İÇ BORÇ STOKUNUN REEL FAİZİ HESAPLAMASINA İLİŞKİN VARSAYIM VE AÇIKLAMALAR   

İÇ BORÇ STOKUNUN REEL FAİZİ HESAPLAMASINA İLİŞKİN VARSAYIM VE AÇIKLAMALAR:

• İç Borç Stokunun reel faizi; nakit ve nakit dışı dahil tüm stoku oluşturan senetler için ayrı ayrı hesaplanan reel getirilerin stok miktarlarıyla (kur farkı değişimleri dahil) ağırlıklı ortalamasını yansıtmaktadır.

• Stoku oluşturan senetler temelde “nakit” ve nakit dışı” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Hazine tarafından açıklanan iç borç stoku verilerinde de yer aldığı üzere nakit senetler konsolide bütçenin finansmanı amacıyla nakit karşılığı ihraç edilen senetlerdir. İhale yöntemi veya Doğrudan Satış, TAP ve Halka Arz gibi ihale dışı yöntemlerle yapılan ihraçların tümü bu kapsamda nakit senetler olarak nitelendirilmektedir. Nakit dışı senetler ise çeşitli kanunlara dayanılarak herhangi bir nakit girişi olmadan ihracı gerçekleştirilen senetlerdir. Söz konusu senetler belirli kanunlarla Hazine Müsteşarlığı’na verilen görev/yetki çerçevesinde, başlıca T.C Merkez Bankası’na, görev zararları sebebiyle kamu bankalarına ya da bankacılık operasyonu çerçevesinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na ihraç edilmiş olan senetlerden oluşmaktadır.

• Stoku oluşturan senetler için geçerli olan bir diğer ayrım ise “piyasa” ve “kamu”ya olan borçlara ilişkindir. Piyasaya olan iç borç stoku; IMF kredisi sebebiyle ihraç edilen DİBS’ler, kamu kurumlarına Rekabetçi Olmayan Teklif yöntemi ile yapılan satışlar ve ÇTTH’a yapılan doğrudan satışlar hariç yukarıda bahsedilen nakit senetlerin tümünü ve TMSF’ye mevduat devirleri için ihraç edilen senetleri içermektedir. Kamuya olan borçlar ise yukarıda verilen tanım dışında kalan ve temelde Merkez Bankası, TMSF, kamu bankaları, ve Çalışanları Tasarrufa Teşvik Hesabı (ÇTTH) vb. kamu kurumlarına ihraç edilmiş olan senetlerden oluşmaktadır.

• Yukarıdaki açıklamalar kapsamında söz konusu kalemler itibariyle hesaplanan reel faizlerde temelde kullanılan formül ilgili dönem için nominal getirinin söz konusu döneme ilişkin enflasyon oranı ile indirgenmesi şeklindedir:

Formülde yer alan dönem enflasyonu; borçlanma ile bugün arasındaki dönemde gerçekleşen enflasyonu ve senedin kalan vadesi için ise, itfa tarihi ile bugün arasında aşağıda açıklanan şekilde kullanılan enflasyon varsayımından oluşmaktadır.

• Hesaplamalarda enflasyon için, Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) oranları baz alınmış; ilgili değişkenlerde ilgili stok tarihi itibariyle gerçekleşmeler üzerine kalan dönem için TCMB tarafından yayınlanan “Enflasyon Beklenti Anketi”nde yer alan bir yıllık enflasyon beklentisi kullanılmıştır. Yıllık oranların aylık dağılımı için aynı dönem aralığında bir önceki yılın ilgili verilerine ilişkin dağılım kullanılmıştır.

• Döviz cinsi/endeksli senetler için kullanılan formül ise aşağıdaki gibidir:

• Döviz kuru varsayımları için; senedin kalan vadesinde itfa tarihi ile bugün arasında aylık kur değişimlerinin enflasyona paralel olacağı varsayılmıştır.

• Euro/ABD Doları paritesinin, ilgili stok tarihi itibarıyle değerinin sabit kalacağı varsayılmıştır.

• Döviz cinsi ve dövize endeksli kuponlu senetler için kupon vade başlangıç kuru TCMB tarafından ilan edilen gösterge niteliğindeki döviz satış kuru olurken;

kupon ödeme tarihine ilişkin kurlar için ise yukarıda bahsedilen şekilde oluşturulmuş kur varsayımları kullanılmıştır.

• Tüm kuponlu senetler için yapılan hesaplamalarda söz konusu stok tarihi itibariyle içinde bulunulan kupon dönemi için geçerli olan kupon oranları baz alınmıştır.

• Değişken Faizli Tahviller (FRN) için yapılan reel faiz hesaplamalarında ise kupon dönemi getirisine ulaşmak için; FRN’lerin ilk ihraçlarında iskonto/prim miktarları; yeniden ihraç edilmiş (re-open) senetlerde ise ihraç fiyatının işlemiş faizli fiyata göre farkının kupon başına düşen tutarı kupon getirisine ilave edilmiştir. İçinde bulunulan kuponlar için, kupon dönemine ilişkin hesaplanan reel faiz kullanılmış; kalan kuponlar için ise mevcut kuponun başlangıç tarihindeki beklenti enflasyona göre hesaplanan reel faizin, “beklenen reel faiz” anlamında senedin vadesi boyunca aynı kalacağı varsayımından hareket edilmiştir.

• 3 ve 5 yıllık takas senetlerinin reel faiz hesaplamalarında kupon dönem faizi için LIBOR + 2.25 ve kur değişiminden oluşan ve en son gerçekleşen kupon oranı ve vade sonu için öngörülen kur varsayımına göre hesaplanan nakit akımlarının iç verim oranı (IRR) yöntemine göre bulunan dönemsel getirileri esas alınmıştır. Senetlerin satış fiyatı için geçerli olan iskonto tutarları Değişken Faizli Tahvillerde (FRN) olduğu gibi kupon getirilerine ilave edilmiştir.

• Hesaplamalarda bir ay 30 gün olarak esas alınmıştır. Şubat ayı, 2004 yılı için 29 gün, diğer yıllar için 28 gün olarak hesaplara yansımıştır.