EMEKLİLERDE VERGİ İADE USULU DEĞİŞTİRİLDİ   

                                                                                                    
1 Aralık 2003

İbrahim ASLAN
S.M M.M.
ibrahim_aslan@turmob.org.tr


Emeklilere üçer aylık dönemler halinde yapılmakta olan vergi iadesi ödemesinde 4842 sayılı Kanun ile, 2978 sayılı Kanun' da  yapılan değişiklikler ve Maliye Bakanlığının 20 Ağustos 2003 ve 10 Ekim 2003 tarihli Resmi Gazetelerde yayımlamış olduğu 7 ve 8  seri nolu  Vergi iadesi Genel Tebliğleri ile, bir dizi değişiklikler yapıldı. 

Değişikliklerden sonra emeklilerin yeni vergi iade usulü özetle şu şekilde oldu;

- Vergi iadesinde üç aylık dönemden yıllık döneme geçildi,
- Vergi iadesi yüzde beş olarak tek oranlı hale getirildi,

Buna göre vergi iadesi usulü konu başlıklarıyla aşağıda açıklandığı şekilde uygulanacaktır. 

1- Vergi iade dönemi
      
Buna göre 01.07.2003 tarihinden itibaren sosyal güvenlik kurumlarından emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alan hak sahiplerine üçer aylık dönemler halinde yapılmakta olan vergi iadesinin yıllık dönem esasına göre yapılması uygulamasına geçildi.  Ancak, 2003 yılı Temmuz-Aralık aylarını içeren kıst dönem de yıllık dönem olarak kabul edildiği için bu dönemlere ait vergi iade bildirimleri dönemi takip eden  ayın (2004/Ocak ayı) sonuna kadar ilgili banka şubelerine verilecektir.

2- Vergi iadesinde net gelir ve ödeme şekli

a)  Net gelir        
 
Değişmeden önce Sosyal güvenlik kurumlarından emekli, mamuliyet, dul ve yetim aylığı alanların net gelirlerini ilgililerin üç ayda elde ettiği aylıklarının toplamı teşkil etmekteydi. 2978 sayılı Kanunun 4842 sayılı Kanunla değişen hükümlerine göre hak sahiplerinin Ocak-Aralık ayları içerisinde elde ettikleri toplam gelirleri, ilgili dönemin net geliri olarak yeniden belirlenmiştir. Diğer yandan, 2003 yılının Temmuz-Aralık döneminde elde edilen toplam gelirler de bu dönemin net geliri olarak dikkate alınacaktır.

b) Vergi iadesinin ödeme şekli

2978 sayılı Vergi İadesi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında 4842 sayılı Kanunun, 8 inci maddesiyle yapılan değişiklikle "... vergi iadesinden mahsup edilmek üzere avans olarak ödeme yaptırmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir." Hükmüne  yer verilmiştir.

Bu hükme göre, sosyal güvenlik kurumlarından aylık alan hak sahiplerinin vergi iadelerinin avans olarak ödenmesi sistemine 1.7.2003 tarihinden itibaren başlanılması uygun bulunmuştur. Bu çerçevede, hak sahiplerine 1.7.2003 tarihinden itibaren vergi iade bildirimi vermeden, daha sonra hesaplanacak vergi iade tutarlarından mahsup edilmek üzere üçer aylık dönemler halinde elde ettikleri aylıklarının % 5'i oranında avans ödemesi yapılacaktır.

Avans ödeme dönemleri Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül aylarını kapsamakta olup, sözkonusu ödemeler, avans dönemini takip eden ayın sonuna kadar aylıklarını aldıkları banka şubelerince hak sahiplerine nakden veya hesaplarına alacak kaydedilerek ödenecektir. Ancak, Ekim-Aralık dönemine ilişkin vergi iadeleri, ibraz edilecek bildirim üzerine ödeneceğinden, ayrıca bu döneme ilişkin avans ödemesi sözkonusu olmayacaktır.

Avans ödemeleri, hak sahiplerinin izleyen yılın Ocak ayında verecekleri bildirim üzerine hesaplanacak vergi iade tutarından mahsup edilecektir.

ÖRNEK: T.C. Emekli Sandığından emekli aylığı alan A şahsı, Temmuz, Ağustos ve Eylül 2003 aylarında toplam olarak 1.000.000.000 TL. aylık almaktadır. Bu şahsa ilişkin avans ve mahsup işlemleri aşağıda belirtilen şekilde gerçekleşecektir.

    
Şeklinde hesaplanacaktır.

3- Banka Şubeleri ile Sosyal Güvenlik Kurumlarınca Yapılacak İşlemler

Sosyal güvenlik kurumlarından aylık alanlar, bir vergi iade dönemine ait mal ve hizmet alımlarına dair harcama belgelerini "vergi iade bildirimi" ile dönemi takip eden ayın (Ocak ayı) sonuna kadar aylıklarını aldıkları banka şubesine ibraz edeceklerdir.

Banka şubelerince, ibraz edilen belge ve bildirimlere göre bir yıllık dönem dikkate alınarak gerekli kontroller yapıldıktan sonra tahakkuk edecek vergi iade tutarından avanslar mahsup edilecek kalan tutar Şubat ayının sonuna kadar hak sahiplerine nakden veya hesaplarına alacak kaydedilerek ödenecektir.

Diğer yandan, banka şubeleri, vergi iadesine ilişkin olarak ödeme yaptıkları kişiler ile süresinde müracaat ederek vergi iadesini almayan kişilerin listelerini ayrı ayrı düzenleyerek kendilerine ibraz edilen belge ve bildirimlerle birlikte ödemenin yapıldığı ayı takip eden ay içinde ilgili sosyal güvenlik kurumlarına göndereceklerdir.

4 - Diğer Hususlar

a) Özel Emekli Sandıklarından Aylık Alan Hak Sahiplerine İlişkin Vergi İadesi

T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ile Bağ-Kur dışında kalan ve 506 sayılı Kanunun gecici 20 nci maddesine göre kurulmuş olan özel emekli sandıkları ile diğer özel emekli sandıklarından emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alanlar da 2978 sayılı Vergi İadesi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi iadesinden yararlanmaktadırlar. Bu nedenle, bu kimselere ait vergi iadesi de yukarıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacaktır.

b) Hak Sahibinin Ölümü Halinde Yapılacak İşlemler

Avans ödemesi, vergi iade dönemini izleyen ay olan Ocak ayında verilecek bildirim üzerinden hesaplanacak vergi iade tutarlarından mahsup edilmektedir. Avans ödemesi yapılan hak sahibi, vergi iade bildirimini ibraz edemeden ölmüş ise daha önce ödenen avanslar, ölen adına mirasçıları tarafından verilecek vergi iade bildirimi üzerine mahsup edilecektir.

c) Emekli İkramiyesi:

Bilindiği gibi, sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli ikramiyeleri de vergi iadesinin hesaplanmasında net gelir olarak dikkate alınmak suretiyle vergi iadesi yapılmaktadır.

Ancak, emekli ikramiyesi ve bununla birlikte ödenen kıst aylık ödemelerinin avans ödemesine konu edilmesi uygun görülmemiş olup, söz konusu ödemelerin avans ödemesi ile ilgilendirilmemesi gerekmektedir.

d) Vergi İade Bildiriminin Verilmemesi Durumu:

Yukarıda da açıklandığı gibi avans ödemeleri, vergi iade dönemini takip eden ayda verilecek olan vergi iade bildiriminin ibrazı sonucu tahakkuk eden vergi iade tutarlarından mahsup edilmektedir. Ancak, hak sahiplerinin ilgili döneme ait vergi iade bildiriminde bulunmaması veya eksik bildirimde bulunması halinde, daha önce yapılan avans ödemesi ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca hak sahiplerinin aylıklarından kesilerek veya sair bir suretle geri alınacak, bu durumda daha önce ödenen avans nedeniyle ilgililer hakkında herhangi bir cezai işlem yapılmayacaktır.

(7 Seri No.lu Vergi İadesi Genel Tebliği)

(8 Seri No.lu Vergi İadesi Genel Tebliği)