|
14.10.2004
İKTİSADİ
YÖNELİM ANKETİ,
2004
YILI EYLÜL AYI GENEL DEĞERLENDİRMESİ
Eylül
ayında sanayi sektöründe faaliyet gösteren
420 özel firma yöneticisinin anketimizde yer
alan sorulara verdikleri cevaplar incelendiğinde:
-
İç talebe ilişkin sorulara mevsimsel etkiler
arındırıldıktan sonra bakıldığında, iç piyasadan
alınan yeni sipariş miktarı son üç ay eğilimi
gerilerken iç pazara satılmış olan mal hacmi
son üç ay eğiliminin geçen aya kıyasla
bir miktar yükseldiği, son üç aydır
yatay bir seyir izleyen iç piyasadan alınan yeni
sipariş miktarı gelecek üç ay artış beklentilerinin
ise Eylül ayında güçlenerek geçen
yılın aynı dönemindeki seviyesinin üstünde
bulunmaya devam ettiği; dış talebe ilişkin olarak ihracat
piyasasından alınan yeni sipariş miktarına mevsimsel
etkiler gözönüne alınarak bakıldığında
hem son üç ay eğiliminin hem de gelecek
üç ay beklentilerinin geçen aya kıyasla
bir miktar yükseldiği, diğer taraftan gelecek on
iki aydaki yatırım harcaması beklentilerinin dört
aydan sonra yeniden "daha fazla" diyenlerin
lehine döndüğü,
-
Mamul mal stoklarına mevsimsel etkilerden arındırılarak
bakıldığında, geçen aydan sonra Eyül ayında
da "normal üstü" diyenlerin lehine
olan eğilimin güçlendiği, gelecek üç
aylık dönemde ise mamul mal stoklarında düşüş
bekleyenlerin lehine olan seyrin güçlenerek
devam ettiği; hammadde stok hacmine ilişkin son üç
ay değerlendirmelerinin "aşağı" yönünde
görüş belirtenlerin lehine döndüğü,
gelecek üç ay beklentilerinde ise geçen
ay "aşağı" diyenler yönünde olan
eğilimin güçlenerek devam ettiği,
-
Kapasite kullanım eğiliminde önceki aya kıyasla
kapasite kullanımının arttığını belirtenlerin lehine
olan geçen ayki dengenin Eylül ayında belirgin
şekilde güçlenerek devam ettiği,
-
Üretim hacminde son üç aya ilişkin
artış yönündeki olumlu değerlendirmelerin
mevsimsellikten arındırıldıktan sonra geçen aya
kıyasla bir miktar gerileyerek geçen yılın aynı
döneminde aldığı değerlere yaklaştığı, benzer şekilde
gelecek üç aylık dönemde üretime
ilişkin olumlu beklentilerin geçen aydan sonra
bu ay da zayıflamaya devam ettiği;
mevsimsel
etkilerden arındırıldıktan sonra toplam istihdam miktarına
ilişkin son üç ay değerlendirmelerinde üretime
ilişkin değerlendirmelere paralel olarak bir miktar
gerileme olduğu, gelecek üç aydaki istihdam
beklentilerinin ise geçen aya kıyasla bir miktar
artışa işaret ettiği,
-
Ortalama birim maliyete ilişkin son üç değerlendirmeleriyle
gelecek üç ay beklentilerinin ve buna paralel
olarak yeni alınan iç pazar siparişleri için
ortalama fiyat artışı beklentilerinin geçen aya
kıyasla bir miktar yükseldiği,
-
Gelecek üç aylık dönemdeki TEFE enflasyonu
azalış beklentilerinin mevsimsellikten arındırıldığında
azalış yönündeki seyrini güçlenerek
sürdürdüğü; geçen aya kıyasla
yıl sonu TEFE enflasyonu beklentilerinin 0.7 puan gerileyerek
yüzde 11.9, gelecek on iki aylık dönemdeki
TEFE enflasyonu beklentilerinin ise 1.0 puan gerileyerek
yüzde 11.0 olarak belirtildiği görülmektedir.
Katılımcıların,
genel gidişat konusundaki olumlu görüşlerinin
geçen aya kıyasla belirgin olarak yükseldiği
gözlenmektedir. Bu yükselişte "daha kötümser"
olanların oranındaki düşüşten ziyade geçen
ay "aynı" cevabını veren katılımcıların Eylül
ayında görüşlerini "daha iyimser"
yönünde değiştirmelerinden kaynaklanmıştır.
Buna göre, içinde bulunduğu sanayi dalı
hakkında bir ay öncesine kıyasla "daha iyimser"
olanların oranının yüzde 25.7'den yüzde 31.2'ye
yükseldiği, "daha kötümser"
olanların oranında ise belirgin bir değişim olmadığı
görülmektedir.
REEL
KESİM GÜVEN ENDEKSİ (MBRKGE)
Son
bir kaç aydır aynı seviyelerde değerler alan
MBRKGE, Eylül ayında bir önceki aya göre
yüzde 1.2 oranında artarak 108.2 seviyesine ulaşmıştır.
Bir yıl öncesine göre karşılaştırma yapıldığında
ise, endeksin yüzde 2 oranında arttığı görülmektedir.
MBRKGE'ni
oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri Ağustos
ayına kıyasla incelendiğinde, iç pazara satılan
mal hacmi ile toplam sipariş eğilimleri sırasıyla yüzde
7.4 ve yüzde 6.4 oranlarındaki artışlarla en fazla
yükselen kalemler olurken, bu artışlarda mevsimsel
faktörler etkili olmuştur. Bu kalemleri, genel
gidişat kaleminde yüzde 4.6 ve ihracat imkanlarında
yüzde 1.2 oranındaki artışlar takip etmektedir.
Diğer alt kalemlerden yatırım harcaması beklentisi yüzde
2 oranında artarken, toplam istihdam beklentisinde görülen
düşüşün mevsimsel etkilerden arındırıldığında
bir miktar artışa işaret ettiği söylenebilir. Öte
yandan, yüzde 4.5 ve yüzde 4.1 oranlarında
düşüş gösteren üretim hacmi beklentisi
ile hammadde stok eğilimi endeksi azaltıcı yönde
etkileyen kalemler olmuştur. Geçen aya kıyasla
önemli bir değişiklik olmayan mamul mal stok eğilimi
mevsimsellikten arındırıldığında bir miktar artışa işaret
etmektedir.
Bir
önceki yılın Eylül ayına göre karşılaştırma
yapıldığında ise, genel gidişat eğilimi ile üretim
hacmi beklentisi haricindeki tüm kalemlerin geçen
seneki seviyelerinin üstünde değerler aldığı
görülmektedir.
| 
