|
İŞ TEFTİŞ TÜZÜĞÜ
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 6.8.1979, No: 7/17925
Dayandığı Kanunun Tarihi : 25.8.1971, No: 1475
Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 28.8.1979, No: 16738
BİRİNCİ BÖLÜM
Kapsam ve Deyimler
Kapsam:
Madde 1 - Çalışma mevzuatının uygulanmasında müfettişlerce Devlet adına ya-
pılacak izleme, denetleme ve teftişin ilkeleri, teftiş hizmetinin örgütlenmesine
ilişkin kurallar, işyerlerinde tutulacak teftiş defterlerinin biçimi, ne yolda
doldurulacağı ve bununla ilgili işlemler, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının
görev, yetki ve nitelikleriyle işe alınmaları ve çalışma yöntemleri bu Tüzükte
gösterilmiştir.
Askeri işyerleriyle yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerleri-
nin denetim ve teftişi kendi tüzüğüne göre yürütülür.
Deyimler:
Madde 2 - Bu Tüzükte geçen;
A) "Bakanlık" sözcüğü, Çalışma Bakanlığı,
B) "Çalışma mevzuatı" deyimi, çırak yada işçilerle işverenler arasında ça-
lışmadan doğan ilişkileri düzenleyen, çalışma hayatıyla ilgili, yasa, tüzük ve
yönetmelikler,
C) "Teftiş" sözcüğü, görmek, izlemek, incelemek, araştırmak ve önlemek,
D) (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.) "Müfettiş" sözcüğü, işyerlerinde işin
yürütümü, işçi sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili teftiş yapan baş iş müfettişle-
ri, iş müfettişleri ve teftiş yetkisi verilmiş iş müfettişi yardımcıları,
anlamına gelir.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş
Örgüt:
Madde 3 - (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.)
İş Teftişi, İş Teftiş Kurulunca yürütülür. Kurul, Bakanlık makamına bağlı olup, teftişe yetkili bir başkanla baş iş mü-
fettişi, iş müfettişi ve iş müfettiş yardımcılarından oluşur.
Kurul başkanı en az on yıl müfettişlik yapmış olanlar arasından atanır.
Kurulun yazı ve hesap işleri bir büro tarafından yürütülür.
Müfettişler, hizmet gereklerine göre, merkezde veya gruplarda görevlendiri-
lirler. Grup başkanı en az yedi yıl müfettişlik yapmış olanlar arasından belir-
lenir.
Birden çok müfettiş birlikte görevlendirilirse, çalışmaları kıdemli müfettiş
yönetir.
Müfettiş yardımcılığına giriş:
Madde 4 - Müfettiş yardımcılığına atanabilmek için;
A) Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde yazılı genel koşulları ta-
şımak,
B) (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.) İşin yürütümüyle ilgili teftiş görevi-
ne alınacaklar için; hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, idari bilimler, işletme,
iktisadi ve idari bilimler fakülteleriyle iktisadi ve ticari ilimler akademile-
rinden veya bunların dengi yerli ve yabancı fakülte veya yüksek okullardan biri-
ni bitirmek; işçi sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili teftiş görevine alınacaklar
için; tıp doktoru, elektrik, elektronik, maden, kimya, makina, inşaat, fizik,
bilgisayar yüksek mühendisi veya mühendisi olmak,
C) Sağlık durumunun iklim değişikliklerine ve her çeşit yolculuk koşullarına
elverişli olduğunu sağlık kurulu raporuyla belgelemek,
D) Kasıtlı olmayan suçlar dışında özgürlüğü bağlayıcı bir cezayla hükümlü
olmamak,
E) Tutum ve davranışları, varsa, sicili yönünden müfettişliğe engel durumu
olmamak,
F) Sınavın açıldığı yılın Ocak ayının birinci gününde otuz yaşını doldurma-
mış bulunmak,
G) Yönetmeliğine göre yapılacak sınavı başarmak,
gerekir.
Tıp doktoru ve maden mühendislerinin giriş sınavları, başvuranların sayısı
gereksinimin altında ise, görüşme biçiminde de yapılabilir.
Sınavda başarı gösterenler başarı derecelerine göre boş müfettiş yardımcılı-
ğı kadrolarına atanırlar. Derece eşitliğinde sınav programında yer alan yabancı
dil bilgisi üstün olanlara öncelik verilir.
Müfettiş yardımcılarının çalışmaları:
Madde 5 - Müfettiş yardımcılığına atananlar, bir müfettişin yanında göreve
başlarlar.
Yardımcılar tek başlarına teftişe yetkili değildirler. Ancak, iki yıl olumlu
sicil alanlara, yanında çalıştıkları müfettişlerle grup başkanı ve İş Teftiş Ku-
rulu Başkanının olumlu görüşleri üzerine Bakanca teftiş yetkisi verilebilir.
Müfettişliğe atanma:
Madde 6 - Müfettişliğe, yönetmeliğine göre yapılacak müfettişlik yeterlik
sınavını başaran müfettiş yardımcıları atanır.
Bu sınava girebilmek için;
A) Müfettiş yardımcılığı görevinde eylemli olarak en az üç yıl çalışmış ol-
mak,
B) (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.) Müfettiş yardımcılığında geçen hizmet
yıllarına ait bütün sicilleri olumlu olmak,
C) Başkanlıkça, yönetmeliğin müfettiş yardımcılarının çalışma ve yeterlik
sınavına hazırlanma ilkelerini düzenleyen hükümleri uyarınca yaptığı çalışmalar-
da yeterli görülmek,
gerekir.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/7/1989 - 89/14389 K.) (B) veya (C) bentleri gere-
ğince yetersiz görülenlerden başka görevlerde çalışmaya elverişli olanlar, ye-
terlik sınavına girip de başarı gösteremeyenler ve haklı bir neden olmaksızın
yeterlik sınavına girmeyenler Bakanlıktaki diğer görevlere atanırlar.
Müfettişlerin herhangi bir nedenle başka bir göreve atanmalarında Teftiş Ku-
rulu Başkanının görüşü alınır.
Sınav Kurulu:
Madde 7 - (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.)
Müfettiş yardımcılığına giriş ve müfettişlik yeterlik sınavlarını yapacak
olan kurullar, işin yürütümü ve işçi sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili olmak
üzere ayrı ayrı oluşturulur.
Sınav kurulları, İş Teftiş Kurulu Başkanıyla, Başkanın önerisi üzerine Bakan
tarafından seçilecek dörder müfettişten oluşur.
Müfettişlik ve yardımcılıktan alınma:
Madde 8 - Yapılacak inceleme ve soruşturma sonunda müfettişlikle bağdaşmayan
tutum ve davranışları saptanan veya yurdun herhangi bir bölgesinde çalışa-
mayacağına dair sağlık kurulu raporu ya da bir yıl içinde toplam olarak 100 gün
hastalık izni alan müfettiş ve müfettiş yardımcıları, diğer memurluklara naklo-
lunurlar.
Ancak, yeniden, 4 üncü maddenin C bendinde belirtilen raporu alanlar tekrar
müfettişliğe atanabilirler.
Yeniden müfettişliğe alınma:
Madde 9 - 8 inci maddede öngörülen nedenler dışında, Bakanlık, bağlı ya da
ilgili kuruluşlarında bir göreve atanan müfettişler, Kurula yeniden alınabilir-
ler. Bu hüküm, müfettiş yardımcıları hakkında uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görevler, Yetkiler ve Sorumluluklar (1)
İş Teftiş Kurulu Başkanlığının görev ve yetkileri
Madde 10 - (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.)
İş Teftiş Kurulu Başkanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
A) Çalışma hayatıyla ilgili mevzuatın uygulanmasını denetlemek,
B) İş teftişiyle ilgili mevzuat çalışması yapmak ve mevzuatta görülen boşluk
ve aksaklıkların giderilmesi için alınması gerekli önlemler konusunda görüş bil-
dirmek,
C) İş teftişiyle ilgili istatistikleri tutmak, değerlendirmek, yorumlamak ve
yayınlanmasını sağlamak,
D) Mevzuatta öngörülen ve bakanlık makamınca verilen diğer işleri yapmak.
Kurul Başkanının görev ve yetkileri:
Madde 11 - İş Teftiş Kurulu Başkanı, iş teftiş hizmetinin yürütülmesinden
sorumludur. Görev ve yetkileri şunlardır:
A) İş Teftiş Kurulunun çalışmalarını düzenlemek, gözlemek, denetlemek ve de-
ğerlendirmek,
B) Grup başkanlarının, kendilerine verilecek ilkelere göre hazırlayacakları
teftiş programlarını incelemek, Bakanlık makamının onayına sunmak, uygulanmasını
sağlamak ve sonuçları hakkında yıllık raporlar hazırlamak,
C) Müfettişlerin çalışacakları iş teftiş gruplarını belirlemek,
D) Teftiş raporlarını incelemek, varsa, eksikliklerini tamamlatmak, yanlış-
lıklarını düzelttirmek,
E) Teftiş raporlarının sonuçlarına göre çalışma hayatının düzenlenmesi, iş-
çilerin refahının artırılması, sağlık ve güvenliklerinin korunması konularında
alınacak önlemleri saptamak ve bu konularda Bakanlığa önerilerde bulunmak,
F) İşyeri teftiş fişlerinin tutulmasını sağlamak,
G) İş teftişiyle ilgili istatistik bilgileri derlemek,
H) Uluslararası Çalışma Örgütüne her yıl gönderilecek genel raporun iş tef-
tişine ilişkin bölümünü hazırlamak ve Araştırma Kuruluna göndermek,
İ) Müfettiş yardımcılığına alınacakların sayısını meslek dallarına göre be-
lirleyip Bakanlık makamının onayına sunmak.
J) (Ek: 21/7/1989 - 89/14389 K.) Müfettişlerin çalışma ve hakediş çizelgele-
rini incelemek veya inceletmek, eksikliklerin ve yanlışlıkların düzeltilmesini
sağlamak ve tahakkuka bağlatmak,
K) (Ek: 21/7/1989 - 89/14389 K.) İşin yürütümüyle işçi sağlığı ve iş güven-
liği konularında düzenlenecek seminer, panel, konferans, toplantı vb. faaliyet-
lere müfettişlerin katılmalarını sağlamak ve gerekli görüldüğünde bu faaliyet-
lerde görevlendirmek,
L) (Ek: 21/7/1989 - 89/14389 K.) Gerektiğinde teftiş, denetim, inceleme ve
soruşturma yapmak,
------------------------
(1) Başlık,9/9/1989 tarihli ve 20277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21/7/1989
tarihli ve 89/14389 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
M) (Ek: 21/7/1989 - 89/14389 K.) Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası ant-
laşmalara veya üyesi olduğu uluslararası topluluklara katılmış ülkelerde, çalış-
ma hayatı ve teftiş konusunda inceleme ve araştırma yapılması, bu ülkelerle bil-
gi alışverişinde bulunulması, varsa antlaşmaların iş teftiş sistemi hakkında ön-
gördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi için çalışmalar yapmak.
Grup başkanlarının görev ve yetkileri:
Madde 12 - İş müfettişleri grup başkanları, işlerin düzenli ve etkili biçim-
de yürütülmesinden sorunludurlar. Görev ve yetkileri şunlardır:
A) Verilecek ülkelere göre yıllık teftiş programlarını hazırlamak ve İş Tef-
tiş Kurulu Başkanına göndermek.
B) Teftiş programının uygulanmasını sağlamak,
C) Teftiş programlarına göre müfettişleri görevlendirmek, valilik ya da böl-
ge çalışma müdürlüklerince grup başkanlarına bildirilen işçi yakınması, yetki
saptanması, grev oylaması, kurma izni, işletme belgesi vb. teftiş işleriyle bağ-
daşabilen işleri müfettişlere iletmek ve izleyerek sonuçlandırılmasını sağlamak,
D) Teftiş raporlarını incelemek, varsa, eksikliklerini tamamlatmak, yanlış-
lıklarını düzelttirmek, müfettiş ve yardımcılarının çalışmalarını izlemek, de-
netlemek,
E) Gerektiğinde müfettişlerin görev ve yetkilerine giren işleri yapmak,
F) İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca verilen diğer işleri yapmak,
G) İşyeri teftiş fişlerinin tutulmasını sağlamak,
H) Müfettişlerce düzenlenen raporların bir örneğini, gerektiğinde görüşüyle
birlikte, değerlendirilmek üzere İş Teftiş Kurulu Başkanlığına göndermek,
İ) 13 üncü maddenin F bendi gereğince, müfettişlerce hazırlanan aylık çalış-
ma çizelgelerinin bir örneğini Kurul Başkanlığına göndermek.
Müfettişlerin görevleri:
Madde 13 - Müfettişlerin görevleri şunlardır:
A) İş teftiş Kurulu Başkanı veya grup başkanınca kendilerine verilen işleri
yapmak,
B) Çalışmalarının sonuçlarını rapora bağlayarak grup başkanına vermek,
C) Görevli oldukları yerlerde, programlarında bulunmayan, fakat işçi sağlığı
ve iş güvenliği yönünden kesin ve ciddi zorunluluk bulunan durumlarda, kendile-
rinden ve derhal işe el koyarak gereğini yapmak ve durumu grup başkanına bildir-
mek,
D) Mevzuatta gördükleri boşluk ve aksaklıkların giderilmesi için önerilerde
bulunmak,
E) İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen anketleri yürütmek ve istenen
istatistik bilgileri derlemek,
F) Teftiş programı gereğince yapacağı işlerin yer ve gününü belirleyen aylık
çalışma çizelgesini hazırlayarak iki örneğini grup başkanına vermek,
G) Yasalarla verilen diğer görevleri yapmak.
Müfettişlere yaptırılacak diğer hizmetler:
Madde 14- Yasalarla Çalışma Bakanlığına, çalışma hayatıyla ilgili olarak va-
liliklere ve bölge çalışma müdürlüklerine verilen görevlerden, teftiş hizmetiyle
bağdaşabilir nitelikte olanlar, müfettişlere yaptırılabilir. Bu konudaki istem
Bakanlıkça İş Teftiş Kuruluna, valiliklerce grup başkanına, bölge çalışma müdür-
lerince iş müfettişleri grup başkanlarına, grup bulanmayan yerlerde, varsa,
görevli müfettişe bildirilir.
Müfettişlere, yasalarda ve bu Tüzükte belirtilenler dışında görev verilemez.
Müfettişlerin yetkileri:
Madde 15 - Müfettişlerin yetkileri şunlardır:
A) Bu Tüzüğün kapsam ve amacı çerçevesinde işyerlerindeki çalışma koşulla-
rıyla üretim ve yapım yöntemlerini incelemek,
B) İşveren ve işçileri veya konuyla ilgili bulunan kimseleri, işyerinde ya
da işyeri dışında dinlemek, sorular sormak, bunlardan gerekli bilgileri istemek
ve imzalı ifadelerini almak,
C) (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.) Mevzuatın tutulmasını veya bulundurul-
masını öngördüğü kayıt, puantaj cetveli, defter, belge, liste, çizelge, rapor,
bordro, makbuz, hesap pusulası, ilan, sağlık raporu, işçi sağlığı ve iş güvenli-
ği kurulu defteri,tesisat,makina ve cihazların periyodik bakım ve kontrol kart-
ları vb. belgelerin işyerlerinde bulundurulup bulundurulmadığını tesbit etmek,
bunları işveren veya vekilinden incelemek üzere istemek, gerektiğinde örnek ve
özet çıkarmak.
D) İşyerinde inceleme olanağı bulunmayan veya işyerinde bırakıldığında ince-
leme seyrinin değiştirilmesi ya da suç kanıtlarının yok edilmesi olasılığı bulu-
nan durumlarda, ilgili belgeleri, üzerlerinde silinti, kazıntı ve ek yapılmadan
geri vermek koşuluyla bir örneğini işyeri yetkilisine vereceği imzalı ve mühürlü
bir saptama tutanağı düzenleyerek geçici olarak almak,
E) İşyerinde kullanılan makina, araç, gereç, aygıt, tesis vb. ile yapımda
kullanılan veya işlenen ham madde ve bunların işlenmiş olanlarını görmek, işçi
sağlığı ve iş güvenliği bakımından zararlı, tehlikeli ve mevzuata uygun olup ol-
madıklarını incelemek ve araştırmak, gerektiğinde kullanılan veya işlenen ham-
maddelerle işyerindeki hava, duman, buhar, toz vb. den örnekler alıp tahlil ve
muayene etmek veya ettirmek, (Örnekler, işveren veya işveren vekili, bulunmadık-
larında işyerinde çalışanlardan birinin önünde ve durum bir tutanakla belgelen-
mek ve bir kaba konup mühürlenmek suretiyle alınır.)
F) Görevlerini yaptıkları sırada İş Kanununa göre suç sayılan eylemlere ras-
ladıklarında;
1 - Bu eylemler, işçilerin, yaş, cinsiyet ve sağlık durumlarına ilişkin ise
bu durumdaki işçileri çalışmaktan alıkoymak,
2 - İşçilerin sağlığı ve güvenlikleriyle ilgili yakın tehlikeleri, üretime
en az etkili olabilecek biçimde, tehlike gösteren makine veya tesisleri veya bö-
lümlerini mühürleyerek, olanak varsa tehlike kaynağının yerini değiştirerek,kul-
lanılması yasak ve zararlı maddeleri işverenin işyerinden uzaklaştırmasına kadar
belirli bir kap veya yere koyup mühür altına alarak veya kullanılmasını yasakla-
yarak önlemek, 1475 sayılı İş Kanununun 75 inci maddesinin A ve B bendlerinde
yazılı hallerde de bu bendlerde ve aynı maddenin D bendine göre çıkarılmış bu-
lunan "İşyerlerinde İşin Durdurulmasına veya İşyerinin Kapatılmasına Dair Tüzük"
hükümleri uygulanıncaya kadar bu önlemleri almak,
G) Teftişe tabi olan veya tabi olduğu kanısına varılan işyerlerine ve eklen-
tilerine, gündüz ve gecenin çalışılan herhangi bir saatinde işveren veya işveren
vekillerine önceden haber vermeden girmek ve teftiş görevinin yerine getirilmesi
işyerinin açılıp inceleme yapılmasını gerektiriyorsa, yasal bir sakınca olmamak
koşuluyla, kapalı olan işyerlerini işveren veya vekiline açtırıp gerekli gördüğü
incelemeyi yapmak.
Müfettişlerin Sorumlulukları:
Madde 16 - Müfettişler, başladıkları teftişleri olanaklar ölçüsünde,ara ver-
meden, kendileri yapmak zorundadırlar. Emir almadıkça işlerini bırakamaz; başka
bir müfettişe devredemezler.
Müfettişler, teftişle görevlendirildikleri işyerlerinde aldıkları emirde ak-
sine bir açıklama yoksa, ilgili tüm mevzuatın uygulanmasını denetlemek zorunda-
dırlar. Grup başkanları, bu durumu izlemek ve raporların bu yönden eksiklikleri-
ni tamamlatmakla ve yinelendiğinde, durumu, İş Teftiş Kurulu Başkanlığına bil-
dirmekle yükümlüdürler.
Müfettişler, teftiş sırasında, mevzuatla saptanan kuralların yerindeliğini,
işçi, işveren veya bunların meslek kuruluşları ilgilileriyle tartışamazlar.
Teftiş programlarının hazırlanış ilkeleri:
Madde 17 - İşyerlerinin teftişi, teftiş programlarına göre yapılır. Teftiş
programları, işin yürütümüyle işçi sağlığı ve iş güvenliği teftişleri için ayrı
ayrı düzenlenir.
Aynı işyerinde her iki teftiş de yapılacaksa, ikisinin aynı zamanda yapılma-
sı esastır.
Programlar, müfettiş sayısıyla denetlenecek işyerlerinin sayı ve büyüklükle-
ri, işçi sayısı, işin niteliği, işyerlerinin grup başkanlığına uzaklıkları ve
ulaşım olanakları, işçi yakınmaları, iş kazalarının nitelik, yoğunluk, sıklık ve
yaygınlığı gözönünde tutulmak ve birer aylık dönemlere bölünmek suretiyle yıllık
olarak hazırlanır.
İşyerlerinin teftişi, olanaklar ölçüsünde, kısa aralıklarla yapılır.
İşçilerin sağlık ve güvenliği bakımından tehlike gösteren veya ağır ve teh-
likeli işlerin yapıldığı ya da mevzuat hükümlerine uyulmamasının alışkanlık ha-
line getirildiği işyerlerinin denetlenmesi sık aralıklarla yapılır.
İş teftişinin zamanı:
Madde 18 - Teftişler,işin ve işyerlerinin niteliğine göre etkili sonucu sağ-
layacak zamanlarda yapılır.
Gece ve gündüz çalışılan işyerlerinin teftişleri, gece devresini de kapsaya-
cak biçimde düzenlenir.
Bazı dönemlerde çalışmalarını durduran veya azaltan işyerlerinin teftişi,
tam çalışma dönemlerine rastlatılır.
Açıklanamayacak hususlar:
Madde 19 - Müfettişler;
A) İşyerlerinin yapım ve üretim koşulları, teknikleri ve sırlarıyla ticari
ve ekonomik durumları hakkında gördükleri ve öğrendiklerini,
B) Bilgi ve ifade veren, ihbar ve yakınmada bulunan kişilerin kimliklerini,
C) Teftişin bir ihbar veya yakınma üzerine yapıldığını,
D) İşyerlerinden alınan hammadde, gereç vb. örneklerin tahlil, muayene ve
inceleme sonuçlarını,
Resmi işlerin yürütülüp sonuçlandırılması yönünden zorunluluk bulunmadıkça
açıklayamazlar.
İşin aksatılmaması:
Madde 20 - Müfettişler, görevlerini yaparlarken işin gidişini ve işyerinin
işleyişini, inceledikleri konunun niteliği bakımından zorunluluk bulunmadıkça,
aksatmamak, durdurmamak, güçleştirmemekle yükümlüdürler.
Müfettişlerin teftiş edemeyecekleri işyerleri:
Madde 21 - Müfettişler, eşlerine, üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil)
kan ve sıhri hısımlarına ait veya bunların yönetimleri altındaki ya da kendile-
rinin veya bunların ortağı bulundukları işyerlerinde teftiş yapamazlar.
Teftiş raporları:
Madde 22 - Her teftiş sonucu bir rapora bağlanır. Raporların kapsam, tür ve
biçimleri yönetmelikte belirtilir.
İşyerinde teftiş sırasında saptanan eksiklik ve mevzuata aykırılıklardan
teftiş süresi içinde tamamlanabilecek ve düzeltilebilecek olanlar,bu süre içinde
işverene tamamlattırılır. Durum, müfettişçe teftiş defterine yazılır ve raporda
belirtilir.
Tamamlanması için mevzuatça önel verilmesi zorunlu bulunmadığı halde ve der-
hal tamamlanmaması işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından yakın bir tehlike
göstermeyen eksiklik ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi için müfettişçe uy-
gun bir önel verilebilir.
İşverenler, bu önel içinde eksiklik ve aksaklıkları gidermek ve giderildiği-
ni bölge çalışma müdürlüklerine bildirmekle yükümlüdürler.
Grup başkanlarınca bölge çalışma müdürlüklerine gönderilen raporlarda, ça-
lışma mevzuatına aykırı tutumları saptanan işveren veya işveren vekilleri hak-
kında çalışma müdürlüklerince, yasal kovuşturma yapılmak üzere yetkili makamlara
başvurulur.
Müfettiş raporlarının gereğinin bölge çalışma müdürlüklerince geçiktirilmek-
sizin yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, raporların mevzuata aykırı yönleri
varsa, işleme konmaz ve durum, aykırılık savları açıklanarak Bakanlığa bildiri-
lir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Teftiş Defteriyle İlgili İşlemler
Teftiş defteri:
Madde 23 - İşverenler, işyerleriyle işin niteliği ve yürütümü bakımından iş-
yerine bağlı bulunan yerlerde teftiş sonuçlarının yazılması için birer teftiş
defteri bulundurmakla yükümlüdürler.
Bu defterler, birbirini izleyen her iki yaprağına aynı numara verilmek sure-
tiyle numaralandırılır. Her iki yaprakta işverenin adı ve soyadı ve işyerinin
ünvanı bulunur. Kaç çift yapraktan oluştuğu, hangi işyeriyle ilgili bulunduğu,
iş müfettişince son sayfasına yazılarak mühürlenir ve imzalanır.
Teftiş defterlerinin yenilenmesi halinde eski defterler iş müfettişlerince
kullanılan son sayfasına, işlemden kaldırıldığı tarih ve kaldırma nedeni yazıla-
rak imzalanır ve mühürlenerek işlemden kaldırılır.
İşverenler işlemden kaldırılmış defterleri, işlemden kalkış tarihinden iti-
baren beş yıl süreyle saklamakla yükümlüdürler.
İşyerinin devri halinde, eski işveren, saklama süresi sona ermemiş defter-
lerle işlem görmekte olan teftiş defteri ve bunlarla ilgili bütün yazışmaları
yeni işverene vermek ve yeni işveren de söz konusu defter ve yazıları istemek,
almak ve işyerinde bulundurmakla yükümlüdür.
Teftiş defterinin kullanılması:
Madde 24 - Teftişlerde saptanan eksiklik ve aksaklıklar ilgili mevzuat hü-
kümleri belirtilerek, müfettişlerce, teftiş defterine yazılır. Bir önceki tef-
tişte saptanıp da daha sonraki teftişte tamamlanmadığı anlaşılan hususlar da ay-
rıca belirtilir.
Teftiş defteri aynı sayılı iki yaprağı arasına kopya kağıdı konarak kullanı-
lır. Zorunlu hallerde aynı numaralı iki yaprak aynı kalem ve elyazısıyla doldu-
rulabilir.Teftiş sonuçlarını gösteren bu yazıların altına tarih yazılarak müfet-
tiş, işveren veya işveren vekili ile işçi, işyeri sendika temsilcisi, varlarsa
ve imzalamaktan çekinmiyorlarsa, yakınıcı, ihbarda bulunan ve diğer ilgililer
tarafından imzalanır.
Teftiş defterinde yer alan hususlar işverene duyurulmuş sayılır.
Aynı numarayı taşıyan yapraklardan birincisi iş müfettişi tarafından alına-
rak rapora eklenir; ikincisi defterden koparılmaz.
Teftiş defteri ve koparılmış yaprakları tutanak niteliğindedir.
Teftiş defterinin bulundurulmaması veya gösterilmemesi, teftiş sonucunun
deftere yazılmasının işin esenliği ya da ilgililerin durumu bakımından müfettiş-
çe uygun görülmemesi hallerinde, keyfiyet, ayrı bir tutanakla saptanır. Durum,
bu tutanakla birlikte grup başkanınca bölge çalışma müdürlüğüne bildirilir. Böl-
ge çalışma müdürlüğü bu durumu bekletmeden Cumhuriyet savcılığına iletir.
Teftiş defterinin sayfaları birbirini izleyecek biçimde ara vermeden kulla-
nılır; yazıların üzerinde silinti ve kazıntı yapılamaz.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli hükümler
İşverenlerin, işçilerin ve diğer ilgililerin yükümlülükleri:
Madde 25 - İş müfetişleri, teftişe başlamadan önce veya duruma göre teftiş
sırasında, işveren veya işveren vekiline kimlik belgeleriyle kendilerini tanı-
tırlar.
İşverenler, işveren vekilleri, işçiler ve diğer ilgililer, iş müfettişleri-
nin görevlerini yapabilmeleri için gerekli kolaylığı göstermek ve bu yoldaki is-
temlerini geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlüdürler.
Güvenlik kuvvetlerinin yardımı:
Madde 26 - Görevlerinin yapılmasına zorluk çıkartılması, engel olunması gibi
durumlarda, müfettişler, en yakın güvenlik makam veya memurlarından yardım is-
terler.
Güvenlik makam ve memurları, bu durumda İş Kanununun 95 inci maddesi uyarın-
ca iş müfettişlerinin görevlerini yapmalarını sağlamak üzere, hemen gerekli ön-
lemleri almak ve müfettişlere her türlü yardımda bulunmakla yükümlüdürler.
Bu yükümlülükler, sokulmadıkları işyerlerine girmelerini veya istenilen bel-
geleri görmelerini sağlamak gibi hususları ve bu Tüzüğün 15 inci maddesinin F
bendinde yazılı halleri kapsar.
Müfettişlerin çalışma alanları:
Madde 27 - (Değişik: 21/7/1989 - 89/14389 K.)
Müfettişlerin yurdun her yerinde görev yapmaları esastır.
İş teftiş grupları, görev alanları, görevlendirilecek müfettiş sayıları ve
nitelikleri, grupların oluşturulacağı görev alanlarındaki işyeri sayısı, iş hac-
mi, işin yoğunluğu, niteliği ve dolu müfettiş kadro sayısı dikkate alınarak Ku-
rul Başkanının önerisi ve Bakanın onayıyla belirlenir.
Müfettişlerin bulunduğu iller iki sınıfa ayrılır. Bu sınıflardaki iller ek:I
sayılı çizelgede gösterilmiştir.
Müfettişler, bu sınıflardaki grupların her birinde en az üç yıl süreyle gö-
rev yaparlar. İstekleri halinde bu süre uzatılabilir. Her müfettiş, kural olarak
ikinci sınıf illeri kapsayan gruplardan birinde göreve başlatılır.
Bu sınıflarda görev süresini dolduranlar hakkında yukarıdaki hükümler yeni-
den uygulanır.
Kimlik belgesi:
Madde 28 - Müfettişlere, Bakanca imzalanmış kimlik belgesi verilir.
Özlük hakları ve yazışmalar:
Madde 29 - Müfettişlerin, aylık ve yolluklarını nasıl alacakları, her ay so-
nunda Hazineye karşı olan hesap durumları hakkında Bakanlığa ne yolda bilgi ve-
cekleri, görevli bulundukları yerlerden ne gibi durumlarda ayrılabilecekleri,
işlemleriyle ilgili yazışma ve dosyalama biçimleri, Bakanlıkça çıkarılacak yö-
netmelikte gösterilir.
Müfettişler, malsandıklarından, Bakanlıkça kendilerine verilen kredi cüzdan-
larında gösterilenden çok avans alamazlar; ertesi aya borç kalıntısı devredemez-
ler.
Mühür:
Madde 30 - Müfettişlere, sıra numaralı birer mühür verilir; mühürler yalnız
bu Tüzükte gösterilen görevlerde kullanılabilir.
Geçici Madde 1 - Çalışma Bakanlığı Merkez ve İller Teşkilatına Atanacak Per-
sonel Hakkında Sınav Yönetmeliğinin yürürlüğü girdiği 29/7/1974 tarihinden son-
ra müfettiş kadroları karşılık gösterilerek iş müfettiş yardımcılığına atanan-
larla bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihte müfettiş yardımcılığı kadrolarında
bulunanlara bu Tüzüğün yeterlik sınavına ilişkin hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 2 - 27 nci maddenin uygulanmasında bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği
tarihe kadar geçen hizmet süreleri de gözönünde bulundurulur.
Geçici Madde 3 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesini izleyen iki yıl için 5 inci
maddenin ikinci fıkrasındaki iki yıllık süre bir yıl olarak uygulanabilir.
Yürürlük:
Madde 31 - 25/8/1971 günlü ve 1475 sayılı İş Kanununun 88, 89, 90, 92, 93,
94 ve 95 inci maddeleriyle 5690 sayılı Sanayi ve Ticarette İş Teftiş Hakkındaki
81 numaralı Milletlerarası Çalışma Sözleşmesinin onanmasına dair Kanuna dayanı-
larak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri Resmi Gaze-
te'yle yayımı gününde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 32 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
I Sayılı Çizelge (Madde: 27)(1)
1. SINIF İLLER :
ADANA : Hatay, İçel, Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa.
ANKARA : Çankırı, Kastamonu, Yozgat, Konya, Niğde, Kırşehir,
Isparta, Afyon, Kayseri, Nevşehir, Burdur, Kocaeli,
Sakarya, Bolu, Eskişehir, Bilecik, Kütahya, Tokat,
Sivas, Antalya.
BURSA : Balıkesir, Çanakkale.
İSTANBUL : Edirne, Tekirdağ, Kırklareli.
İZMİR : Manisa, Uşak, Aydın, Denizli, Muğla.
2. SINIF İLLER :
SAMSUN : Amasya, Çorum, Ordu, Sinop, Trabzon, Giresun, Gümüş-
hane, Rize, Artvin.
ZONGULDAK : -
MALATYA : Elazığ, Muş, Bingöl, Tunceli, Siirt, Diyarbakır,
Mardin, Adıyaman.
ERZURUM : Erzincan, Kars, Ağrı, Van, Bitlis, Hakkari.
|
