İŞ KANUNU’NA GÖRE ! İŞYERLERİNDE SPOR TESİSİ ZORUNLULUĞU YOKTUR

Bir okuyucu e-mailinde “Şirketlerinde merkez ve taşra teşkilatıyla birlikte çalışan sayısının 500 kişiden fazla olduğunu, spor tesisi yaptırılmasına yönelik İş Kanunu'nda bir hüküm bulunmadığını, yasal kaynağının ne olduğunu” sormuştur.

Memur ve İşçi sayısı 500’den fazla olan kamu ve özel sektör kuruluşları ile fabrikaların Spor Tesisi yapma mükellefiyeti vardır. Bu mükellefiyetin kaynağı İş Kanunu değil, Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğü'nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun[1]ve Uygulama Yönetmeliğidir[2].

1-) Memur ve işçi sayısı 500’den fazla olan kuruluşlar ve fabrikalar, öncelikle kendi personeline beden eğitimi ve spor yaptırmak için spor tesisleri yapmaya ve antrenör tutmaya mecburdurlar.

2-) Belediyeler, şehir planlarını hazırlarken, spor tesislerine tahsis edecekleri yerlerin tespitinde, il veya ilçe danışma kurulu ile Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğünün görüş ve teklifini esas alırlar.

3-) Nazım imar planlarında, Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğünün muvafakatı olmaksızın, spor tesisleri ile ilgili kısımları üzerinde değişiklik yapılamaz.

4-) Toplu konutlar, organize sanayi bölgeleri, küçük sanayi siteleri, eğitim kurumları ile fabrika projelerine spor alanı ve tesisi konulması zorunludur.

5-) Kuruluşlar her yıl Ocak ayı sonuna kadar çalıştırdıkları memur ve işçi sayısını bir yazıyla Genel Müdürlüğe bildirmek zorundadırlar. Genel Müdürlük gerektiği takdirde kuruluşların çalıştırdıkları memur ve işçi sayısını tespit amacıyla Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Bölge Çalışma Müdürlüğü[4], Devlet İstatistik Enstitüsü, T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü ve Sosyal Sigortalar Kurumu gibi kuruluşlardan bilgi alır.

6-) 500 sayısının tespitinde, kuruluşların Merkez ve Taşra Teşkilatında çalışan işçi ve memur sayısının toplamı esas alınır, ancak geçici işçiler bu sayıya tabi değildir. Vardiyalı çalışan iş yerlerinde ise normal mesai içinde çalışan işçi ve memurların sayısı geçerlidir.

7-) Kuruluşların memur ve işçi sayısına göre yapmak zorunda oldukları spor tesisleri aşağıda belirtilmiştir.

a. Memur ve işçi sayısı 500-750 arasında olan kuruluşlar seyircisiz spor salonu,

b. Memur ve işçi sayısı 751-1000 arasında olan kuruluşlar seyircisiz spor salonu ve basketbol veya voleybol sahası,

c. Memur ve işçi sayısı 1001-1500 arasında olan kuruluşlar 250 seyirci kapasiteli spor salonu ve açık basketbol ile voleybol sahası,

d. Memur ve işçi sayısı 1501-2000 arasında olan kuruluşlar 250 seyirci kapasiteli spor salonu ve 500 seyirci kapasiteli futbol sahası,

e. Memur ve işçi sayısı 2001-2500 arasında olan kuruluşlar 500 seyirci kapasiteli spor salonu ve 1000 seyirci kapasiteli futbol sahası,

f. Memur ve işçi sayısı 2501-3000 arasında olan kuruluşlar 500 seyirci kapasiteli spor salonu, 1500 seyirci kapasiteli futbol sahası ile açık basketbol ve voleybol sahası,

g. Memur ve işçi sayısı 3000 den fazla olan kuruluşlar fazla çalıştırdıkları personel için dilimine göre (f) bendine ilaveten a, b, c, d, e bentlerinde yazılı olanlardan birini veya her 3000 personel için personelin yoğun olduğu yerlerde (f) bendinde yazılı, tesisleri yaparlar.

8-) Kamu ve özel sektör kuruluşlarında çalıştırılan personel çeşitli yerleşim merkezlerinde bulunmakta ise tesisler Genel Müdürlüğün görüşü de alınmak suretiyle personel çoğunluğunun bulunduğu yerlerden başlanılarak diğer yerlerde de yapılabilir.

9-) Yer temininde güçlük çekilmesi halinde kuruluşlar, Genel Müdürlüğün uygun görüşünü almak şartıyla yapmakla mükellef oldukları özellikleri belirtilen tesislerin yerine bu tesislerin keşif bedelinden aşağı olmamak üzere nizami ölçülerde bir başka spor tesisi yaptırabilirler.

10-) Kuruluşlar yapacakları spor salonları için her türlü teknik bilgiyi Genel Müdürlükten temin edebilirler. Ancak; kendi hazırlayacakları projeleri Genel Müdürlükçe uygun görüldükten sonra uygulayabilirler.

11-) Kuruluşların yapmakla yükümlü oldukları tesislerin özellikleri aşağıda belirtilmiştir.

15 x 25 metre ebadında, zemini beton asfalt veya antuka kaplamalı, ağ dikmeleri bulunan oyun alanıdır.

20 x 32 ebadında zemini beton asfalt veya antuka kaplamalı potaları bulunan oyun alanıdır.

Emniyet payı hariç en fazla 120 x 90 en az 90 x 45 metre ebadında, çevresi iki metre yüksekliğinde kafes tel örgü ile çevrilmiş drenajlı, çim veya toprak kum yüzeyli oyun alanıdır. Futbol sahası yapan kuruluşlar en az iki odalı soyunma odası yaparlar.

Gerekli spor tesislerini inşa etmeyen ve antrenör tutmayan fabrika ve kuruluşlar, sürenin bitiminde ve müteakip her yıl, tebliğ tarihinde çalıştırdıkları her işçi ve memur için, o tarihte yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin üçte biri tutarındaki bir cezayı en geç bir ay içinde ödemek zorundadırlar (2006 için bu rakam asgari 500 işçi çalıştıran işverenlik için 531:3=177 x500 =88.500 YTL ’dır). Bu süre içinde ödenmeyen cezalar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil olunur. Tahsil olunan bu paralar her ay veya üç ayda bir Türk Sporunu Teşvik Fonuna intikal ettirilir.

[1] 3289 sayılı Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğü'nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 28.05.1986 tarih ve 19120 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

[2] Memur ve İşçi Sayısı 500'den Fazla Kamu ve Özel Sektör Kuruluşları ile Fabrikaların Yapmakla Mükellef Oldukları Spor Tesisleri Hakkında Yönetmelik 10.05.1987 tarih ve 19456 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmıştır.

[3] 3289 sayılı Kanun Madde:26,Yönetmelik Madde:5,6,7,8

[4] 04.04.1995 tarih ve 4101 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucu "Bölge Çalışma! Müdürlüğü" tabiri "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü" olarak değiştirilmiştir.