YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINDA YENİ DÜZENLEMELER   

İstanbul, 15.09.2003

YMM

Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yatırım indirimi istisnasından yararlanabilirler. Yatırım indirimi istisnasından yaralanmak için dar mükellef-tam mükellef ayırımı yoktur. Dar mükellefiyete tabi mükelleflerde yatırım indirimi istisnasından yararlanabilirler. İşletme hesabı esası veya basit usul esasına göre kazancını tespit eden mükellefler yatırım indirimi istisnasından yararlanamazlar. Yatırım indirimi istisnasından yararlanabilecek mükellefler şunlardır.

*   Ticari ve zirai kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir vergisi mükelleflerinden;

- Gerçek kişiler,

- Adi şirketler,

- Komandit şirketler,

- Adi komandit şirketler.

b- Yatırım İndiriminden Yararlanacak Harcamalar

4842 sayılı kanun ile yatırım indirimi istisnasından yararlanmak için yatırım teşvik belgesi  zorunluluğu kaldırıldı. GVK’ nun 19 maddesindeki koşulları taşıması kaydıyla mal ve hizmet üretiminde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymet harcamaları yatırım indirimi istisnasından yararlanır. Mükelleflerin satın aldıkları veya imal ettikleri amortismana tabi iktisadi kıymetlere, aktife girdikleri yıl yatırım indirimi uygulanır. Yatırım indirimine konu olan harcamalar şunlardır.

* Bina harcamaları (mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilenler),

* Makine,

* Tesisat (aydınlatma,ısıtma,soğutma,havalandırma,elektrik vb tesisler),

* Araç (işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olanlar),

* Benzeri amortismana tabi iktisadi kıymetlerden,

yeni olanları yararlanır.

Öte yandan;

* Yatırım indiriminden yararlanılan iktisadi kıymetlerin kullanılabilmesi için gerekli olan bilgisayar programları harcamaları,

* Daha önce kullanılmış olsalar dahi yüzer havuzlar ile on iki yaşından küçük gemilerle ilgili harcamalar yatırım indirimi istisnasından yararlanır.

Yatırım indirimine konu edilecek tutar, yatırım indirimi istisnası konusuna giren amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyet bedelleri toplamıdır. Maliyet bedeline;

* İmal ve inşa giderleri ile satın alma giderleri,

* Gümrük vergileri,

* Nakliye ve montaj giderleri,

* Mevcut binanın satın alınıp yıkılması halinde yıkım ve arsa tasfiye giderleri,

* Sabit kıymetin revizesine yönelik harcama ise, maliyete ilavesi gereken harcamalar girer.

Satın alınan veya imal edilen amortismana tabi iktisadi kıymetlerin maliyetine eklenmesi veya doğrudan gider yazılması ihtiyari olan harcamalar maliyete eklenmişse yatırım indirimi istisnasında dikkate alınır. Yatırımların finansmanında kullanılan kredilerin kur farkları ve faizleri, aktifleştirme döneminin sonuna kadar olanlarının maliyete eklenmesi zorunlu olduğu için yatırım indirimi istisnasına konu edilir. Ayıca yurt dışından ithal edilen yatırım indirimine konu iktisadi kıymetler gümrükten çekilerek işletmenin aktifine girdikleri tarihten sonra yatırım indirimine konu edilecektir.

Öte yandan; Yatırım indirimi istisnasından yararlanılan iktisadi kıymetleri aktife alındıkları tarihten itibaren iki yıl içinde elden çıkaran mükellefler, bu iktisadi kıymetlerle ilgili olarak yatırım indirimi istisnası uygulama haklarını kaybederler. Ancak daha önce yararlanılan yatırım indirimi istisnası için herhangi bir işlem yapılmaz.

c- Yatırım İndiriminden Yararlanamayacak Harcamalar

Yatırım indiriminden yaralanamayacak harcamalar GVK’nun  19’uncu maddesinin 4’üncü bendinde şu şekilde belirlenmiştir.

* Yurt içinde veya yurt dışında daha önce daha önce kullanılmış olan iktisadi kıymetler için yapılan harcamalar,

* Gayri maddi haklar için yapılan harcamalar ,

* Mal ve hizmet üretimi ile doğrudan ilgili olmayan; alet, edevat, mefruşat ve büro demirbaş harcamaları,

* Bedelsiz olarak iktisap edilen iktisadi kıymetler,

* Satın alma suretiyle iktisap edilen veya mal ve hizmet üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilmeyen bina harcamaları.

* Arazi ve arsalar için yapılan harcamalar.

d- Yatırım İndirimi Oranı ve Endeksleme Uygulaması

GVK’nun 19’cu maddesinde yatırım indirimi istisnası oranı % 40 olarak belirlenmiştir. 4842 sayılı yasadan önce bölge ve sektör ayrımına dayalı farklı yatırım indirimi oranları uygulamasına son verilmiş. Öte yandan yatırım indirimi istisnası, istisnaya konu iktisadi kıymete ilişkin harcamaların yapıldığı yılda başlanır ve indirilecek tutara ulaşılıncaya kadar devam olunur. Yeni kanun uygulamasında yatırım indirimi istisnasında harcama esası getirilmiştir. 4369 sayılı kanun ile getirilen, harcama yapılmadan faydalanılan  öngörülen yatırım indirimi uygulaması yürürlükten kaldırılmıştır.

Yapılan yatırım harcamalarından ilgili yıl kazancının yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen kısmı, izleyen yıllarda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır. Endeksleme uygulaması herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın devreden yatırım indirimi istisnasının kazançtan indirilmesine kadar devam eder.

e- Yatırım İndiriminde Vergi Tevkifatı

Yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançlar üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatına son verilmiştir. Bundan sonra yatırım indirimi istisnasından yararlanılan kazançlar üzerinden vergi tevkifatı yapılmayacak.

Ancak 24.04.2003 tarihinden önce yapılan başvurulara istinaden düzenlenen veya düzenlenecek yatırım teşvik belgeleri kapsamında yapılmakta olan veya yapılacak yatırım harcamaları için yatırım indirimi istisnasında vergi tevkifatı uygulaması GVK’nun Geçici 61’nci maddesinde belirlenmiştir. 24.04.2003 tarihinden önceki müracaatlara  göre düzenlenen veya düzenlenecek yatırım teşvik belgelerine istinaden yapılacak uygulama aşağıda açıklanmıştır.

f- 24.04.2003 Tarihinden Önce Müracaat Edilerek Yatırım Teşvik Belgesine Bağlanmış Yatırımlarda Uygulama

24.04.2003  tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarla ilgili yatırım harcamalarına eski kanun hükümleri uygulanır. Yatırım teşvik belgelerine 24.04.2003 tarihinden sonra ilave edilecek iktisadi kıymetler için yapılan harcamalar GVK’nun 19’ncu maddesinde belirlenen hükümlere tabi olacaktır. Eski maddelerin hükümlerinden yararlanan yatırım indirimi istisnası kazançları  % 19,8 oranında gelir vergisi tevkifatına tabidir.

Ancak isteyen mükellefler, 24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında bu tarihten itibaren yaptıkları harcamaları için 15.08.2003 tarihine kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirimde bulunulması kaydıyla  GVK’nun 19’ncu maddesinden yararlanabilirler.Öngörülen harcamalar kapsamında daha önce yatırım indirimi istisnasından yararlanmış harcamalar yeni hükümlerden yaralanamaz. Yapılacak bildirimde alınmış olan yatırım teşvik belgelerinin tamamı için aynı yönde tercihte bulunulması zorunludur.  

Öte yandan 24.04.2003 tarihinden önce gerçekleşen yatırımlar üzerinden hesaplanan ve kazancın yetersizliği nedeniyle sonraki dönemlere devreden yatırım indiriminden yararlanan kazançlar üzerinden % 19,8 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır.