SSK KANUNUNDA İDARİ PARA CEZALARI ÜZERİNE BİR DENEME     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

29 Temmuz 2004

İbrahim Balcıoğlu

SMMM

ibrahim_balcioglu@ismmmo.org.tr

 

SSK KANUNUNDA İDARİ PARA CEZALARI ÜZERİNE BİR DENEME

 

GİRİŞ:

 

506 sayılı SSK kanununda en çok değişin maddelerden biri de 140. maddedir. bu madde adeta "ali kıran, baş kesen" maddesi gibi işletilmekte ve yolu SSK’ya uğrayan herkesin korkulu rüyası olmaktadır. Bu madde çeşitli defalar değişikliğe uğramış ve aşağıdaki son şeklini almıştır. SSK idarecileri bu maddeyi adeta mükellefleri cezalandırmak şartmış gibi, bütün yorumları idare lehine yorumlamışlar ve ceza kesmek için bahane aramışlardır. İşte son olarak yapılan düzenleme de bunun bir göstergesidir. Toplu ödeme yapmak isteyen mükellefe verilmesi öngörülen ceza bunun en açık bir göstergesidir.

 

YASAL DÜZENLEME:

 

Kurumca verilecek idarî para cezaları,

Madde 140 - Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle;

 

a) Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen bildirgeyi Kanunda belirtilen tarihte Kuruma vermeyenlere;

     

1-Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar için üç aylık asgari ücret tutarında,

 

2-Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar için iki aylık asgari ücret tutarında,

 

3- Defter tutmakla yükümlü olmayanlar için bir aylık asgari ücret tutarında,

    

b) Bu Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen bildirgeyi yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere, her bir sigortalı için aylık asgari ücret tutarında, bildirilmeyen sigortalıların çalışma izninin olmaması durumunda asgari ücretin iki katı tutarında;

 

c) Bu Kanunun 79 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri anılan fıkrada belirtilen süre içinde Kuruma vermeyenlere her bir fiil için belgenin;

   

1- Asıl nitelikli olması halinde aylık asgarî ücretin üç katını geçmemek kaydıyla Kuruma verilmiş olan belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgarî ücretin 1/5'i tutarında,

 

2- Ek nitelikte olması halinde Kuruma verilmiş olan her bir ek belge için aylık asgarî ücretin 1/8'i tutarında,

    

Şu kadar ki, ek belgenin 79 uncu maddenin üçüncü fıkrasına istinaden Kurumca re'sen düzenlenmesi durumunda aylık asgarî ücretin üç katı tutarında,

 

3- Mahkeme kararı ile veya denetim elemanlarınca yapılan tespitler sonucunda ya da kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen belgelerden hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği üzerinde durulmaksızın aylık asgarî ücretin üç katı tutarında,

 

Bu Kanunun 79 uncu maddesinin onüçüncü fıkrası uyarınca sigorta müfettişi tarafından veya 130 uncu maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden Kuruma bildirilmediği tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği aylardan dolayı aylık asgarî ücretin üç katı tutarında,

     

d) Defter ve belgeleri ibraz etme yükümlülüğünü Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen onbeş gün içinde mücbir sebep olmaksızın yerine getirmeyenlere;

 

1) Bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü iseler aylık asgari ücretin oniki katı tutarında,

 

2) Diğer defterleri tutmakla yükümlü iseler aylık asgari ücretin altı katı tutarında,

 

3) Defter tutmakla yükümlü değil iseler aylık asgari ücretin üç katı tutarında,

 

Defter ve belgelerinin tümünü bu bentte belirtilen süre içinde ibraz etmekle birlikte, yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak düzenlemeyenlere, her bir geçersizlik hali için, ibraz edilmemesi üzerine uygulanan miktarları aşmamak kaydıyla aylık asgari ücretin yarısı tutarında,

 

e) Bu Kanunun 79 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yönetmelikle belirlenen sürede yerine getirmeyenlere aylık asgari ücretin iki katı tutarında,

 

f) Bu Kanunun 90 ıncı maddesinde belirtilen yükümlülükleri Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen üç gün içinde yerine getirmeyenlere aylık asgari ücret tutarında,

 

İdarî para cezası verilir.

 

Bu madde hükümlerinin uygulanması, bu Kanunun 8, 9 ve 79 uncu maddelerinde belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.

 

Bu maddenin uygulanmasında 10.6.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre sanayi kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için fiilin oluştuğu tarihte uygulanan asgari ücret esas alınır.

 

İdari para cezaları ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesine başvurabilirler. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ödenmeyen idarî para cezaları, bu Kanunun 80 inci maddesi hükmü gereğince hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

Fiilin işlendiği günden itibaren beş yıl içinde tebliğ edilemeyen  idarî para cezaları zamanaşımına uğrar.”

 

İDARİ DÜZENLEME:

 

506 sayılı Kanunun 4958 sayılı Kanun ile değiştirilen 140 ncı maddesi gereğince 01.07.2004 tarihinden itibaren işlenecek fiiller için uygulanacak idari para cezaları, 4857 sayılı İş Kanununa göre Asgari Ücret Tespit Komisyonunca 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilen 444.150.000.-TL. asgari ücret dikkate alınarak hesaplanacaktır.

 

Diğer taraftan, 5198 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle 506 sayılı Kanunun değişik 79 uncu maddesinin ondördüncü fıkrasında yer alan “140 ıncı maddesine” ibaresi “140 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinin son fıkralarına” olarak değiştirildiğinden, bu konuda 08.08.2003 tarihli, 16-294 Ek sayılı Genelgenin sekizinci sayfasının  üçüncü paragrafında ve 13.05.2004 tarihli, 16-318 Ek sayılı Genelgenin 19 uncu sayfasındaki 10 uncu maddede belirtildiği gibi işlem yapılmasına devam edilecektir.

 

Ayrıca, 5198 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle 506 sayılı Kanunun değişik 140 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi değiştirilmiştir.

Buna göre;

 

Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin, 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen süre geçirildikten sonra verilmiş olması halinde, her bir aya ait belge için ayrı ayrı olmak üzere, belgenin;

 

1-Asıl nitelikte olması halinde, aylık asgari ücretin üç katını geçmemek kaydıyla Kuruma verilmiş olan belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına aylık asgari ücretin 1/5’i tutarında,

 

2-Ek nitelikte olması halinde, Kuruma verilmiş olan her bir ek belge için aylık asgari ücretin 1/8’i tutarında,

 

Ek belgenin 79 uncu maddenin üçüncü fıkrasına istinaden (16-318 Ek sayılı Genelgenin 20 inci sayfasındaki 2 nci maddenin b şıkkında açıklandığı üzere) Kurumca yapılacak tebligata rağmen ek aylık prim ve hizmet belgesinin tebligatta belirtilen sürede verilmemesi üzerine söz konusu belgenin Kurumumuzca re’sen düzenlenmesi durumunda, her bir ek belge başına (belgede kayıtlı sigortalı sayısına bakılmaksızın) aylık asgari ücretin üç katı tutarında,

 

3-Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin, hizmet tespit davaları neticesinde mahkemelerce verilen veya denetim elamanlarınca yapılan tespitler sonucunda ya da kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen belgelerden hizmetleri veya kazançları Kurumumuza bildirilmediği veya eksik bildirildiği saptanan sigortalılar ile ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği üzerinde durulmaksızın, yine her bir belge başına aylık asgari ücretin üç katı tutarında,

 

İdari para cezası uygulanacaktır.

 

Diğer taraftan, 5198 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin son fıkrası ile getirilen hükme göre, 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesinin onüçüncü fıkrası uyarınca sigorta müfettişi tarafından veya 130 uncu maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerce düzenlenen raporlara istinaden Kuruma bildirilmediği tespit edilen eksik işçilik tutarının mal edildiği aylardan dolayı aylık asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası verilecektir.

 

Öte yandan, 506 sayılı Kanunun 4958 sayılı Kanunun 51 nci maddesi ile değişik 140 ıncı maddesinin son fıkrasında, fiilin işlendiği günden itibaren beş yıl içinde tebliğ edilmeyen idari para cezalarının zamanaşımına uğrayacağı hükme bağlanmış olmakla birlikte, bu değişikliğin yürürlüğe girdiği 06.08.2003 tarihinden önceki sürede idari para cezalarının tahakkuk ve tahsilinde 10 yıllık zamanaşımı uygulandığından, 06.08.2003 tarihinden önce 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde tebliğ edilmiş olan idari para cezalarının (zamanaşımı def’inde bulunularak itiraz edilse bile) tahsil edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 08.08.2003 tarihli, 16-294 Ek sayılı Genelgenin 9 uncu sayfasındaki (e) şıkkının üçüncü paragrafı bu şekilde uygulanacaktır.  

 

SONUÇ:

 

Yukarıda da görüldüğü gibi SSK her türlü açık kapıyı da kapatarak bütün iş ve işlemlerin mutlaka cezalandırılması gerektiğine inanarak bunlar için ceza öngörmeyi başarmıştır.