|
27 Aralık 1998 Tarihli Resmi
Gazete
Sayı: 23566
(Maliye Bakanlığı’nca
9/8/2000 tarihli ve 24135 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5 Seri No.lu
Tebliğ ile yapılan değişiklikler; 27/12/1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 4 Seri No.lu Tebliğ’in ilgili maddelerine
işlenmiştir. )
4
SERİ NO.LU
İHRACAT VE
YATIRIMLARDA
DAMGA VERGİSİ VE HARÇ İSTİSNASI UYGULAMASI
HAKKINDA TEBLİĞ
Bu Tebliğde, 3.12.1988 tarih ve
3505(1) sayılı Kanunun geçici 2'nci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak
ihracat, döviz kazandırıcı faaliyetler ve yatırımlarla ilgili damga vergisi ve
harç istisnası uygulamasının usul ve esasları belirtilmiştir.
1. KANUN HÜKMÜ
3505
sayılı Kanunun geçici 2'nci maddesinde aşağıdaki hüküm bulunmaktadır.
"a) İhracat,
b) İhracat teşvik belgesine
bağlanan döviz kazandırıcı faaliyetlerle, bu belge kapsamındaki ithalat,
c) İhracat veya döviz
kazandırma taahhüdünde bulunulan ve yatırım teşvik belgesine bağlanmış
yatırımlar için alınan yatırım kredileri ile bu belge kapsamındaki şirket
kuruluşu ve sermaye artırımı, gayrimenkullerin ve irtifak haklarının ayni
sermaye olarak konulması halinde bunların şirket adına tapuya tescili,
İşlemleri ve bu işlemlerle ilgili
olarak düzenlenen kağıtlar 31/12/2003(2) tarihine kadar 488 sayılı Kanuna göre
damga vergisinden ve 492 sayılı Kanuna göre harçlardan istisna edilir.
Kredilerin amaç dışı kullanılması,
taahhüt edilen ihracatın gerçekleştirilmemesi veya teşvik belgesindeki şartların
yerine getirilmemesi halinde, alınmayan damga vergileri ve harçlar, ihracatçı
veya yatırımcı kişi veya
kuruluşlardan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme
faizi ile birlikte geri alınır.
Yukarıda belirtilen hususlarda damga
vergisi ve harç istisnası uygulamak suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya
konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi ve harcın miktarını, işlemin yapıldığı
tarihi takip eden 30 gün içinde ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi
bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
İhracat taahhüdünün
gerçekleşmediğinin veya teşvik şartlarına uyulmadığının tespit edildiği tarihi
takip eden 30 gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen bankalar ile
yukarıdaki fıkra gereğince bildirimde bulunmayan kuruluşlar damga vergisi, harç,
ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte müteselsilen
sorumludurlar.
Bu maddenin uygulanması bakımından,
döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler olduğu ve bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı
bulunduğu Devlet Bakanı ile Maliye ve Gümrük Bakanı tarafından birlikte tespit
edilir."
2. TEBLİĞ HAKKINDA GENEL
AÇIKLAMA
3505 sayılı Kanunun yukarıda
belirtilen ve 01/01/1989 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 2 nci maddesi ile
ihracat, döviz kazandırıcı faaliyetler ve yatırımlarla ilgili işlem ve kağıtlar
yönünden, damga vergisi ve harç istisnası getirilmiştir. Bununla birlikte
istisna uygulamasında uyulacak esaslarla, istisna uygulamak için aranan
şartların ihlali durumunda yapılacak işlemler de madde metninde
düzenlenmiştir.
Ayrıca, maddenin son fıkrası ile
ihracat, döviz kazandırıcı faaliyetler ve yatırımlarla ilgili mevzuat
çalışmalarını yürüten Müsteşarlıkların bağlı bulunduğu Devlet Bakanı ile Maliye
Bakanı'na hangi hizmet ve faaliyetlerin "Döviz Kazandırıcı Faaliyet" olduğununun
yanısıra, bu madde hükmünün uygulamasına ilişkin usul ve esasların tespiti
yetkisi de tanınmıştır.
Yukarıda belirtilen işlemlere
ilişkin damga vergisi ve harç istisnası uygulamasının usul ve esaslarını
belirlemek üzere 04/03/1989 gün ve 20098 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1
Seri No.lu Tebliğ, 03/07/1993 gün ve 21626 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2
Seri No.lu Tebliğ ile uygulamadan kaldırılmıştır.
Ancak, gerek mevzuatta ve gerekse
uygulamada meydana gelen değişiklikler nedeniyle konunun yeni bir tebliğ
çerçevesinde düzenlenmesi zorunluluğu doğmuştur.
Bu değişiklikler kapsamında; belgeli
ihracatta düzenlenen ihracatı teşvik belgesi uygulamasına son verilerek "Dahilde
İşleme İzin Belgesi" ile "Geçici Kabul İzin Belgesi" uygulamasına geçilmiştir.
Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından döviz kazandırıcı faaliyetlerle
ilgili ihracatı teşvik belgesi uygulamasına son verilerek "Vergi Resim Harç
İstisnası Belgesi" veya bazı hallerde bu belge yerine geçmek üzere "Dahilde
İşleme İzin Belgesi" uygulamasına başlanmıştır.
Döviz
kazandırıcı faaliyetler arasında bulunan "Yap-İşlet Devret" modeline göre
yapılan yatırımlarla ilgili olarak 3996 sayılı Kanunda muafiyet hükümleri
bulunduğundan bu model çerçevesinde yapılan yatırımlara damga vergisi ve harç
istisnası uygulaması 3505 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin uygulaması ile
ilgili Tebliğ kapsamından çıkarılmıştır. Ancak, "yap-işlet" modeline göre
yapılan yatırımlarla ilgili istisnalar Tebliğ kapsamına alınmıştır.
Diğer taraftan, ihracat, döviz
kazandırıcı faaliyetler ve yatırımlarla ilgili olarak kullandırılan kredilerin
nevi ve vasıfları bu Tebliğde ayrıca tanımlanmıştır.
Buna göre; ihracat döviz kazandırıcı
faaliyetler ve yatırımlarla ilgili olarak aşağıda nevi ve vasıfları belirtilen
ve sadece yatırım kredileri için asgari
bir yıl ve daha uzun vadeli olması şartı aranan krediler (kredinin kullanımında ortalama vade de
dikkate alınmak koşuluyla) istisnadan yararlanacaktır.
1-
Orta ve uzun vadeli nakdi kredi: Bu kredi türü yurt içi ve yurt dışı kredi
kuruluşlarından sağlanan asgari bir yıl ve daha uzun vadeli kredileri
kapsar.
2- Orta ve uzun vadeli gayri nakdi
kredi: Bu kredi türü Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışındaki finans
kuruluşlarından temin ettikleri veya Türkiye'deki bankalar tarafından verilen en
az bir yıl süreli garanti, karşı garanti, teminat ve kefaletleri kapsar.
3- Ayni kredi: yatırım teşvik
belgesi eki, ithal ve yerli makine teçhizat listelerinde yer alan makine ve
teçhizatın yurt içi ve yurt dışından bir yıl ve daha uzun vadeli alımını ifade
edecektir.
4- Altın kredisi: Türk Parası Kıymetini
Koruma hakkındaki mevzuat uyarınca ihracat taahhüdüne bağlı olarak kullandırılan
kredileri kapsar.
Bu hususlar dikkate alınarak, 3505
sayılı kanunun Geçici 2 nci maddesinin son fıkrasının verdiği yetkiye
dayanılarak ihracat, döviz kazandırıcı faaliyetler ve yatırımlarla ilgili
işlemler sebebiyle doğan damga vergisi ve harç istisnasının kapsamı ile uygulama
usul ve esasları yeniden belirlenerek aşağıda açıklanmıştır.
3. İHRACATLA İLGİLİ İSTİSNANIN
KAPSAMI
3.1. FİİLİ
MAL İHRACATINDA
3.1.1. Kredi
kuruluşlarınca ihracatın finansmanı gayesiyle kullandırılacak nakdi veya gayri
nakdi krediler (Prefinansman, döviz ve gayri kabili rücu ihracat
akreditiflerinin dahili devri suretiyle imalatçılara kullandırılan ihracat
kredileri, Türk Eximbank kredileri ile T.C. Merkez Bankası tarafından Türk
Eximbank'a ihracatla ilgili açılan senet reeskont kredileri ve Türk Eximbank'ın
sadece ihracatta kullanılmak kaydıyla yaptığı fon temini işlemleri, bu
Banka tarafından aracı bankalar vasıtasıyla kullandırılan krediler ve Türk
Parası Kıymetini Koruma hakkındaki mevzuat uyarınca ihracat taahhüdüne bağlı
olarak kullandırılan altın kredilerine ilişkin sözleşmeler dahil),
firmaların sağladıkları prefinansmanlar ile bunların geri ödenmesi ve bu krediler ile ilgili olarak
verilecek teminatlar,
Söz
konusu istisna, ihracata ilişkin olarak kullandırılacak kredinin geri ödenmesine
kadar geçecek süre içerisinde baliğ olduğu miktarın tamamına uygulanacaktır.
(Kredilerle ilgili damga vergisi ve
harç istisnasının tatbik edilebilmesi için, kredi mukavelesi ve teminata ilişkin
belgelerin muhtevasından, münhasıran ihracatın finansmanı kredisi ile ilgili
olduğunun anlaşılması şarttır.)
3.1.2. İhracat
karşılığı yapılacak ödemeler (katma değer vergisi iadesi ile bu iadenin
mükellefin veya mükellefe ihraç edilen malı teslim edenlerin vergi borcuna
mahsubu dahil)
3.1.3. İhracatçı
lehine tesis olunan akreditifin, ihracatçıya mal teslim eden imalatçıya temliki
ile ihracattan doğan alacakların factoring şirketlerine ve
Türk Eximbank’a devri,
3.1.4. Yapılacak
ihracat bağlantıları için düzenlenecek anlaşmalar ve bu konuda alınacak
teminatlar,
3.1.5. Transit
ticarete konu malın ithalat ve ihracatı (açılan akreditifler dahil)
3.1.6. Tedarik
edildikleri şekliyle ihraç edilmek üzere mal alımı,
3.1.7. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 131 inci
maddesine istinaden ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat
rejimine tabi ambalaj maddeleri ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde dahilde
işleme iznine bağlanmak kaydıyla, değeri 10.000 ABD Dolarını aşmayan yardımcı
maddeler ile tamir edilmek, yenilenmek, monte edilmek ve benzeri bir işlem
görmek üzere getirilen eşyanın ithalatı
ile ilgili
işlemler ve bu işlemler sebebiyle düzenlenen kağıtlara ihracata ilişkin
olduğunun tevsik edilmesi kaydıyla, işlem yapan kuruluşlarca re'sen damga
vergisi ve harç istisnası tatbik edilecektir.
3.2. BELGELİ İHRACATTA
3.2.1. Dahilde
İşleme İzin Belgesi ile Geçici Kabul İzin Belgesi kapsamında ve bu belgelerin
geçerlilik süresi içerisinde, ihracat amaçlı olmak kaydıyla; yapılan ithalat ile
yurt içinde hammadde, yardımcı madde ve ambalaj malzemesi alımları,
3.2.2. Belge almak
maksadıyla ihracat proje formu ekinde verilecek taahhütnameler,
ve bunlarla
ilgili işlemler de yukarıda yer alan açıklamaklar doğrultusunda söz konusu
istisnadan yararlandırılacaklardır.
4. DÖVİZ KAZANDIRICI FAALİYETLERLE İLGİLİ
İSTİSNANIN KAPSAMI
4.1. DÖVİZ KAZANDIRICI
FAALİYETLER
4.1.1. Yatırım
programında yer alan Kamu yatırımlarından (Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı
veya birlikte iştirakine açık olmak üzere) uluslararası ihaleye çıkarılanların
ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen
firmaların,
4.1.1.1. Yerli firma
olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile
finanse edilenlerde ise yabancı paraya isabet eden oranda yapılacak hizmet ve
faaliyetler,
4.1.1.2. Yabancı
firma olması halinde, yabancı firmanın bu işte kulanacağı mal ve malzemeyi
üreten yerli imalatçı firmaların satış ve teslimleri,
4.1.1.3. Yerli ve
yabancı firmaların ortaklığı şeklinde olması halinde, yerli firmaya kendi
faaliyeti oranında, yabancı firmaya ise (4.1.1.2) bendi çerçevesinde yerli
imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimleri,
4.1.2. Savunma
Sanayi Müsteşarlığınca onaylanan Savunma Sanayi Projelerini üstlenmiş yerli
imalatçı firmaların satış ve teslimleri,
4.1.3. Savunma
Sanayi Müsteşarlığınca Savunma Sanayi açısından önem arzettiği belirtilen
savunma araç ve gereçlerini üreten yerli imalatçı firmaların, ülkenin savunması
ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına satış ve teslimleri,
4.1.4. İmalatçılar
tarafından Gümrük Hattı Dışı Eşya Satış Mağazalarına yapılan satış ve teslimler,
(bu mağazalarda yapılan satışlar hariç)
4.1.5. Yatırım
Teşvik Belgesi kapsamında yer alan yatırım mallarını üretecek Yatırım Teşvik
Belgesi sahibi yatırımcılara teslim eden imalatçı firmaların satış ve
teslimleri,
4.1.6. İmalatçıların,
Dış Ticaret Müsteşarlığınca yayımlanan tebliğler eki yatırım malları listesinde
yer alan malları üreterek yurt içindeki firmalara satış ve teslimleri,
4.1.7. Yatırımlarda
Devlet Yardımları Hakkındaki Karar esasları çerçevesinde CKD ithal edebilecek
firmalara ithal edebilecekleri söz konusu maddeleri yerli imalatçı firmaların
yurt içinde üreterek satış ve teslimleri,
4.1.8. Kamu kurum
ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan yatırım malı ve sınai mamul
alımları ihalesini kazanan yerli imalatçı firmaların satış ve teslimleri,
4.1.9. Ambalaj
malzemesi imalatçılarının, belge süresi içinde teslim edilmek ve ihracatçının
ihraç ürünü ile birlikte ambalaj olarak 6 ay içerisinde ihraç edilmek şartıyla
yapılan ambalaj malı ve malzeme satış ve teslimleri,
4.1.10. Uluslararası
ikili veya çok taraflı anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı
kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri
teslim eden imalatçı firmalar ile 25.1.1988 tarih, 19705 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan T.C. ile A.B.D. Hükümetleri Arasındaki İkili Anlaşmalar Kapsamına
Giren İnşaat Faaliyetlerine Ait Esas ve Usulleri Hakkındaki 2 Sayılı Tebliğ
kapsamı dışında kalan tesislerin yapımını üstlenen müteahhit firmaların faaliyet
ve teslimleri,
4.1.11. İmalatçıların
yabancı uyruklara (diplomatik temsilcilikler ve
mensupları), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına
yapacakları ve yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan, ihracatçıların ise aynı
cins malda yıllık 500.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimleri (Gümrük
Hattı Dışı Eşya Satış Mağazalarında yapılan satış ve teslimler ile gıda
maddeleri hariç)
4.1.12. Yap-İşlet
modeli çerçevesinde Müsteşarlık tarafından uygun görülecek sektörlerde yapılacak
yatırım projelerini üstlenen yerli firmaların yapacakları hizmet ve
faaliyetler,
4.1.13. Kazanılan
navlun bedellerinin yurda getirilmesi kaydıyla kara, deniz veya hava ulaştırma
hizmet ve faaliyetleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılan uluslararası
taşımalar ve bu kurum ve kuruluşlar tarafından uluslararası ihaleye çıkarılmış
yurt içi taşımaları yüklenen yerli firmaların bu faaliyetleri,
4.1.14. Turizm
müesseseleri ile seyahat acentalarının yurt içinde ve yurt dışındaki turizm
faaliyetleri sırasında yaptıkları döviz karşılığı hizmet satışları,
4.1.15. Uluslararası
ihaleye çıkartılan kamu projeleri ile yurt dışı müteahhitlik, müşavirlik ve
mühendislik hizmetleri gibi döviz kazandırıcı hizmet projeleri,
4.1.16. Bedelleri
döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına garanti
kapsamında gerçekleştirilen bakım onarım hizmetiyle yabancı bandıralı gemi, uçak
veya tırların bakım, onarım ve bunlara yapılan mal ve hizmet (yakıt ve madeni
yağlar hariç) satışları,
4.1.17. Yabancı
uyruklulara, turistlere yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına yapılan ve
yıllık 100.000 ABD Dolarını aşan satış ve teslimler (Duty-free shop
mağazalarında yapılan satışlar dahil)
4.1.18. Yalnız
petrol türevi üreticilerinin Devletlerarası ikli veya çok taraflı anlaşma
hükümleri çerçevesinde yurt içinde faaliyet gösteren yabancı veya uluslararası
kuruluşlara serbest döviz karşılığı akaryakıt satış ve teslimleri,
4.1.19. Yerli
firmalarca, ihraç ürünlerimizin pazarlanması gayesiyle yurt dışında mağaza
açılması veya işletilmesi,
4.1.20. İmalatçıların,
Dahilde İşleme İzin Belgesi sahibi firmalara yapacakları kütük, blum satış ve
teslimleri,
4.1.21. Yerli
firmalarca, yabancı ülkelerde ekonomik ve sosyal araştırmalar yapmak suretiyle
bilgi bankası oluşturulması ve bu bilgilerin yurt içinde ve dışında pazarlanması
amacıyla bilgi iletişim ağı kurulması ve işletilmesi,
4.1.22. Yabancı uyruklulara, turistlere veya yurt
dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede, bedelleri
yurt dışındaki sağlık ve sigorta kuruluşlarından tahsil edilmek kaydıyla döviz
karşılığı verilecek sağlık hizmetleri.
4.2. UYGULAMAYA İLİŞKİN ESASLAR
4.2.1. Döviz
kazandırıcı faaliyetler için uygulanacak damga vergisi ve harç istisnası, ilgili
kuruluşlarca, bu konuda düzenlenmiş bulunan "Vergi, Resim ve Harç İstisnası
Belgesi" veya özel durumlarda bu belgenin yerine geçmek üzere düzenlenen
"Dahilde İşleme İzin Belgesi"nin ibrazı üzerine, aşağıda açıklanan usul ve
esaslar çerçevesinde başka bir belge aranmaksızın re'sen uygulanacaktır.
Ancak, damga vergisi ve harç
istisnasının uygulanabilmesi için, vergi ve harca konu işlemin, sözü edilen
belgenin geçerlilik süresi içerisinde yapılması şarttır.
Belgenin alınmasından önce veya
belgenin geçerlilik süresinin dolmasından sonra, belgeye bağlanan iş ile ilgili
olarak yapılan işlemlere, damga vergisi ve harç istisnası tatbik
edilmeyecektir.
4.2.2. İstisna
uygulaması belgede yer alan değer ve esaslar dikkate alınarak
yürütülecektir.
4.2.3. Döviz
kazandırıcı faaliyetlerde, belge kapsamında üstlenilen taahhüt ile ilgili
olarak, kredi kuruluşlarınca belge kapsamındaki taahhüt tutarına kadar
kullandırılan nakdi ve gayrinakdi krediler ile münhasıran bu kredilerle ilgili
olarak verilen teminatın tamamı, damga vergisi ve harç istisnasından
faydalandırılacaktırr.
Belgede kayıtlı döviz taahhüt
tutarını aşan kredi miktarı ve buna ilişkin teminatlarla ilgili muamelelerden
gerekli damga vergisi ve harç tahsil edilecektir.
Kredilerle ilgili istisna, kredinin
alınmasından, kredinin ilk alındığı esnada tespit olunan vadede veya ihracatı
teşvik mevzuatında belirtilen sürede tasfiyesine kadar geçen süre içerisinde
yapılan işlem ve kağıtlara tatbik edilecektir.
4.2.4.
Yurtiçi
uluslararası ihale konusu işlerle, yabancı para ile finanse edilen kamu
yatırımlarında işin proje safhasından başlayarak ihale makamına teslimine kadar
geçecek süre içerisinde, ihale makamı ile müteahhit arasında yapılan işlemlerle
bu konuda düzenlenen kağıtlara, damga vergisi ve harç istisnası uygulaması, bu
işlemler ve kağıtların söz konusu işlerle ilgili olduğunun tevsiki ile
mümkündür.
4.2.5. Yurt dışı
müteahhitlik, mühendislik ve müşavirlik hizmetlerinde, işin proje safhası da
dahil olmak üzere yapılan işlemlerle bu konuda düzenlenen kağıtlar, damga
vergisi ve harç istisnasından yararlandırılacaklardır.
4.2.6. Yukarıdaki
(4.2.4) ve (4.2.5) fıkralarında yer alan hususlarda, ihalelere iştirak etmek
için düzenlenen geçici teminat mektupları, ihale kararları ve kati teminat
mektuplerı ile bunlara ilişkin işlemlere, bu işlerle ilgili olduğunun tevsiki
kaydıyla belge aranmaksızın re'sen istisna tatbik edilecektir.
İhalelerin kazanılmamış olması
halinde, münhasıran geçici teminat mektupları ve bunlara ilişkin işlemler için
sağlanan istisnalar geri alınmayacaktır.
Sözü edilen işlerle ilgili sözleşme
safhası da dahil olmak üzere, takip eden safhalarda düzenlenen diğer kağıtlar ve
yapılan işlemlere, damga vergisi ve harç istisnasının tatbiki için, bu konuda
düzenlenmiş bulunan teşvik belgelerinin ibrazı şarttır.
4.2.7. Yap-İşlet
modeli çerçevesinde yapılacak yatırım projeleri ile ilgili olarak, yatırımcı ve
bu yatırımın yapılmasını öngören idare arasında, işin proje safhası da dahil
olmak üzere yatırımın başlamasından bitimine kadar geçecek süre içerisinde
yapılacak işlemler ve bu işlemler sebebiyle düzenlenecek kağıtlara damga vergisi
ve harç istisnası tatbik edilecektir.
4.2.8. Döviz
kazandırıcı faaliyetlerde, belgeye bağlı olarak uygulanan damga vergisi ve harç
istisnasının, belge sahibi yatırımcı, ihracatçı veya üstlenicinin, belge
kapsamındaki iş nedeniyle ihale makamı dışında kalan ve belge sahibi olmayan
diğer kişi ve kuruluşlarla (taşaron, malzeme müteahhidi v.b.) yapacağı
muamelelere tatbiki mümkün değildir.
Ancak, belge kapsamındaki döviz
kazandırıcı faaliyetlerde kullanılmak şartıyla; belge sahibi kişi veya
kuruluşlardan temin edilecek mal, malzeme veya hizmet alımları damga vergisi ve
harç istisnasından faydalandırılacaktır
Bu durumda, döviz kazandırıcı
faaliyetlerde, ihale makamı dışında kalan diğer işlem tarafları arasındaki
muamelelere; her iki işlem tarafının da o işle ilgili olarak düzenlenmiş belgeye
sahip olmasına bağlı olarak damga vergisi ve harç istisnası tatbik
edilecektir.
4.2.9. Tebliğin
(4.1.) bölümünde "Döviz Kazandırıcı Faaliyet" olarak sayılan teslimlere konu
imalatta kullanılmak üzere belgede öngörülmüş olmak kaydıyla yurt dışından
getirilecek hammadde, yarımamul ve mamullerin ithalatı ile ilgili işlemler ve bu
işlemler sebebiyle düzenlenen kağıtlar istisna kapsamındadır.
4.2.10. Belge
kapsamındaki yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde kullanılmak üzere, işin
yürütüldüğü yabancı ülkeye, diğer bir yabancı ülkeden Türkiye'deki bankalar
aracılığıyla açtırılacak akreditifler üzerinden yapılacak mal, malzeme ve
teçhizat ithali ile ilgili işlem ve kağıtlara harç ve damga vergisi istisnası
tatbik edilecektir.
5.YATIRIMLARLA İLGİLİ İSTİSNANIN
KAPSAMI
Tebliğin 1
No.lu bölümünde de yer aldığı üzere, 3505 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin
(c) fıkrası, ihracat veya döviz kazandırma taahhüdünde bulunulan ve yatırım
teşvik Belgesine veya izin ve teşvik Belgesine bağlanmış bulunan yatırımların
gerçekleştirilmesi amacıyla;
- Belge kapsamındaki şirket
kuruluşu ve sermaye artırımlarını,
- Orta
veya uzun vadeli yatırım kredisi kullanımını,
- Gayrimenkullerin
ve irtifak haklarının ayni sermaye olarak konulması halinde bunların şirket
adına tapuya
tescil işlemlerini,
damga
vergisi ve harçtan istisna etmektedir.
Yukarıda
belirtilen hususlardaki istisnaların uygulanmasında, işlem anında yatırımcılar
adına düzenlenmiş bulunan ve ihracat veya döviz kazandırma taahhüdünü ihtiva
eden "Yatırım Teşvik Belgesinin" veya "İzin ve Teşvik Belgesinin" ibrazı
şarttır.
Belge ibraz edilmekle birlikte,
belgede ihracat veya döviz kazandırma taahhüdünün bulunmaması halinde, yatırımla
ilgili hiçbir işleme damga vergisi ve harç istisnası uygulanmayacaktır.
İhracata
dönük teşvik belgeli yatırım yapılması maksadıyla dahi olsa, arsa ve arazi
iktisaplarına damga vergisi ve harç istisnası uygulanmayacaktır.
İhracata dönük olmak üzere
gerçekleştirilen teşvik belgeli yatırımların inşaatının bitimini takiben, tapuda
yapılacak tescil işlemleri harca tabi tutulacaktır.
Yatırımlarla ilgili istisnalar;
yatırım teşvik belgelerinde yer alan esas ve değerler de dikkate alınarak,
şirket kuruluşu ve sermaye artırımı, orta ve uzun vadeli yatırım kredileri ve
bunlara ilişkin teminatlar ile gayrimenkullerin ve irtifak haklarının ayni
sermaye olarak, konulmasında, aşağıdaki esaslar çerçevesinde tatbik
edilecektir.
5.1. ŞİRKET KURULUŞU VE SERMAYE
ARTIRIMI
5.1.1. Yatırım
Teşvik Belgesi veya İzin ve Teşvik Belgesine bağlanan ihracata dönük yatırım
yapmak maksadıyla yine belge kapsamında yer alan şirket kuruluşu veya sermaye
artırımı işlemlerinin; yatırım teşvik belgesinde
öngörülen;
- Sermaye tutarına,
- Süre şartına,
bağlı
kalınarak gerçekleştirilmesi halinde bu işlemlere damga vergisi ve harç
istisnası tatbik edilecektir.
Sözü edilen sermaye miktarı ve süre
şartından her hangi birinin bulunmaması halinde damga vergisi ve harç istisnası
uygulaması yönünden aşağıdaki esaslar dikkate alınacaktır.
5.1.2. Yatırımlarda
Devlet Yardımları Hakkındaki Karar hükümlerinin uygulaması doğrultusunda,
yatırımcının teşvik belgesinin, yatırımın finansmanı bölümü öz kaynaklar
kısmındaki yatırım miktarı kadar yapılacak yatırımlar, yatırım süresi sonuna
kadar mevcut sermayeye ilaveten artırılması gerekli sermaye tutarını ifade
etmektedir. Bu suretle yatırımcıya, mevcut sermayesinin üzerine, belgede kayıtlı
bulunan ve öz kaynaktan karşılanacak yatırım miktarı kadar sermaye artırımı
yapma olanağı getirilmiştir.
Bu bakımdan
belgenin özel şartlar bölümünde sermaye artırımı yönünden başkaca herhangi bir
belirleme yapılıp yapılmadığına bakılmayacaktır.
Özkaynak olarak kabul edilecek
kıymetler, "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararlar ve
bu Kararların uygulanmasına ilişkin Tebliğlere göre belirlenecektir. Sermaye artırımlarında da, önceden olduğu
gibi, şirket bünyesinde oluşan fonlar (dağıtılmayan kurum kazançları hariç)
özkaynak olarak kabul edilmeyecektir.
5.1.3. Şirket
kuruluşu veya sermaye artırımının teşvik belgesinde öngörülen sürede
gerçekleştirilmesi, kuruluş veya sermaye artırımına ilişkin ticaret sicili ve
gazetesinde yapılacak tescil ve ilan işlemlerinin, her ikisinin de teşvik belgesinin ilk düzenlendiği tarihten
yatırım süresinin sona erdiği tarihe kadar tamamlanmış olmasını ifade
etmektedir.
5.1.4. Sermaye
artırımının, teşvik belgesinin geçerlilik süresi sonuna kadar ve muhtelif
zamanlarda kısım kısım yapılarak, belgede öngörülen özkaynaktan sağlanacak
yatırım tutarı kadar gerçekleştirilmesi halinde kısmi artırımlar da istisnadan
yararlanacaktır.
5.1.5. Sermaye
artırımının, teşvik belgesinde öngörülen özkaynaktan sağlanacak yatırımın
altında gerçekleştirilmesi halinde bu işlemlere hiçbir surette damga vergisi ve
harç istisnası uygulaması mümkün olmadığından, daha önceki kısmi, artırımlar da
dahil olmak üzere sermaye artırımlarına ilişkin olup tahsil olunmayan damga
vergisi ve harç tutarları Tebliğin 7.2. bölümünde yapılan açıklamalar
çerçevesinde tahsil olunacaktır.
5.1.6. Sermaye
artırımının, teşvik belgesinde öngörülen öz kaynaktan yapılacak yatırım miktarı
üzerinden gerçekleştirilmesine karşılık, tescil ve ilanın her ikisinin veya
herhangi birinin belgenin geçerlilik süresinden sonra yapılması halinde, ne
suretle olursa olsun bu işlemlere damga vergisi ve harç istisnası tatbik
edilmeyecektir.
5.1.7. Şirket
kuruluşu veya sermaye artırımına ilişkin (tescil ve ilan) işlemlerin, teşvik
belgesinin geçerlilik süresi içinde gerçekleştirilmesine karşılık öngörülen
özkaynaktan sağlanacak yatırım tutarının aşılması halinde, fazladan konulan
sermaye tutarına ilişkin işlemler, damga vergisi ve harca tabi
tutulacaktır.
5.1.8. Yatırım
teşvik belgesi sahibi KOBİ'lerin sermaye artırımı işlemlerine de aynı prensipler
çerçevesinde istisna tatbik edilecektir.
5.2. ORTA VE UZUN VADELİ YATIRIM
KREDİSİ İŞLEMLERİ VE BUNLARLA
İLGİLİ TEMİNATLAR
Yatırım
teşvik belgesinin yatırımın finansmanı tablosunda öngörülen nev'i ve miktarla
sınırlı olmak üzere kredi kuruluşlarınca kullandırılan orta ve uzun vadeli nakdi
krediler ile bir yıl ve daha uzun vadeli gayrinakdi veya ayni yatırım
kredilerine aşağıda açıklanan esaslar çerçevesinde damga vergisi ve harç
istisnası tatbik edilecektir.
5.2.1. İhracat
veya döviz kazandırma taahhüdü bulunan teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlarda
kullanılacak orta ve uzun vadeli nakdi, gayrinakdi veya ayni kredilerle ilgili
sözleşmeler, teşvik belgesinin geçerlilik süresi içerisinde düzenlenmiş olması
halinde, istisnadan yararlandırılacaktır.
5.2.2. Damga
vergisi ve harç istisnası münhasıran kredilerin alınması ve geri ödenmesine
ilişkin işlemlere tatbik edilecektir.
Bu kredilerin kullanılması suretiyle
mal ve hizmet alımı ve bunlarla ilgili işlemlerin gerektirdiği sözleşme ve
teminat ile akreditif işlemlerine istisna tatbik edilmeyecektir.
5.2.3. İstisna,
teşvik belgesinde yer alan kredi için verilecek teminat veya ipoteğin tamamına
tatbik edilecektir.
İstisna uygulamasında, kredi
mukavelenamesi ve teminata dair belgelerin muhtevasından, münhasıran belge
kapsamındaki ihracata dönük yatırım kredisi ile ilgili olduğunun anlaşılması
icabeder.
Dolayısıyla, bankalaca uygulamada
tip sözleşme olarak tanzim edilen genel kredi sözleşmeleri ve bunlarla ilgili
ipotek, rehin veya benzeri teminatlar hakkında düzenlenen kağıtlar üzerinde
ihracata dönük ve belgeye bağlı yatırımlarda kullanılmak amacıyla temin olunan
krediye ilişkin olduğunun şerh edilerek tasdik olunması kaydıyla, bu kağıt ve
işlemlere damga vergisi ve harç istisnası tatbik edilecektir.
5.2.4. Yatırım
maliyetinin çeşitli sebeplerle artması halinde revize edilen teşvik belgesinde
belirlenen kredi tutarını geçmemek üzere yurt içinden veya dışından temin edilen
krediler ve bu kredile nedeniyle verilen teminatın tamamı ile ilgili işlemler
istisna kapsamındadır.
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu
ile Yatırımları Teşvik Fonu Kaynaklı kredilerde Yatırım Teşvik Belgesinde
öngörülen miktarın üzerindeki tutarlar için istisna uygulanmayacaktır.
5.2.5. Damga
vergisi ve harç istisnası tatbiki suretiyle temin edilen dış kredilerle döviz
kredilerinde, kur değişiklikleri sebebiyle doğan miktar artışları ve bunlarla
ilgili olarak verilen ilave teminatlar da istisnadan yararlanacaktır.
5.2.6. Yatırımlarda
kullanılan iç kredilerle ilgili olarak verilen teminatlara ilaveten bilahare
verilecek ek teminatlar da istisnadan yararlanacaktır.
5.2.7. Teşvik
belgesine bağlı yatırımlarda kullanılacak işletme kredileri istisna kapsamı
dışındadır.
5.2.8. KOBİ'lere,
yatırım teşvik belgesi kapsamında kullandırılan yatırım kredileri ile ilgili
işlemler de yukarıdaki prensipler çerçevesinde istisnalardan istifade
ettirileceklerdir.
5.3. GAYRİMENKULLERİN VE İRTİFAK
HAKLARININ AYNİ
SERMAYE OLARAK
KONULMASI
İhracata
dönük teşvik belgeli yatırım yapmakta olan bir şirkete mevcut ortakların veya
yeni ortak giren üçüncü şahısların, gayrimenkullerini veya irtifak haklarını
ayni sermaye olarak koymaları durumunda, bu konudaki tapu tescil işlemi ile
konulan bu ayni sermayeden doğan sermaye artırımı işlemine damga vergisi ve harç
istisnası uygulanabilmesi için;
- İşlem
sırasında şirkete ait yatırım teşvik belgesinin veya izin ve teşvik belgesinin
ibrazı,
- Belgede
ihracat veya döviz kazandırma taahhüdünün yer alması,
- Ayni sermaye olarak konulan gayrimenkul veya irtifak
hakkının değerinin, teşvik belgesinin öz kaynaklar bölümünde
yer alan yatırım miktarını aşmaması, (aşan kısma istisna
uygulanmaz)
- Ayni sermaye konularak gerçekleştirilen kuruluş ve sermaye
artırımının, belgede öngörülen sürede gerçekleştirilmesi,
gerekir.
İşlem anında belge ibraz edilmemesi
veya belgede ihracat taahhüdünün bulunmaması ve işlemlerin belgede öngörülen
sürede yerine getirilmemesi durumunda sözü edilen işlemler damga vergisi ve harç
istisnasından yararlandırılmayacaktır.
6. SORUMLULUK
6.1. DAMGA VERGİSİ VE HARÇ İSTİSNASINA KONU
İŞLEM YAPAN KURULUŞLARIN SORUMLULUĞU
6.1.1. Yukarıdaki
bölümlerde belirtilen hususlarda damga vergisi ve harç istisnasını uygulamak
suretiyle işlem yapan (banka, noter, tapu, gümrük, ihaleyi yapan kurum veya
kuruluş vb.) kuruluşlar, evvelki bölümde beliritlen esas ve usuller çerçevesinde
herhangi bir makam veya merciden muafiyete dair yazı talep etmeksizin damga
vergisi ve harç istisnasını re’sen tatbik edeceklerdir.
Ancak, bu
Tebliğdeki açıklamalara rağmen istisna kapsamında bulunup bulunmadığı hususunda
tereddüte düşülen konularda defterdarlıklardan görüş alınması mümkün
bulunmaktadır.
6.1.2. Damga
vergisi ve harç istisnasını uygulayarak işlem yapan kuruluşlar (banka, gümrük,
noter, tapu, ihaleyi yapan kurum veya kuruluş vb.) işlemin yapıldığı tarihi
takibeden 30 gün içinde istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi ve
harcın miktarını, bu Tebliğe ekli örneğe uygun bir yazı ile adına işlem yapılan
ihracatçı, yatırımcı veya yüklenici kuruluşların gelir veya kurumlar vergisi
yönünden bağlı bulundukları vergi dairesine bildireceklerdir.
6.1.3. Her kredi
kuruluşu; belgeye bağlı döviz kazandırıcı faaliyet veya yatırım için
kullandırmış olduğu kredi tutarını belge ekindeki Döviz ve Kredi Kullanma
Formuna kaydedecektir.
Bu suretle,
kredi sağlayan kuruluşlar, belge kapsamında daha önce kredi kullanılıp
kullanılmadığını, kullanılmış ise belgede öngörülen kredi limitlerinin aşılıp
aşılmadığını, Döviz ve Kredi Kullanma Formundan kontrol ederek, varsa öngörülen
limitleri aşan kredi tutarına istisna uygulamayacaklardır. Krediye ilişkin
mukavele ve teminat işlemlerinin noter, tapu ve benzeri kurumlarda yaptırılması
sırasında da kredi sağlayan kuruluşlar, ilgili kurumları bu çerçevede ikaz
edeceklerce fazladan kullandırılan kredi ile ilgili damga vergisi ve harç
tutarlarının usulune uygun surette tahsilini temin edeceklerdir.
Ayrıca, bu bölümde belirlenen
usuller çerçevesinde damga vergisi ve harca konu işlemi istisna uygulamak
suretiyle yapan kuruluşlarca yapılacak bildirime, teşvik belgesi ile Döviz ve
Kredi Kullanma Formunun bir örneği de eklenecektir.
6.1.4. 3505 sayılı
Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında yer alan ve bu Tebliğde mahiyetleri
belirtilen konularda (döviz kazandırıcı faaliyetler gibi) iş yaptıran kamu kurum
ve kuruluşları yaptıracakları bu işlere ilişkin olarak düzenlenen kağıtlarla
(ihale kararı, sözleşme, avans ve istihkak ödemelerine ait makbuzlar vb.) ilgili
olup istisna uygulaması, sebebiyle ilgililerine ödettirilmeyen veya ödeme
sırasında tevkif edilmeyen damga vergilerini, vergiye konu kağıdın
düzenlenmesini takip eden 30 gün içinde ekli örneğe uygun bir yazı ile ilgili
vergi dairesine bildireceklerdir.
6.1.5. Banka,
gümrük, noter ve tapu idaresine gidilmeksizin ilgili kişi ve kuruluşlar arasında
düzenlenen kağıtlara ilişkin olup istisna hükmü gereğince ödenmeyen damga
vergisi tutarları, kağıdın düzenlenmesini takip eden 30 gün içinde işlem
taraflarınca aynı esaslar dahilinde ilgili vergi dairesine bildirecektir.
6.2. TEŞVİK ŞARTLARINI TAKİP VE İZLEMEKLE
GÖREVLİ BANKALARIN SORUMLULUĞU
Teşvik mevzuatı hükümlerine göre
teşvik şartlarına uyulup uyulmadığını takip ve izlemekle görevli bankalar, (T.C.
Merkez Bankası dahil) taahhüt edilen ihracatın gerçekleştirilmemesi veya teşvik
şartlarına uyulmadığının tespit edilmesi halinde, durumu, tespit tarihini takip
eden 30 gün içinde ilgili vergi dairesine bildirmek zorundadırlar.
Yapılacak bildirimde, taahhüt edilen
ihracatın hangi oranda gerçekleştirilmediğinin ayrıntılı olarak bildirilmesi
gereklidir.
6.3. HAZİNE VE DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIKLARI
TARAFINDAN YAPILACAK İŞLEMLER
| 
