ODA SEÇİMLERİ VE SEÇİM SİSTEMİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

28 Temmuz 2004

İbrahim Balcıoğlu

SMMM

ibrahim_balcioglu@ismmmo.org.tr

ODA SEÇİMLERİ VE SEÇİM SİSTEMİ

Bilindiği gibi mayıs ayı oda seçimlerinin yapıldığı aydır. 15 yıldır uygulanan oda seçimlerini düzenleyen 3568 sayılı kanunun ilgili maddeleri bazı haksızlıkları da beraberinde getirmektedir. Bu kanun gereğince yapılan seçimler adil bir sonuç ortaya çıkarmadığı için seçimlere bir grup üye katılmakta; diğerleri zaten bir şeyin değişmeyeceği inancıyla seçimlere katılmamaktadır. Yazımızda seçimlere katılmayı da artıracak bazı teklifleri ortaya koymaya çalışacağız.

İsmmmo seçimlerinin sonuçları bizlere bu konuda ışık tutmaktadır. 15 yıldan beri oda başkanlığını yapmakta olana Yahya Arıkan yapılan 15.olağan genel kurulda da başkanlığa seçilmiştir. Sivil mesleki kuruluşta bu kadar uzun süre başkanlık yapmak her ne kadar becerikli olunsa da uygulanmakta olan seçim sisteminin bir sonucudur. Bu seçim sisteminde yönetimi ele geçiren oligarşik grup elindeki gücü sonuna kadar kullanmakta ve bunu kimseyle paylaşmamaktadır.

İsmmmo seçimlerinin son üçüne baktığımızda bunu daha iyi görebilmekteyiz. Seçimlere başından beri katılmakta olan çağdaş demokrat muhasebeciler grubu, meslekte birlik grubu, demokratik platform ile yakınlarda ortaya çıkan değişim ve dönüşüm grubunun aldığı oylar yıllar itibariyle ortadadır.

2000 - 2002 - 2004 Yılları Karşılaştırmalı Seçim Sonuçları

Bu tablodan da anlaşılacağı gibi son seçimlere demokratik platform ile değişim ve dönüşüm grubu iştirak edememiştir. Odanın mevcut yönetimi grupları ya sindirmekte ya da birtakım korku vehimlerle kendinde toplanmaya yönlendirmektedir. Son seçimli genel kurul da aynı korkuların gölgesinde yapılmış ve yukarıdaki sonuç ortaya çıkmıştır.

Uygulanan Seçim Sistemi:

3568 sayılı kanunun seçimleri düzenleyen 40.maddesine göre seçimler gizli oyla yapılır ve seçim işlemleri yargı gözetimi altında gerçekleştirilir. Ve yine aynı maddeye göre; “Oy verme işlemi, gizli oy açık tasnif esaslarına göre yapılır. Listede adı yazılı bulunmayan meslek mensubu oy kullanamaz. Oylar oy verenin kimliğini oda veya resmi kuruluşça verilen belge ile ispat etmesinden ve listedeki isminin karşısındaki yerin imzalanmasından sonra kullanılır. Oylar, üzerinde ilçe seçim kurulu mühürü bulunan ve oy verme sırasında sandık kurulu başkanı tarafından her seçim için ayrı ayrı verilecek kâğıtlara yazılmak ve mühürlü zarflara konulmak suretiyle kullanılır. Bunların dışında yazılan veya mühürsüz zarflara konulan oylar geçersiz sayılır.” Yine aynı kanunun 22 ve müteakip maddelerinde seçilme yeterliğine ilişkin kriterler bulunmaktadır. “Oy pusulasına, seçilecek asıl üye tamsayısının yarısından en az bir fazla isim yazılması zorunludur. Bundan noksan isim yazılmışsa oy pusulaları geçerli değildir. Oy pusulasına seçilecek asıl üye sayısından fazla ad yazıldığı takdirde, sondan başlanarak fazla adlar hesaba katılmaz. Adaylar aldıkları oyların sayısına göre sıralanır ve en çok oy alandan başlanmak üzere önce asıl, sonra yedek üye seçilmiş olanlar bu sıraya göre tespit edilir. Adayların aldıkları oylarda eşitlik halinde aralarında kur'a çekilir. Yedek üyeler aldıkları oy sayısına göre bulundukları sıra göz önünde tutularak Kurulda göreve çağrılır.”

Üye sayısı yüzden az olan odalarda belki bu sistem idealdir. Çünkü buralarda herkes birbirini tanımakta ve iş ilişkisinde bulunmaktadır. İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Gaziantep ve Konya gibi büyük odalarda bu seçim sistemini uygulanması oldukça zordur. Bu zorluğu aşmak için bilhassa İstanbul oda seçimlerinde gündeme oy pusulası ile ilgili madde konularak bu zorluk aşılmaya çalışılmaktadır. Bunun sonucu olarak da seçimlere katılan gruplar çarşaf liste çıkarmak suretiyle kurul üyeleri ve TÜRMOB delegeleri için tek oy pusulası kullanılmaktadır. Seçim sonucunda da en fazla oyu olan grup bütün kurulları oluşturmakta ve delegelerin tümüne sahip olmaktadır.

Demokratik katılımın ve temsilin tam ve adil bir şekilde sağlanması için uygulanan bu seçim sisteminde bazı değişiklikler yapılmak zorundadır. Milletvekili seçimlerinde kullanılan nispi temsil sistemi bu seçimlerde de uygulanmalı ve kurullar ve delegelikler buna göre dağıtılmalıdır. Şayet bu sistem son üç seçimde uygulansa idi çıkacak sonuçlar çok değişik olacaktı. Bu da gösteriyor ki seçim sistemi değiştirilmek suretiyle katılımın artırılması sağlanmalı ve yeni grup ve kişilerin de yönetime getirilmesi sağlanmalıdır.