İSTİHDAM VE KAZANÇ ANKETİ II.DÖNEM 2002  

21 Kasım 2003

2002 Yılının ikinci altı aylık döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 895 milyon 503 bin TL, kişi başına aylık ortalama brüt ücret ise 762 milyon 894 bin TL olarak tahmin edilmiştir.

İstihdam ve Kazanç Anketi'nin 2002 II. Dönem ( 1 Temmuz 2002 - 31 Aralık 2002 geçici sonuçlarına göre; 2002 yılının ikinci yarısında kişi başına aylık ortalama brüt ücret 762 milyon 894 bin Türk Lirası (TL), kişi başına aylık ortalama brüt kazanç ise 895 milyon 503 bin TL olarak tahmin edilmiştir.

 2002 İstihdam ve Kazanç Anketi II. Dönem (1 Temmuz 2002 - 31 Aralık 2002) sonuçları incelendiğinde aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

 Fiili çalışma karşılığı saatlik ücret

 2002 yılının ikinci döneminde fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücret, işyeri büyüklüğüne göre karşılaştırıldığında, işyeri büyüklük grubu arttıkça kişi başına fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücretin de arttığı görülmektedir. İşyeri büyüklük grubuna göre en yüksek fiili çalışma karşılığı saatlik brüt ücret; 500 ve daha fazla ücretli çalışanı bulunan büyük ölçekli işyerleri hariç, bütün işyeri büyüklük gruplarında elektrik, gaz ve su sektöründedir

 Ekonomik faaliyet koluna göre ücretli çalışanların kazançları

 2002 yılının ikinci döneminde kişi başına aylık ortalama brüt kazanç, ankette kapsanan ekonomik faaliyet kolları itibariyle karşılaştırıldığında, en yüksek kişi başına aylık ortalama brüt kazancın elektrik, gaz ve su sektöründe olduğu görülmektedir. Elektrik, gaz ve su sektöründe kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 milyar 405 milyon 652 bin TL olarak tahmin edilmiştir. Elektrik, gaz ve su sektörünü madencilik ve taş ocakçılığı sektörü takip etmektedir. Madencilik ve taşocakçılığı sektöründe kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 milyar 284 milyon 337 bin TL dir.

 2002 yılının ikinci döneminde kazancın bileşenlerini oluşturan brüt ücretin, brüt kazanç içindeki payı imalat sektöründe % 85.6, elektrik, gaz ve su sektöründe % 85.8 ve madencilik ve taşocakçılığı sektöründe ise % 78.8 olarak tahmin edilmiştir

 Aylık ortalama brüt kazançlar iki basamaklı ekonomik faaliyet kolu itibariyle incelendiğinde, 2002 yılının ikinci döneminde madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek kişi başına aylık ortalama brüt kazancın 1 milyar 728 milyon 474 bin TL ile 'Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ve metal cevheri madenciliği' ekonomik faaliyet kolunda olduğu görülmektedir. İmalat sanayii sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazanç, 1 milyar 323 milyon 984 bin TL ile 'Ana metal sanayi' ekonomik faaliyet kolundadır. Elektrik, gaz ve su sektöründe en yüksek ortalama brüt kazanç, 1 milyar 708 milyon 280 bin TL 'Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı' ekonomik faaliyet kolundadır

 Toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamındaki işyerlerinde; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın 2002 yılının ikinci döneminde 2 milyar 61 milyon 566 bin TL ile 'Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ve metal cevheri madenciliği' ekonomik faaliyet kolunda olduğu görülmektedir. TİS kapsamında imalat sanayi sektöründe en yüksek ortalama brüt kazanç, 2 milyar 7 milyon 416 bin TL ile 'Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri, kimyasal madde, plastik ve kauçuk ürünleri imalatı' ekonomik faaliyet kolundadır. Elektrik, gaz ve su sektöründe ise en yüksek ortalama brüt kazancın 1 milyar 711 milyon 388 bin TL ile 'Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı' ekonomik faaliyet kolunda olduğu görülmektedir  

 TİS kapsamı dışındaki işyerlerinde, madencilik ve taşocakçılığı sektöründe en yüksek ortalama brüt kazanç, 459 milyon 964 bin TL ile 'Ham petrol ve doğalgaz çıkarımı ve metal cevheri madenciliği' ekonomik faaliyet kolundadır. İmalat sanayi sektöründe ise, en yüksek ortalama brüt kazancın, 939 milyon 690 bin TL ile 'Elektrikli makina, radyo, televizyon, haberleşme teçhizatı ve cihazları ile tıbbi ve optik aletler imalatı' ekonomik faaliyet kolunda olduğu görülmektedir 

 Kamu ve özel sektörde ücretli çalışanların kazançları

Aylık ortalama brüt kazançlar kamu ve özel sektör ayrımında incelendiğinde, 2002 yılının ikinci döneminde kamu sektöründe en yüksek ortalama brüt kazancın 1 milyar 685 milyon 119 bin TL ile madencilik ve taşocakçılığı sektöründe olduğu görülmektedir  .Özel sektörde ise en yüksek ortalama brüt kazanç 1 milyar 497 milyon 478 bin TL ile elektrik, gaz ve su sektöründedir. Grafik 2'de de görüleceği gibi, elektrik, gaz ve su sektörü hariç, kamu sektöründe çalışanların ortalama brüt kazançları, özel sektörde çalışanlara göre daha yüksektir.

 İşyeri büyüklüğüne göre ücretli çalışanların kazançları

İşyeri büyüklüğüne göre kişi başına aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar karşılaştırıldığında, işyeri büyüklüğü arttıkça kişi başına aylık ortalama brüt ücret ve kazancın da yükseldiği görülmektedir. 2002 yılının ikinci yarısında, 1-9 ücretli çalışanı bulunan küçük ölçekli işyerlerinde, kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 426 milyon 840 bin TL, aylık ortalama brüt ücret ise 397 milyon 990 bin TL'dir. 2002 yılının ikinci yarısında, 500 ve daha fazla ücretli çalışanı bulunan büyük ölçekli işyerlerinde, kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 milyar 201 milyon 929 bin TL, kişi başına aylık ortalama brüt ücret ise 992 milyon 230 bin TL olarak tahmin edilmiştir

Sektörler itibariyle işyeri büyüklüğüne göre kişi başına aylık ortalama brüt kazançlar karşılaştırıldığında, 500 ve daha fazla çalışanı bulunan işyerleri hariç, diğer tüm işyeri büyüklük gruplarında, kişi başına aylık ortalama brüt kazancın elektrik, gaz ve su sektöründe, maden ve taşocakçılığı ile imalat sektörüne göre daha yüksek seyrettiği görülmektedir. 500 ve daha fazla çalışanı bulunan işyerleri içinde ise en yüksek aylık ortalama brüt kazanç, madencilik ve taşocakçılığı sektöründedir

İşyerinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre kazanç

İşyerinin doğrudan veya dolaylı toplu iş sözleşmesi kapsamında olup olmama durumuna göre aylık ortalama brüt ücret ve kazançlar incelendiğinde, TİS kapsamındaki işyerlerinde ücretli çalışanların aylık ortalama brüt ücret ve kazançlarının, TİS kapsamı dışında bulunan işyerlerine göre daha yüksek olduğu görülmektedir

 TİS kapsamındaki işyerlerinde, 2002 yılının ikinci yarısında kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 1 milyar 340 milyon 532 bin TL ve kişi başına aylık ortalama brüt ücret 1 milyar 98 milyon 842 bin TL dir. TİS kapsamı dışında kalan işyerlerinde ise, 2002 yılının ikinci yarısında kişi başına aylık ortalama brüt kazanç 551 milyon 292 bin TL ve kişi başına aylık ortalama brüt ücret 503 milyon 53 bin TL olarak tahmin edilmiştir. TİS kapsamındaki işyerleri ile TİS kapsamı dışındaki işyerleri arasındaki ücret farklılığı kamu-özel sektör ayrımında da değişmemektedir. Sonuç olarak, toplu iş sözleşmelerinin ücretler ve kazançlar üzerinde çok etkili olduğu görülmektedir.

 Coğrafi bölge ve seçilmiş illerde ücretli çalışanların kazançları

 2002 yılının ikinci döneminde, coğrafi bölgeye (seçilmiş iller dahil değil) göre aylık ortalama brüt kazançlar incelendiğinde, en yüksek kişi başına aylık ortalama brüt kazancın Karadeniz Bölgesinde (1 milyar 115 milyon 891 bin TL), seçilmiş dört ilde ise en yüksek brüt kazancın Adana ilinde (1 milyar 8 milyon 529 bin TL) olduğu görülmektedir.

2002 yılının ikinci yarısında kamu sektöründe, İzmir ilinde, Ankara ilinde ve Ege Bölgesinde (İzmir hariç) aylık ortalama brüt kazancın diğer bölge ve seçilmiş illere göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Özel sektörde ise; Adana ili, Marmara Bölgesi (İstanbul hariç) ve Ankara ilinde aylık ortalama brüt kazancın diğer bölge ve seçilmiş illere göre daha yüksektir

 Ücretli çalışanlara yapılan ikramiye ve prim ödemeleri

2002 yılının ikinci döneminde ücretli çalışanlara yapılan ikramiye ve prim ödemelerinin, aylık ortalama brüt kazanç içindeki oranına bakıldığında, en yüksek değerin madencilik ve taşocakçılığı sektöründe olduğu görülmektedir. Bu sektörde, 2002 yılının ikinci döneminde, ikramiye ve primin aylık ortalama brüt kazanç içindeki oranı % 15.1'dir.

İkramiye ve prim ödemelerinin oranı, kamu-özel sektör ayrımında karşılaştırıldığında; 2002 yılının ikinci döneminde ikramiye ve prim ödemelerinin aylık ortalama brüt kazanç içindeki oranının kamu sektöründe % 13.2, özel sektörde ise % 10.6 olduğu görülmektedir

Ücretli çalışanlara yapılan düzensiz sosyal yardımlar

Ankette kapsanan üç ekonomik faaliyet kolunda; ücretli çalışanlara yapılan düzensiz sosyal yardımların aylık ortalama brüt kazanç içindeki payı 2002 yılının ikinci yarısında % 3.3, kamu sektöründe % 4.6, özel sektörde ise % 2.8 olarak tahmin edilmiştir

2002 yılı II. altı aylık döneminde asgari ücret

Asgari ücretler; 16 yaşını dolduranlar için, 01.07.2002 -31.12.2002 tarihleri arasında aylık brüt 250 milyon 875 bin TL'dir. 16 yaşını doldurmayanlar için ise bu rakam 01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında aylık brüt 213 milyon 210 bin TL'dir.