OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİNDE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİNİN, 2002 YILININ OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİYLE KARŞILAŞTIRILMASI VE UYGULAMA SONUÇLARININ ANALİZİ 

T.C.

BAŞBAKANLIK

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI

25 EYLÜL 2003

BASIN DUYURUSU

TEŞVİK VE UYGULAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NCE 2003 YILININ OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİNDE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİNİN, 2002 YILININ OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİYLE KARŞILAŞTIRILMASI VE UYGULAMA SONUÇLARININ ANALİZİ

Devlet Yardımı uygulamalarına yönelik son sekiz aylık gelişmelerin değerlendirileceği bu bölümde, Yatırım Teşvik Belgesi talebindeki değişimler, yatırım projelerinin boyutu, yatırım yeri ve sektörel tercihler ile uygulamalara yönelik genel değerlendirmeler ele alınacaktır.

Hazine Müsteşarlığı Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü tarafından 2002-2003 yıllarının ilk sekiz ayında düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Sektörel Dağılımı

Tablodan da görüleceği üzere, 2003 yılının ilk sekiz ayında toplam 2.839 adet sabit yatırım projesi Yatırım Teşvik Belgesine (YTB) bağlanmış olup, bu rakam bir önceki yılın aynı dönemine göre % 63 oranında artışı ifade etmektedir. Teşvik Belgeleri kapsamında öngörülen yatırım harcamaları tutarında ise bir önceki yıla göre % 148 oranında artış ortaya çıkmaktadır. Buna göre 2002 yılında teşvik belgesine bağlanan yatırım projelerinin ortalama yatırım tutarı 4,9 Trilyon TL’sı iken, 2003 yılında aynı rakam 7,3 Trilyon TL’sıdır. Ağustos ayı içinde yatırım tutarı 1,1 Katrilyon TL’sı olan toplam 255 adet Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenmiştir.

Konuya istihdam yönünden bakıldığında ise, yatırım teşvik belgesi kapsamı yatırım projelerinde öngörülen istihdam, 2003 yılının ilk sekiz ayında bir önceki yıla göre % 42 oranında artış göstermiştir. Düzenlenen teşvik belgelerinin sektörel ortalaması alındığında, yatırım projelerinde bir istihdam için öngörülen yatırım tutarı 2002 yılı için 95 Milyar TL’sı iken, 2003 yılı projeleri için aynı rakam, 164 Milyar TL’sıdır.

49 il ve iki ilçeden (Gökçeada ve Bozcaada) oluşan Kalkınmada Öncelikli Yörelerin (KÖY) yatırım teşvik sisteminden ne oranda yararlanabildiği de bölgeler arası farklılıkların giderilmesine yönelik çalışmalar açısından önem taşımaktadır. Son sekiz aylık gelişmelere bakıldığında 2003

yılında düzenlenen toplam 2.839 belgenin yaklaşık % 13’ü (375 adedi) KÖY’lere düzenlenmiştir. 2002 yılı ilk sekiz ayında ise yatırım teşvik belgelerinin yaklaşık % 17’ si KÖY’lere düzenlenmiştir. Yatırım Teşvik Belgesi talebi ile ilgili gelişmelere sektörel açıdan bakıldığında aşağıdaki hususlar öne çıkmaktadır. 2002 ve 2003 yıllarında yatırım teşvik sistemi kapsamında yapılması tasarlanan yatırım projelerinin yaklaşık % 94’ü İmalat ve Hizmetler alanında gerçekleştirilmiştir.

Tarım, Madencilik ve Enerji sektörlerine yönelik gelişmelerin sistem üzerinde önemli bir etkisi bulunmamaktadır. İmalat Sektörünün 2003 yılı ilk sekiz ayında düzenenen yatırım teşvik belgeleri sayısı içindeki payı % 67’dir. Bu sektörde 958 yatırım projesi ile Dokuma Giyim (tekstil) sektörü öne çıkmakta olup, bu sektör desteklenen yatırım projeleri içinde % 34 paya sahiptir. Ağırlıklı olarak otomotiv yan sanayi yatırımları ile gemi inşa yatırımları, 230 proje ile imalat sektörü içinde bir diğer önemli alt sektördür.

Hizmetler alanında ise, her türlü kara, deniz ve hava yolu taşımacılığı ile iletişim yatırımlarının yer aldığı Ulaştırma alt sektörü 342 adet yatırım projesi ve 2003 yılı fiyatları ile 6,5 Katrilyon TL’sı yatırım tutarı ile başta gelmektedir. Ülkemiz hizmet ihracatında önemli yeri olan Turizm söktörü ise 183 adet yatırım projesi ile ikinci sıradadır.

Teşvik Belgesine bağlanan sabit yatırım projelerinin yatırım tutarları sektörel açıdan önemli farklılıklar göstermektedir. Bu kapsamda, imalat sanayinde yapılacak bir yatırımın ortalama maliyeti 5,2 Trilyon TL iken, aynı rakam tarım sektöründe 3,7 Trilyon TL.’sıdır. Enerji projelerinin ortalama maliyeti ise 17 Trilyon TL’sı kadardır.

Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımlarda öngörülen istihdama sektörel açıdan bakıldığında, ekstra bir istihdam sağlamak için tarım sektöründe 82 Milyar, İmalatta 121 Milyar TL’sına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu rakamlar önemli farklılıklar gösterse de, ülkemiz yatırımlarının önemli kısmının imalat sanayi alanında yapılması dolayısıyla; ülke ortalaması olarak imalat sanayi değerinin alınmasının daha sağlıklı olacağı düşünülmektedir.

2003 yılı ilk sekiz ayı içinde düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri kapsamı sabit yatırım projelerinin % 45’i (1.288 adet) Komple Yeni Yatırımlardan oluşmaktadır. Bu oran, desteklenen yatırım projelerinin % 45’inin sektörde üretim kapasitesini artırmayı hedefleyen yeni işletme ya da tesislerden oluştuğu anlamındadır. Aynı dönemde düzenlenen Teşvik belgelerinin % 29’u ise, mevcut tesislerin kapasitelerini artırmayı hedefleyen “tevsi” projelerden oluşmaktadır. Teşvik Belgeli Yatırımların yarısına yakın kısmını oluşturan Komple Yeni Yatırımların özelliği, arazi, bina-inşaat ve ilk kuruluş giderleri dolayısıyla, istihdam maliyetinin diğer yatırım türlerine göre daha yüksek olmasıdır. Bu husus istihdama dayalı yardım programlarında dikkate alınması gereken önemli bir husustur. (Komple yeni bir yatırımın istihdam maliyeti 202, tevsi yatırımın ise 108 Milyar TL’sıdır.) İlk sekiz aylık dönemde düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri kapsamı yatırımlara bakıldığında mevcut tesislerin yenilenmesi ve modernizasyonunu hedefleyen yatırım projelerinin oranı yaklaşık % 13 civarındadır.

Kamuoyuna duyurulur.