YTL'YE GEÇİŞTE MEVCUT SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ     

Sitemizi Tavsiye Etmek İster misiniz?

 

 

GEBZE, 12 Temmuz 2004

 

Kemal SABANCI

Atermit Endüstri ve Tic. A.Ş.

Muhasebe Müdür Yardımcısı

 

 

YTL ‘ye GEÇİŞTE MEVCUT SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

Bilindiği üzere TBMM tarafından kabul edilen 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun (YTL), 31.01.2004 tarih ve 25363 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

 

Bu kanuna göre 01.01.2005 tarihinden itibaren Mevcut TL’den altı sıfır atılarak yeni para birimi olan  YTL ‘ye geçilecektir.  01.01.2005 Tarihinden itibaren  1.000.000 TL = 1 YTL (Yeni Türk Lirası) olacaktır.

 

PARA BİRİMLERİ

TL      : Türk Lirası

YTL     : Yeni Türk Lirası

YKr     : Yeni Kuruş  ( Küçük “ r “  harfi kullanılacaktır. )

 

Kanunun 2. maddesine göre,  1 YTL =100YKr = 1.000.000 TL olacak ve yarım yeni kuruşun (YKr) üzerindeki değerlerin bir(1) yeni kuruşa tamamlanacağı, yarım kuruşun altındaki değerlerin ise yok ( sıfır )  sayılacağı belirtilmektedir.

 

Örnek : 5001 TL 1 yeni kuruşa tamamlanacak , 5000 TL altındaki eski para birimi (TL) yok (sıfır) sayılacak. (ek liste 1)

 

Kanunun geçici 2. maddesi gereğince uygulamaya 2005 yılında geçilirken eski ve yeni para birimlerinin 2005 yılında birlikte tedavülde kalacağı belirtilmektedir. 2006 Yılından itibaren artık eski TL kullanılmayacaktır.

 

Aynı kanunun 3. maddesine göre 2005 yılı için düzenlenecek fiyat listeleri ve etiketlerinde eski ve yeni para birimleri ayrı ayrı gösterilecektir. Burada dikkat edilecek bir önemli nokta ise; yeni para biriminde kuruşun olması nedeniyle düzenlenecek listelerde eski para birimi TL ve yeni para birimi YTL ile yeni kuruşa da (Ykr) yer verilmelidir.

 

ÖRNEK : Adet fiyatı 10.900.000.- TL olan bir ürünün 2005 yılındaki fiyat listesi 10,90 YTL olarak gösterilecektir. Mahyanın fiyatı 10.944.000.- TL olsaydı listelerde 10,94 olarak yer alacaktı ve 4000 TL yarım kuruştan küçük olacağından sıfır sayılacaktı.

 

Fiyat listeleri hazırlanırken ürünlerin fiyatlarının olumsuz etkilenmemesi açısından bu tür yuvarlamaların bir üste tamamlanmasında yarar olacaktır. Muhtemelen diğer bütün şirket ve kuruluşların izleyebileceği politika bu olacaktır.

 

YTL - MUHASEBE  – FİNANS İLİŞKİSİ

 

Yeni para birimine geçişte en çok etkilenecek servislerin başında muhasebe finans gelmektedir.  Bu açıdan işlemlerin etkilenebileceği alanları ve çözüm önerilerine ayrıca değinmek gerekir.

 

1) Bütün belgeler 31.12.2004 tarihine kadar TL. üzerinden düzenlenecek ve kayıtlara alınacaktır. Ancak 01.01.2005 tarihinde muhasebe açılış kayıtları yapılırken bütün değerler yeni (YTL) para birimine dönüştürülecektir.

 

2) 01.01.2005 Tarihinden itibaren düzenlenecek bütün belgeler (fatura, irsaliye, makbuzlar, senetler, çekler v.s.) sadece yeni Türk lirası cinsinden olacaktır. Ancak etiket, liste ve fiyatlarda her iki para birimi ayrı ayrı kullanılmaya devam edilecektir.

 

3) 2005 Yılından önceki döneme ait olup zamanında düzenlenmemiş ve 2005 yılı içinde düzenlenecek bütün belgeler YTL’ye göre düzenlenecektir.

 

4) Muhasebe kayıtlarında hesaplar düzenlenirken ana hesaba dokunmadan alt hesaplarda düzeltme işlemi yapılmalı, aksi takdirde yeniden yuvarlama işleminin yapılması gerekir.

 

5) 2005 Yılı muhasebe açılış kayıtlarında düzeltmelerden sonra ortaya çıkacak yuvarlama farklarının olumlu farkları 679 hesaba, olumsuz farkları 689 hesaba aktarılmaktadır.

 

6) AMORTİSMANLAR oldukça önemli bir konu ve hata yapmaya müsait hesaplardır. Amortisman hesaplarının ana kalemlerine dokunmadan öncelikle alt kalemlerde dönüşüm yapılmalı, düzeltme işlemi sabit kıymetlerde, amortismanlarda ve yeniden değerleme kalemlerinde ayrı ayrı yapılmalıdır. Diğer önemli bir nokta ise; amortisman süresi dolmuş ve kayıtlarda 1 TL iz bedelle bırakılan varlıklarda ne yapılacağıdır. Çünkü 1 TL olarak hesaplarda tutulmasının eski para birimi karşılığı 1.000.000 TL olacaktır. Burada yapılacak işlem kayıtlardaki eski 1 TL yerine 1 YKr (yeni kuruş) olarak hesaplara geçerek sadece para birimini değiştirmek yeterli olacaktır.

 

7) Çek ve senetlerde dönüşüm her bir çek ve senet için ayrı ayrı yapılmalı. Çünkü çek ve senetler ayrı ayrı işlem görecektir. Topluca yapılırsa yeni farklar çıkacaktır. ( Ek 2 )

 

8) 2004 Yılına ait olupta 2005 yılında düzenlenecek beyanname, bildirge ve ödemelede şu yöntem izlenecektir:

  • Beyanname ve bildirgeler YTL’ye göre hazırlanacaktır. Ödemelerde YTL olarak yapılacaktır.
  • Muhtemel olabilecek bir hatayı önlemek açısından ve sadece 2005 yılı için, eski - yeni beyanname ve bildirgeler her iki para biriminden ayrı ayrı yapılarak her bir dönüşüm ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

9) Çalışanların 2004 yılı vergi iadesi için biriktirdiği belgeler eski TL şeklinde olduğundan çalışanlar vergi iade zarfını yine TL olarak dolduracak ve şirkete bu şekilde vereceklerdir. Şirket alınan vergi iade zarflarını bildirim hesaplarken YTL’ye dönüştürecektir.

 

10) 2005 Yılından itibaren düzenlenecek mümkün olabilecek bütün belge ve hesaplarda hataya meydan vermemek için para birimi MUTLAKA gösterilmelidir.

 

11) 2005 Yılında her iki para birimi de tedavülde olacağından kasada bulunan paraların hangi hesapta ve nasıl takip edileceği önem kazanmaktadır. Öncelikle kasa sayımı sonucu bulunan bütün eski ve yeni banknotlar ayrı ayrı muhafaza edilmelidir. Her sayım sonucu bütün banknotlar Exel’de hazırlanacak tabloya yazılarak dönüşüm yapılmalıdır. (Ek:3) Hazırlanan tebliğ taslağında kasa hesabında eski ve yeni para için ayrı ayrı hesap açılması gerektiği belirtilse de bu pratik olmayacaktır. Kanımca bu husus değiştirilecektir.

 

12) YTL’ ye geçişte karşılaşılabilecek en önemli sorunlardan birisi de; 2004 yılında TL olarak ifade edilebilen ancak YTL karşısında 1 kuruş bile gösterilemeyen hesapların nasıl takip edileceğidir. Hesaplarda YTL’den sonra en fazla iki hane kullanılabilecektir ve hesaplar en az 1 kuruşu ihtiva edecektir. Örnek vermek gerekirse; 1.10 YTL ,  1 YTL ve 10 kuruş olarak okunacaktır.  

 

  • Maliyet Muhasebesinde: Tutarı 1 YKr altındaki rakamlarda noktadan sonra iki basamaktan fazla rakam kullanılabilecektir.

 

Örnek 1: Tanesi 0.20 Ykr (1 Ykr’un altındadır) olan      bir ürünün fiyatı maliyet muhasebesinde 0.0020 olarak gösterilebilecektir.

  • Genel Muhasebede : Yarım Ykr’dan düşük tutarlar sıfır(yok) sayılacağından kayıtlara alınamayacaktır.

 

Örnek 2 : Değeri 5.500 TL olan 10 adet ürünümüz 2005 yılında YTL değeri 0,055 x 10 = 5,5 YKr olacaktır; ancak kuruşlar yarım gösterilemeyeceğinden 6 YKr olarak kayıtlara geçecektir.

 

 

Örnek 3 : Değeri 2250 TL olan 2 adet ürünün 2005 yılında YTL değeri 2250x2=4500 TL /1.000.000 = 0.0045 olacaktır. Buradaki çift sıfırdan sonraki 4 rakamı yarımdan (5) küçük olduğu için ve 1 kuruş sayılamayacağından yok sayılacaktır.

 

13) 2004 Yılına ait olan ancak 2005 yılında hazırlanan ve ilgili kurumlara verilen Bilanço ve Gelir tabloları ile diğer mali tablolar hangi para biriminden hazırlanacağı ayrı bir konu: 2004 yılındaki tutarlar TL olduğundan bütün tablolar öncelikle TL olarak hazırlanacaktır. Ancak gerek karşılaştırmalı veriler elde etmek ve gerek Beyannameler YTL olarak verileceğinden daha sonra bu tablolarda YTL’ya dönüştürülmeli. Özet olarak bütün tablolar önce TL olarak hazırlanmalı ve YTL’ye dönüştürülmeli.

 

14) Mevcut çoğu şirketin sermayesi itibari değeri 1000 TL hisselerden oluşmaktadır.

 

Örnek: 2004 yılında 4 hissesi olan ( 4x1000 = 4000 TL ) bir hissedarın sermaye kaydı nasıl olacaktır. Burada 4000 TL’nin karşılığı yarım kuruştan düşük olacağından yok sayılması gerekir. Ancak muhasebe kayıtlarında hukuki açıdan bu mümkün değildir.

 

Sermaye hesabı tek kalem olarak gösterileceğinden bir sorun yoktur. Ancak yapılacak genel kurullarda 1000TL’nin nasıl ifade edileceği önemli bir sorun olabilir. Burada yapılabilecek şey; Özellikle genel kurul evraklarının eski ve yeni para birimi üzerinden ayrı ayrı hazırlanması ve hazirun cetvelinde ne kadar gerekiyorsa noktadan sonra hane yürütülmesidir. Bir başka nokta ise ilk genel kurulda karar alarak hisse değerlerini en az 10.000 veya 100.000 TL’ye çıkarmaktır. Bu durumda bir hissenin değeri 1 veya 10 YKr olarak gösterilebileceğinden sorun ortadan kalkacaktır.

 

15) Hazırlanacak listelerde, bilgisayar programlarında, yapılacak bütün işlerde YTL’den sonra kuruş için 2 (iki) hane açılmalıdır. Mevcut bilgisayar programlarında kuruş yoksa şimdiden gerekli değişiklikler yapılmalı alt yapı oluşturulmalıdır.  Bilgi işlem sorumluları mevcut bütün bilgisayarları ve programları test ederek YTL ve YKr’a uyumlulukları konusunda önceden raporlayarak önlem alınabilmesini temin etmelidirler.

 

16 EĞİTİM :

 

A. İÇ EĞİTİM:

Bütün yöneticilerin ve çalışanların YTL eğitiminden geçirilerek,  konu hakkında örnek uygulamalar, muhtemel çıkabilecek sorunlar ve çözümleri konusunda bilgilendirilmelidir. Her ne kadar uzmanlar ve bizler tarafından teorik yazılar ve anlatımlar yapılsa da uygulamacıların akla o anda gelebilecek soruları yeni çözümler getirebilir.

 

Bir şirketin güvenlik görevlisinden, satışçısına, muhasebecisinden satın almacısına kadar bilgilendirilmesi gerekir. Personelin bu konudaki eğitimi sadece iş hayatı için değil özel yaşamı içinde gerekli olacaktır.

 

B.DIŞ EĞİTİM:

 Şirketimizin satıcısı ve alıcısı durumundaki kişi ve kuruluşlarında bu konudaki bilgisi yada bilgisizliği bir şekilde şirketimizi etkileyecektir. Kanunun ve uygulamanın netleştiği anda bu durumdaki kişi ve kuruluşlarla e-mail yada yazılı metin olarak bilgi paylaşımına gidilmelidir.

 

17) Ekim-2004 döneminden itibaren sadece 2004 yılı için gerekli sayıda etiketler, listeler ve  fatura ile irsaliyeler bastırılmalıdır. Büyük olasılıkla fazla bastırılan bu tür evraklar kullanılamayacağından israf olacaktır. Kanımca Kasım-2004 tarihinde önlemlerin tamamı alınarak test çalışmaları bitirilmiş olmalıdır.

 

18) Özellikle muhasebe, satınalma ve satış servislerine piyasaya çıkması muhtemel YTL Dönüşüm el hesap makineleri temin edilerek, doğru ve süratli hareket etmeleri sağlanarak muhtemel hata ve zararlar önlenmelidir.   

 

19) Çok pratik olmamakla beraber, EXEL programı yardımıyla  TL’nin YTL dönüşüm karşılığını bulmada, her iki paranın (TL ve YTL) dönüşümünü bulmada ,   Vezne görevlisi arkadaşlar için kasa sayım makinesi ve çek-senet sayım makinesini oluşturdum.  Bu EXCEL programları yardımıyla konunun mantığı çok daha kolay anlaşılabilecektir.

 

EK TABLOLAR (XLS)