Amaç ve Kapsam
Madde
1- Bu Yönetmeliğin amacı, 545 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik Ödünç
Para Verme İşleri Hakkında 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname hükümlerine göre, ikrazatçılık faaliyetine ilişkin izin belgesi
verilmesinde aranacak şartlar ile ikrazatçıların faaliyet ve çalışma esaslarını
belirlemektir.
İkrazatçılık Faaliyetinde Bulunabilmek İçin Aranacak Şartlar
Madde
2- İkrazatçılık yapmak isteyen gerçek kişilerin;
a) 35
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında
tasfiye kararı alınmamış olması,
b)
Müflis veya konkordato talep etmiş olmamaları,
c)
Vadesi dolduğu halde ödenmemiş ihtilafsız vergi borçları bulunmaması,
d)
Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas
gibi yüzkızartıcı suçlardan mahkûmiyetlerinin bulunmaması ve vergi kaçakçılığı
veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş
olmamaları,
e)
En az 1,5 trilyon lira nakdi sermaye bulundurmaları, (**)
gerekir.
Faaliyet İzni İçin İstenenen Bilgi ve Belgeler
Madde
3- İkrazatçılık yapmak isteyen gerçek kişiler, aşağıda belirtilen bilgi ve
belgelerle birlikte faaliyet izni almak üzere Hazine Müsteşarlığına
başvururlar:
a) 35
sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında
tasfiye kararı alınmamış olduklarına,
b)
Müflis veya konkordato talep etmemiş olduklarına,
c)
Vadesi dolduğu halde ödenmemiş ihtilafsız vergi borçları
bulunmadığına,
d)
Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas
gibi yüzkızartıcı suçlardan mahkumiyetlerinin bulunmaması ve vergi kaçakçılığı
veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş
olmadıklarına,
dair
ilgili mercilerden alınan belgeler,
e)
Nüfus kağıdı örneği, ikametgah ilmühaberi, ayrıntılı özgeçmişleri,
f)
Ek(1)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak beyanname,
(*)
g)
Ek(2)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak tanıtım
formu.(*)
İzin
Madde
4- Müracaatları Hazine Müsteşarlığınca uygun görülenlere “İkrazatçılık Faaliyet
İzin Belgesi” ile onaylı beyanname verilir. İzin Belgesi ve onaylı
Beyanname tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ticaret
siciline başvurularak tescil ve ilan ettirilir.
(*)
İkrazatçılar, tescil ve ilan yapılmadan ikrazatcılık faaliyetinde
bulunamayacakları gibi, ticaret unvanlarına ad ve soyadları ile ikrazatçılık,
ikrazat ve ikrazatçı kelimesi dışında ilaveler yapamazlar. (*)
Aleniyet
Madde
5- İkrazatçılar kendilerine verilen izin belgesi ile onaylı beyanname
örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak
zorundadırlar.
İkrazatçıların Yapamayacakları İşler
Madde
6- İkrazatçılar,
a)
Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,
b)
Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para
toplayamazlar, ilan ve reklamlarında mevduat topladıkları izlenimi veren bir
ifade kullanamazlar,
c)
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde sermaye piyasası faaliyetinde
bulunamazlar,
d)
Faaliyetlerini sürdürmek amacıyla bankalar dahil her türlü kaynaktan
borçlanamazlar ve bu fonları ödünç para verme işlerinde
kullanamazlar,
e)
Ödünç para vermeye yetkili olmayan kişi ve kurumların ödünç para verme
işlemlerine aracılık edemezler.
Faaliyet izninin İptali
Madde
7- Bu Yönetmeliğin, 6 ncı maddesindeki yasaklara aykırı hareket edenler ve 2
inci maddesinde belirtilen nitelikleri kaybedenler ile 4 üncü maddede belirtilen
süre içerisinde Ticaret Siciline başvurarak tescil ve
ilan yaptırmayanların faaliyet izinleri iptal edilir. (*)
Bu
Yönetmelik hükümlerine aykırı işlem yaptığı tespit edilenler ile bu yönetmelik
hükümlerine göre istenilen bilgi ve belgeleri zamanında göndermeyenlere, bu
durumlarını düzeltmeleri için üç aya kadar süre verilir; bu süre içinde
durumlarını düzeltmeyenlerin faaliyetleri bir ay süreyle geçici olarak
durdurulur. Bir yıl içinde faaliyetleri iki kez geçici olarak durdurulan
ikrazatçıların faaliyet izinleri iptal edilir.
Bu Yönetmeliğin, 6 ıncı maddesindeki yasaklara aykırı hareket
etmeleri nedeniyle faaliyet izinleri iptal edilenlere yeniden izin
verilmez. (*)
Çeşitli nedenlerle faaliyet izinleri iptal edilen ikrazatçılar, bu
işlemlerini ticaret siciline tescil ve ilan ettirmek, “Faaliyet İzin Belgesi”
ile onaylı beyannamenin asıllarını ve iptal işleminin yayınlandığı Ticaret Sicil
Gazetesinin bir örneğini Hazine Müsteşarlığına göndermek zorundadırlar.
(*)
Ödünç Sözleşmesi
Madde
8- Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet izni verilen ikrazatçıların müşterileri
ile yapacakları ödünç para verme işlemleri için sözleşme düzenlemeleri
zorunludur.
Ödünç
sözleşmelerinde asgari şu hususların yer alması gerekir:
a)
Ödünç verilen tutar, vade, faiz oranı, geri ödeme tablosu, gecikme faizi,
b)
Toplu ya da erken ödeme durumunda uygulanacak iskonto oranı,
c)
Geri ödemeye ilişkin kambiyo senetlerinin adedi, vade tarihi ve
numarası,
d)
Varsa kefil, teminat veya ipoteğe ilişkin bilgiler,
Ödünç
sözleşmesi iki nüsha olarak düzenlenir; bir nüshası ödünç alana verilir, diğer
nüsha ise ikrazatçılar tarafından saklanır.
Ödünç
sözleşmesi müteselsil sıra numarası taşır ve Maliye Bakanlığınca kabul edilen
matbaalarda bastırılır.
Aracılık Sözleşmesi
Madde
9- İkrazatçıların ödünç para verme işlerine aracılık işlemleri, ödünç vermeye
yetkili gerçek veya tüzel kişiler ile ikrazatçı ve ödünç alan ile ikrazatçı
arasında yapılacak sözleşmelere dayandırılmak zorundadır.
Sözleşmelerde ikrazatçı tarafından alınacak ücret, komisyon ya da diğer
menfaatler gösterilir.
Defter ve Kayıtlar
Madde
10- İkrazatçılar, bilanço esasına göre defter tutmak, Türk Ticaret
Kanunu ve Vergi Usul Kanunun tutulmasını zorunlu kıldığı defterlerin yanısıra,
doğrudan yaptıkları veya aracılık ettikleri her bir ödünç para verme işleminin
tutar, vade, faiz oranı ve varsa teminatlarıyla kaydedileceği ve
noterlerce tasdik edilmiş özel bir defter tutmak zorundadırlar.
(*)
İkrazatçılar, müşterileri ile yapacakları ödünç para verme işlemleri için
düzenledikleri ödünç sözleşmelerini ve aracılık sözleşmelerini usulüne uygun
olarak saklamak zorundadırlar.
Bilgi Verme
Madde
11- İkrazatçılar,
a)
Sermayesinde, bağlı olduğu vergi dairesinde, vergi numarasında, işyeri
adresinde, ruhsat numarasında, ticaret sicil numarası ve kayıt tarihindeki
değişiklikleri 1 ay içerisinde,
b)
Yıllık işlemlerine ilişkin Ek: (3)’de yeralan örneğe uygun olarak doldurulacak
tablo ile Harçlar Kanunu gereğince her yıl yatırmak zorunda oldukları
harca ilişkin makbuzun bir örneği ertesi yılın Şubat ayı sonuna kadar,
(*)
Hazine Müsteşarlığına gönderirler.
Denetim
Madde
12- İkrazatçıların faaliyetleri, Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığınca
denetlenir.
İkrazatçılar, denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek,
defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemeye hazır tutmak
zorundadırlar.
Kaldırılan Hükümler
Madde
13- Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının 6.1.1984 tarih ve 18273(Mükerrer)
sayılı Resmi Gazetede yayımlanan No.1 Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 90 Sayılı
Kanun Hükmünde Kararnameye İlişkin Tebliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş
olan ve bu Yönetmelik hükümlerine de uygun olan “İkrazatcılık Faaliyet İzin
Belgesi” ile onaylı beyannameler, verildikleri tarihten itibaren geçerli
sayılır. (*)
Geçici Madde 2- Faaliyet izin belgesi alan ikrazatçılar, ticaret
unvanlarını 3 ay içerisinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirip, unvan
değişikliğinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesi ile birlikte Hazine
Müsteşarlığına bilgi vermek zorundadırlar. (*)
Geçici Madde 3- Bu Yönetmeliğin yayımından önce Müsteşarlıktan faaliyet
izin belgesi almış olan ve faaliyette bulunan ikrazatçılar, bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden itibaren 1 inci yılın sonuna kadar sermayelerini 500 milyar
Liraya, bu ikrazatçılar ile bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde sermayeleri 1.5
trilyon Liradan az olan ikrazatçılar ikinci yılın sonuna kadar, o tarihte
ikrazatçıların faaliyet izni için aranan sermaye miktarına çıkartırlar ve
Müsteşarlığa bilgi verirler. (**)
Yürürlük
Madde
14- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde
15- Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan
yürütür.
---------------------------------------------------
(*)19.08.2000 tarih ve 24145 sayılı R.G.’de
(**)09.11.2001 tarih ve 24578 sayılı R.G.’de
yayımlanan
Yönetmelik değişiklikleri işlenmiştir.
İKRAZATÇILIK
FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK