|
29
Temmuz 2004
İbrahim
Balcıoğlu
SMMM
ibrahim_balcioglu@ismmmo.org.tr
SSK
KANUNUNDA İDARİ PARA CEZALARI ÜZERİNE BİR
DENEME
GİRİŞ:
506 sayılı
SSK kanununda en çok değişin maddelerden biri de 140. maddedir. bu madde adeta
"ali kıran, baş kesen" maddesi gibi işletilmekte ve yolu SSK’ya uğrayan herkesin
korkulu rüyası olmaktadır. Bu madde çeşitli defalar değişikliğe uğramış ve
aşağıdaki son şeklini almıştır. SSK idarecileri bu maddeyi adeta mükellefleri
cezalandırmak şartmış gibi, bütün yorumları idare lehine
yorumlamışlar ve ceza kesmek için bahane aramışlardır. İşte son olarak yapılan
düzenleme de bunun bir göstergesidir. Toplu ödeme yapmak isteyen mükellefe
verilmesi öngörülen ceza bunun en açık bir
göstergesidir.
YASAL
DÜZENLEME:
Kurumca verilecek idarî para
cezaları,
Madde 140 - Kurumca dayanağı
belirtilmek suretiyle;
a) Bu Kanunun 8 inci maddesinde
belirtilen bildirgeyi Kanunda belirtilen tarihte Kuruma
vermeyenlere;
1-Bilanço esasına göre defter
tutmak zorunda olanlar için üç aylık asgari ücret
tutarında,
2-Diğer defterleri tutmak
zorunda olanlar için iki aylık asgari ücret
tutarında,
3- Defter tutmakla yükümlü
olmayanlar için bir aylık asgari ücret tutarında,
b) Bu Kanunun 9 uncu maddesinde
belirtilen bildirgeyi yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere, her bir sigortalı
için aylık asgari ücret tutarında, bildirilmeyen sigortalıların çalışma izninin
olmaması durumunda asgari ücretin iki katı
tutarında;
c) Bu Kanunun 79 uncu maddesinin birinci
fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri anılan fıkrada belirtilen süre
içinde Kuruma vermeyenlere her bir fiil için
belgenin;
1- Asıl nitelikli olması
halinde aylık asgarî ücretin üç katını geçmemek kaydıyla Kuruma verilmiş olan
belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgarî ücretin 1/5'i
tutarında,
2- Ek nitelikte olması halinde
Kuruma verilmiş olan her bir ek belge için aylık asgarî ücretin 1/8'i
tutarında,
Şu kadar ki, ek belgenin 79
uncu maddenin üçüncü fıkrasına istinaden Kurumca re'sen düzenlenmesi durumunda
aylık asgarî ücretin üç katı tutarında,
3- Mahkeme kararı ile veya
denetim elemanlarınca yapılan tespitler sonucunda ya da kamu kurum ve
kuruluşları tarafından düzenlenen belgelerden hizmetleri veya kazançları Kuruma
bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalılarla ilgili olması
halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip
düzenlenmediği üzerinde durulmaksızın aylık asgarî ücretin üç katı
tutarında,
Bu Kanunun 79 uncu maddesinin
onüçüncü fıkrası uyarınca sigorta müfettişi tarafından veya 130 uncu maddesinin
sekizinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali
müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden Kuruma bildirilmediği tespit edilen
eksik işçilik tutarının mal edildiği aylardan dolayı aylık asgarî ücretin üç
katı tutarında,
d) Defter ve belgeleri ibraz
etme yükümlülüğünü Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir
sebep olmaksızın yerine getirmeyenlere;
1) Bilanço esasına göre defter
tutmakla yükümlü iseler aylık asgari ücretin oniki katı
tutarında,
2) Diğer defterleri tutmakla
yükümlü iseler aylık asgari ücretin altı katı
tutarında,
3) Defter tutmakla yükümlü
değil iseler aylık asgari ücretin üç katı
tutarında,
Defter ve belgelerinin tümünü
bu bentte belirtilen süre içinde ibraz etmekle birlikte, yönetmelikte belirtilen
usul ve esaslara uygun olarak düzenlemeyenlere, her bir geçersizlik hali için,
ibraz edilmemesi üzerine uygulanan miktarları aşmamak kaydıyla aylık asgari
ücretin yarısı tutarında,
e) Bu Kanunun 79 uncu
maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yönetmelikle belirlenen
sürede yerine getirmeyenlere aylık asgari ücretin iki katı
tutarında,
f) Bu Kanunun 90 ıncı
maddesinde belirtilen yükümlülükleri Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen üç gün
içinde yerine getirmeyenlere aylık asgari ücret
tutarında,
İdarî para cezası
verilir.
Bu madde hükümlerinin
uygulanması, bu Kanunun 8, 9 ve 79 uncu maddelerinde belirtilen belgelerin
Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.
Bu maddenin uygulanmasında
10.6.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre sanayi
kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için fiilin oluştuğu tarihte
uygulanan asgari ücret esas alınır.
İdari para cezaları ilgiliye
tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde
Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir.
İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine
tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesine başvurabilirler.
Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden
itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80
inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte tahsil
edilir.
Fiilin işlendiği günden
itibaren beş yıl içinde tebliğ edilemeyen idarî para cezaları zamanaşımına
uğrar.”
İDARİ
DÜZENLEME:
506 sayılı Kanunun 4958 sayılı Kanun
ile değiştirilen 140 ncı maddesi gereğince 01.07.2004 tarihinden itibaren
işlenecek fiiller için uygulanacak idari para cezaları, 4857 sayılı İş Kanununa
göre Asgari Ücret Tespit Komisyonunca 16 yaşından büyük işçiler için tespit
edilen 444.150.000.-TL. asgari ücret dikkate alınarak
hesaplanacaktır.
Diğer taraftan, 5198 sayılı Kanunun
10 uncu maddesiyle 506 sayılı Kanunun değişik 79 uncu maddesinin ondördüncü
fıkrasında yer alan “140 ıncı
maddesine” ibaresi “140 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinin son fıkralarına”
olarak değiştirildiğinden, bu konuda 08.08.2003 tarihli, 16-294 Ek sayılı
Genelgenin sekizinci sayfasının üçüncü
paragrafında ve 13.05.2004 tarihli, 16-318 Ek sayılı Genelgenin 19 uncu
sayfasındaki 10 uncu maddede belirtildiği gibi işlem yapılmasına devam
edilecektir.
Ayrıca, 5198 sayılı Kanunun 18 inci
maddesiyle 506 sayılı Kanunun değişik 140 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi değiştirilmiştir.
Buna
göre;
Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin, 506
sayılı Kanunun 79 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen süre
geçirildikten sonra verilmiş olması halinde, her bir aya ait belge için ayrı
ayrı olmak üzere,
belgenin;
1-Asıl nitelikte olması halinde, aylık
asgari ücretin üç katını geçmemek kaydıyla Kuruma verilmiş olan belgede
kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/5’i
tutarında,
2-Ek nitelikte olması halinde, Kuruma verilmiş olan her bir ek belge
için aylık asgari ücretin 1/8’i tutarında,
Ek belgenin 79 uncu maddenin üçüncü
fıkrasına istinaden (16-318 Ek sayılı Genelgenin 20 inci sayfasındaki 2 nci
maddenin b şıkkında açıklandığı üzere) Kurumca yapılacak tebligata rağmen ek
aylık prim ve hizmet belgesinin tebligatta belirtilen sürede verilmemesi üzerine
söz konusu belgenin Kurumumuzca re’sen düzenlenmesi durumunda, her bir ek belge
başına (belgede kayıtlı sigortalı sayısına bakılmaksızın) aylık asgari ücretin
üç katı tutarında,
3-Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin, hizmet
tespit davaları neticesinde mahkemelerce verilen veya denetim elamanlarınca
yapılan tespitler sonucunda ya da kamu kurum ve kuruluşları tarafından
düzenlenen belgelerden hizmetleri veya
kazançları Kurumumuza bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan
sigortalılar ile ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup
olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği üzerinde durulmaksızın, yine her
bir belge başına aylık asgari ücretin üç katı
tutarında,
İdari para cezası
uygulanacaktır.
Diğer taraftan, 5198 sayılı Kanunun
18 inci maddesinin son fıkrası ile getirilen hükme göre, 506 sayılı Kanunun 79
uncu maddesinin onüçüncü fıkrası uyarınca sigorta müfettişi tarafından veya 130
uncu maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci mali müşavir
ve yeminli mali müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden Kuruma
bildirilmediği tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği aylardan
dolayı aylık asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası verilecektir.
Öte yandan, 506 sayılı Kanunun 4958
sayılı Kanunun 51
nci maddesi ile değişik 140 ıncı maddesinin son fıkrasında,
fiilin işlendiği günden itibaren beş yıl içinde tebliğ edilmeyen idari para cezalarının
zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmış olmakla birlikte, bu değişikliğin
yürürlüğe girdiği 06.08.2003 tarihinden önceki sürede idari para cezalarının
tahakkuk ve tahsilinde 10 yıllık zamanaşımı uygulandığından, 06.08.2003 tarihinden önce 10 yıllık zamanaşımı süresi
içinde tebliğ edilmiş olan idari para cezalarının (zamanaşımı
def’inde bulunularak itiraz edilse bile) tahsil edilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla 08.08.2003 tarihli, 16-294 Ek sayılı Genelgenin 9 uncu sayfasındaki
(e) şıkkının üçüncü paragrafı bu şekilde uygulanacaktır.
SONUÇ:
Yukarıda da görüldüğü gibi SSK her
türlü açık kapıyı da kapatarak bütün iş ve işlemlerin mutlaka cezalandırılması
gerektiğine inanarak bunlar için ceza öngörmeyi
başarmıştır.
|