|
KISIM B –
BÖLÜM 8
Bağımsızlık
8.1 Raporlama görevini* üstlenen tüm profesyonel muhasebeciler, gerçek
etkisi ne
olursa olsun , güvenilirlik,
tarafsızlık ve bağımsızlıkla uyuşmayan her tür çıkardan uzak durmalıdır.
8.2 Aşağıdaki paragraflarda profesyonel muhasebecinin bağımsızlığına güvenilmemesinin
makul sebebi olarak görülecek bazı durumlar verilmiştir.2
Mali açıdan Müşteriler ya da Müşterilerin
İşlerine Dahil Olmak
8.3 Müşteri ile mali açıdan ilişkili olmak bağımsızlığı etkiler ve bu
da gözlemin makul bir biçimde yapılmasını olumsuz yönde etkiler. Bu tür
bir ilgi aşağıdaki şekillerde ortaya çıkabilir:
(a) Müşteriden direk olarak çıkar
sağlamak
(b) Müşteri ile dolaylı maddi mali çıkar sağlanması, örneğin; Herhangi
bir tröst ya da varlığın müşteri şirket* içinde finansal çıkarı olması
halinde bu varlığın vekili, idarecisi ya da murakıbı olarak görev yapması
ile.
(c) Müşteriden ya
da müşteri şirketin memuru, müdürü ya da ana hissedarından kredi alınması
ya da kredi verilmesi ile
(d) Müşteri ya da müşterinin çalışan(lar)ı ile ortaklığa girerek
finansal çıkar sağlama yolu ile
(e) Müşteri olmayan ancak müşteri ile yatırımcı* ya da
yatırım* ilişkisi bulunan kişilerle mali çıkar ilişkisi içinde bulunma
ile.
Yorum
Profesyonel bir muhasebecinin bağımsız olmasını gerektiren profesyonel
hizmetler sunduğu bir şirketle arasında dolaylı ya da dolaysız maddi mali
çıkar ilişkisi olması bağımsızlığa
gölge düşürecektir. Direkt mali çıkar, profesyonel muhasebecinin eşi ya
da bakmakla yükümlü olduğu çocukları tarafından sahip olunan hisseleri içermektedir.
Bazı ülkelerde bu diğer yakın akrabaları da kapsamaktadır.
Profesyonel bir muhasebecinin,
üçüncü şahıslar adına, örneğin bir tröst, denetim müşterisinin
hisselerini yatırıma yöneltme konusunda tavsiyelerde bulunması halinde, bağımsızlığı
risk altında olacaktır. Bunun nedeni ise üçüncü şahıslara karşı olan
sorumluların, denetim müşterisine karşı
olan sorumluklarla çatışacak olmasıdır.
Aynı kural herhangi bir varlığın idarecisi ya da yöneticisi olarak görev
yapan kişilere de uygulanmalıdır.
Bir müşterinin hisseleri, profesyonel muhasebeci tarafından miras,
hissedarlardan biri ile evlilik ya
da devir işlemleri sonucu istem dışı olarak elde edilebilir. Bu tür
durumlarda, hisseler mümkün olan en erken tarihte elden çıkartılmalı ya da
profesyonel muhasebeci bu şirketin raporlama görevini daha fazla üstlenmekten
kaçınmalıdır.
Ne görevli profesyonel
muhasebeci ne de onun eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu çocukları müşteriye
kredi vermemeli, müşterinin aldığı krediler için garantörlük yapmamalı,
müşteriden kredi alıp, garantörlüğünün müşterinin üstlendiği borçlanmalara
girmemelidir. Bu ikinci yasaklama,
normal kiralama prosedürleri, şart ve koşullara uygun olarak yapıldığı sürece
bankalar ya da benzeri finansman kuruluşlarından alınacak ya da onlara
verilecek kredilerle, ev ipotekleri ya da bankalarda mevcut ya da alacak
hesapları, inşaat firmalarına
uygulanmayacaktır.
Müşteri olmayan yatırımın, müşteri yatırımcının malzemesi olması
halinde, profesyonel muhasebecinin müşteri olmayan yatırım ile dolaylı ya
da direkt maddi çıkar ilişkisi içinde olması, müşteri açısından
profesyonel muhasebecinin bağımsızlığına
gölge düşmesi şeklinde değerlendirilebilir. Bu şekilde, müşteri yatırımın,
müşteri olmayan yatırımcının malzemesi olması halinde, profesyonel
muhasebecinin müşteri olmayan yatırımcı ile dolaylı ya da direkt maddi çıkar
ilişkisi içinde olması, müşteri
açısından profesyonel muhasebecinin bağımsızlığına gölge düşmesi şeklinde
değerlendirilebilir.
Müşteri- müşteri olmayan ortaklıklar gibi diğer ilişkiler de bağımsızlığı
etkileyebilir.
Firmalarla Görüşmeler
8.4 Profesyonel muhasebeciler, mevcut
ya da daha önceki kamu hizmetleri sırasında, inceleme altında ya da görev
yaparken:
(a) kurulun bir üyesi, yönetici ya da firmanın bir çalışanı; ya da
(b) kurulun bir ortağı, çalışanı ya da bir üyesi ya da firmanın bir yöneticisi
ya da çalışanı;
ile birlikte
hizmet verirse, raporlama sırasında bağımsızlığı zedeleyecek bir çıkar
ilişkisinin bulunduğu düşünülebilir.
Yorum
Kamu hizmetlerinde, ilgili firmaların denetçileri olarak görevlendirilen
profesyonel muhasebecileri bu şekilde engellemek ortak
bir uygulamadır. Ayrıca, profesyonel muhasebecilerin fikir sunmaları gereken
görevleri kabul etmemeleri arzu edilir. Yukarıda tanımlanan durumda, atamadan
önceki süre en az bir ya da iki sene yada ilgili makamın belirttiği süre
olmalıdır.
Denetleme Yapılacak
Müşterilere Diğer Hizmetlerin Sunulması
8.5 Kamu hizmetindeki profesyonel bir muhasebeci, denetleme ya da diğer
raporlama hizmetlerinin yanı sıra müşteriye diğer hizmetleri sunarken, yönetim
kurulu ve yönetimin sorumluluğu altında bulunan hizmetler
vermekten, karar ya da sorumluluk almaktan kaçınmalıdır.
Yorum
Profesyonel bir muhasebeci için, işletmesi hakkında yeterli bilgiye sahip
olduğu müşterisine verdiği hizmetin dışında finansal ya da yönetimle
ilgili danışmanlık hizmetleri teklif etmek, hem beceri
hem de çalışmalar bakımından ekonomik olacaktır. İşletmelerin bir çoğu
(özellikle de küçük işletmeler), denetçilerin diğer hizmetlerinden
faydalanma hakları olmasaydı, kötü bir şekilde etkilenebilirlerdi.
Profesyonel muhasebeciler, meslekle ilgili hizmetler
verirken danışmanlık teklif ederler. Örneğin, özellikle küçük işletmelerle
ilgili durumlarda, hesapların kontrolü ile vergiler için ayrılacak karşılığın
belirlenmesi birbirinden ayrılması imkansız olan iki işlemdir. Dahası,
denetleme içerisindeki başlıca konulardan biri geliştirme
tahminlerini içine alan iç kontrol sistemlerinin araştırılmasıdır. Bu
sebeplerden dolayı, kamu hizmetleri veren bir muhasebecinin verebileceği danışmanlık
hizmetlerinin sınırlarını belirlemek oldukça güçtür.
Profesyonel bir muhasebecinin, yönetim ve
vergilendirmeyle ilgili verdiği tavsiye hizmetleri danışmanlık hizmetleri içerisine
girer. Bu tür hizmetler, müşteri firmanın yönetimle ilgili fonksiyonlarını
zorla ele almamalıdır.
Profesyonel bir muhasebecinin bağımsızlığı, yönetim kararları içerisine
girmediği ya da bu kararlarla ilgili sorumluluk almadığı sürece, bu tür
danışmanlık hizmetleriyle zedelenmez. Profesyonel bir muhasebecinin verdiği
hizmetler, bağımsız olup olmadığını belirleyen faktörler değildir.
Bununla birlikte, profesyonel bir muhasebeci, yönetim
alanı içerisinde danışmanlık hizmeti vermemeye dikkat etmelidir. Stokların
kaydedilmesi için sistemlerle ilgili danışmanlık hizmeti veren profesyonel
bir muhasebeci, sistemin çalışmasıyla ilgili denetim incelemelerini
yapmalıdır ve sistemle ilgili problemler oluştuğunda bağımsızlık ve bütünlüğü
etkileyecek olan denetleme önlemlerini almalıdır.
Muhasebe kayıtlarının hazırlanması, profesyonel muhasebecilere özellikle
de firma içerisinde muhasebe personeli çalıştıramayacak olan küçük işletmeler
tarafından sık sık talep edilen bir hizmettir. Daha büyük müşteriler, özel
durumlar dışında böyle bir talepte bulunmazlar. Bağımsızlığın gerekli
olduğu ve kamu hizmeti veren profesyonel muhasebecinin müşteri için muhasebe
kayıtlarını tuttuğu durumlarda, aşağıdaki maddeler dikkate alınmalıdır:
(a) Profesyonel muhasebeci, müşteriyle bir ilişki içerisinde olmamalıdır
ya da güvenilirliği ve bağımsızlığı etkileyebilecek çıkar çatışmaları
içerisinde olmamalıdır.
(b) Müşteri, bildirilerle ilgili sorumlulukları kabul
etmelidir.
(c) Kamu hizmeti veren profesyonel muhasebeci eleman ya da yöneticilerin girişimlerle
ilgili görevlerini üstlenmemelidir.
(d) Muhasebe kayıtlarının hazırlanmasında çalışan personel, bu raporların
incelenmesine katılmamalıdır. Çünkü bu kayıtları
hazırlayan ve tutmayı sürdüren profesyonel bir muhasebeci, etkili bir
denetim gerçekleştiremez.
Özel İlişkiler ve Aile İlişkileri
8.6 Özel ilişkiler ve aile ilişkileri, bağımsızlığı etkileyebilir. Özel
ya da ailevi ilişkilerin, bağımsızlığı etkilememesi
gerekmektedir.
Yorum
Profesyonel bir muhasebeci ve müşterisi ya da idari pozisyonlardaki kişilerle
(müdür, idari başkan, finansal idare başkanı ya da benzer pozisyonlardaki
kişiler) arasındaki özel ilişkinin sınırlarıyla
ilgili ahlaki kuralları ayrıntılı bir biçimde açıklamak çok güçtür.
Bununla birlikte, üye kurullar, üyelerine, üzerlerinde baskılar oluşabilecek
durumlarda tavsiyelerde bulunmalıdır.
Örneğin, profesyonel müşterinin bir yönetici ya da çalışanla
iş çıkarı ya da müşteri ile ortaklık sonucu elde edeceği maddi çıkarlar
bulunduğunda, bu durum ortaya çıkabilir.
Aile ilişkileriyle ilgili olarak, kurulun her üyesi, müşteriye verdiği
hizmetin zarar görmemesini sağlamak için, kendi ülkesindeki sosyal
koşulların ışığı altında, hangi seviyedeki ilişkinin çok yakın olarak
kabul edileceğine karar vermelidir.
Beklenmedik şekillerde bağımsızlığı etkileyen aile ilişkileri genel
olarak, müşteriyle ilgili görevde hizmet veren pratisyenin, ortağın ya da
çalışanın, müşterinin eşi, çocuğu ya da akrabası
olduğu durumlarda yaşanır. Bazı ülkelerde bu ilişkiler daha geniş bir
yelpazede sunulabilir. Örneğin müşterinin çocuğu, eşi, büyük anne ya da
büyük babası, kayın valide ya da kayın pederi, erkek/kız kardeşi ya
da kayın birader ya da baldızı olabilir.
Ücretler
8.7 Müşteri ya da müşteri grubundan gelen ücretler, kamu hizmeti veren
profesyonel muhasebecinin brüt ücretlerinin büyük bir kısmını ya da tamamını
oluşturuyorsa, müşteri ya da müşteri grubuna oluşan bu
bağlılık dikkatlice araştırılmalıdır ve bu durum bağımsızlığı
zedeleyebilir.
Yorum
Kurul üyelerinin bu konuyla ilgili olarak kurallar belirlemesi ya da üyelerine
rehberlik etmesi arzu edilmektedir. Bu kuralların ve rehberlik hizmetinin, her
ülkenin ekonomik durumu ve muhasebecilik mesleğinin gelişmesiyle
ilgili olması gerekmektedir.
Müşteri ya da müşteri grubundan gelen ücretin hangi kısmının kabul
edilemez olduğunu kesin olarak önceden belirlemek imkansızdır. Bununla
birlikte, bu ücretler brüt gelirin tamamını ya da önemli
bir bölümünü oluşturuyorsa, profesyonel muhasebeci, bağımsızlığının
zedelenip zedelenmediğine dikkatlice karar vermelidir. Aynı durum, müşterinin
verilen hizmetin karşılığını belli bir süre içerisinde alamadığı özellikle
de ücretin önemli bir bölümünün, muhasebecinin
gelecek yıl raporlarını hazırlaması gereken zamandan önce ödemediği
zamanlarda oluşur. Yeni uygulamalar için ödenekler yapılmalıdır. Müşteri
ya da müşteri grubuna bağlı şubeyle ilgili araştırmalar yapılmalıdır.
Örneğin, şube müşterinin finansal bildirimlerini
inceliyor ve bu müşteriyle ilgili çalışmalar, şube çalışmalarının büyük
bir kısmını oluşturuyorsa, bu durum sorun yaratabilir. Bu şartlar altında,
bu müşteri ya da müşteri grubuna verilen hizmetler, başka bir ofisteki
ortak tarafından incelenmelidir.
Şartlı Ücretler
8.8 8.9 no’lu paragrafa bağlı olarak, sadece belirli bulgu ya da sonuçlar için
ücret ödenecekse, müşteriye hizmet teklif edilmemeli ya da sunulmamalıdır.
Yorum
Ücretler bir mahkeme ya da ilgili yetkililer tarafından
belirlendiyse şartlı ücret olarak değerlendirilmemelidir.
Yüzde ya da benzeri esaslarla belirlenerek alınan ücretler, şartlı ücret
olarak değerlendirilmelidir.
8.9 Şartlı ücretlerin alınmasına yasal olarak ya da kurul tarafından izin
verilen ülkelerde, bu gibi işler bağımsızlık gerektirmeyecek düzeyde yapılmalıdır.
Mallar ve Hizmetler
8.10 Müşteriden mal ya da hizmet kabul etmek, bağımsızlığı
zedeleyebilir. Yersiz konukseverliklerin kabulü de benzeri sonuçlar verebilir.
Yorum
Profesyonel muhasebeci, eşi ya da bağımsız çocukları, çalışmayla ilgili
olanlar hariç, teklif edilen mal ve hizmetleri kabul etmemelidir. Sosyal
hayatta uygun görülen hediyeler ve ağırlamaların dışındaki hediye ve ağırlamalar
da kabul edilmemelidir.
Sermaye Mülkiyeti
8.11 İdeal olarak, iş sermayesi tamamen profesyonel muhasebecinin mülkiyeti
altında olmalıdır. Bununla birlikte, sermayenin başkalarının mülkiyeti
altında olmasına, sermaye mülkiyeti ve oylama hakkının büyük kısmının
profesyonel muhasebecinin elinde olduğu durumlarda izin
verilmelidir.
Yorum
Bir ilke olarak, iş sermayesinin muhasebecinin mülkiyeti altında olması
gerekmektedir. Sermayenin tamamının ya da bir kısmının başkalarının
elinde olması, bu kişilerin aynı zamanda profesyonel muhasebecinin
hizmet performansını etkileyebilecek bir konumda olduğunu göstermektedir.
Aynı durum, işi yapan profesyonel muhasebeci, alınan borçlarla desteklendiğinde
de ortaya çıkabilir.
Bazı ülkelerde, yasalar, profesyonel muhasebecinin mülkiyet ya da oylama
haklarına hiçbir sınırlama getirilmeden çalışmalarına izin vermektedir.
Her durumda, idare ya da ahlak kuralları ile, profesyonel muhasebecinin bağımsızlığını
etkilememek için, idareyle çatışmayacak olan önlemler alınmalıdır. Üye
kurulları, hükümete sermaye ve oylama haklarının
tamamen profesyonel muhasebeciye ait olduğunda, meslek ve ahlak çıkarlarının
tam anlamıyla korunabileceğini bildirmelidir.
Eski Ortaklar
8.12 İş ortaklarından biri istifa, atılma, emeklilik ya da görevini başkasına
devretme gibi şekillerle mesleği bırakabilir. Böyle
bir ortak, daha önce çalıştığı denetleme ya da raporlama işlemleriyle
ilgili olarak çalıştığı müşteriyle görüşmeyi kabul edebilir. Bu durum
bağımsızlığı etkilemez.
(a) Eski ortağın konsolide olmayan, izinli emeklilik ücreti
ya da çalışma karşılığı, miktar ve ödeme tarihini belirten programa
uygun olarak ödenir. Bununla birlikte, yapılacak ödemeler, işin gidişatını
engellememelidir.
(b) Eski ortak, karşılık alsın almasın meslek çalışmalarına katılamaz.
Uygulama katılım göstergeleri, ofisteki yerinin ya da
ilgili hizmetlerin sunulmasıdır.
Dava ya da Dava Tehditleri
8.13 Müşteri ve profesyonel muhasebeciyi içine alan bir dava, muhasebeci ve müşterinin
ilişkilerini, profesyonel muhasebecinin bağımsızlığını ve tarafsızlığını
etkileyecek şekilde etkileyebilir.
Yorum
Müşterinin ya da başka kişilerin profesyonel muhasebeci aleyhinde başlattığı
çalışmalar ya da müşteri firmanın yöneticileri tarafından muhasebeciyi
suçlayan ya da yaptığı denetim performansını kötüleyen
dava başlangıçları bağımsızlığı etkileyebilir. Yine aynı durum,
profesyonel muhasebecinin tarafsızlığını da etkileyebilir. Bundan dolayı,
firmanın finansman durumlarının kayıt işlemlerinin adil ve tarafsız olarak
yapılma durumu etkilenebilir. Aynı zamanda, bu gibi
faaliyetler ( ya da faaliyet tehditleri) firma yönetiminin profesyonel
muhasebeciye daha fazla ilgili bilgi vermesini etkileyebilir.
Profesyonel muhasebecinin rapor düzenleme çalışmalarının uygun olmayacağı
durumları önceden belirlemek imkansızdır. Bununla
birlikte, profesyonel bir muhasebeci, bağımsızlığını etkileyebilecek
durumlar için hazırlıklı olmalıdır.
Üst Düzey Personelin, Denetlenecek Müşteriyle Uzun Süre Çalışması
8.14 Denetleme işlemlerinde, uzun süre aynı üst düzey personelinin
kullanılması bağımsızlığı tehdit edebilir. Profesyonel bir muhasebeci,
tarafsızlığın ve bağımsızlığın sürdürülmesi için tüm önlemleri
almalıdır.
Yorum
Profesyonel ilişkilerin kurulması genellikle zaman alır ancak bir kez
kurulduklarında etkin ve üretken sonuçlar doğururlar.
Üst düzey personel ve müşteri arasındaki ilişkinin sürmesini her iki
taraf da destekler. 8.6 no’lu paragrafta da anlatıldığı gibi, kişinin müşteri
ile uzun süreli özel bir ilişki sürdürmesi, bağımsızlığı
etkileyebileceği düşünülen yakın bir ilişkinin doğmasına
sebep olabilir. Bununla birlikte kalite kontrol soruları etkilenir, öyle ki
profesyonel muhasebeci, bu ilişkiye dayanarak denetleme prosedürlerini
uygulayabilir ya da denetlemeyle ilgili önemli kararlar alabilir.
Profesyonel bir muhasebeci, üst düzey personele vereceği
hizmetin rotasyonunu önceden belirlemelidir. Bu rotasyon uygulanamadığında,
aynı amaçlara ulaşmak için inceleme prosedürleri oluşturulmalıdır. İş
personelinin özellikle de iş ortağının rotasyonunun doğası ve zamanlaması,
bir çok değerlendirmeye bağlı olarak yapılmaktadır. Bu rotasyon,
deneyimli, geçici personel ve geçişler için düzenli bir akış da sağlamalıdır.
Rotasyon, küçük ofislerde ya da işle ilgili uzmanlıklar olduğunda elverişli
olmayabilir. Bu gibi durumlarda, uygun ve deneyimli başka
bir profesyonel muhasebeci ya da bu amaçla hizmet veren profesyonel bir kurula
danışmak için ayarlamalar yapmak gibi alternatif önlemler uygulanmalıdır.
BÖLÜM 9
Muhasebeci Olmayanların Kullanımı Konusunda Mesleki Yeterlilik
ve Sorumluluklar
9.1. Profesyonel muhasebeciler, yeterli olmadıkları konularda, bu işi başarmaları
için gerekli olan tavsiye ve yardımı almadan hizmet vermeyi kabul
etmemelidir. Şayet profesyonel muhasebeci, işin belirli bir kısmı hakkında
yeterli değilse, diğer profesyonel muhasebeciler,
avukatlar, aktüerler, mühendisler, jeologlar ve bilirkişi gibi uzmanlardan
yardım almalılar.
9.2. Bu gibi durumlarda, profesyonel muhasebeci uzmanın teknik bilgisine güvendiği
halde, ahlaki konularda da yeterli olduğunu hemen kabul
edemez. Verilen hizmetle ilgili tüm sorumluklular muhasebeciye ait olduğundan,
profesyonel muhasebeci, ahlaki kurallara uyulup uyulmadığını kontrol etmek
zorundadır.
9.3. Profesyonel muhasebeci olmayan uzmanların hizmetlerini kullanırken,
profesyonel muhasebeciler, bu uzmanların ahlak kurallarının farkında olup
olmadığını kontrol etmelidir. Bu kitapçığın giriş bölümündeki 16.
Paragrafta belirtilen temel ilkelere özellikle dikkat edilmelidir. Bu ilkeler,
uzmanlarla yapılacak çalışmaları da içine almaktadır.
9.4. Gerekli olacak denetleme ve rehberliğin miktarı, yardım eden kişiye ve
işin çeşidine göre değişmektedir. Bu tür denetleme ve rehberlik
hizmetlerinin örnekleri şöyledir:
· yardım edecek kişiden gerekli ahlak kurallarını okumasını
istemek
· ahlaki kuralları anladığına dair yazılı bir belge talep etmek,
· çatışmalar oluştuğunda tavsiyelerde bulunmak.
9.5. Profesyonel muhasebeciler, aynı zamanda işle ilgili bağımsızlık ve
risk konularında dikkatli olmalıdır. Bu gibi durumlar, ahlak
kurallarına uyulup uyulmadığının görülmesi için özel dikkat ve
rehberlik/denetleme gerektirir.
9.6. Profesyonel muhasebeci, ahlak kurallarından birine uyulmayacağını düşünürse,
çalışma kabul edilmemelidir, kabul edildiyse çalışmaya son verilmelidir.
BÖLÜM 10
Ücretler ve Komisyonlar
10.1. Bir müşteriye muhasebecilik hizmeti sunan profesyonel muhasebeciler, bu
hizmeti güvenilirlik, tarafsızlık ilkelerine ve ilgili teknik standartlara
uygun olarak yerine getirilme sorumluluğunu üzerlerine alırlar.
Bu sorumluluk, profesyonel muhasebecilerin eğitim ve deneyim sonucu kazandıkları
bilgi ve becerileri göstererek yerine getirilir. Profesyonel muhasebeci, verdiği
hizmetler karşılığında bir ücrete hak kazanır.
Çalışma Ücretleri
10.2. Çalışma ücretleri, aşağıdaki maddeler göz önünde
bulundurularak, müşteriye verilen hizmetin adil bir karşılığı olacak şekilde
belirlenmelidir:
(a) Verilecek profesyonel hizmet için gerekli olan beceri ve bilgi.
(b) Profesyonel hizmet veren kişinin almış olduğu eğitim
ve sahip olduğu deneyim.
(c) Profesyonel hizmet veren kişilerin tek tek harcadığı zaman.
(d) Bu hizmeti vermekle alınan sorumluluğun seviyesi.
10.3. Çalışma ücretleri, saat yada gün başı alacakları uygun bir oranla
belirlenmelidir. Bu oran, organizasyon ve profesyonel
muhasebecinin sunduğu temel hizmetlere ve bu hizmetlerin iyi planlanmış,
kontrol edilmiş ve yönetilmiş olmasına bağlı olarak belirlenmelidir. Ayrıca
10.2 no’lu paragrafta belirtilen ve her ülkenin yasal, sosyal ve ekonomik
faktörler de değerlendirilmelidir. Uygun oranı
belirlemek, hizmet veren profesyonel muhasebecilerin görevidir.
10.4. Profesyonel bir muhasebeci, mevcut ya da gelecekte vereceği hizmetin,
belirlenen ya da tahmin edilen ücret ya da ücret oranı karşılığında yapılacağını
belirtmemelidir, çünkü işin teslim edileceği tarihte ücret ya da ücret
oranları artmış olabilir. Ancak bu durumun müşteriye belirtilmemesi
gerekir.
10.5. Müşteri için mesleki hizmet verirken, Profesyonel muhasebeci, ücret alımını
10.2, 10.3 ve 10.4 no’lu paragraflarda belirtilen
maddelere göre değerlendirdiğinde, ön ödeme alabilir.
10.6. Profesyonel bir muhasebeci, ücretlerin 10.2, 10.3 ve 10.4 no’lu
paragraflara göre belirlenmesi koşuluyla müşterisinden, o hizmet için daha
önce aldığı ücretten daha düşük
bir ücret alabilir.
Yorum
Profesyonel bir muhasebeci, daha önce aldığı ücretten daha düşük bir ücret
alarak hizmet verebilir. Bununla birlikte, daha önce belirlenen ücretten daha
düşük ücretle çalışan profesyonel muhasebeciler, iş kalitesinin düşme
riskini göz önünde bulundurmalıdır.
Buna göre, müşteriye verilen hizmetin karşılığı belirlenirken,
profesyonel muhasebecinin aşağıdaki maddelerin karşılandığından emin
olması gerekmektedir:
· iş kalitesi etkilenmeyecek ve hizmetle ilgili tüm meslek standartları
ve kalite kontrol prosedürlerine uyulması için gerekli titizlik gösterilecek,
· müşteri, ücretli işin kapsamı ve gelecekte alınacak ücretlerle ilgili
yanlış yönlendirilmeyecek.
10.7. 8.8 nolu paragrafta belirtildiği gibi:
Ücretler, bir bulgu ya da sonuç elde edilince ya da elde
edilen bulgu ya da sonuca göre belirlenerek verildiğinde, hizmet teklif
edilmemeli ya da sunulmamalıdır.
Yorum
Ücretler bir mahkeme ya da yetkili kişiler tarafından belirlendiğinde, şartlı
olarak değerlendirilmemelidir. Verilen hizmetin karşılığı
olan ücretler, yüzde ya da benzeri esaslara göre belirlendiğinde şartlı
olarak değerlendirilirler.
10.8. Yukarıdaki ücretlerle ilgili paragraflar, masrafların ödenmesini
kapsamamaktadır. Hizmet verildiği süre içerisinde yapılan
özel harcamalar dışındaki harcamalar, işle ilgili seyahat masrafları ve diğer
masraflar, müşteri tarafından karşılanmalıdır.
10.9. Ücretlerle ilgili yanlış anlamayı önlemek için, iş başlamadan önce
her iki tarafta ücret esaslarını gerekirse yazılı bir şekilde
belirlemelidir. (Daha fazla bilgi için, Uluslararası Denetleme Standartları
210 “Denetleme Maddeleri”ne bakınız.)
Komisyonlar
10.10. Profesyonel muhasebeci tarafından alınan komisyon ödemeleri ya da
talep etmeleri tarafsızlık ve bağımsızlığı
etkileyebilir. Bundan dolayı 10.13 no’lu paragrafa bağlı olarak,
profesyonel muhasebeci ne müşteri kazanmak için komisyon ödemeli ne de
üçüncü şahıslara müşteri önermek için komisyon almalıdır.
Profesyonel bir muhasebeci, başkalarının hizmet ya da ürünlerini
önermek için komisyon almamalıdır.
10.11. Tavsiye eden muhasebeci tarafından hiçbir hizmet verilmiyorsa, yalnızca
tavsiyeler için muhasebeciler arasında alınan yada teklif edilen ücretler,
10.10 no’lu paragrafta belirtilen komisyon ücretleri içerisine
girer.
10.12. Profesyonel bir muhasebeci, işin, işle ilgili çalıştırdığı kişiler
ya da bu kişilerin varislerine ödeme yapması gereken kısmı ya da tamamı için
ücret talep edebilir. Bu ödeme, paragraf 10.10’a göre komisyon sayılmaz.
10.13. Komisyonların ödenmesinin ve alınmasının yasal
olduğu ülkelerde, yetkililer ya da üye kuruluş, bağımsızlığa ihtiyaç
duymayan kişiler için bu konuyla ilgili sınırlandırmalar koymalı ve
profesyonel muhasebeci, bu konuyla ilgili olarak müşterisine açıklamalar
yapmalıdır.
BÖLÜM 11
Kamu Muhasebeciliği Uygulamaları İle Uyuşmayan Faaliyetler
11.1. Profesyonel bir muhasebeci, mesleğin güvenilirliğini, tarafsızlığını,
bağımsızlığını, ününü ya da hizmetin sunulmasını etkileyecek olan hiçbir
iş, meslek ya da faaliyete katılmamalıdır.
11.2. Aynı anda iki ya da daha çok mesleki faaliyetin ifa edilmesi, güvenilirliği,
tarafsızlığı ya da bağımsızlığı etkilemez.
11.3. Muhasebecilik hizmetinin, meslekle ilgili ahlak ilkelerine uygun olarak
yerine getirilmesini engelleyen ve meslekle ilgisi olmayan
iş, meslek ya da faaliyet içerisinde bulunmak, muhasebecilik mesleğine aykırı
olarak değerlendirilmelidir.
BÖLÜM 12
Müşterilerin Paraları
12.1. Bazı ülkelerde yasalar profesyonel muhasebecilerin müşterilerin
paralarını tutmalarına izin vermezken, bazı ülkelerde
de profesyonel muhasebecilerin müşteri paralarını tutmalarıyla ilgili yasal
yaptırımlar bulunmaktadır. Profesyonel bir muhasebeci, yasa dışı
faaliyetlerden elde edildiği ya da bu gibi faaliyetler için kullanılacağı
belirlenen müşteri paralarını muhafaza etmemelidir.
12.2. Başkalarına ait paraları emanet alan bir profesyonel muhasebeci, aşağıdaki
maddeleri uygulamalıdır:
(a) bu paraları özel ya da şirket paralarından ayrı saklamalıdır;
(b) bu paraları amacı dışında kullanmamalıdır;
(c) bu paraların hesabını görmeye yetkili kişilere, bu paraların hesabını
verebilmeli.
12.3. Profesyonel bir muhasebeci, müşterilerin paraları için bir ya da iki
tane banka hesabı açtırmalıdır. Bu gibi banka hesapları, birkaç müşterinin
parasını yatırılabileceği genel bir müşteri hesabı* içermelidir.
12.4. Profesyonel bir muhasebeci tarafından emanet alınan müşteri paraları,
gecikmeden müşteri hesabına yatırılmalıdır, ya da paraya çevrilebilecek
dökümanlar olarak verilirse, izinsiz kullanımlar karşısında
muhafaza edilmelidir.
12.5. Müşteri hesabından yalnızca müşteri tarafından verilen talimatla
para çekilebilir.
12.6. Müşteri tarafından onaylanıp, miktar belirlendiği takdirde, müşteri
ücretleri bu hesaptan çekilebilir.
12.7. Müşteri hesabından yapılan ödemeler müşteri
kredisini geçmemelidir.
12.8. Müşteri paraları uzun bir süre müşteri hesabında kalacaksa,
profesyonel muhasebeci, müşterinin onayıyla bu paraya belirli bir süre faiz
işletmelidir.
12.9. Müşteri paralarından elde edilen tüm faiz, müşteri
hesabına yatırılmalıdır.
12.10. Profesyonel muhasebeciler, müşteri paralarıyla ilgili tüm hesap
defterlerini, müşteri paralarıyla genel işlemlerini ve her müşterinin
parasını gösterecek şekilde tutmalıdır. Müşteriye yılda en
az bir kez hesap özeti sunulmalıdır.
BÖLÜM 13
Kamu Çalışanı Diğer Muhasebeciler İle İlişkiler
Yeni Görevlerin Kabul Edilmesi
13.1. Çalışmaların büyütülmesi, genellikle mevcut muhasebecinin* görev
yapmadığı yerlerde yeni şubelerin açılması ya da bağlı
şirketlerin oluşturulmasıyla sonuçlanmaktadır. Bu şartlar altında, müşteri
ya da müşteriyle çalışan profesyonel muhasebeci, görevi tamamlamak için o
bölgede çalışan başka bir muhasebeciyle çalışmayı talep etmelidir.
13.2. Özel hizmet ya da görevlerde, çalışma referansı
gerekebilir. Profesyonel muhasebeci tarafında teklif edilen hizmet kapsamı
genişlemeye devam eder ve hizmet vermek için gerekli bilgi, özel beceriler de
gerektirir. Profesyonel bir muhasebecinin özel uzmanlık kazanması ya da
muhasebenin tüm alanlarında faaliyet vermesi çok zor
olduğundan, bazı profesyonel muhasebeciler, tüm özel becerilerin firmaları
tarafından geliştirilmesinin uygun olmadığına karar vermişlerdir.
13.3. Profesyonel muhasebeciler, bu gibi hizmetleri mesleki yeterliliklerini
göz önüne alarak kabul etmelidirler. Bundan dolayı meslek ve müşteri çıkarlarını
gözetmek için, profesyonel muhasebeciler, yetersiz oldukları konularda,
gerekli bilgiyi sağlayabilecek kişilerden tavsiyeler almaya teşvik
edilmelidir.
13.4. Özel bir becerisi olmayan profesyonel bir
muhasebeci, işini başka bir profesyonel muhasebeciye kaptırma korkusuyla, müşterisine
o beceriye sahip olan başka bir muhasebeciyi tavsiye etmek istemeyebilir. Sonuç
olarak, müşteriler almaları gereken tavsiyelerden mahrum
kalabilir.
13.5. Özel bir beceri gerekli olsa da olmasa da, mesleki danışmanların seçiminde
müşterinin istekleri ön plandadır. Buna bağlı olarak, profesyonel bir
muhasebeci, özel tavsiyeler alırken ve uygun bir kişi müşteriye bu yönde
tavsiyeler verirken, müşterinin özgürlüğünü hiçbir
şekilde kısıtlamamalıdır.
13.6. Özel becerilere sahip olan profesyonel bir muhasebeciye iki şekilde danışılabilir:
(a) müşteri aracılığı ile:
(i) mevcut muhasebeci ile görüştükten sonra,
(ii) mevcut muhasebecinin özel talebi ya da tavsiyesi
ile,
(iii) mevcut muhasebeciye danışmadan ya da ,
(b) gizlilik şartına uyan mevcut muhasebecinin aracılığı ile.
13.7. Profesyonel bir muhasebeciden hizmet vermesi istendiğinde, müşteri adayının
mevcut bir muhasebecisi olup olmadığı araştırılmalıdır.
Mevcut bir muhasebecisi varsa, 13.8 ve 13.14 no’lu paragraflar dikkate alınmalıdır.
Görüşmeler başka bir muhasebecinin yerine geçmesiyle sonuçlanacaksa, 13.15
ve 13.26 no’lu paragraflar izlenmelidir.
13.8. Serbest muhasebeci, özel görevden dolayı müşteri
ya da mevcut muhasebeci tarafından sağlanan hizmetleri sınırlandırmalıdır.
Serbest muhasebeci aynı zamanda müşteri ile müşterinin mevcut muhasebecisi
arasındaki ilişkileri desteklemeli ve ilgili bilgileri yazılı olarak sunmadan,
mevcut müşterinin hizmetlerini eleştirmemelidir.
13.9. Mevcut muhasebecinin verdiği hizmetten ya da müşteri veya mevcut
muhasebeciden tavsiye ile aldığı görevden açık bir şekilde farklı olan
bir görevi yerine getirmesi istenen muhasebeci, bunu hizmet ya
da tavsiye vermesi için yapılan ayrı bir talep olarak değerlendirmelidir. Bu
tür görüşmeleri kabul etmeden önce, serbest muhasebeci bu talebi yapan müşterisine,
mevcut muhasebeciyle iletişim kurmayı tavsiye etmeli ve bir an önce talebin
çeşidini yazılı olarak belirterek, görevin yerine
getirilmesi için gerekli tüm bilgileri istemelidir.
13.10. Müşteri, mevcut muhasebecinin haberdar edilmemesini isteyebilir. Bu
durumda, alıcı muhasebeci, müşterinin ileri sürdüğü sebeplerin geçerli
olup olmadığına karar vermelidir. Müşterinin, özel
koşullar dışında mevcut muhasebeciye haber vermek istememesi geçerli bir
sebep değildir.
13.11. Alıcı Muhasebeci:
(a) yasal ya da diğer gerekliliklere uyduğu sürece, mevcut muhasebeci ya da müşteriden
aldığı talimatlara uymalıdır,
(b) elverişli olduğu sürece, yaptığı işlerden mevcut muhasebeciyi
haberdar etmelidir.
13.12. İlgili müşteriye hizmet eden iki ya da daha fazla profesyonel
muhasebeci bulunduğunda, yalnızca verilen hizmetle ilgili muhasebeciyi
haberdar etmek uygun olabilir.
13.13. Mevcut muhasebeci, uygun durumlarda alıcı muhasebeciye talimatlar
vermenin dışında, alıcı muhasebeci ile sürekli iletişim içinde olup,
gerekli durumlarda yardım etmelidir.
13.14. Muhasebe, denetleme, kayıt ve diğer işlemlerde, mevcut
muhasebecinin dışında profesyonel muhasebecinin fikri sorulduğunda,
profesyonel muhasebeci, muhasebecinin karar ve tarafsızlığını etkilemeye
karşı tedbirli olmalıdır. Bu konuyla ilgili olarak tüm ya da özel şartlar
değerlendirilmeden verilen bir karar, karar araştırıldığında
ya da alıcı muhasebeci firma tarafından sonradan atandığında, alıcı
muhasebeci için zorluklar yaratabilir. Buna bağlı olarak, profesyonel
muhasebeci, onun ilgili tüm bilgiye erişmesini sağlayarak, yanlış rehberlik
etme riskini en aza indirmelidir. Yukarıdaki şartlar altında
fikri sorulduğunda, mevcut muhasebeciyle bağlantı kurulmalıdır. Mevcut
muhasebecinin müşterinin izniyle, alıcı muhasebeciye müşteri hakkında
ilgili bilgilerin tümünü sunması önem taşımaktadır. Ayrıca yine müşterinin
izniyle, alıcı muhasebeci, mevcut muhasebeciye nihai raporu ulaştırmalıdır.
Müşteri bu tür bir iletişime izin vermezse, yukarıda belirtilen maddelerin
hiç biri uygulanmamalıdır.
Başka Bir Profesyonel Muhasebecinin Yerini Alma
13.15. Bir işletme sahibinin, danışmanlarını seçme
ve değiştirme hakkı bulunmaktadır. İşletme sahibinin yasal çıkarlarının
korunması gerekirken, başkasının yerini alması istenen profesyonel
muhasebecinin, teklifi kabul etmemek için mesleki bir sebep olup olmadığını
araştırma hakkı bulunmaktadır. Bu işlem, mevcut
muhasebeciyle doğrudan bağlantı kurulmadan etkili bir şekilde gerçekleşemez.
Özel bir talep olmadan, mevcut muhasebeci, müşterisinin çalışmaları hakkında
bilgi vermemelidir.
13.16. Bu tür bir iletişim, profesyonel bir muhasebecinin,
teklif edilen görevi kabul edip etmeyeceği ve görevi isteyip istemediği
konusunda emin olmasını sağlar. Bununla birlikte, yine bu tür bir iletişim,
müşterilerin tavsiye ve yardımına güvendiği profesyonel muhasebeciler arasında
olması gereken ilişkiyi korumak için yardımcı olur.
13.17. Mevcut muhasebeci, profesyonel muhasebeciye müşteriyle ilgili bilgileri
aşağıdaki maddelere bağlı olarak verebilir:
(a) müşterinin izni, ve/veya
(b) bu konuyla ilgili olarak ülkeden ülkeye değişebilecek olan yasal
ya da ahlaki gereklilikler.
13.18. Teklif yapılan profesyonel muhasebeci ile yapılan tüm görüşmeler
gizli olmalıdır ve mevcut muhasebeci tarafında yapılan sağlanan bilgilere ağırlık
verilmelidir.
13.19. Mevcut muhasebeci tarafından sağlanan bilgiler,
yapılan teklifin yalnızca olaylara bağlı olmadığını gösterir. Bu bilgi,
muhasebeciyi değiştirme teklifinin, mevcut muhasebecilerin müşterinin
ilkelerine ya da çalışmalarına ters bir şekilde, çıkarları aleyhinde,
kamu kesiminde çalışan profesyonel muhasebeciler gibi
hareket etmelerinden dolayı yapılmış olduğunu ortaya çıkarabilir.
13.20. Bundan dolayı taraflar arasındaki iletişim aşağıdaki maddeler için
hizmet eder:
(a) Profesyonel bir muhasebecinin, ilgili tüm gerçekleri bilmeden, bir görevi
kabul etmesini önlemek için.
(b) Değişikliğin teklif edildiği durum hakkında tam olarak
bilgilendirilmeyen işletme sahiplerini korumak için.
(c) Değişiklik teklifi, mevcut muhasebecinin bağımsız bir profesyonel
olarak çalışmak istemesinden dolayı yapıldığında,
mevcut muhasebecinin çıkarlarını korumak için.
13.21. Profesyonel bir muhasebeci, bu güne dek başka bir profesyonel
muhasebecinin verdiği hizmetleri içine alan bir teklifi kabul etmeden önce:
(a) Müşteri adayının mevcut muhasebeciyi haberdar etmiş ve
tercihen yazılı olarak müşterinin çalışmalarını tam ve özgürce tartışma
izni vermiş olmasından emin olmalıdır.
(b) Müşteri adayından gelen yanıttan memnun kaldığında, mevcut
muhasebeciyle bağlantıya geçmek için izin istemelidir. Şayet böyle bir
teklif reddedilirse ya da yukarıda (a) şıkkında
belirtilen bilgiler sunulmazsa, profesyonel muhasebeci teklifi reddetmelidir.
(c) İzin alındığında, mevcut muhasebeciye, tercihen yazılı olarak aşağıdaki
maddeleri sormalıdır:
(i) teklifi kabul etmeden önce bilmesi gereken mesleki
sebepler hakkında bilgi ve bu tür konular olup olmadığını,
(ii) kararı etkileyecek olan tüm gerekli ayrıntıları.
13.22. Mevcut muhasebeci, 13.21 no’lu paragrafta belirtilen bilgiler istendiğinde:
(a) Tercihen yazılı olarak cevap vermelidir ve cevap içerisinde
profesyonel muhasebecinin bu teklifi kabul etmemesi için mesleki bir sebep olup
olmadığını da belirtmelidir.
(b) Açıklanması gereken bu tür sebepler ya da konular varsa, müşterinin, tüm
ayrıntıların teklif yapılan muhasebeciye açıklanması
için izin vermesini sağlamalıdır. Şayet izin alınamazsa, mevcut muhasebeci
bu durumu profesyonel muhasebeciye bildirmelidir.
(c) Müşteri izin verir vermez, profesyonel muhasebecinin teklifi değerlendirmesi
için gerekli tüm bilgileri açıklamalıdır ve teklif
yapılan profesyonel muhasebeciyle, teklifle ilgili olarak daha sonra farkında
olması gerekecek tüm konuları açıkça tartışmalıdır.
13.23. Şayet teklif yapılan profesyonel muhasebeci, belli bir süre içerisinde
mevcut muhasebeciden bir yanıt alamazsa, mevcut
muhasebeciyle farklı şekillerde bağlantıyı kurmalıdır. Bu şekilde de
memnun edici bir yanıt elde edemezse, teklifi kabul etmemesi için mesleki bir
sebep bulunmadığını düşündüğünü ve teklifi kabul etmeye niyetli olduğunu
bildiren bir mektup göndermelidir.
13.24. Mevcut muhasebeciye bloke edilmiş ödenmesi gereken bir ücret bulunması,
profesyonel muhasebecinin teklifi kabul etmemsi için mesleki bir sebep değildir.
13.25. Mecvut muhasebeci, görev değişiminden sonra müşteriyle ilgili olan
ve görev değişiminden etkilenen ya da etkilenebilecek tüm belge ve
defterleri, yeni görev başına gelen yeni muhasebeciye iletmelidir ve yeni
muhasebecinin bu kayıtları yasal olarak saklama hakkı bulunduğunda, müşteriye
bu kayıtları iletmesini önermelidir.
13.26. Bazı kuruluşlar, yasal ya da diğer değişikliklerden dolayı,
profesyonel muhasebeci tarafından teklif edilen mesleki hizmetlerle ilgili
olarak teklifler ya da rekabete dayalı fiyat teklifleri talep ederler. Bir tanıtım
karşılığı olarak ya da talep edilmeden teklif ya da
fiyat teklifi yaparken, şayet muhasebeci değişikliği yapılacaksa,
profesyonel muhasebeci, teklifi kabul etmemesi için mesleki bir sebep olup
olmadığını araştırmak için, mevcut muhasebeciyle görüşmesi gerektiğini
belirtmelidir. Şayet teklif ya da fiyat teklifi kabul
edilirse, mevcut muhasebeciyle bağlantıya geçilmelidir.
BÖLÜM 14
Reklam ve Propaganda
14.1. Profesyonel muhasebecilerin özel olarak reklam ve propaganda yapmalarına
izin verilmesi, üye kurul tarafından, her ülkenin
yasal, sosyal ve ekonomik şartları değerlendirilerek belirlenir.
14.2. İzin verildiğinde, bu tür reklam ve propagandalar kamuyu tarafsız bir
şekilde bilgilendirmeli ve saygılı, dürüst, doğru ve güvenilir olmalıdır.
Zorlama ve baskılarla yapılan propagandalar
yasaklanmalıdır.
14.3. Yukarıdaki kriterleri karşılamayan davranış örnekleri şöyle sıralanabilir:
(a) tercih edilen sonuçlarla ilgili yanlış,yanıltıcı ve haksız
beklentilerin yaratılması;
(b) herhangi bir mahkeme, dava, yasal ofis ya da benzeri
bir kurul ya da yetkilinin becerisinin kullanılması;
(c) doğrulanabilen gerçeklere dayanmadan oluşturulan özel övgülerle dolu
ifadeler;
(d) diğer profesyonel muhasebecilerle yapılan karşılaştırmalar;
(e) başarı belgelerinin ve tasdiklerin kullanılması;
(f) yanlış anlamaya ya da yanılmaya yol açacak herhangi bir ifadenin kullanılması;
(g) muhasebenin belli bir alanında uzman olduğuna dair asılsız iddiaların
yapılması.
14.4. Reklam yapmanın yasal olduğu bir ülkede profesyonel bir muhasebeci, reklam
yapmanın yasak olduğu bir ülkede yayınlanan dergi ya da gazetelere verdiği
reklam ile avantaj yakalamaya çalışmamalıdır. Aynı şekilde, reklam
vermenin yasak olduğu bir ülkedeki profesyonel muhasebeci, reklam vermenin
yasal olduğu bir ülkede yayınlanan dergi
ya da gazetelere ilan vermemelidir.
14.5. Sınırlar arası çalışmalar yapan profesyonel bir muhasebecinin yukarıdaki
paragrafta belirtilen kuralları çiğnemesi durumunda, bu kuralın çiğnendiği
ülkedeki üye kurul, kuralın işleyen muhasebecinin ülkesindeki
üye kurulu bu durumdan haberdar etmelidir.
14.6. Açıkça arzulanan şudur ki; profesyonel muhasebecinin sunabileceği
hizmetin sınırları kamu bilgisine sunulmalıdır. Buna göre, üye kurul adına
kurum bazında bilgilerin kamuya sunulması için hiçbir engel bulunmamaktadır.
Reklam Verilemeyen Bir Ortamda Profesyonel Bir Muhasebecinin Tanıtımı
14.7. Reklam yapmaya izin verilmediğinde, aşağıdaki şartlar altında tanıtım
yapılabilir:
(a) kamuyu yanıltmadan amaç doğrultusunda bilgilendirdiğinde;
(b) uygun bir
araç kullandığında;
(c) mesleki açıdan ağırbaşlı olduğunda ve
(d) profesyonel muhasebecinin adının sık sık tekrarlanmayıp öne çıkmadığı
durumda.
14.8. Diğer örnekler tanıtımın uygun olduğu ortam tasvirleri ve bir önceki
paragrafta belirtilen konularla
ilgili konuların göz önünde bulundurulmasıdır.
Atamalar ve Ödüller
Kamu ve muhasebecilik mesleğinin çıkarlarına uygun olarak, profesyonel bir
muhasebecinin ulusal ya da uluslar arası şekilde atanması ya da
muhasebecilikle ilgili bir ödül alması kamuya açıklanmalı ve bu esnada üye
kuruluş da bildirilmelidir. Bununla birlikte, profesyonel muhasebeci bu gibi
atama ve ya da faaliyetleri özel mesleki çıkarları için kullanmamalıdır.
İş ya da Profesyonel Kuruluş Arayan Muhasebeciler
Profesyonel bir
muhasebeci, iş ya da ortaklık aradığını herhangi bir araçla ilgili kişilere
bildirebilir. Bununla birlikte profesyonel bir muhasebeci, profesyonel bir
kuruluş aradığı şeklinde yorumlanacak olan alt sözleşmeli çalışma
ilanları vermemelidir. Alt sözleşmeli iş
arayan tanıtımlar, sadece meslekle ilgili yayınlarda yer aldığında ve
profesyonel muhasebecinin adı, adresi ya ad telefon numarası tanıtımda yer
almadığında kabul edilebilir. Profesyonel bir muhasebeci iş ya da
profesyonel bir kuruluş aradığında, başka bir
muhasebeciye mektup yazabilir ya da direkt bağlantı kurabilir.
Rehberler
Profesyonel bir muhasebecinin ismi, promosyon reklamı olmadığı sürece bir
rehber ya da girişlerde bulunabilir. Girişler, isim, adres, telefon numarası,
mesleki tanım ve rehberi
kullanan kişinin muhasebeciyle ya da ilgili kuruluşla bağlantı kurması için
gereken bilgilerle sınırlı olmalıdır.
Kitaplar, Makaleler, Röportajlar, Konferanslar ve Radyo ve Televizyon Katılımları
Kitap ya da makale yazan profesyonel muhasebeciler, isimlerini
ve mesleki özelliklerini ve kuruluşlarının adını yazabilirler ancak şirketin
sağladığı hizmetlerle ilgili bilgi vermemelidirler.
Aynı durum bir konferansa, röportaja ya da radyo televizyon programına çıkan
profesyonel muhasebeciler için de geçerlidir.
Profesyonel muhasebecinin söylediği ya da yazdığı şeyler, kendi ya da şirketlerinin
tanıtımları değil, görüşülen konu hakkında yaptıkları tarafsız yorum
olmalıdır. Profesyonel muhasebeciler, kamuya duyurdukları tüm bu konuların,
yukarıdaki maddelere
uygun olmasını sağlamalıdır.
Eğitim Kursları, Seminerler, vb.
Profesyonel bir muhasebeci, müşterilerini, personelini ya da diğer
muhasebecileri, personel yardımı için düzenlenen eğitim kurslarına ya da
seminerlerine davet etmelidir. Teklifsiz talepler
haricinde, bu gibi kurs ve seminerlere diğer kişiler davet edilmemelidir.
Gereklilikler, profesyonel muhasebecilerin diğer profesyonel kuruluşlara,
topluluklara ve üyelerine ya da kamuya ders veren kuruluşlara eğitim
vermesini ya da onlar için seminer düzenlemesini
engellememelidir. Bununla birlikte, bu gibi faaliyetlerde verilen broşür ya da
dökümanlarda profesyonel muhasebecinin ismi ön planda olmamalıdır.
Teknik Bilgi İçeren Broşür ve Dökümanlar
Profesyonel muhasebecinin adını taşıyan ve müşteri ve
personele yardım amaçlı teknik bilgiler içeren broşür ve dökümanlar, bu
gibi kişilere ve diğer profesyonel muhasebecilere dağıtılabilir.
Teklifsiz talepler dışında, bu tür broşür ve dökümanlar, diğer kişilere
dağıtılmamalıdır.
Personelin İşe Alınması
Personel açıkları, herhangi bir araç ile kamuya duyurulabilir. İşin tanıtılması
için muhasebecinin verdiği hizmetlerle ilgili birkaç detay verilebilir ancak
bu tanıtım promosyonla ilgili bir öğe taşımamalıdır. Profesyonel
muhasebecinin sunduğu hizmetin, gerek
büyüklük gerekse diğer sebeplerle diğer muhasebecilerin verdiği hizmetten
daha üstün olduğunu belirten bir ifade yer almamalıdır.
Okullar ya da kariyer peşindeki mezunlar için yapılan özel yayınlarda,
kamuya sunulan hizmet sistemli bir şekilde anlatılmalıdır.
Potansiyel bir müşteri, profesyonel bir danışman seçmek için gazete
ilanlarını kullanmayacağından, gazetenin ilan bölümü dışında izin
verilen bir bölüme, daha geniş bir ilan vermek yararlı olacaktır.
Müşteri Adına Tanıtım
Profesyonel bir
muhasebeci, müşterileri, özellikle de personeli adına tanıtım yapabilir.
Bununla birlikte, bu tanıtımda müşteri için başarılacak olan amaçlar üzerinde
durulmalıdır.
Broşürler ve Şirket Rehberleri
Profesyonel bir muhasebeci, müşterilerine ya da teklifsiz
taleplerde müşteri olmayanlara:
(a) sunulan hizmetlerle ilgili doğru ve tarafsız olarak hazırlanmış bir
rapor; ve
(b) ortakların adını, ofis adreslerini ve ilgili şirketlerin isim ve
adreslerini içeren bir rehber, verebilir.
Büro Malzemeleri ve Tabelalar
Profesyonel muhasebecilerin büro malzemeleri, profesyonel standartlara, yasal
gerekliliklere ve üye kurul tarafından ortakların isimleri, ilkeler,
uygulamaya katılan diğer kişiler, mesleki tanımların ve atama mektuplarının
kullanımı, çalışmanın yapıldığı
ülke ve şehir ve logotipi göz önünde bulundurularak belirlenen
gerekliliklere uygun olmalıdır. Özel işlemlerin tasarlanmasına izin
verilmemelidir. Aynı işlem tabelalar için de geçerlidir.
Gazete İlanları
Yeni bir işletmenin kuruluşunu, kamu hizmeti
veren muhasebeci toplulukları içerisindeki değişiklikleri ve işletmenin
adresi ile ilgili herhangi bir değişikliği kamuya duyurmak için uygun gazete
ya da dergiler kullanılabilir.
Bu ilanlar yalnızca iletilmek istenen durumu içermeli ve dergi ya da
gazetenin dağıtım alanına dikkat edilmelidir.
Müşterinin Hazırladığı Bir Belgede Profesyonel Muhasebecinin İsminin Yer
Alması
Müşteri, profesyonel muhasebeci adına müşterinin mevcut işlemleri ya da
yeni işletmenin kurulmasıyla ilgili bir rapor yayınlamak
isterse, profesyonel muhasebeci, yayınlanan raporun halkı içeriği ya da amacı
dışında yönlendirmesini önlemelidir. Bu şartlar altında, profesyonel
muhasebeci müşteriye yayından önce izin almasını önermelidir.
Aynı durum, müşterinin, bağımsız olarak çalışan
profesyonel bir müşterinin ismini içeren bir doküman hazırlamak istediği
zaman da geçerlidir. Bu, müşterinin yıllık raporlarına profesyonel
muhasebecinin ismini koymasına engel olmaz.
Özel olarak çalışan profesyonel bir muhasebeci, bir kuruluşla ortak
çalışır ya da kuruluş içerisinde bir büroya sahip olursa, kuruluş bürokrasi
işlemleriyle ilgili olan dökümanlar ve diğer belgeler üzerine profesyonel
muhasebecinin isim ve mesleki statüsünü yazabilir. Profesyonel muhasebeci, bu
bilginin, organizasyonla
yaptığı bağımsız işler arasındaki kesin çizgiyi gösterecek şekilde
kullanılmasını sağlamalıdır.
|
IFAC
- KAMU KESİMİNDE ÇALIŞAN MUHASEBECİLER İÇİN AHLAK
KURALLARI