|
28 Haziran 2002
Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
24799
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından
:
Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, şeker hammaddesinin temini ve
fiyatlandırılması ile şeker fiyatının belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları
düzenlemektir.
Bu Yönetmelik hükümleri 4634 sayılı Şeker Kanununa göre şeker
fabrikaları işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticileri kapsar.
Yasal Dayanak
Madde 2 — Bu Yönetmelik 4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker
Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3 — Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
b) Kurum: Şeker Kurumu’nu,
c) Kurul: Şeker Kurulu’nu,
d) Şeker: Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker),
yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak
sınıflandırılan, pancar ve kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ve
nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz
veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen
şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubunu,
e) Pazarlama yılı: 1 Eylül ile 31 Ağustos tarihleri arasındaki
dönemi,
f) A kotası: Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı
içinde iç pazara verilebilen şeker miktarını,
g) B kotası: A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve
güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarını,
h) C şekeri: A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde
pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz
şekeri,
ı) Şeker fabrikası: Şekeri girdi olarak kullanan işletmeler hariç
olmak üzere (c) bendinde tanımlanan ürünler ile ham şekeri işleyerek şeker
üreten işletmeyi,
j) Şirket: Bir veya birden fazla sayıda şeker fabrikasını
bünyesinde bulunduran ve/veya işleten tüzel kişiliği,
k) Hammadde: Şeker üretiminde kullanılan ana girdiyi,
l) İşlenmiş ürün: İşleme suretiyle şekeri girdi olarak bünyesine
alan mamul maddeyi,
m) İmalatçı-İhracatçı: İşlenmiş ürünü üreten ve ihraç eden
firmayı,
n) Sözleşme: Hammadde yetiştirme sözleşmesini,
o) Üretici temsilcisi: Mahalli hammadde (pancar, mısır)
kooperatifini,
p) Polarizasyon: Şekerli ürünün polarize ışığın düzlemini
çevirmesi esas alınarak ve normal koşullarında (1013 mbar basınç, 20 OC, %50
bağıl nem) pirinç ağırlıkla tartılmış 26,000 gr saf sakarozun 20 OC’da damıtık
su ile çözülerek 100 ml’ye tamamlanması ile elde edilen çözeltinin 198Hg(civa)
izotopu yeşil ışığı dalga boyunda (546.2271nm), 20 OC ve 200.000 mm tüp
boyundaki optik çevirmesi 100 kabul edilerek bulunan polar şeker yüzdesini,
r) Fire: Teslim alınan pancar tartısı ile bedeli ödenen pancar
tartısı arasındaki farkın, teslim alınan pancar tartısına oranının
yüzdesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hammadde Temini, Hammadde ve Şeker Fiyatları
Hammadde Temini
Madde 4 — Kurul tarafından tespit edilerek Şirketlere tahsis
edilen şeker kotalarının garantisi için gerekli hammaddenin temini amacıyla,
şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya
temsilcileri arasında, Sözleşme düzenlenir. Sözleşmede; hammadde fiyatları ve
miktarı, üretim şartları, münavebe, tohum, ekim ve mücadele, teslim ve alım
şartları, fire tespiti, hammadde taşımaları, tarımsal destekler, yan ürünler,
bedel ödemeleri, teknik ve cezai şartlar ile anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin
hususlar yer alır.
Sözleşmede, tespit edilen avans fiyat ile her üreticinin üreteceği
net A ve B kotası hammadde miktarı yer alır. Sözleşme ile belirlenen kota
miktarlarının yalnızca alıcıya satılabileceği ve alıcının Sözleşmeye uygun
olarak satın alma zorunluluğu kayıt altına alınır. Sözleşmede yer alacak A ve B
kotalarının tespitinde, Kurulca Şirket bazında belirlenen A ve B kotalarının,
üretici veya üretici gruplarına isabet eden payları esas alınır.
A ve B kotaları dışında üretilen ve teslim edilen pancar ise, C
pancarı olarak kabul edilir. C şekeri karşılığı pancarın alınıp alınmaması,
şeker üreten gerçek ve tüzel kişiler ile üretici ve/veya üretici temsilcilerinin
mutabakatına bağlıdır.
Sözleşmede, üretimin yapılacağı yer ile alıcı tarafından
belirlenecek kalite normları yer alır. Şeker pancarı üretiminde uygulanacak
münavebe planı dikkate alınarak, münavebe sahası dışında üretilen pancarların
satın alınmayacağı, teslim edilecek ürünün sözleşmede yer alan normlar dışında;
ticari değerini etkileyecek şekilde hatalı, hileli, bozuk, çürük, hastalıklı ve
başka ürünlerle karışık olamayacağı belirtilir.
Sözleşmede; üretimde kullanılacak tohum çeşidinin tespiti ve
temininin Şirkete ait olduğu hüküm altına alınır, tohumun fiyatlandırılması ile
ekimin yapılma şekli ve mücadele ile ilgili esaslar belirlenir.
Hammaddenin teslim alınacağı alım merkezi, alımların başlama ve
bitiş tarihleri ile ilgili esaslara Sözleşmede yer verilir. Alım merkezine kadar
olan hammadde taşıma ücretinin taraflardan hangisine ait olduğu ve ne şekilde
tespit edileceği hükme bağlanır. Mücbir sebepler ve uygulama esasları
belirlenir. Mücbir sebepler dışında üretilmesi taahhüt edilen A ve B kotası
hammadde miktarından noksan hammadde teslim edilmesi halinde uygulanacak
müeyyideler açıklığa kavuşturulur. Üreticilerce alım merkezinde teslim edilen
hammaddedeki firenin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile, fire tespiti
sırasında üreticileri temsilen gözlemci bulundurulmasına olanak sağlayacak
hükümlere yer verilir.
Sözleşmede, ayni ve nakdi desteklerin miktarı, zaman ve şekli
belirtilir. Üreticilerin talebi halinde yan ürünlerin dağıtımına ilişkin
esaslara yer verilir. Hammadde bedel ödemelerinin şekil ve zamanı, gecikmesi
halinde Şirket tarafından üstlenilecek yükümlülükler hükme bağlanır.
Sözleşme eki olarak bir "Teknik Şartlar" kitapçığı hazırlanır. Bu
kitapçıkta; tarla hazırlığı, gübreleme, ekim, bakım, sulama, bitki sağlığı,
hasat v.b. gibi konulara yer verilir.
Sözleşmeye uyulmaması halindeki cezai şartlar ile taraflar
arasındaki bilumum anlaşmazlıkların ve davaların çözümü için hangi mahkemelerin
yetkili olduğu belirtilir.
Hammadde Fiyatının Tespiti
Madde 5 — Şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası
işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üretici ve/veya üretici temsilcileri
arasında, yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış ve dünya şeker
fiyatları dikkate alınarak varılacak mutabakata göre belirlenir. Sözleşme
yapılmadan ve ekim öncesinde üreticilere pancar avans miktarı açıklanır. Avans
fiyat ile kesin fiyatın belirleneceği tarih sözleşmede yer alır.
A ve B kotası şeker pancarı alım fiyatı, %16 polar şeker ihtiva
eden 1 kg. firesi düşürülmüş pancarın fiyatı olarak ayrı ayrı belirlenir. Polar
şeker varlığı %16’nın üstünde ve altında oluşacak her bir polarizasyon derecesi
fazlalığı veya eksikliği için kaliteye göre verilecek fiyat şeker fabrikası
işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ve/veya üretici temsilcileri
arasında varılacak mutabakata göre tespit edilir.
B kotası şeker pancarı alım fiyatı, bölgesel özelliklere göre A
kotası şeker pancarı alım fiyatının %10-30 eksiği olarak belirlenir.
Bedele esas polarizasyon değerinin tespiti için numune alma ve
analiz esnasında üreticileri temsilen gözlemci bulundurabilmesine olanak
sağlayacak hüküm ve esaslar Sözleşmede yer alır.
C şekeri karşılığı C pancarı fiyatları ise, C şekerinin
ihracatından oluşacak fiyata göre fabrika işleten gerçek ve tüzel kişiler
tarafından üretici gözlemcisi gözetiminde belirlenir.
Pazarlama yılı içinde 4634 sayılı Şeker Kanununun 4 üncü maddesi
gereğince zorunlu hallerde B kotasından A kotasına şeker transferi yapılması
halinde, transfer edilen şekere karşılık olan B kotası pancarının fiyatı A
kotası pancarı fiyatı olarak kabul edilir ve oluşan fark pazarlama yılı içinde
bütün üreticilerin A kotası fiyatları esas alınarak kendilerine ödenir.
Pancar dışındaki diğer hammaddeler öncelikle üreticilerle
Şirketler arasında akdedilecek Sözleşmeye göre temin edilir. Sözleşmeli
üretimde, hammadde yetiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ayrıca belirlenir.
Sözleşme ile temini ön görülen hammadde miktarı yetersiz kaldığı takdirde
piyasadan temin yoluna gidilir.
Hammadde fiyatı konusunda üretici temsilcileri ile şirket arasında
mutabakata varılamaması halinde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine
Kurul tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilebilir.
Şeker Fiyatları
Madde 6 — Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten
gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe belirlenir. Fiyatların
belirlenmesinde maliyetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep
dengesi, spekülatif etkiler ve diğer ilgili hususlar dikkate alınır.
C şekerini pazarlayan gerçek ve tüzel kişiler İhracat Rejimi
çerçevesinde aldıkları lisans/izin v.s. belgelerin onaylı suretini Kurul’a ibraz
ederler.
Şirketler, fabrikalarda üretilerek A kotası kapsamında yurtiçinde
satılan ve C şekerinden yapılacak şeker ihracını ve yurt içinde mamul,
imalatçı/ihracatçılarına yapılan teslimleri ve stoklarını her ay sonu Kurul’a
yazılı olarak bildirir.
Şirketler, her aya ait şeker türlerine göre ağırlıklı satış fiyatı
ortalamalarını izleyen ayın ilk beş günü içinde Kurul’a bildirir.
Şeker İhracat ve İthalatı
Madde 7 — Dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep
dengesi, spekülatif etkiler ile diğer ilgili hususlar dikkate alınarak şeker
ticaretinde yapılması istenen düzenlemeler konusunda Kurul, Müsteşarlığa görüş
bildirir.
İmalatçı-ihracatçıların dahilde işleme rejimi ve/veya benzer
uygulamalar çerçevesinde hammadde veya yardımcı madde olarak kullandıkları
yabancı menşeli şeker, C şekeri kapsamında olup, doğrudan veya işlenmiş ürün
olarak yurt içinde pazarlanamaz. Bu kapsamda ithal edilecek şeker için Kurul,
Müsteşarlığa görüş bildirir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sorumluluk ve Denetim
Sorumluluk
Madde 8 — Kurum, Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine
getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi, kamu kurum ve kuruluşları ile
piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle,
bunların her türlü birliklerinden isteyebilir.
Şirketler, Kurum kararlarına ve Yönetmeliklere aynen uymak
zorundadır. Kampanya süresi, üretim, satış ve stok faaliyetleri ile Kanun
çerçevesinde Kurum tarafından istenen diğer bilgileri istenen formatta aylık
dönemler halinde Kurum’a bildirmek zorundadır.
Denetim
Madde 9 — Kurum, şirket ve bünyesindeki fabrikalarda görevleri
ile ilgili konularda araştırma ve denetimde bulunabilir. Bu amaçla gerektiğinde
ilgili kurum, kuruluş ve kişilerden yararlanabilir.
Yürürlük
Madde 10 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 11 — Bu Yönetmelik hükümlerini Şeker Kurulu yürütür
| 
HAMMADDE
VE ŞEKER FİYATLARI YÖNETMELİĞİ