geçerli 6 milyar 400 milyon liralık iade talep sınırı , 2003 yılına ilişkin yeniden değerleme oranında (% 28.5) artırılacak ve 8 milyar 200 milyon lira olarak uygulanacaktır.

 

KDV’nun 29/2 bendinde yer alan düzenlemenin eski hali; Bir vergilendirme döneminde indirilecek Katma Değer Vergisi toplamı, mükellefin vergiye tabi işlemleri dolayısıyla hesaplanan Katma Değer Vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. Şu kadar ki 28 nci madde  madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle ilgili olup yılı içerisinde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi iade olunur. Maliye Bakanlığı bu fıkranın uygulamasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.

 

Yukarıda bahsi geçen son düzenlemeler ışığında, düşük orana sahip (%1 - %8) mal veya hizmet tesliminde bulunan mükellefler yıl içinde mahsuben iade alabilecek, yıl içinde mahsuben iade edilemeyen vergiler ise mükelleflere nakden iade edilebilecektir. (eski düzenlemede yalnızca yıllık olarak iade alma imkanı vardı)

 

Yapılan düzenleme ile, KDVK’nun 28. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği vergilendirme döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi mükelleflerin:

 

  •  Vergi borçlarına ( mahsup edilecek vergi borçları sadece mükellefe ait olmalı),
  •  Sosyal sigorta prim borçlarına ( mahsup edilecek sigorta prim borçları sadece mükellefe ait olmalı),
  •  Genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da
  •  Döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenir.

 

Mükellefler Aralık 2003 KDV beyannamesinde yer alan devreden KDV’sine ilişkin olarak eski usul ve esaslar geçerli olup (KDVK’na 3065 Sayılı Kanunla Eklenen geçici 20. madde uyarınca) mükellefler 2003 yılına ilişkin iade taleplerini ilgili mevzuat hükümleri dahilinde de kullanabileceklerdir.

 

4.9 KDVK’nun 32. Maddesinde Yapılan Değişiklikle Kısmi İstisna Kapsamındaki Mal veya Hizmetlerin İhracında KDV’nin İndirim ve İadesi

 

5035 Sayılı Kanunun 10. maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 32 nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

 

Şu kadar ki, yurt içi teslimleri ve ifaları kısmi istisna kapsamına giren mal ve hizmetlerin ihracında bu madde hükmü uygulanmaz.

 

Maliye Bakanlığı katma değer vergisi iadesini, hak sahiplerinin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli daireler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsup suretiyle sınırlayabilir.

 

KDVK’nun İstisna edilmiş işlemler de indirim başlıklı 32. maddesinin eski metni; bu kanunun 11, 13, 14, 15 'inci maddeleri uyarınca ( bu maddeler sırasıyla, Mal ve Hizmet İhracatı, Araçlar ve Petrol Aramalarında İstisna, Transit Taşımacılık ve Diplomatik İstisna) vergiden istisna edilmiş işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen Katma Değer Vergisi mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi'nden indirilir. Vergiye tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen Katma Değer Vergisi, Maliye Bakanlığınca tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunur.

KDVK’nun 32. maddesinin eski ve yeni halinden görüleceği üzere yapılan değişiklere aşağıda değinilmiştir.

 

32. maddeye eklenen “ Şu kadar ki, yurtiçi teslimleri ve ifaları kısmi istisna kapsamına giren mal ve hizmetlerin ihracında bu madde hükmü uygulanmaz.” Hükmü ile daha önceden indirim veya iade konusu yapılabilen kısmi istisna kapsamında ihraç edilen mal veya hizmetlere ilişkin KDV’nin, yeni uygulama ile indirim ve iade olanağı kaldırılmıştır. Yeni Düzenleme ile özellikle 5035 sayılı Kanunla kısmi istisna kapsamına alınan hurda metal, cam, kağıt vb. ürünler etkilenecektir. Ayrıca mükellefler 2003 yılına ilişkin olarak bu kapsamda gerçekleştirdikleri ihracatlarla ilgili KDV indirim veya iade taleplerini eski hükümler dahilinde gerçekleştirebileceklerdir. (Geçici 20. madde gereği)

 

Ayrıca 5035 sayılı Kanunun 10. maddesinin 2. paragrafında yer alan düzenleme ile Maliye Bakanlığı’na KDV mahsup işlemlerine ilişkin sınırlama yapma yetkisi verilmiştir. Bu çerçevede, mükellefler iadeye konu KDV’ni gerek kendilerinin gerekse iş yaptıkları diğer mükelleflerin vergi ve SSK prim borçlarına ayrıca 4.8 nolu bölümde bahsi geçen diğer kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına mahsubunu isteyebileceklerdir.

 

 

4.10 Teknoloji Geliştirme Bölgeleri’nde Faaliyette Bulunan Girişimcilerin Geçici Süre İle Muhtelif Şekillerde Yapacakları Teslim Ve Hizmetlere İlişkin KDV İstisnası Ve Diğer Düzenlemeler

 

5035 Sayılı Kanunun 11. maddesi ile 3065 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici 20. madde eklenmiştir.

 

1. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden müstesnadır.

Maliye Bakanlığı; program ve lisans türleri itibarıyla istisnadan yararlanılacak bedele ilişkin olarak asgari sınır belirlemeye, istisna uygulanacak yazılım programlarını tanımlamaya ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.

 

Yukarıda yer alan 1. fıkra ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyette bulunanların geçici bir süre boyunca, belirli teslim ve hizmetleri KDV’nden müstesna tutulmuştur.

 

2. Bu Kanunun yayımı tarihine kadar gerçekleşen ve hem tam istisna hem kısmi istisna kapsamına giren işlemlere ilişkin olarak yüklenilen vergiler Katma Değer Vergisi Kanununun 32 nci maddesine göre iade edilir.

 

3. Bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlayan inşaat taahhüt işlerinde Katma Değer Vergisi Kanununun 16 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasının bu Kanunla değiştirilmeden önceki (c) bendi hükmü uygulanır.

 

4. 2003 takvim yılında gerçekleştirilen indirimli orana tâbi işlemlerle ilgili iade taleplerinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasının bu Kanunla değiştirilmeden önceki hükmüne göre işlem yapılır.

Yukarıda yer alan 2,3 ve 4 nolu fıkralara ilişkin gerekli açıklamalara ilgili bölümlerde yer verilmiştir.

 

4.11 KDVK’nda Yer Alan Maddelere Dayanılarak Beyanname Verme ve Ödeme Zamanları Yapılan Değişiklikler

 

3065 Sayılı Kanunun 48. maddesinin 3. fıkrası gereğince 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun;

 

a) 41 inci maddesinin (1) ve (4) numaralı fıkralarında yer alan "yirmiüçüncü günü" ibaresi "yirminci günü",

 

b) 46 ncı maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan "beyanname verme süresi içinde" ibaresi "beyanname verecekleri ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar", şeklinde değiştirilmiştir.

 

Dolayısıyla mükellefler tarafından 2004 yılı içerisinde verilecek KDV beyannameleri İlgili ayı izleyen 20. günün akşamına kadar bağlı bulunulan Vergi Dairesine verilecek ve 26. günün akşamına kadar da ödemeler yapılacaktır.

Ayrıca; 330 Sıra Nolu VUKGT uyarınca; konuya ilişkin olarak 269 Sıra Nolu VUK Genel Tebliği ile getirilen, muhtasar beyanname ile katma değer vergisi beyannamesinin iki örnek olarak alınması uygulamasına 01.03.2004 tarihi itibariyle son verilmiştir.

 

Buna göre, mükelleflerce Mart ayından itibaren muhtasar ve katma değer vergisi beyannameleri tek örnek olarak verilecektir.

 

4.12 KDV İade Alacaklarını SSK Prim Borçlarına (Vergi Dairesinden Kaynaklanan Nedenlerden Dolayı) Mahsup İşlemi Geciken Mükelleflere Uygulanan Gecikme Zamlarının İptali ve İadesi

 

Konuya ilişkin 5035 sayılı Kanun 46. maddesi uyarınca 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

 

GEÇİCİ MADDE 88. - 9.4.2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanunun 32 nci maddesi ile 80 inci maddeye eklenen ikinci fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar katma değer vergisi iade alacağının prim borçlarına mahsubunu isteyen işverenler (mükellefler) hakkında, vergi dairesine süresinde başvurmuş olmaları kaydıyla, Katma Değer Vergisi mevzuatına göre yapılan mahsup talepleri yerine getirilinceye kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanmaz. Uygulanmış olan gecikme zammı tutarları Kurumun bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde işverenlere nakden veya Kurumun alacaklarına mahsup suretiyle iade edilir.”

 

Konu ile ilgili olarak gerek 4842 Sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca SSK’nun 80. maddesine yapılan ekleme gerekse 16.09.2003 tarih ve 25231 Sayılı Resmi Gazete’de Bakanlık tarafından Sosyal Sigortalar Kurumu alacaklarının KDV iadesinden mahsubuna ilişkin olarak yayınlanan tebliğ uyarınca yapılan düzenlemeler ile 24.04.2003 tarihinden sonra yapılan mahsup işlemlerine yönelik çözüm getirmişti.

 

Geçici 88. madde de yer alan düzenleme ile de 24.04.2003 tarihinden önceki döneme ilişkin mahsup işlemlerinde meydana gelen gecikmelere ilişkin uygulanan gecikme zamlarına ilişkin problemlere çözüm getirilmiştir.

 

4.13 Basit Usule Tabi Mükelleflerce Yapılacak Mal veya Hizmet Teslimlerinde İstisna Uygulaması

 

Konuya ilişkin olarak 4842 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi ile KDV Kanununun 17/4-a maddesi 1.7.2003 tarihinde yürürlüğe girmek üzere değiştirilmiştir. Konuyla ilgili tereddüt bulunan hususlara yönelik olarak 14.11.2003 tarihli 4 nolu KDV sirküleri yayımlanmış ayrıca 01.09.2003 tarih ve 25216 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 88 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği' nde gerekli açıklamalar yapılmıştır.

 

Bu düzenlemeler ile, 1.7.2003 tarihinden itibaren basit usule tabi mükellefler verdikleri mal ve hizmetler üzerinden KDV hesaplamayacaklardır. Dolayısıyla Basit Usule Tabi mükellefler tarafından düzenlenecek belgelere ilişkin olarak KDV’nin iç iskonto yöntemine göre ayrılması söz konusu olmayacaktır.

 

Basit usule tabi olmanın genel şartları GVK’nun 47 nci, özel şartları ise 48 inci maddesinde düzenlenmiştir.

 

4 nolu KDV Sirkülerinde yapılan açıklamalar aşağıda özetlenmiştir.

 

Anılan Kanunun 8/2. maddesinde de vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenlerin, bu vergiyi ödemekle mükellef oldukları hüküm altına alınmıştır.

 

Söz konusu Tebliğ ve Kanun maddelerinde yapılan açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda;

1- 01.07.2003 tarihinden itibaren düzenledikleri belgelerde KDV dahildir vb. şerhe yer veren basit usule tabi mükellefler iç iskonto yoluyla hesaplanacak vergi tutarını KDVK’nun 8/2. maddesi gereğince beyan ederek ödeyeceklerdir. Dolayısıyla mal veya hizmet satın alan mükellefler de, bu şekilde düzenlenen belgelerde gösterilen veya iç yüzde yoluyla bulunan katma değer vergisini indirim konusu yapabileceklerdir.

 

Ancak, istisna uygulamasının başladığı 1.7.2003 tarihinden itibaren, düzenlenen belgelerde "KDV dahildir" mealinde bir şerhe yer verildikten sonra "KDV dahildir" ibaresinin üstünün çizilerek iptal edilmesi, katma değer vergisinin teslim veya hizmet bedeline dahil olduğu anlamına gelmeyen ibareler kullanılması durumunda belgede gösterilen tutar üzerinden vergi hesaplanmayacaktır.

 

2- Basit usule tabi mükelleflerin kullanmış oldukları fiyat tarifeleri 1.7.2003 tarihinden önce basılmış olduğundan ‘’Fiyatlara KDV Dahildir’’ ibaresi bulunmaktadır. Esas olan satış nedeniyle düzenlenen belge olduğundan basit usule tabi mükelleflerin fiyat tarifelerine dayanarak yapmış oldukları satışlar için katma değer vergisi hesaplanmayacaktır.

3-
88 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin A/5. bölümünde, basit usulde vergilendirilen mükelleflerin 1/7/2003 tarihinden önce satın aldıkları malları bu tarihten sonra iade etmeleri halinde; iade edilen mal için bir fatura düzenleyecekleri, bu faturaya tutar olarak iade edilecek malın alış faturasındaki bedel ve katma değer vergisi olarak gösterilen tutarların toplamının yazılacağı ve faturaya bu hususu belirten bir şerh konulacağı, ayrıca alış faturasının tarih ve numarasına atıfta bulunulacağı, basit usule tabi mükellefin bu fatura nedeniyle vergi dairesine katma değer vergisi ödemeyeceği, faturadaki tutarın tamamını hasılat olarak hesaplarına alacağı, satıcının ise bu bedel üzerinden iç yüzde yoluyla hesaplayacağı vergiyi indirim konusu yapacağı belirtilmiştir.

 

28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin İstisnadan Vazgeçen Basit Usule Tabi Mükelleflerin Katma Değer Vergisi Beyan Dönemi başlıklı k bendi uyarınca; gelir vergisi bakımından basit usule tabi olan ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 4842 sayılı Kanunla değişik 17/4-a maddesindeki istisna kapsamında işlem yapmak istemeyen mükellefler katma değer vergisi beyannamelerini üçer aylık dönemlerde vereceklerdir.

 

Ancak, basit usulde vergilendirildikleri ve işlemleri katma değer vergisinden istisna olduğu halde düzenledikleri belgelerde katma değer vergisi gösteren veya "KDV dahildir" mealinde bir şerhe (belgenin KDV satırını çizerek "KDV dahildir" yazılması veya KDV satırı yerine belgenin her hangi bir yerine "KDV dahildir" yazılması durumu değiştirmeyecektir) yer veren mükellefler, bu belgelerde gösterilen katma değer vergisini Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 5035 sayılı Kanunla değişik 41 ve 46 ncı maddelerindeki hüküm uyarınca takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar beyan edip, 26 ncı günü akşamına kadar da Kanunun 8/2 nci maddesi gereğince ödeyeceklerdir.

 

4.14 Uluslar arası Taşımacılık İstisnasının Belgelendirilmesinde Yapılan Düzenlemeler

 

23.01.2004 Tarih ve KDVK-8 / 2004-8 Sayılı Uluslararası taşımacılık istisnasının belgelendirilmesinde kullanılan TIR Karnesi dipkoçanındaki bilgilerin çıkış işleminin ispatı için yeterli olduğu hakkındaki KDV Sirküleri / 8 gereğince yapılan düzenlemelere aşağıda yer verilmiştir.

 

Uluslararası taşımacılık istisnasının belgelendirilmesine ilişkin açıklamalar 25 ve 81 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılmıştır.

 

24.02.1987 tarih ve 19382 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 25 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin “ E.Taşımacılık İstisnası ” bölümünde, uluslararası kara taşımacılığı yapan mükelleflere istisna kapsamına giren faaliyetlerini TIR Karnesi ile tevsik edebilme olanağı getirilmiş, bu uygulamada TIR Karnesinin birinci sayfasının ve Türkiye sınır kapılarından giriş ve çıkışlarda gümrük kapılarında bırakılan nüshasının dipkoçanının noter tasdikli birer fotokopisinin ibraz edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

 

81 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği ile uluslararası taşımacılık istisnasının belgelendirilmesinde, noterler, ilgili gümrük idareleri ve yeminli mali müşavirlerin yanı sıra Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin görevlendirdiği ticaret ve sanayi odalarınca tasdik edilmiş TIR Karnesi suretlerinin de kabul edilmesi uygun görülmüştür.

 

Ancak, bu uygulamada bazı vergi dairelerince karne üzerinde işlem gören tüm dipkoçan fotokopilerinin tek sayfa üzerinde istenmesinin sorunlara yol açtığı anlaşıldığından konu hakkında Gümrük Müsteşarlığının mütalaasına başvurulmuş alınan görüş gereğince; Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesine göre taşımacılık istisnası kapsamına giren taşımalarda TIR karnesi kullanılması halinde TIR karnesinin birinci sayfasının ve gümrük kapılarında bırakılan nüshasının dipkoçanlarının tasdikli fotokopilerinin tevsik işlemi için yeterli sayılması ve tüm dipkoçan fotokopilerinin tek sayfa olarak istenmemesi uygun görülmüştür.”

 

4.15 KDV Tevkifat Sorumluluğunda Son Düzenlemeler

 

28 Şubat 2004 Tarih ve 25387 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 91 seri nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği Uyarınca, “Sorumluluk Uygulaması” ile ilgili daha önceden 21.10.2003 Tarih ve 25266 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 89 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin “Tevkifat Kapsamına Alınan İşlemler” başlıklı A/1 bölümü bu Tebliğin yayımından itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.

 

Sorumluluk uygulamasına tereddüt edilen hususlar dikkate alınmak suretiyle, ilgili işlemlere ilişkin olarak alımlarına KDV Tevkifatı sorumluluğu getirilen kurum ve kuruluşlara aşağıda yer verilmiştir.

 

-Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların teşkil ettikleri birlikler,

 

-Döner sermayeli kuruluşlar,

 

-Kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları,

 

-Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,

 

-Üniversiteler (vakıf üniversiteleri hariç),

 

-Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları,

 

-Bankalar ve özel finans kurumları,

 

-Kamu iktisadi teşebbüsleri (Kamu İktisadi Kuruluşları, İktisadi Devlet Teşekkülleri),

 

-Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar

 

-Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil bütün borsalar,

- Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına ya da birlikte) kurum, kuruluş ve işletmeler,

 

birbirlerine karşı ifa ettikleri hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen hizmetlerde katma değer vergisi tevkifatı yapmakla zorunludur.

 

Yukarıda sayılan kurum ve kuruluşların;

 

- Yapım işleri ile bu işlere ilişkin mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetleri, (Tevkifat Oranı 1/3)

 

- Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri, (Tevkifat Oranı % 50)

 

- Özel güvenlik hizmetleri, (Tevkifat Oranı % 50)

 

- Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri, (Tevkifat Oranı 1/3)

 

- Her türlü yemek servisi, (Tevkifat Oranı 1/3)

 

- Danışmanlık ve denetim hizmetleri, (Tevkifat Oranı % 50)

 

alımlarına ait bedel üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin aşağıda belirtilen oranlara göre belirlenecek kısmı bu kurum ve kuruluşlarca sorumlu sıfatıyla beyan edilmek ve ödenmek üzere tevkifata tabi tutulacaktır.

 

İlgili kurum ve kuruluşlara yukarıda yer verilen “hizmetler” için tevkifat uygulaması söz konusu olup, bu kurum ve kuruluşların mal alımlarına ilişkin bir tevkifat uygulaması söz konusu değildir.

 

Tevkifat Uygulamasında Sınır; 2004 yılının sonuna kadar katma değer vergisi ile birlikte 440 milyon lirayı geçmeyen işlemler için tevkifat uygulanması söz konusu değildir. Ancak, tespit edilen tutarı aşan işlemlere ait katma değer vergisinin tevkifat zorunluluğundan kaçınmak amacıyla bedel parçalara ayrılmayacak, aynı işleme ait bedellerin toplamı üzerinden tevkifat yapılacaktır.