|
26
Aralık 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25328
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve
Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, işyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir şekilde
işlem gören kimyasal maddelerin tehlikelerinden ve zararlı etkilerinden
işçilerin sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için asgari
şartları belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli
ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına
giren tüm işyerlerini kapsar.
Sağlık ve güvenlik önlemleri özel mevzuatla düzenlenen; kimyasal
maddelerle çalışmalarda, radyoaktif maddelerle çalışmalarda, zararlı kimyasal
maddelerin işyeri dışında taşınmasında, sözü edilen özel mevzuatta belirtilen
önlemler ile birlikte bu Yönetmeliğin uygulama kabiliyeti olan hükümleri de
uygulanır.
Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik
Önlemleri Hakkında Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı
kalmak kaydı ile işyerinde bulunan kanserojen ve mutajen maddeler ile ilgili
olarak bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak
kaydı ile, bu Yönetmelik kapsamına giren işyerlerinde, İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliği hükümleri de uygulanır.
Dayanak
Madde 3 — Bu
Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesine göre
düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4 — Bu
Yönetmelikte geçen terim ve kavramlar aşağıda açıklanmıştır;
Bakanlık : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıdır.
Kimyasal madde : Doğal halde bulunan veya üretilen veya herhangi
bir işlem sırasında veya atık olarak ortaya çıkan veya kazara oluşan her türlü
element, bileşik veya karışımlardır.
Tehlikeli kimyasal madde :
a) Patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, kolay alevlenir,
alevlenir, toksik, çok toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik,
kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir
veya birkaçına sahip maddeler,
b) Yukarıda sözü edilen sınıflamalara girmemekle beraber kimyasal,
fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde
bulundurulma şekli nedeni ile işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden risk
oluşturabilecek maddeler,
c) Mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş maddelerdir.
Patlayıcı madde : Atmosferik oksijen olmadan da ani gaz yayılımı
ile ekzotermik reaksiyon verebilen ve/veya kısmen kapatıldığında ısınma ile
kendiliğinden patlayan veya belirlenmiş test koşullarında patlayan, çabucak
parlayan katı, sıvı, macunumsu, jelatinimsi haldeki maddelerdir.
Oksitleyici madde : Özellikle yanıcı maddelerle olmak üzere diğer
maddeler ile de temasında önemli ölçüde ekzotermik reaksiyona neden olan
maddelerdir.
Çok kolay alevlenir madde : 0 °C’den düşük parlama noktası ve 35
°C’den düşük kaynama noktasına sahip sıvı haldeki maddeler ile oda sıcaklığında
ve basıncı altında hava ile temasında yanabilen, gaz haldeki
maddelerdir.
Kolay alevlenir madde :
a) Enerji uygulaması olmadan, ortam sıcaklığında hava ile
temasında ısınabilen ve sonuç olarak alevlenen,
b) Ateş kaynağı ile kısa süreli temasta kendiliğinden yanabilen ve
ateş kaynağının uzaklaştırılmasından sonra da yanmaya devam eden katı
haldeki,
c) Parlama noktası 21 0C 'nin altında olan sıvı
haldeki,
d) Su veya nemli hava
ile temasında, tehlikeli miktarda, çok kolay alevlenir gaz yayan
maddelerdir.
Alevlenir madde : Parlama noktası 21 0C - 55 0C arasında olan sıvı
haldeki maddelerdir.
Çok toksik madde : Çok az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla
alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik
hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.
Toksik madde : Az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla
alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya
kronik hasarlara veya ölüme neden olan
maddelerdir.
Zararlı madde : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri
yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme
neden olan maddelerdir.
Aşındırıcı madde : Canlı doku ile temasında, dokunun tahribatına
neden olabilen maddelerdir.
Tahriş edici madde : Mukoza veya cilt ile direkt olarak ani, uzun
süreli veya tekrarlanan temasında lokal eritem, eskar veya ödem oluşumuna neden
olabilen, aşındırıcı olarak sınıflandırılmayan maddelerdir.
Alerjik madde : Solunduğunda, cilde nüfuz ettiğinde aşırı derecede
hassasiyet meydana getirme özelliği olan ve daha sonra maruz kalınması durumunda
karakteristik olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına neden olan maddelerdir.
Kanserojen madde : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye
nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olan veya kanser oluşumunu hızlandıran
maddelerdir.
Mutajen madde : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye
nüfuz ettiğinde kalıtımsal genetik hasarlara yol açabilen veya bu etkinin
oluşumunu hızlandıran maddelerdir.
Üreme için toksik madde : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında,
deriye nüfuz ettiğinde erkek ve dişilerin üreme fonksiyon ve kapasitelerini
azaltan ve/veya doğacak çocuğu etkileyecek kalıtımsal olmayan olumsuz etkileri
meydana getiren veya olumsuz etkilerin oluşumunu hızlandıran maddelerdir.
Çevre için tehlikeli madde : Çevre ortamına girdiğinde çevrenin
bir veya birkaç unsuru için hemen veya sonradan kısa veya uzun süreli tehlikeler
gösteren maddelerdir.
Kimyasal maddenin işlem
görmesi : Bu maddelerin üretilmesi, işlenmesi, kullanılması, depolanması,
taşınması, atık ve artıkların arıtılması veya uzaklaştırılması işleridir.
Mesleki maruziyet sınır değeri : Başka şekilde belirtilmedikçe, 8
saatlik sürede, çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde
konsantrasyonunun zaman ağırlıklı ortalamasının üst sınırıdır.
Solunum bölgesi : Merkezi, kişinin kulaklarını birleştiren
çizginin orta noktası olan 30 cm yarıçaplı kürenin, başın ön kısmında kalan
yarısıdır.
Biyolojik sınır değeri : Kimyasal maddenin, metabolitinin veya
etkilenmeyi belirleyecek bir maddenin uygun biyolojik ortamdaki
konsantrasyonunun üst sınırıdır.
Sağlık gözetimi : Çalışanların belirli bir kimyasal maddeye
maruziyetleri ile ilgili olarak sağlık durumlarının belirlenmesi amacıyla
yapılan değerlendirmelerdir.
Tehlike : Bir kimyasal maddenin yapısal özelliği nedeni ile zarar
verme potansiyelidir.
Risk : Kimyasal maddenin zarar verme potansiyelinin çalışma
ve/veya maruziyet koşullarında ortaya çıkması olasılığıdır.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenin Yükümlülükleri
Genel Yükümlülük
Madde 5 — İşveren,
kimyasal maddelerle çalışmalarda, işçilerin bu maddelere maruziyetini önlemek,
bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve tehlikelerinden korumak için gerekli tüm önlemleri almakla
yükümlüdür.
Risk Değerlendirmesi
Madde 6 — İşveren,
işyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunup bulunmadığını tespit etmek ve
tehlikeli kimyasal madde bulunması halinde, işçilerin sağlık ve güvenliği
yönünden olumsuz etkilerini belirlemek üzere, İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin (c) bendi ile 9 uncu maddesinin (a) bendine
uygun şekilde, risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür.
Risk değerlendirmesi yapılarak, bu Yönetmelikte belirtilen
önlemler alınmadan tehlikeli kimyasal maddelerle çalışılması yasaktır.
a) Risk değerlendirmesi, aşağıda belirtilen hususlar dikkate
alınarak yapılır;
1) Kimyasal maddenin sağlık ve güvenlik yönünden tehlike ve
zararları,
2) İmalatçı, ithalatçı veya satıcılardan sağlanacak malzeme
güvenlik bilgi formu,
3) Maruziyetin türü, düzeyi ve süresi,
4) Kimyasal maddenin miktarı, kullanma şartları ve kullanım
sıklığı,
5) Bu Yönetmelik eklerinde verilen mesleki maruziyet sınır
değerleri ve biyolojik sınır değerleri,
6) Alınan ya da alınması gereken önleyici tedbirlerin etkisi,
7) Varsa, daha önce yapılmış olan sağlık gözetimlerinin
sonuçları.
İşveren, tedarikçiden veya diğer kaynaklardan risk değerlendirmesi
için gerekli olan ek bilgileri sağlar. Bu bilgiler, kullanıcılara yönelik
olarak, varsa kimyasal maddelerin yürürlükteki mevzuatta yer alan özel risk
değerlendirmelerini de içermelidir.
b) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin 9 uncu
maddesine uygun şekilde risk değerlendirmesi yapmak ve bu Yönetmeliğin 7 nci ve
8 inci maddelerinde belirtilen önlemlerden hangilerinin alınmış olduğunu
belirlemekle yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yazılı belge haline getirilerek,
istenildiğinde yetkili kişilere gösterilmek üzere işyerinde
bulundurulacaktır.
c) Risk değerlendirmesi
aşağıdaki hallerde yenilenecektir;
1) Risk değerlendirmesinde belirlenen sürelerde,
2) Çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda,
3) Ortam ölçümleri ve sağlık gözetimlerinin sonuçlarına göre
gerektiğinde,
4) Kimyasal maddeler
nedeni ile herhangi bir kaza olduğunda,
5) En az beş yılda bir defa.
d) Risk değerlendirmesi, tamir ve bakım işleri de dahil olmak
üzere kimyasal maddelerle çalışılan tüm işleri kapsayacaktır.
e) Birden fazla kimyasal madde ile çalışılan işlerde, bu
maddelerin her biri ve birbirleri ile etkileşimleri dikkate alınarak risk
değerlendirmesi yapılacaktır.
f) Tehlikeli kimyasal maddeler içeren yeni bir faaliyete ancak
risk değerlendirilmesi yapılarak belirlenen her türlü önlem alındıktan sonra
başlanacaktır.
Genel Önlemler
Madde 7 — Tehlikeli
kimyasal maddelerin risklerinin önlenmesi ve bu Yönetmelikte belirtilen risk
değerlendirmesi ile ilgili hususların uygulanmasındaki genel prensipler aşağıda
belirtilmiştir:
a) İşveren tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda işçilerin
sağlık ve güvenliğini korumak üzere İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin 6
ncı maddesinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen ve bu Yönetmelikte yer alan tüm
koruyucu önlemleri almakla yükümlüdür.
b) Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalarda işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden riskler aşağıdaki
önlemlerle ortadan kaldırılacak veya en az düzeye indirilecektir;
1) İşyerinde uygun düzenleme ve iş organizasyonu yapılacaktır.
2) Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalar teknolojik gelişmeler
de dikkate alınarak uygun yöntemlerle yapılacak, uygun makina ve ekipman
sağlanacaktır.
3) Alınan önlemlerin etkinliğini ve sürekliliğini sağlamak üzere
yeterli kontrol, denetim ve gözetim sağlanacaktır.
4) Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışmalar, en az sayıda işçi ile
yapılacaktır.
5) İşçilerin maruz kalacakları madde miktarları ve maruziyet
süreleri mümkün olan en az düzeyde olacaktır.
6) Üretim alanında yapılan iş için gerekli olan miktardan fazla
tehlikeli kimyasal madde bulundurulmayacaktır.
7) İşyerleri ve eklentileri her zaman düzenli ve temiz
bulundurulacaktır.
8) İşçilerin kişisel temizlikleri için uygun ve yeterli şartlar
sağlanacaktır.
9) Tehlikeli kimyasal maddelerin, atık ve artıkların en uygun
şekilde işlenmesi, kullanılması, taşınması ve depolanması için gerekli
düzenlemeler yapılacaktır.
c) Risk değerlendirmesi sonucunda işçilerin sağlık ve güvenliği
yönünden risk bulunduğunun ortaya çıkması halinde genel önlemlerle beraber bu
Yönetmeliğin 8, 9 ve 12 nci maddelerinde belirtilen önlemler de alınacaktır.
d) Risk değerlendirmesi sonucunda işyerinde bulunan tehlikeli
kimyasal madde miktarı nedeniyle, işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden önemli
bir risk bulunmadığının belirlenmesi veya bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen önlemlerle riskin kabul edilebilir düzeye indirilmesi halinde bu
Yönetmeliğin 8, 9 ve 12 nci maddeleri uygulanmayacaktır.
Özel Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
Madde 8 — Tehlikeli
kimyasal maddelerle yapılan çalışmalarda aşağıda belirtilen özel önlemler
alınacaktır:
a) İşveren işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden tehlikeli
kimyasal maddelerden kaynaklanan risklerin ortadan kaldırılması veya en az
düzeye indirilmesi için her türlü önlemi alacaktır.
b) Yukarıdaki (a) bendinin uygulanmasında;
Öncelikle ikame yöntemi uygulanarak, tehlikeli kimyasal madde
yerine işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden tehlikesiz veya daha az tehlikeli
olan kimyasal madde veya işlem kullanılacaktır.
Yapılan işin özelliği nedeniyle ikame yöntemi kullanılamıyorsa,
risk değerlendirmesi sonucuna göre ve öncelik sırasıyla aşağıdaki tedbirler
alınarak risk azaltılacaktır;
1) İşçilerin sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek
tehlikeli kimyasal madde çıkışını önlemek veya en aza indirmek üzere uygun
proses ve mühendislik kontrol sistemleri seçilecek ve uygun malzeme ve ekipman
kullanılacaktır.
2) Riski kaynağında önlemek üzere; uygun iş organizasyonu ve
yeterli havalandırma sistemi kurulması gibi toplu koruma önlemleri
uygulanacaktır.
3) Tehlikeli kimyasal
maddelerin olumsuz etkilerinden işçilerin toplu olarak korunması için alınan
önlemlerin yeterli olmadığı hallerde bu önlemlerle birlikte kişisel korunma
yöntemleri uygulanacaktır.
c) Riskin özelliğine göre, gerekiyorsa yukarıda (b) bendinde
belirtilen önlemlerle birlikte 12 nci maddede belirtilen sağlık gözetimi
yapılacaktır.
d) İşveren, (b) bendine göre alınan önlemlerle koruma ve önlemenin
yeterince sağlandığını başka bir şekilde ortaya koyamadığı hallerde; işçilerin
sağlığı için risk oluşturabilecek kimyasal maddelerin düzenli olarak ölçümünü
sağlayacaktır. İşyerinde işçilerin kimyasal maddelere maruziyetini
etkileyebilecek koşullarda herhangi bir değişiklik olduğunda bu ölçümler
tekrarlanacaktır. Ölçüm sonuçları, bu Yönetmelik eklerinde belirtilen mesleki maruziyet sınır
değerleri dikkate alınarak, değerlendirilecektir.
e) İşverenler, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen
yükümlülükleri yerine getirirken, bu maddenin (d) bendinde belirtilen ölçüm
sonuçlarını da göz önünde bulunduracaktır. Mesleki maruziyet sınır değerlerinin
aşıldığı her durumda, işveren bu durumun derhal giderilmesi için koruyucu ve
önleyici tedbirleri alacaktır.
f) İşveren, risk değerlendirmesi sonuçlarını ve risk önleme
prensiplerini temel alarak, işçileri kimyasal maddelerin fiziko kimyasal
özelliklerinden kaynaklanan tehlikelerden korumak için, bu maddelerin işlenmesi,
depolanması, taşınması ve birbirini etkileyebilecek kimyasal maddelerin
birbirleriyle temasının önlenmesi de dahil olmak üzere, yapılan işlemin
özelliğine uygun
olarak aşağıda belirtilen öncelik sırasına göre teknik önlemleri alacak ve idari
düzenlemeleri yapacaktır;
1) İşyerinde parlayıcı madde miktarının tehlikeli
konsantrasyonlara ulaşması ve kimyasal olarak kararsız maddelerin tehlikeli
miktarlarda bulunması önlenecektir. Bu mümkün değilse,
2) İşyerinde yangın veya patlamaya sebep olabilecek tutuşturucu
kaynakların bulunması önlenecektir.
Kimyasal olarak kararsız madde ve karışımların zararlı etki
göstermesine sebep olabilecek şartlar ortadan kaldırılacaktır.
3) Parlayıcı maddelerden kaynaklanan yangın veya patlama halinde
veya kimyasal olarak kararsız madde ve karışımlarının zararlı fiziksel
etkilerinden, işçilerin zarar görmesini önlemek veya en aza indirmek için
gerekli önlemler alınacaktır.
4) İş ekipmanı ve işçilerin korunması için sağlanan koruyucu
sistemlerin tasarımı, imali ve temini, sağlık ve güvenlik yönünden yürürlükteki
mevzuata uygun olacaktır. İşveren, patlayıcı ortamlarda kullanılacak bütün
donanım ve koruyucu sistemlerin 27/10/2002 tarihli ve 24919 sayılı Resmî Gazete’de
yayınlanarak yürürlüğe giren Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve
Koruyucu Sistemlerle İlgili Yönetmelik hükümlerine uygun olmasını
sağlayacaktır.
5) Patlama basıncının etkisini azaltacak sistemler
bulunacaktır.
6) Tesis, makina ve ekipmanın sürekli kontrol altında tutulması
sağlanacaktır.
Kaza ve Acil Durumlarla İlgili Düzenlemeler
Madde 9 —
İşyerlerinde, kaza ve acil durumlarda uyulması gereken hususlar aşağıda
belirtilmiştir:
a) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 8 inci madde
hükmü saklı kalmak kaydı ile işyerindeki tehlikeli kimyasal maddelerden
kaynaklanacak kaza, olay ve acil durumlarda yapılacak işleri önceden belirleyen
bir acil eylem planı hazırlamak ve planın gerektirdiği düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.
İşyerinde belli aralıklarla acil eylem planı ile ilgili uygulamalı eğitim ve
tatbikat yapılacak ve uygun ilkyardım imkanları sağlanacaktır.
b) İşveren kaza halinde ve acil durumlarda, olayın etkilerini
azaltacak tüm önlemleri derhal alacak ve işçileri durumdan haberdar
edecektir.
Durumun en kısa zamanda normale dönmesi için gerekli çalışmalar
yapılacak ve etkilenmiş alana zorunlu işlerin yapılması için görevli kişilerden
başkasının girmesine izin verilmeyecektir.
c) Etkilenmiş alana
girmesine izin verilen kişilere uygun koruyucu giyim eşyası, kişisel koruyucu
donanım ve özel güvenlik ekipmanı verilecek ve bu durum devam ettiği sürece
kullanmaları sağlanacak, ancak bu durum sürekli olmayacaktır. Koruyucu araç ve
gereci bulunmayan
kişilerin etkilenmiş alana girmesine izin verilmeyecektir.
d) İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 8 inci madde
hükmü saklı kalmak kaydı ile kurtarma, tahliye ve yardım işlerinin en kısa
zamanda yapılabilmesi için, sağlık ve güvenlik yönünden riskin arttığını
bildiren gerekli uyarı ve haberleşme sistemlerini kuracaktır.
e) İşveren, tehlikeli kimyasallarla ilgili acil durum
düzenlemeleri hakkındaki bilgileri kullanıma hazır bulunduracaktır. İşyerindeki
ve işyeri dışındaki ilgili kaza servisleri ve acil servisler bu bilgilere
kolayca ulaşabileceklerdir. Bu bilgiler;
1) Acil servislerin önceden hazır olabilmeleri ve uygun müdahaleyi
yapabilmeleri için, yapılan işteki tehlikeler, alınacak önlemler ve yapılacak
işler ve
2) Kaza halinde veya acil durumda ortaya çıkması muhtemel özel tehlike ve yapılacak işler
hakkında bilgileri içerecektir.
İşçilerin Eğitimi ve Bilgilendirilmesi
Madde 10 —
Tehlikeli kimyasal maddelerle çalışanların eğitimi ve bilgilendirilmesi ile
ilgili esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) İşveren, işçilere veya temsilcilerine, İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliği’nin 10 ve 12 nci maddelerinde belirtilen hususlarla birlikte
özellikle;
1) Risk değerlendirmesi sonucunda elde edilen bilgiler ve çalışma
koşullarında önemli bir değişiklik olması halinde gerekli yeni bilgiler,
2) İşyerinde bulunan veya ortaya çıkabilecek tehlikeli kimyasal
maddelerle ilgili, bu maddelerin tanınması, sağlık ve güvenlik riskleri, mesleki
maruziyet sınır değerleri ve diğer yasal düzenlemeler,
3) İşçilerin kendilerini ve diğer işçileri korumaları için
alınması gerekli önlemler ve yapılması gerekli işler,
4) Tehlikeli kimyasal maddeler için tedarikçiden sağlanan malzeme
bilgi formları,
hakkında bilgi sağlamak ve eğitim vermekle yükümlüdür.
İşçilere veya temsilcilerine verilecek bilgi, bu yönetmeliğin 6
ncı maddesine göre yapılan risk değerlendirmesi sonucu ortaya çıkan riskin
derecesi ve özelliğine bağlı olarak, sözlü talimat ve yazılı bilgilerle
desteklenmiş eğitim şeklinde olacaktır. Bu bilgiler değişen şartlara göre
güncellenecektir.
b) Tehlikeli kimyasal madde bulunan bölümler, kaplar, boru
tesisatı ve benzeri tesisat ilgili mevzuata uygun olarak ve içindeki maddeyi ve
tehlikelerini açıkça belirtecek şekilde etiketlenecek veya işaretlenecektir.
c) Kimyasal madde üreticileri veya tedarikçileri, işverenin talep
etmesi halinde, risk değerlendirmesi için gerekli olan, bu Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinin (a) bendinde yer alan hususlar ile ilgili tüm bilgileri vermek
zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yasaklar
Madde 11 —
Ek-III’te liste halinde belirtilen kimyasal maddelerle yapılacak çalışmalarda
aşağıda belirtilen hususlara uyulacaktır:
a) İşçilerin, Ek-III’te belirtilen kimyasal maddelerden veya bu
maddelerin kullanıldığı işlemlerden kaynaklanan sağlık risklerinden korunması
için bu maddelerin belirtilen oranlardan fazla bulunması halinde bu maddelerin
üretilmesi, kullanılması ve işlemlerin yapılması yasaktır.
b) Ancak, tam kapalı sistemlerde, mümkün olan en az miktarlarda ve
işçilerin bu maddelere maruziyetlerinin önlenmesi şartı ile Bakanlıktan izin
alınarak Ek-III’te belirtilen maddelerle sadece aşağıdaki hallerde çalışma
yapılabilir;
1) Bilimsel araştırma ve deneylerde,
2) Yan ürünlerde veya atık maddelerde bulunan bu maddelerin
ayrılması işlerinde,
3) Teknoloji gereği ara madde olarak kullanılması zorunlu olan
üretimlerde.
c) Yukarıda (b) bendinde belirtilen çalışmalar için izin
isteyenler;
1) İzin isteme nedeni,
2) Kimyasal madde veya maddelerin yıllık kullanım
miktarları,
3) Bu maddelerde
çalışacakların sayısı,
4) Maddelerin kullanılacağı işler, reaksiyonlar ve prosesler,
5) İşçilerin bu maddelere maruziyetini önlemek için alınan
önlemler,
hakkındaki bilgileri Bakanlığa vermek zorundadır.
Sağlık Gözetimi
Madde 12 — İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak kaydı
ile:
a) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre yapılan risk
değerlendirmesi sonucunda sağlık yönünden risk altında olduğu saptanan işçiler
uygun sağlık gözetimine tabi tutulacaktır.
İşyerinde koruyucu önlemlerin alınmasında sağlık gözetimi
sonuçları dikkate alınacak ve bu gözetimler özellikle;
1) Belli bir hastalık veya sağlık yönünden olumsuz bir etkilenmeye
neden olduğu bilinen tehlikeli kimyasal maddeye maruziyetin sözkonusu
olduğu,
2) İşçilerin özel çalışma şartlarında hastalık veya etkilenmenin
ortaya çıkma olasılığının bulunduğu,
3) İşçiler üzerinde yapılacak tetkiklerin oluşturduğu riskin kabul
edilebilir düzeyde olduğu,
durumlarda yapılacaktır.
Bu gözetimler, hastalık
ve etkilenmeyi tespit edecek geçerli tekniklerin bulunduğu durumlarda
yapılacaktır. Ek-II’de belirtilen biyolojik sınır değeri bulunan tehlikeli
kimyasal maddelerle çalışmalarda, aynı Ek’deki prosedüre uygun sağlık gözetimi
yapılması zorunludur. İşçiler bu işe başlamadan önce bu durumdan haberdar edileceklerdir.
b) (a) bendine göre sağlık gözetimine tabi tutulan her işçi için
kişisel sağlık ve maruziyet kayıtları tutulacak ve güncelleştirilecektir.
c) Kişisel sağlık ve maruziyet ile ilgili kayıtlar, yapılan sağlık
gözetimi ve kişinin maruziyet düzeyi izleme sonuçlarının bir özetini ihtiva
edecektir. Sağlık gözetiminde biyolojik izleme ve gerekli incelemeler yer
alacaktır.
İleriki bir tarihte değerlendirilmesi açısından, sağlık ve
maruziyet ile ilgili kayıtlar, gizliliği de dikkate alarak, uygun bir şekilde
tutulacak ve muhafaza edilecektir.
Kayıtların bir örneği, istenmesi halinde Bakanlığa
verilecektir.
İşçiler, kendilerine ait sağlık muayene sonuçları ve etkilenme
düzeylerine ait bilgileri görme hakkına sahiptirler.
İşyerinin faaliyetine son verilmesi halinde, işveren sağlık ve
maruziyet ile ilgili kayıtları Bakanlığa vermek zorundadır.
d) Sağlık gözetimi sonucunda; işyerinde tehlikeli kimyasal maddeye
maruz kalan işçide, bu maddeden kaynaklanan tanımlanabilir bir hastalık veya
olumsuz sağlık etkisi görülmesi veya biyolojik sınır değerin aşıldığının tespit
edilmesi halinde, işçi durumdan haberdar edilecek ve kendisine yapılması gerekli
sağlık gözetimi ile ilgili gerekli bilgi ve tavsiyeler
verilecektir.
Bu durumda;
1) Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a) bendine göre yapılan risk
değerlendirmesi yenilenecek,
2) Yönetmeliğin 7 nci ve 8 inci maddelerine göre riskin önlenmesi
veya azaltılmasına yönelik önlemleri gözden geçirilecek ve gereken önlemler
alınacak,
3) İşçinin yaptığı işten alınarak tehlikeli kimyasal maddeye
maruziyet riskinin olmadığı başka bir işte çalıştırılması da dahil olmak üzere,
bu Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre riskin önlenmesi veya azaltılmasına
yönelik gerekli önlemlerin alınmasında, işyeri hekimi veya diğer uzman kişilerin
veya Bakanlık yetkililerinin önerilerine uyulacak,
4) Benzer şekilde maruz kalan başka işçiler de varsa, sağlık
durumları kontrol edilecek ve bunlar sürekli sağlık gözetimi altında
tutulacaktır.
İşçilerin Görüşlerinin Alınması ve Katılımının
Sağlanması
Madde 13 — İşveren,
bu Yönetmelik ve eklerinde belirtilen konularda İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetmeliği’nin 11 inci maddesine uygun olarak işçilerin veya temsilcilerinin
görüşlerini alacak ve katılımlarını sağlayacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Madde 14 — Bu
Yönetmelik "İşyerinde Kimyasal Maddelerle İlgili Risklerden Çalışanların Sağlık
ve Güvenliğinin Korunması" hakkındaki 1998/24/EC sayılı Direktif ile "Mesleki
Maruziyet Sınır Değerleri" ile ilgili 1991/322/EEC ve 2000/39/EC sayılı
Direktifler dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Uygulama Esasları
Madde 15 — Bakanlık
bu Yönetmelikle ilgili uygulama esaslarını düzenlemek amacıyla yönergeler
çıkarabilir.
Yürürlük
Madde 16 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 17 — Bu
Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
EKLERİ
(ZIP)
| 
KİMYASAL
MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK
ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK