|
18
Mart 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25406
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak
İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında
Uygulanacak Sınav Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, 4857 sayılı İş Kanununa göre işçi istihdam eden kamu kurum
ve kuruluşlarına işçi olarak alınacak özürlülerin istihdam edilmelerine ilişkin
usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu
Yönetmelik, genel ve katma bütçeli daireler, bunlara bağlı döner sermayeli
kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik
kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan
kuruluşlar, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik,
müessese ve işletmeler, özelleştirme programına alınmış
kamu payı ağırlıklı kuruluşlar, kamu
iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, özel bütçeli
kuruluşlar, sermayesinin yarısından fazlası devlete ait kurumlar ve döner
sermaye ile çalışan kuruluşlar, özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye
dayanılarak kurulan devlet banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı işyerlerine ve
diğer kamu kurum ve kuruluşlarına işçi olarak alınacak özürlüleri
kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu
Yönetmelik, 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanununun 32 nci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;
Kurum: Türkiye İş Kurumunun merkez ve taşra teşkilatını,
Kamu Kurum ve Kuruluşu: 2 nci maddede sayılan kurum ve
kuruluşları,
Özürlü: Doğuştan ya da sonradan herhangi bir hastalık veya kaza
sonucu, bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri
nedeniyle çalışma gücünün en az % 40'ından yoksun olduğu sağlık kurulu raporu ya
da 13 Ağustos 1998 tarihli ve 23432 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlüler
İçin Kimlik Kartı
Yönetmeliğine göre alınan kimlik kartı ile belgelenenleri,
ÖSYM: Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Özürlü
Kontenjanlarının Tespiti ve Bildirimi
Özürlü Kontenjanlarının Tespiti
Madde 5 — İşyerinin
özürlü çalıştırmakla yükümlü işyeri kapsamına girip girmediği, eğer varsa o
işyerinde özürlü ve eski hükümlü statüsünde çalışan işçi sayısı düşüldükten
sonra belirlenir. Yer altı ve su altı işlerinde özürlü işçi çalıştırılamaz ve
işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde
çalışanlar hesaba katılmaz.
Toplam kontenjanların tespitinde; bir kamu kurumunun veya
kuruluşunun ya da bunlara bağlı işletmelerin aynı il sınırları içerisinde birden
fazla işyeri varsa, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı birlikte dikkate
alınır, ayrıca kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri
dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür ve bu işyerlerinde çalışan
özürlü ve eski hükümlü sayısı toplam işçi sayısından düşülür. Bulunan sayının her yıl
Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranla çarpılması sonucu işverenin çalıştırmak
zorunda olduğu özürlü sayısı bulunur. Çalıştırılacak özürlü sayısının
belirlenmesinde yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha çok olanlar tama
çıkarılır. Bulunan toplam kontenjandan çalıştırılan özürlü sayısı düşülerek
varsa özürlü açık kontenjanına veya kontenjan fazlası çalışan özürlü sayısına
ulaşılır. Ancak, Yönetmeliğin 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve
kuruluşları
çalıştırdıkları işçi sayısına bakılmaksızın bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde
özürlü istihdam etmek zorundadır.
Kamu kurum ve kuruluşları, açık kontenjanlarının doğduğu veya
özürlü ihtiyaçlarının ortaya çıktığı tarihten itibaren bir ay içinde özürlülerde
aranılan niteliklerle birlikte Kurumdan talepte bulunmakla yükümlüdürler. İşin
özelliği gerektirmediği sürece özür grupları arasında bir ayırım yapılamaz ve
özürlülük oranına da bir üst sınır getirilemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sınavların Yapılmasına İlişkin Esaslar
Sınavın Şekli
Madde 6 — Kamu
kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilecek özürlülere ilişkin yarışma
sınavı Kurum tarafından, ÖSYM’ne yaptırılır.
Yarışma sınavı başvuru sayısına bağlı olarak birden fazla merkezde
yapılabilir.
Sınava Gireceklerde
Aranacak Şartlar ve Müracaat Sırasında İstenilecek Belgeler
Madde 7 — Sınava
girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek özürlülerde aranacak
şartlar ve istenilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir.
a) Aranacak şartlar:
1) Bedensel, duygusal
ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40'ından
yoksun olmak,
2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
3) 18 yaşını (bir meslek veya sanat okulunu bitirenler için 15
yaşını) doldurmuş olmak,
4) En az orta öğretim
(lise ve dengi okul) mezunu olmak,
5) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
6) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş
hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa
uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet,
ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye
kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan
veya istimal veya istihlak kaçakçılığı, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet
sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü olmamak,
7) Kurum ünitelerinden birine özürlü olarak kayıtlı olmak (ilk
defa başvuracakların; nüfus cüzdanı aslı veya noter tasdikli sureti, özürlü
kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu, 4 adet renkli fotoğraf, varsa diploma
ile mesleğine ilişkin belgelerin aslı veya noter tasdikli suretiyle birlikte
başvurmaları gerekir).
b) Sınava girmek isteyen ve yukarıda belirtilen şartları taşıyan
özürlüler sınav tarihinden en çok 6 ay önce çekilmiş 1 adet renkli fotoğraf ile
birlikte Kurum ünitesine ve/veya ÖSYM bürosuna başvururlar.
Sınav İlanı ve Sınav Giriş Belgelerinin
Düzenlenmesi
Madde 8 — Özürlü
işçi istihdamına ilişkin ÖSYM'ne yaptırılacak olan sınav; sınav tarihinden önce
Kurum tarafından Resmî Gazete’de ve ülke düzeyinde yayım yapan tirajı en yüksek
beş gazeteden birinde ilan edilir.
Sınava girecek özürlülerin kimlik tespitinde kullanılacak
fotoğraflı aday belgeleri Kurum tarafından ÖSYM'ne verilir.
Sınava girecek özürlülerin hangi bina ve salonda sınava
gireceklerini gösteren sınava giriş belgesi, ÖSYM'nce hazırlanır ve adayların
adreslerine gönderilir.
Yarışma sınavı ile ilgili hususlar, ÖSYM ve Kurum tarafından
imzalanacak bir protokolle belirlenir.
Yazılı Sınav
Madde 9 — ÖSYM'’nce
yazılı sınav soruları hazırlanır.
Yazılı sınavlar, yarışma esasına dayanır. Sınav sonuçları adaylara
ve Kuruma bildirilir. Yazılı sınavda başarılı olmak, özürlü işçi kadrosuna
alınmada tek başına bir hak teşkil etmez.
Yazılı sınavla ilgili
itirazlar, sınav sonuçlarının adaylara bildirildiği tarihten itibaren 10 gün
içinde ÖSYM'ne yapılabilir. ÖSYM bu itirazları 7 gün içinde sonuçlandırarak
ilgilisine ve itirazın haklı çıkması halinde ayrıca Kuruma yazılı olarak
bildirir.
Sözlü Sınav
Madde 10 — Kurum,
işgücü talebinin intikali üzerine başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını
haiz en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar
adayın isim ve adreslerini içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna
gönderir. Geçici işçi statüsünde alınacak olan özürlüler için bu Yönetmelik
kapsamında hazırlanacak listeler Kurumca il düzeyinde de belirlenebilir.
Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin
kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınavları yapmak zorundadır.
Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların mesleki bilgileri ile
davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması halinde bilgi ve becerileri
ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı alandan
başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır.
Sözlü sınav komisyonu, bir başkan ve üç üyeden oluşur. Başkan ve
iki üye kamu kurum ve kuruluşunun atamaya yetkili amiri tarafından, diğer üye
ise özür grupları için ayrı ayrı olmak üzere Türkiye Sakatlar Konfederasyonunca
belirlenir. Sınav komisyonu üyelerine toplantı gün, saat ve yeri, toplantı
gününden en az 5 gün önce yazılı olarak bildirilir. Sınav komisyonu salt
çoğunlukla toplanır ve kararlar oy çokluğuyla alınır. Oyların eşit olması halinde Başkanın
olduğu tarafın kararı geçerlidir.
Sözlü sınav sonuçları, sınavın yapıldığı ildeki ilgili kamu kurumu
tarafından herkesin görebileceği bir yere asılmak suretiyle ilan edilir ve
ayrıca sınava giren adaylara yazılı olarak bildirilir. Sözlü sınavlara,
sonuçların ilanından itibaren 10 gün içinde itiraz edilebilir.
Sözlü sınavlara yapılan itirazlar, itirazın komisyona ulaştığı
tarihten itibaren 7 gün içinde sınav komisyonunca değerlendirilerek
sonuçlandırılır ve itiraz sahibine yazılı olarak
bildirilir.
İlgili kamu kurum ve kuruluşları, sözlü sınavda başarılı olup,
atamaları yapılanlar ile başarısız olanların listesini atamayı izleyen 15 gün
içerisinde Kuruma iletir.
Çalışırken İşten Ayrılanlar ile Özürlü Kapsamına
Girenler
Madde 11 — Kamu
kurum ve kuruluşlarında özürlü statüsünde memur, sözleşmeli personel veya daimi
işçi olarak çalışmış olup da bu kurum ve kuruluşun kendi disiplin mevzuatı
uyarınca görev veya meslekten ihraç ya da 4857 sayılı İş Kanununun 25/II nci
maddesine göre hizmet akdinin feshi dışında bir nedenle ayrılmış olanlar ile
kamu kurum ve kuruluşlarına Kurum kanalıyla özürlü statüsü dışında bir statüde
işe yerleştirilenlerden çalışırken özürlü olan ve işyerinden ayrılmayanlar
hakkında merkezi sınav uygulanmaz.
Çalışırken özürlü
olanlar için tescil talebinde bulunulması halinde gerekli belgelerine istinaden
Kurumca özürlü olarak tescilleri yapılır.
Görev veya meslekten ihraç ya da hizmet akdinin feshi dışında bir
nedenle işten ayrılanlar ile zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar, durumları
talep şartlarına uygun olmak kaydıyla, merkezi sınav kapsamındakilere ilişkin
taleplere bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre oluşturulan listede yer
alanlarla birlikte, her açık iş için bir kişiyi geçmemek üzere kayıt tarihi ve sıra numarasına
göre kamu kurum ve kuruluşlarına mülakata gönderilirler.
Kur'a Usulü
Madde 12 —
Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezi
sınava tabi değildir. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun
başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste
noter huzurunda kura çekimine tabi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur’a
çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur’a çekimi sonucunda her açık iş
için iki kişi
belirlenir. Bu şekilde belirlenenler bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde
belirtilen komisyon tarafından yapılacak mülakata alınırlar. Mülakat sonunda
işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları belirlenenler
işe alınırlar. Mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını
geçmeyecek sayıda yedek listesi oluşturulur. Kur’a ile ilgili olarak noterin
düzenlediği belgenin bir nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza
edilir.
Herhangi bir özel bilgi ve beceri gerektirmeyen vasıfsız işlerde istihdam edilecek özürlüler
ise, yazılı sınav dışında ayrıca sözlü sınava tabi tutulmadan kurumca, yazılı
sınav puanlarına göre hazırlanan listeler esas alınmak suretiyle, başarı
sırasına göre belirlenir.
Öğrenim durumu veya özür grubu itibariyle yazılı sınava alınan
veya alınmayan özürlülerden aranılan koşulları taşıyanların sayısının talep
sayısına ulaşmaması halinde talepte aranılan koşulları taşımayan özürlüler de bu
Yönetmelik esasları dahilinde göndermelerde dikkate alınır.
Kurum tarafından
gönderilen iş arayan sayısı, daha önce alınmak üzere duyurulmuş olan işçi
sayısından az veya bu sayı kadar ise gönderilenler herhangi bir kur’a, sözlü
veya mülakata tabi tutulmaksızın işe alınırlar.
Bu madde ile 10 uncu maddeye göre yeterli sayıda gönderme yapılmış olan özürlü talepleri için
ikinci kez gönderme yapılması istenemez ve yeniden işgücü talebinde
bulunulamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sınavla İlgili Diğer Hususlar
Refakatçi Bulundurulması
Madde 13 —
Düzenlenecek olan yazılı sınavda veya uygulamalı ya da uygulamasız olarak
yapılacak sözlü sınavda özür gruplarının özellikleri dikkate alınır ve bu
durumları göz önünde bulundurularak refakatçi görevlendirilebilir.
Sınav Geçerlilik Süresi
Madde 14 — Yazılı
sınav sonuçları, izleyen yazılı sınavın sonuçlarının Kuruma bildirildiği tarihe
kadar geçerlidir. Açık kontenjanların doldurulması için gerektiğinde her yıl
sınav yapılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kontenjanın Doldurulmaması ve Son Hükümler
Özürlü Açık Kontenjanının Doldurulmaması
Madde 15 — Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun bildirimde bulunmayan veya bildirimde
bulunmakla birlikte bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde özürlü istihdamı yoluna
gitmeyen kamu kurum ve kuruluşları için açık kontenjanın oluştuğu tarihten bu
Yönetmelik hükümleri kapsamında yükümlülüklerini yerine getireceği tarihe
kadar, her özürlü açık kontenjanı için her ay itibarıyla 4857 sayılı İş
Kanununun 101 inci maddesindeki para cezası uygulanır.
Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat
Madde 16 —
11/9/1999 tarihli ve 23813 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında
Uygulanacak Sınav Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 17 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 18 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
| 
KAMU
KURUM VE KURULUŞLARINDA İŞÇİ OLARAK İSTİHDAM
EDİLECEK ÖZÜRLÜLER HAKKINDA UYGULANACAK
SINAV YÖNETMELİĞİ