|
TÜRKİYE
CUMHURİYETİ
BAŞBAKANLIK
Ref:
B.02.1.HM.0.DEİ.02.00/500/
Ankara,
2 Nisan 2004
Sn.
Anne Krueger
Başkan
Vekili
Uluslararası
Para Fonu
Washington,
D.C., 20431
A.B.D.
Sayın
Bayan Krueger:
1.
Ekonomimiz, IMF destekli programımız kapsamında başarılı
makroekonomik yönetimin sergilendiği bir yılın
ardından son neslin gördüğü en güçlü
konuma gelmiştir. Yıllık enflasyon iki yıl üst
üste hedefin altında kalmak suretiyle geçtiğimiz
sene yüzde 18,5’e geriledikten sonra, bu yılın
ilk aylarında daha da düşmüştür. 2003
yılında, ekonomi yüzde 5’lik büyüme projeksiyonunun
üzerinde performans göstererek yaklaşık yüzde
6 seviyesinde büyüme kaydetmiştir. Güçlü
toparlanmanın üçüncü yılında da
mevcut temel göstergeler süregiden kuvvetli
bir performansa işaret etmektedir. Gösterge niteliğindeki
tahvil faizi geçen yılki seviyesinin yarısı olan
yaklaşık yüzde 20’ye gerilemiş olup mali piyasalar
olumlu seyrini sürdürmektedir.
2.
2003 yılındaki kazanımların daha da ileriye götürülmesi
amacıyla ekonomik reform gündemi derinleştirilmekte
ve geliştirilmektedir. Bu çerçevede, etkileyici
sonuçlar veren makroekonomik politikaların sürdürülmesinin
yanı sıra, 2004 yılına ilişkin olarak kapsamlı bir yapısal
reform takvimi oluşturulmuştur (Ek A). Bu reformlar
Avrupa Birliği standartlarına yaklaşmaya ilişkin güçlü
taahhüdümüz doğrultusunda şekillenmektedir.
Bu mektupta ayrıntıları yer alan reformlarla kamu hesaplarının
daha sürdürülebilir orta-vadeli bir temele
oturtulması, bankacılık sektörünün uluslararası
en iyi uygulamalarla daha uyumlu hale getirilmesi ve
özel sektörün gelişimi ile özel
sektör yatırımlarının önünün açılması
amaçlanmaktadır.
3.
Son politika uygulamalarına ilişkin olarak, birtakım
gecikmeler olmasına rağmen program kapsamında olumlu
ilerlemeler kaydedilmeye devam edilmiştir.
•
Program kapsamındaki kamu maliyesi ve para politikasına
ilişkin hedefler büyük ölçüde
tutturulmuştur. 2003 yılında toplam kamu sektörü
faiz-dışı fazlası GSMH’nin yüzde 6’sının üzerinde
bir seviyede gerçekleştirilmiştir. Bu oran, Türkiye’de
bugüne kadar gerçekleştirilmiş en yüksek
oran olup 2002 yılındaki gerçekleşmenin GSMH’nin
yüzde 2’si kadar üzerindedir. Aralık sonuna
ilişkin tüm parasal performans kriterleri ve gösterge
niteliğindeki hedefler tutturulmuştur.
•
Yapısal alanda sosyal güvenlik reformuna ilişkin
olarak planlanan reformların mali etkilerini konu alan
bir değerlendirme yapılmıştır (böylece Aralık sonuna
ilişkin bir yapısal kriter yerine getirilmiştir). KİT’lerdeki
atıl istihdamın ortadan kaldırılmasına ilişkin 2003
sonu performans kriteri yerine getirilememiş olmakla
birlikte - performans kriteri tanımı dışındaki kadrolar
da dahil- kadro sayısındaki toplam azalma ile hedef
oldukça aşılmıştır.
•
Yasal düzenlemelere ilişkin gündemin oldukça
yoğun olması sebebiyle memurlar ve kamu yöneticileri
için ahlaki görev ve uygulama esaslarının
oluşturulması, KİT yönetişimi ve mahkeme öncesi
uzlaşma yöntemiyle iflasa gidilmesi sürecine
ilişkin hükümleri de kapsayan yasa ve ilgili
düzenlemelerde gecikilmiştir (tümü Aralık
ayına ilişkin yapısal kriterler). Memurlar ve kamu yöneticileri
için ahlaki görev ve uygulama esaslarının
oluşturulmasına ilişkin yasal düzenleme TBMM’ye
sunulmuş olup, söz konusu düzenlemenin kısa
bir süre içerisinde yasalaşması beklenmektedir.
İcra ve İflas Kanunu’nda değişiklik yapan yasal düzenleme
Şubat ayı içerisinde
TBMM
tarafından kabul edilmiş olup, ilgili yönetmeliklerin
kısa süre içerisinde uygulamaya konması
beklenmektedir. Ayrıca, kamu alacakları için
yeni bir af yapılmasından kaçınılmış, böylece
sürekli bir performans kriteri yerine getirilmiştir.
4.
Ayrıca bu gözden geçirme için bir
çok önkoşul yerine getirilerek programın
kazandığı ivmeyi korumak üzere kararlı adımların
atılacağına ilişkin taahhüdümüz ortaya
konmuştur. Bu yıla ilişkin olarak GSMH’nin yüzde
6,5’i düzeyindeki faiz dışı fazla hedefine ulaşmayı
teminen telafi edici tedbirler alınmıştır. En iyi uluslararası
uygulamalar ile uyumlu olarak serbest bölgeleri
aşamalı bir şekilde ihracat işleme merkezlerine dönüştüren
ve düşük gelirli bölgelerde istihdam
yaratılmasına yönelik bölgesel teşvikler sağlanmasını
hedefleyen Doğrudan Vergi Reformu ikinci paketine ilişkin
yasal düzenleme de TBMM’den geçmiştir. Bankacılık
alanında Pamukbank’ın Halk Bankası ile entegre edilmesi
suretiyle çözüme kavuşturulması kararlaştırılmıştır.
Ayrıca, İmar Bankası olayına ilişkin inceleme ve değerlendirme
çalışmaları çok yakın bir zamanda başlatılacaktır.
5.
Bu olumlu gelişmeler ışığında, Stand-By Düzenlemesi
kapsamındaki Yedinci Gözden Geçirme’nin
tamamlanması talep olunmaktadır. Geçtiğimiz yıl
program kapsamında takip edilen KİT’lere ilişkin faiz
dışı fazla hedefinin biraz altında kalınmış olmakla
birlikte, konsolide bütçe faiz dışı fazlası
GSMH’nin yüzde 5’inin üzerinde gerçekleşerek
hedefi aşmıştır. Toplam kamu sektörü dengesi
ise gösterge niteliğindeki hedeften daha iyi bir
düzeyde gerçekleşmiştir. 2004 yılı kamu
maliyesi hedeflerine ulaşılmasını güvence altına
alacak telafi edici mali tedbirler göz önünde
bulundurularak, toplam kamu sektörü faiz dışı
fazlasına ilişkin 2004 yılı Mart ayı sonu performans
kriteri gerçekleşmeleri belli olmadığından, söz
konusu performans kriterinin bu gözden geçirme
için uygulanmaması talep edilmektedir. Enflasyonun
düşürülmesinde gösterilen güçlü
performans ile buna bağlı olarak artan para talebi doğrultusunda,
para tabanına ilişkin Mart ayı sonu performans kriteri
yerine getirilememiş olduğundan bu performans kriterinin
uygulanmaması talep edilmektedir. Yılın geri kalan bölümüne
ilişkin para tabanı hedefleri para talebinde bugüne
kadar yaşanan gelişmeleri yansıtacak şekilde yukarı
doğru revize edilmektedir. KİT’lerdeki toplam atıl kadroların
azaltılmasına ilişkin güçlü uygulama
dikkate alınarak, KİT’lerdeki atıl istihdamın giderilmesine
ilişkin 2003 yılı Aralık ayı sonu performans kriteri
yerine getirilemediğinden anılan kriterin uygulanmaması
talep edilmektedir.
6.
Ayrıca kalan kaynak kullanımlarının yeni bir takvime
bağlanması talep edilmektedir. Stand-By düzenlemesinin
sona ermesine kadarki zaman dilimi dikkate alınarak
kalan gözden geçirme sayısının dörtten
üçe indirilmesi talep edilmektedir. Kalan
kredi tutarı eşit bir şekilde dağıtılarak son test tarihinin
2004 yılı Aralık ayı sonu olarak belirlenmesi öngörülmektedir
(Ek C). Bu durumda Stand-By düzenlemesi 3 Şubat
2005 tarihinde sona erecektir. Bu kapsamda oluşturulan
kamu maliyesi ve para politikası programı Ek B’de yer
almaktadır. Yeni takvim çerçevesinde zamanında
izlemeye imkan vermek üzere faiz dışı fazlaya ilişkin
olarak KİT’lerin hariç tutulduğu ilave bir performans
kriteri oluşturulmuştur. Fon’la Stand-By Düzenlemesi
kapsamında desteklenen politikaların uygulanmasında
sağlanan gelişmelere ilişkin olarak ve bu politikalarda
yapılabilecek herhangi bir değişiklikten önce,
istişarelerde bulunulmaya devam edilecektir.
Makroekonomik
Çerçeve
7.
2004 yılı için belirlenen makro ekonomik hedeflere
ulaşılacağına dair güvenimiz tamdır. Daha düşük
reel faiz oranları ve artan güvene bağlı olarak,
büyümenin ana kaynaklarının özel tüketim
ve yatırım harcamaları olacağı beklenmektedir. Etkileyici
enflasyon performansından hareketle; sürdürülmekte
olan ihtiyatlı makroekonomik politikaların, yıl sonunda
yüzde 12’lik program hedeflerine ulaşarak, Türkiye’yi
tek haneli enflasyona yaklaştıracağına inanılmaktadır.
Ödemeler dengesinde ise, kuvvetli iç talep
destekli ithalatın, ihracat ve turizm gelirlerindeki
güçlü artışla dengelenmesi yoluyla
cari işlemler açığının GSMH’ye oranının genel
hatlarıyla değişmemesi ve piyasa güveni devam ettikçe
net sermaye girişlerinin artması beklenmektedir. Net
uluslararası rezerv pozisyonumuz korunacaktır.
Kamu
Maliyesi
8.
GSMH’nın yüzde 6,5’i tutarındaki kamu sektörü
faiz dışı fazla hedefi programın temel taşı olmaya devam
etmektedir. Toplumun düşük gelirli kesimi
için duyulan kaygılar sebebiyle yapılmış olan
asgari ücret ve emekli maaşlarındaki son artışlar
ile 2003 yılı gelirlerinin beklenenin altında gerçekleşmesi,
bu seneye ilişkin hedefe ulaşılması konusunda daha fazla
gayret gösterilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.
Bu nedenle, 2004 yılının kalan kısmında kamu maliyesine
7 katrilyon TL tutarında (GSMH’nın yüzde 1,7’si)
katkıda bulunması beklenen mali tedbir paketi uygulamaya
konmuştur. (Yedinci Gözden Geçirme için
ön koşul). Söz konusu tedbirlerin bir çoğu
sadece bu senenin hedefinin gerçekleştirilmesini
sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda orta vadede kamu maliyesi
dengelerini güvence altına alacak daimi nitelikte
tedbirlerdir.
•
Temel sosyal harcama programları korunurken, geçtiğimiz
günlerde kabul edilen kanuni düzenleme ile
ihtiyari harcamalarda yüzde 13 kesinti yapılmış,
yatırım teşvikleri azaltılmış ve böylece, 3,9 katrilyon
TL (GSMH’nın yüzde 1’i) civarında tasarruf sağlanmıştır.
Ayrıca, 2004 yılı içerisinde özel gelirlerden
0,5 katrilyon TL daha (GSMH’nın yüzde 0,2’si) ilgili
özel harcamalara tahsis edilmeyerek bütçeye
gelir olarak kaydedilecektir. Harcama kesintilerini
desteklemek amacıyla kamu kuruluşlarının birikmiş borçları
yıl içerisinde dikkatle izlenecek ve artış tespit
edilmesi halinde gecikmeden önlem alınacaktır.
Temmuz ayında yapılacağı ilan edilmiş olan yüzde
10 oranındaki artış haricinde emekli maaşlarında bu
yıl başka bir artış yapılması planlanmamaktadır.
•
Petrol, tütün, alkol ve gazdan (LPG) alınan
maktu vergiler 2,4 katrilyon TL (GSMH’nın yüzde
0,5’i) gelir yaratacak şekilde artırılmıştır. İleriye
dönük olarak, KİT fiyatları ve maktu vergilerin
yıl içerisinde bütçe tahminleri ile
uyumlu olacak şekilde zamanında ayarlanması da sağlanacaktır
(bkz. Ek A).
9.
Ülkemizin kamu maliyesindeki iyileşen performansının
sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla
kapsamlı yapısal reform programına bağlı kalınacaktır.
Söz konusu reformlar ağırlıklı olarak orta vadede
harcamaları kontrol altına almak, vergi tabanını genişletmek
ve kayıtdışı ekonomiyi küçültmek için
tasarlanmıştır.
•
Vergi tahsilatının vergi idaresi reformu vasıtasıyla
iyileştirilmesi planlanmaktadır. Planlanan düzenleme,
vergi idaresini Maliye Bakanlığı bünyesinde ve
Başkanı’nın doğrudan Maliye Bakanına bağlı olduğu yarı
özerk bir yapı haline getirecektir. En önemlisi,
yeni birim fonksiyonel olarak yeniden örgütlenecek
ve vergi politikası ise Maliye Bakanlığına devredilecektir.
Ayrıca, bütün vergi daireleri yeni birime
devredilecektir.
Vergi
idaresine ilişkin kanun taslağı Mayıs sonuna kadar TBMM’ye
sunulacak olup, söz konusu kanunun Temmuz ayı sonuna
kadar TBMM’den geçmesi beklenmektedir (iki yeni
yapısal kriter). Söz konusu reformların uygulanmasını
takip edecek bir yönlendirme komitesi oluşturulmuştur.
Bu komite, Nisan ayı sonuna kadar sorumluluk ve hedeflerin
açık bir şekilde ayrılmasına imkan veren bir
eylem planı hazırlayacaktır. Söz konusu komite,
yeni yapı 2005 yılı Ocak ayında faaliyetine başlayana
kadar, planın uygulanmasını koordine edecektir.
•
Sosyal güvenlik açıkları, sistemin sürdürülebilirliğini
sağlayacak şekilde ele alınacaktır. Öngörülen
sosyal güvenlik reformlarının mali etkilerine ilişkin
değerlendirmenin yanı sıra ilave tasarruf sağlayacak
tedbirlerin belirlenmesine yönelik çalışma
da güncellenmektedir. Emeklilik sistemine ilişkin
olarak yapılan çalışmalar sistemin uzun vadede
sürdürülebilir hale getirilmesini teminen,
halen faaliyet gösteren üç emeklilik
sisteminin kurumsal olarak reforme edilmesi ve sisteme
ilişkin parametrelerin yeniden düzenlenmesini kapsayacaktır.
2004 yılı Haziran ayı sonuna kadar bir dizi kapsamlı
reform alternatifleri geliştirilecek, ilgili simulasyonlar
yapılarak sonuçları Bakanlar Kurulu’na sunulacaktır.
Buradan hareketle önümüzdeki dönemde,
emekli maaş artışlarında yeni sosyal güvenlik çerçevesi
baz alınarak, kurallara dayalı bir yaklaşım izlenecektir.
•
Genel sağlık sigortasının planlanan uygulamasına ilişkin
olarak, sigortanın kapsamının genişlemesinden kaynaklanacak
maliyetlerin telafi edilmesini öngören kendi
içinde tutarlı ve uygulanabilir bir reform paketi
2004 yılı Temmuz ayı sonuna kadar hazırlanacaktır. Ayrıca,
2004 yılı Haziran ayı sonuna kadar prime esas ücret
tabanı kaldırılacaktır. Sürdürülebilirlik
hedefleri ile tutarlı sosyal güvenlik reformuna
ilişkin kanun taslağının, reformun getireceği maliyetleri
telafi edici önlemlere ilişkin ayrı bir yasal düzenleme
ile beraber TBMM’ye sunulması 8. Gözden Geçirme
sırasında yeni bir performans kriteri olarak belirlenecektir.
•
Orta vadeli kamu maliyesi hedeflerinin daha güçlü
bir temele dayandırılmasını teminen mali uyum çabalarımızın
kalitesinin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu amaçla, Dünya Bankası ve Uluslararası
Para Fonu’ndan Kamu Harcama Gözden Geçirmesine
ilişkin bir teknik yardım talep edilmiştir. Harcamaların
kısa vadede rasyonelleştirilmesine ilişkin bir ön
çalışmanın 8. Gözden Geçirme’ye kadar
tamamlanması sonrasında yılın ikinci yarısında daha
kapsamlı bir değerlendirme yapılması beklenmektedir.
Özellikle kısa dönemde tamamlanacak çalışmanın
sonucunda ortaya çıkacak ilk öneriler, 2005
yılı bütçesinden başlamak üzere bütçe
hazırlama sürecinde yol gösterici olacaktır.
Aynı zamanda, harcama kontrolünü iyileştirmek
amacıyla, yedek ödenek kullanımını düzenleyen
mevcut düzenlemeler sıkılaştırılmıştır.
10.
Kamu maliyesi alanında devam eden bazı yapısal reformlar
da gündemimizde yer almaktadır.
•
KİT’lerdeki istihdamı sınırlamaya yönelik taahhüde
bağlı kalınmaktadır. Geçtiğimiz yıl, atıl istihdamın
azaltılmasından sonra, KİT’lerde işe alımların kesin
bir şekilde sınırlı tutulması politikasına uyulacaktır.
Her bir KİT’te, uzman kadrolara ilişkin sınırlı istisnalar
haricinde, işten ayrılanların en fazla yüzde 10’u
kadar işe alım yapılacaktır (yeni bir gösterge
niteliğindeki hedef). Her bir KİT bazında işgücü
izleme sistemi 2002 yılında yürürlüğe
konulmuştur. Söz konusu sistem, işe alım politikasına
kesin bir şekilde uyulmasının sağlanmasına yardım etmek
amacıyla kullanılacaktır.
•
Kamu sektörü hesaplarının şeffaflığının daha
da artırılması taahhüdüne bağlı kalınmaktadır.
Bu amaçla, 1 Ocak 2005 tarihi itibariyle geçerli
olacak ve bütçe dışındaki özel hesapların
ve ödeneklerin kaldırılmasını sağlayacak yasal
düzenleme 2004 yılı Nisan ayı sonuna kadar TBMM’ye
sunulacak olup, sözkonusu düzenlemenin 2004
yılı Mayıs ayı sonuna kadar TBMM’den geçmesi
beklenmektedir. Ayrıca, 2004 yılı Nisan ayından başlayarak,
aylık bazda faiz dışı fazla gerçekleşmelerine
ilişkin ayrıntılar, bütçe dışı fonların
toplulaştırılmış hesapları ile sosyal güvenlik
kuruluşlarının hesaplarını aylık bazda ve KİT’lerin
hesaplarını da üçer aylık bazda içerecek
şekilde Hazine Müsteşarlığı’nın internet sayfasında
yer alacaktır.
•
Kamu sektörü yönetişiminin daha da iyileştirilmesi
programın önemli bir amacıdır. Memurlar ve kamu
yöneticileri için ahlaki görev ve uygulama
esaslarının oluşturulmasına ilişkin yasal düzenleme
TBMM’ye gönderilmiş olup, Haziran ayı sonuna kadar
TBMM’den geçmesi beklenmektedir (bir yapısal
kriter). Kamu kuruluşları arasındaki kapsamlı görüşmelerden
sonra KİT’lerin denetim, kontrol ve hesap verebilirliğini
içerecek şekilde yönetişim stratejisinin
temel öğelerine ilişkin raporu 2004 yılı Mayıs
ayı sonuna kadar hazırlayacak bir komite kurulmuştur
(yeni bir yapısal kriter). Komitenin bulguları, KİT
yönetişiminin güçlendirilmesini teminen
uygulamaya konulacak yasal düzenleme gündeminin
oluşturulmasında kullanılacaktır.
•
Kamu yönetiminde merkezi idarenin yetkilerinin
bir kısmının yerel yönetimlere devredilmesi dahil
kamu yönetimi kurallarını belirleyen, merkezi idare
ile yerel yönetimlerin sorumluluklarını açıkça
belirten ve Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu
ile uyumlu, Kamu Yönetimi Temel Kanunu’nun (KYTK)
kısa süre içinde TBMM’den geçmesi
beklenmektedir. Merkezi idarenin yetkilerinin bir kısmının
yerel yönetimlere devredilmesi sürecini kolaylaştırmak
amacıyla, yerel yönetimlerle merkezi idare arasındaki
mali ilişkileri inceleyecek bir çalışma grubu
kurulmuştur. Ayrıca, Kamu Mali Yönetim ve Kontrol
Kanunu ve Kamu Yönetimi Temel Kanunu ile tutarlı
düzenleyici kurumlara ilişkin bir çerçeve
kanun da hazırlanmaktadır.
Para
Politikası
11.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) para
politikası, yıllık yüzde 12’lik enflasyon hedefine
odaklanmaya devam edecektir. Geçtiğimiz sene,
tüm parasal hedefler tutturulmuş ve enflasyonu
yüzde 20’lik hedefin çok altına, yüzde
18,5’e indirme başarısı gösterilmiştir. Enflasyondaki
düşüşe ve bankaların zorunlu karşılıklarındaki
artışa bağlı olarak artan reel para talebi doğrultusunda;
yılın kalan dönemindeki para tabanı hedeflerinin
yükseltilmesi teklif edilmektedir (Ek B). Hedefler
yakından takip edilmeye devam edilecek ve para tabanına
ilişkin talepte bir değişiklik olduğuna dair güçlü
kanıtlar bulunduğu takdirde, ilave ayarlamalar önerilecektir.
Türk Lirası’nın değer kazanması, enflasyon beklentilerindeki
düşüş ve son aylarda hız kesen enflasyon;
bu senenin yüzde 12 oranındaki hedefinin gerçekleştirilmesine
ilişkin görünümün çok olumlu
olduğuna işaret etmektedir. Enflasyonla mücadelede
elde edilen başarının ve Türk Lirası’na artan güvenin
göstergesi olarak; TBMM, Ocak ayı içerisinde,
gelecek yıl tedavüle girecek yeni para birimine
(TL’den altı sıfır atılmasına) ilişkin yasayı onaylamıştır.
12.
Dalgalı döviz kuru rejimine bağlılığımız devam
etmektedir. Ödemeler dengesindeki güçlü
pozisyon ışığında, Ocak ayında günlük döviz
alım ihalelerine yeniden başlanmış ve Mart ve Nisan
aylarında alım miktarları yükseltilmiştir. Bu durum,
uluslararası rezervlerimizin daha da artmasını sağlayacaktır.
Döviz kurundaki aşırı oynaklığın giderilmesi amacıyla
bir kaç durumda müdahale edilmiş olmasına
rağmen, benzer ihtiyari müdahalelerin kesin bir
şekilde sınırlı tutulmasına devam edilecektir.
13.
Politikalarımızın başarısı sermaye girişlerini ve ters
para ikamesini teşvik etmiş, bu durum da para politikası
uygulamalarında daha fazla gayret gerektirmiştir. Söz
konusu gelişmeler, rezervlerimizin artırılması yönünde
değerlendirilmiştir. Ancak, rezerv artırımına bağlı
olarak yapılan sterilizasyon, TCMB’nin 2003 yılında
zarar etmesine yol açmıştır. 2004 yılında, Hazine
Müsteşarlığı ve TCMB, sorumlu oldukları borç
yönetimi ve para politikası konularında yakın eşgüdümü
sürdüreceklerdir. Etkin eşgüdümünün
önündeki engellerin kaldırılabilmesini teminen
ilgili kanun, düzenleme ve usûller de gözden
geçirilecektir.
Mali
Sektör Reformu
14.
Bankalar Kanunu kapsamlı bir şekilde gözden geçirilmektedir.
Nisan ayı sonuna kadar Bankalar Kanunu’nun gözden
geçirmesi tamamlanarak, Kanun’un AB standartları
doğrultusunda güçlendirilmesini sağlayacak
değişiklik taslakları hazırlanacaktır. Özellikle
üzerinde durulacak konular (i) banka sahipliğine
ilişkin uygunluk kriterlerini; (ii) yerinde denetimi;
(iii) BDDK ve TMSF personelinin görevlerini yerine
getirirken hukuki olarak korunmalarını ve (iv) BDDK
ve TMSF arasındaki yetki ve sorumluluk paylaşımını kapsamaktadır.
Bankalar Kanunu’nda yapılacak değişiklikleri içeren
yeni taslak kanun, 2004 yılı Mayıs ayı ortasına kadar
Bakanlar Kurulu’na ve TBMM yaz tatiline girmeden önce
TBMM’ye sunulacaktır (yeni bir yapısal kriter). Söz
konusu Kanun’un TBMM tarafından kabul edilmesi Sekizinci
Gözden Geçirme sırasında yeni bir performans
kriteri olarak belirlenecektir.
15.
İmar Bankası olayına ilişkin olarak ilerleme kaydedilmektedir.
Mudilere peşin ödemeler nakit olarak Ocak ayında
yapılmış olup, kalan mevduat için daha önce
duyurulmuş olan ödeme planı çerçevesinde
gelecek 36 aylık dönemde geri ödeme yapılacak
şekilde hesap cüzdanları verilmiştir. İmar Bankası
olayına ilişkin inceleme ve değerlendirme çalışması,
çalışma başkanının atanması ve iş tanımının onaylanması
ile çok yakında başlayacak olup (Yedinci Gözden
Geçirme için ön koşul), söz
konusu çalışmanın bulguları 2004 yılı Ağustos
ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanacaktır (yeni
bir performans kriteri). TMSF, mudi ödemelerinin
yükünün karşılanmasına katkıda bulunmak
amacıyla İmar Bankası’nın eski sahiplerine ait şirketleri
ve diğer varlıklarını devralmıştır.
16.
Halk Bankası ve Ziraat Bankası’nın özelleştirmeye
hazırlanmasına ilişkin strateji ve detaylı bir eylem
planı üzerinde çalışılmaktadır. Söz
konusu strateji, bankacılık sektöründe eşit
rekabet şartları sağlayacak şekilde bu bankaların operasyonel
etkinliğini artırmayı amaçlayacaktır. Eylem planına
ilişkin takvim ile ana unsurlar 2004 yılı Haziran ayı
ortasına kadar kamuoyuna açıklanacaktır (yeni
bir yapısal kriter). Pamukbank’ın Halk Bankası ile entegre
edileceği açıklanmıştır (ön koşul). Söz
konusu entegrasyon, 2004 yılı Eylül ayı sonuna
kadar tamamlanacaktır. Hazine Müsteşarlığı gerektiği
takdirde entegrasyonu sağlamak için menkul kıymet
ihracı yapacaktır. Vakıfbank’a ilişkin olarak yapılacak
olan inceleme, 2003 yılı sonuna ilişkin denetimden geçmiş
finansal tabloların baz alınacak olması sebebiyle ertelenmiştir.
Söz konusu inceleme, 2004 yılı Haziran ayı sonuna
kadar tamamlanacak ve bankadaki özel sektör
payının nasıl artırılacağının belirlenmesinde kullanılacaktır.
17.
TMSF’nin elindeki alacakların tahsilatını kolaylaştırmaya
ve buna yönelik reformlara hız verilmektedir:
•
Alacaklardan yapılacak tahsilatı kolaylaştırmak ve BDDK’nın
denetime ilişkin sorumluluklarına daha fazla odaklanabilmesini
sağlamak amacıyla düzenlenen TMSF ve BDDK kurullarının
birbirinden ayrılması işlemi tamamlanmıştır. TMSF’nin
yeni kurulu 2004 yılı Ocak ayı sonunda göreve başlamıştır.
•
TMSF, devralınan bankaların varlık satışına ilişkin
olarak 2003 yılı Aralık ayında gerçekleştirilen
ilk ihaleyi, verilen en yüksek teklifin TMSF Kurulu
tarafından belirlenen referans fiyatın altında kalması
sebebiyle tamamlamamıştır. TMSF’nin yeni kurulu, TMSF
varlıklarının satışına ilişkin stratejiyi tekrar değerlendirmektedir.
TMSF Kurulu (i) eski banka sahiplerinden hak ve alacakları
dahil müdahale edilen bankaların varlıkları ile
(ii) İmar Bankası’nın eski sahiplerinden devralınanlar
dahil elindeki hisse ve şirketleri; çözüme
kavuşturmak için gözden geçirilmiş
stratejilerini 2004 yılı Nisan ayı sonuna kadar açıklayacaktır
(yeni bir yapısal kriter). İlk varlık satış ihalesi
2004 yılı Temmuz ayı sonuna kadar tamamlanacaktır.
•
TMSF’nin elindeki varlıklar (tahsili gecikmiş alacaklar),
bu varlıkların satışından beklenebilecek tahsilat oranının
daha gerçekçi olarak belirlenebilmesini
kolaylaştırmak amacıyla yeniden değerlendirilecektir.
TMSF, bu amaçla, devralınan her bir bankanın
TMSF’ye geçen varlıklarının müdahale zamanındaki
değerini, 2004 yılı Haziran ayı sonu itibariyle piyasa
faiz oranları üzerinden tahakkuk ettirilmiş faiz
tutarını, tahmini piyasa değerlerini (veya tahsilat
oranlarını) ve TMSF’nin bankaların yeniden yapılandırma
veya tasfiyelerine ilişkin olarak yüklendiği maliyetleri
2004 yılı Haziran ayı sonuna kadar açıklayacaktır.
•
Hazine Müsteşarlığı, TMSF’nin tüm yükümlülüklerini
karşılayacak şekilde devlet iç borçlanma
senedi ihraç etmiştir. 2003 yılı Aralık ayı sonu
itibariyle, TMSF’nin yükümlülükleri,
13,6 milyar ABD Doları tahakkuk etmiş faiz olmak üzere,
toplam 36,2 milyar ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Varlıkların ve ileride tahsil edilmesi beklenen tutarların
yeniden değerlemeye tabi tutulmasından sonra; TMSF ve
Hazine Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı’nın
TMSF’den alacaklarının çözüme kavuşturulması
konusunda, 2004 yılı Aralık ayı sonuna kadar mutabakat
sağlayacaktır.
18.
Bankacılık reformunun diğer önemli alanlarında
da ilerleme kaydedilmektedir:
•
Daha önceden duyurulduğu gibi, Avrupa Birliği uygulamaları
doğrultusunda, genel mevduat güvencesinin 5 Temmuz
2004 itibariyle sınırlı mevduat güvencesi sistemine
dönüştürülmesi planlanmaktadır.
Yeni uygulamaya hazırlık amacıyla, BDDK bankacılık sistemine
ilişkin kapsamlı bir değerlendirmesini 2004 yılı Nisan
ayı sonuna kadar Hükümet’e sunacak (yeni bir
yapısal kriter) ve aynı zamanda söz konusu sunumun
bir özetini yayımlayacaktır. Buna paralel olarak,
Merkez Bankası da genel mevduat güvencesinin kaldırılmasının
ödemeler sistemi üzerindeki etkisini değerlendirecektir.
•
Banka-dışı mali kuruluşların düzenleme ve denetim
sorumluluğunun 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren geçerli
olmak üzere Hazine Müsteşarlığı’ndan BDDK’ya
devredilmesini sağlayacak yasal düzenleme TBMM’ye
yaz tatiline girmeden önce sunulacaktır.
•
İcra ve İflas Kanunu’na ilişkin olarak TBMM’de kabul
edilen son yasal değişikliğin ardından ilgili yönetmeliklerin
kısa bir süre içerisinde uygulamaya konmasıbeklenmektedir
(2003 yılı Aralık ayına ilişkin bir yapısal kriter).
Özel
Sektördeki Gelişmeler
19.
Özelleştirme hız kazanmaktadır. Aralık ayında TBMM
tarafından kabul edilen yeni Petrol Piyasası Kanunu’nun
olumlu etkisi ile yakın zamanda başarı ile gerçekleştirilen
TÜPRAŞ ihalesi, 2004 yılı için iyi bir başlangıç
teşkil etmiştir. TÜPRAŞ’ın yüzde 66 oranındaki
hissesinin, ihaleyi 1,3 milyar ABD Doları bedelle kazanan
teklif sahibine satışı Özelleştirme Yüksek
Kurulu tarafından Şubat ayında onaylanmış olup, satışın
Nisan ayı ortasına kadar tamamlanması beklenmektedir.
TEKEL alkollü içkiler biriminin 300 milyon
ABD Doları bedelle satışı Şubat ayında tamamlanmıştır.
20.
Özelleştirme alanındaki uygulamalarda daha da ivme
kazanılması yönünde kararlılık gösterilmekte
olup, yılın geri kalanı için kapsamlı bir özelleştirme
stratejisi kamuoyuna açıklanmıştır. Türk
Telekom’un özelleştirme planının 2003 yılı Kasım
ayında Bakanlar Kurulu tarafından kabulünün
ardından, 2004 yılı Mayıs ayı sonuna kadar şirket hisselerinin
yüzde 51’inin blok olarak satılması ile ilerleme
kaydedilmesi beklenmektedir.
TEKEL
sigara biriminin satışına ilişkin yeni bir stratejinin
2004 yılı Nisan ayı sonuna kadar açıklanması
planlanmakta olup, PETKİM’e ilişkin potansiyel yatırımcılarla
kısa zaman içinde tekrar görüşülecektir.
Ayrıca bu yıl içinde Türkiye Şeker Fabrikaları’nın,
Türk Hava Yolları’nın en fazla yüzde 15 oranındaki
hissesinin ve Milli Piyango İdaresi’nin özelleştirmeleri
ile ilerleme kaydedilmesi planlanmaktadır. Enerji dağıtım
şirketlerinin özelleştirmesine ilişkin ihalelerin
2005 yılı Mart ayına kadar başlamasını öngören
elektrik piyasası reformu ve özelleştirme stratejisi
kabul edilmiştir. Özelleştirme sürecinin hızlandırılmasını
teminen Kamu İhale Kanunu ile Kamu İhale Sözleşmeleri
Kanunu’nda değişiklik yapılacak olup, söz konusu
değişiklikler danışmanların tutulmasında daha fazla
esnekliğe ve başarı primi verilmesi ile aracı yüklenimi
anlaşmaları (underwriting) yapılmasına imkan vermektedir.
2004 yılında özelleştirmeden elde edilecek nakit
gelir tutarının 3 milyar ABD Dolarına ulaşması beklenmektedir
(Bakınız Ek J).
21.
Doğrudan yabancı yatırımları teşvik etmek amacıyla Yatırım
Danışma Konseyi’nin açılış toplantısı 15 Mart
2004 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Söz
konusu üst düzey toplantı, önde gelen
bazı çokuluslu şirketlerin yönetim kurulu
başkanlarının katılımını sağlamış ve söz konusu
toplantı esnasında Türkiye’ye doğrudan yabancı
yatırımın çekilmesine katkıda bulunacak birçok
öneri geliştirilmiştir. Bu öneriler dikkatlice
ele alınmakta olup, bir sonraki Yatırım Danışma Konseyi
Toplantısı’nda somut sonuçlar sunulmasını teminen
bir eylem planı hazırlanacaktır.
En
iyi dileklerimizle,
/imza/
/imza/
Ali
Babacan Süreyya
Serdengeçti
Ekonomiden
Sorumlu Devlet Bakanı TCMB
Başkanı
EKLERİ
ALINMAMIŞTIR.
| 
IMF
NİYET MEKTUBU (7. GÖZDEN GEÇİRME)