3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun uygulamasına ilişkin olarak Bakanlığımıza intikal eden olaylar nedeniyle aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

A) 27.6.1985 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 14 seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde belirtildiği gibi, telafi edici usulde vergilendirilen mükelleflerden, işletme hesabı esasına göre defter tutanlar da 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir. Bu duruma göre, telafi edici usulde vergilendirme uygulaması 31 Aralık 1985 günü sona erecektir.

İşletme hesabı esasına göre defter tutan ve telafi edici vergilendirme usulünden gerçek usule geçen katma değer veıgisi mükelleflerinin uyacakları esaslar:

1. Telafi edici vergilendirme usulüne tabi mükelleflerin gerçek usule geçiş tarihi olan 1 Ocak 1986 tarihine kadar mal alışlarında yükseltilmiş vergi oranı bu tarihten sonraki alışlarında ise normal oran uygulanacaktır. Bu mükellefler, 1 Ocak 1986 tarihine kadar olan satışları ile ilgili olarak daha önce olduğu gibi katma değer vergisi tahsil etmeyeceklerdir.

2. Telafı edici usulde vergilendirilen ve 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilecek olan mükellefler, stok bildiriminde bulunmak suretiyle, stoklarında bulunan mallara ait alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisini indirim konusu yapabileceklerdir. Bu mükellefler, 31 Aralık 1985 tarihi itibariyle stoklarında bulunan ve katma değer vergisi ödemek suretiyle iktisap ettikleri malları, 15 Ocak 1986 tarihine kadar bağlı bulundukları vergi dairesine stok bildirimi ile beyan ettikleri takdirde, bu mallara ait alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisini indirim konusu yapabileceklerdir. Alış faturalarında kayıtlı malların bir kısmının 1 Ocak 1986 tarihinden önce satılması halinde bu mallar stoklar arasında yer alamayacağından, bu malların alış faturasında kayıtlı katma değer vergisinin tamamı dahil, sadece stoklara isabet eden kısmı belirtilen esaslar dahilinde beyan ve indirim konusu yapılabilecektir.

3. Stok bildirimi herhangi bir şekle tabi olmayacaktır, ancak stok bildiriminde; mükellefiyet sicil numarası başta olmak üzere mükelleflerin hüviyetlerine ilişkin bilgiler ile stok olarak bildirilen malın cinsi, miktarı, brim fiyatı, tutarı, katma değer vergisi ile ilgili fatura tarih ve numarası gösterilecek aynca tarih konulmak suretiyle imzalanacaktır.

4. Telafi edici vergilendirme usulüne tabi mükellefler, gerçek usulde vergilendirme usulüne geçiş tarihine kadar olan satışları ile ilgili alışlarında ödedikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklardır. Ancak 14 seri Nolu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde açıklandığı gibi bu şekilde indirilemeyen katma değer vergisi, gelir vergisi uygulaması çerçevesinde fatura tutarı içinde maliyet unsuru şeklinde nazara alınabilecektir.

5. Stok olarak bildirilen malların alış faturalarında gösterilen katma değer vergileri; gerçek usulde vergilendirmenin başladığı Ocak 1986 vergilendirme döneminde ve bir defada indirim konusu yapılacaktır. Ocak ayında indirilemeyen kısım kalırsa müteakip aylarda indirilebilecektir. Bu tarihten sonraki aliş ve giderler dolayısıyla yüklenilen vergilerin ise genel esaslar çerçevesinde ilgili oldukları dönemde indirileceği tabiidir.

6. Mükelleflerin yukarıda belirtilen stok bildirimleri ile beyan ettikleri emtiaya isabet eden katma değer vergilerinin, telafi edici vergilendirme usulüne tabi olunan dönemde normal olarak fatura tutarı içinde maliyet unsuru olarak kaydedilmesi gerekir. Bu durumda aynı vergi tutarları gerçek usulde vergilendirilmenin başladığı tarihten sonra hesaplanacak katma değer vergisinden indirileceği için bu miktarların gider hesaplarından düşülerek indirilebilir katma değer vergisi hesabına intikal ettirilmesi gerekir. Başka bir deyişle bu miktar, emtianın maliyetinden düşülecektir.

7. 14 seri No. lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde, bakkaliye emtiası yanında perakende azami satış fiyatı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca tespit edilen sıvılandırılmış petrol gazı (L.P.G.) satanların da telafı edici vergilendirme usulünden faydalanabileceği, bu usulü tercih edenlere sıvılandırılmış petrol gazı satanların, söz konusu malların perakende satış fiyatını 11'e bölerek katma değer vergisini hesaplayıp beyan edecekleri ve bu malların satışını yapan telafi edici usulde vergilendirilen mükelleflerin kendi satışları ile ilgili olarak vergi tahsil etmeyeceği belirtilmişti.

Telafi edici usulde vergilendirilen ve 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilecek olan mükellefler, bu tarihten sonra sıvılandırılmış petrol gazı (L.P.G.) satışlarında genel hükümlere göre katma değer vergisi uygulayacaklardır.

Ancak, telafi edici usulde vergilendirilmekle beraber sıvılandırılmış petrol gazı (L.P.G.) satan mükelleflerin, stoklarında bulunan bu mallara ait katma değer vergisini indirim konusu yapabilmeleri için, stok bildirimine bu mallan da dahil etmeleri gerekmektedir.

Diğer taraftan satıcılar bu malları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca katma değer vergisi dahil perakende satış fiyatı üzerinden teslim edecekler ve katma değer vergisini, söz konusu malların perakende satış fiyatını 11'e bölerek hesaplayacaklardır.

8. Tekel mamulleri, milli piyango bileti, gazete, dergi ve periyodik yayınlar gibi özel matrah şekillerine göre vergilendirilen maddeleri satanlar bu maddeleri stok olarak beyan edemeyeceklerdir.

B) 14 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin (B) bölümünde belirtildiği gibi, gerçek usulde vergilendirilen katma değer vergisi mükelleflerinin tamamı 1 Ekim 1985 tarihinden itibaren birer aylık vergilendirme dönemine tabi tutulmuştur.

Buna göre, telafi edici usule tabi olup 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilecek olan mükellefler, Ocak 1986 dönemine ilişkin beyannamelerin en geç 25 Şubat 1986 günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairelerine vereceklerdir. Diğer aylarda da o aya ait beyannameler takip eden ayın 25 inci günü akşamına kadar verilecektir.

C – Bilindiği üzere Katma Değer Vergisi Kanununun 46 ıncı maddesine 3099 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle ekienen 6 ıncı fıkra hükmü gereğince, Devlet Planlama teşkilatı Müsteşarlığı tarafından verilen teşvik belgelerinde gösterilen yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gereken katma değer vergisi bu verginin fiilen indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenmektedir.

Buna göre ve 9 seri no.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde açıklandığı üzere, mükelleflerce, yatırımın gerçekleştiği tarihten sonra mal teslimleri ve hizmet ifaları dolayısıyla vergi dairesine beyan edilip ödenen katma değer vergisi toplamı yatırım mallarının ithalinde ertelenen katma değer vergisi toplamına ulaştığında, söz konusu tecil tutarında katmadeğer vergisi ödendiğine ilişkin vergi dairesinden alınacak yazı ilgili Gümrük İdaresine ibraz edilmekte ve Gümrük İdaresince de daha önce yatırım mallarının ithalinde ertelenen katma değer vergisi terkin edilmektedir.

Ancak faaliyetleri tam istisna kapsamına giren mükelleflerin vergi ödemeleri söz konusu olmadığından bunların teminatları, ilgili dönem beyannamelerinde tam istisna kapsamına giren işlemler bölümünde beyan edilen bedellerin % 10 undan, aynı beyannamelerde varsa "iadesi gereken vergi" tutarlarının düşülmesi sonucu kalan miktarların toplamı gümrükte ertelenen vergi tutarına ulaşınca vergi dairesinden alınacak yazı ile ilgili Gümrük İdareresine başvurularak teminat çözülecektir,

Tam istisna kapsamına giren işlemler yanında vergiye tabi faaliyetleri de bulunan ve bu faaliyetlerin ağırlığına bağlı olarak herhangi bir beyan döneminde vergi dairesine vergi ödemek durumunda olan mükellefler, ödedikleri bu vergileri teminatın çözülmesi ile ilgili hesaplamaya dahil edeceklerdir. Bu beyannamelerde teminatın çözülmesine ilişkin hesaplamaya, "ödenmesi gereken vergi" ile tam istisna kapsamına giren işlemlere ait bedellerin %10'u olarak bulunan tutarlar birlikte dahil olacaktır.

Öte yandan, yukarıda sözü edilen 9 seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin 3 üncü bölümünün (c) paragrafında teminatın, "yatırımın gerçekleştiği tarihten sonra" mal teslimi ve hizmet ifaları nedeniyle ödenen vergiler toplamına bağlı olarak çözüleceği ifade edilmiştir. Uygulama aynı esaslar dahilinde devam edecektir.

Söz konusu 46 ıncı maddenin 6 ıncı fıkra hükmünün uygulamasından sadece gerçek usulde katma değer vergisi mükellefleri yararlanabileceklerdir. Buna göre, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından teşvik belgesi verilmiş olsa dahi, katma değer vergisi mükellefi olmayan kişi ve kuruluşların yurt içindeki faaliyetleri nedeniyle katma değer vergisi hesaplamaları ve dolayısıyla indirim konusu yapmaları söz konusu olmadığından, bu kişi ve kuruluşların yatırım malları ithalatının bahsi geçen Kanunun 46/6. maddesi kapsamında mütaala edilemeyeceği için bu malların ithalinde ödenmesi gereken katma değer vergisinin söz konusu hükme istinaden ertelenmesi mümkün değildir.

Öte yandan, teşvikli malların ithalinde ertelenen katma değer vergisi dolayısıyla verilen teminatın çözülmesi için vergi dairelerine yapılacak başvurularda, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından verilen Teşvik Belgesi ve yatırım mallarını gösterir çeki listesi ile Gümrük İdarelerince verilen ayniyat makbuzunun birer örneği eklenecektir. Ayrıca her bir Gümrük İdaresince ertelenen katma değer vergisi tutarları ve çözdürülmesi istenen teminat miktarı ile ilgili Gümrük İdarelerinin bildirilmesi gerekmektedir. Vergi dairelerince de bu konuda yukarıda bahsedilen hususlar çerçevesinde verilecek uyguluk yazısı, yatırımcının teminat tutarları gözönüne alınarak Gümrük İdarelerine hitaben yazılacaktır.(*)

D – 19 Aralık 1985 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 17 seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinin (B) bölümünde, mükellefler tarafından verilen katma değer vergisi beyannamelerinde ihracat istisnasının bulunması halinde, ihraç edilen mallara ait liste yerine gümrük çıkış beyannamesinin aslı, aslının ibrazının mümkün olmaması durumunda ise, noterce onaylı suretinin eklenilmesinin gerektiği belirtilmiştir.

Ancak, hizmet ihracında bulunan mükelleflerin, ihraç ettikleri hizmete ait gümrük çıkış beyannamesi düzeltmeleri söz konusu olmadığından bu mükellefler katma değer vergisi beyannamelerine, ihraç edilen hizmete ilişkin yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen fatura ve benzeri vesikaların sureti ile söz konusu hizmet bedeline ilişkin döviz alımı belgesinin aslını veya noterce onaylı suretini ekleyeceklerdir.

E – Katma Değer Vergisi Kanununun 17 inci maddesine 3099 sayılı Kanunla eklenen (c) bendi ile "Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin (27.09) tarife pozisyonunda yer alan ham petrol ile (27.10) tarife pozisyonunda yer alan akaryakıt ve yağların (38.19.29) tarife pozisyonuna giren yalnız petrol istihsalinde kullanılan kimyevi müstahzarlar ile (34.02.38.19) yalnız makina yağı istihsalinde kullanılan katkı maddeleri (additifler) nin Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ihtiyacı için bu kuruluşlara veya gerek göstermeleri üzerine bu kuruluşların akaryakıt ikmalini yapan müesseselere teslimi" katma değer vergisinden istisna edilmişti.(**)

Ancak aynı Kanuna eklenen geçici madde gereğince bu istisna uygulaması 31.12.1985 tarihinde son bulmuştur.

Buna göre, 1 Ocak 1986 tarihinden itibaren söz konusu bent kapsamına giren işlemlere, genel hükümlere göre katma değer vergisi uygulanacaktır.