• Kira Gelirleri Olanlar, Bu Gelirlerini Mart Ayının 15 inci Günü Akşamına Kadar Beyan Edeceklerdir.
• Sadece Kira Gelirlerini Beyan Edecek Olanlar, Tek Sayfalık Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini Dolduracaklardır.
• Mesken Kira Gelirlerinin 1.500.000.000 Lirası Vergiden Müstesnadır.
• Kira Geliri Elde Edenler Bu Gelirlerini Beyan Etmedikleri veya Eksik Beyan Ettikleri Takdirde 1.500.000.000 Liralık İstisnadan Yararlanamayacaktır.
• Kira Gelirinin Yanında Ticari, Zirai veya Mesleki Kazancını Beyan Etmek Zorunda Olanlar 1.500.000.000 Liralık İstisnadan Yararlanamazlar.

KİMLER BEYANNAME VERECEK?

Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan mükelleflerden;
• Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri, istisna tutarını (2003 yılı için 1.500.000.000 lirayı) aşanlar,
• İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını (2003 yılı için 12 milyar lirayı) aşanlar,
• Beyanname verme sınırı olan 12 milyar liranın aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira gelirleri ile mesken kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan kısmı birlikte dikkate alınacaktır.
• Bir takvim yılı içinde elde ettiği tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı 600 milyon lirayı aşanlar,
• Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
Eşler ve çocukların kira gelirleri ayrı beyanname ile beyan edilir.

KİMLER SADECE GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINI BEYAN EDECEK?

Bir önceki bölümde belirtilen mükellefler, kira gelirlerini, “beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlar için” hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi (1001 B) ile beyan edeceklerdir.
Beyana tabi kira geliri ile birlikte aşağıdaki gelirlerin de elde edilmesi halinde, yukarıda belirtilen beyanname doldurulur ve sadece kira geliri beyan edilir.
• Tevkifata tabi tutulmuş mevduat faizleri, repo gelirleri, özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları ile menkul kıymetler yatırım fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları,
• Tek işverenden alınan tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler,
• Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar,
• İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar.

YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA SADECE KİRA GELİRİ BEYANNAMESİ VERECEK?

Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarından Türkiye’de elde ettiği beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlardan;
• Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri istisna tutarını (2003 yılı için 1.500.000.000 lirayı) aşanlar,
• Bir takvim yılı içinde elde ettiği tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları,
• Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.

BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?

• Mükellefler, 1 Ocak 2003 - 31 Aralık 2003 dönemine ait beyana tabi gayrimenkul sermaye iradı gelirleri için 2004 yılının Mart ayının 15 inci günü akşamına kadar beyannamelerini vereceklerdir.
• Beyanname, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilecektir. Mükellefler normal olarak ikametgahlarının bulunduğu yerin vergi dairesine bağlıdırlar.
• Gayrimenkul sermaye iradının yanında beyana tabi diğer gelirlerin de olması halinde, gayrimenkul sermaye iradı, beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlar için hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi (1001 B) ile beyan edilmeyecek, bu gelirler bütün gelirlerin beyanı için kullanılan yıllık gelir vergisi beyannamesine (1001 A) dahil edilecektir.

VERGİ NE ZAMAN, NEREYE ÖDENECEK?

• Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi MART ve TEMMUZ aylarında olmak üzere 2 eşit taksitte ödenecektir.
• Hesaplanan vergi aşağıdaki yerlere ödenebilir:
- Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine,
- Bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları dışındaki vergi dairelerine,
- Yetkili banka şubelerine.

KİRA GELİRİ ELDE EDİLDİĞİ HALDE BEYANNAME VERİLMEZ VEYA EKSİK BEYAN EDİLİRSE NE OLUR?

• Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, 1.500.000.000 liralık istisnadan yararlanılamaz.
• Beyan edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi halinde, iki kat I’inci derece usulsüzlük cezası kesilir ve gelir takdir komisyonunca takdir edilir.
• Takdir edilen gelir üzerinden, gelir vergisi ile vergi cezası hesaplanır. Ayrıca gecikilen her ay için gecikme faizi talep edilir.
• Bu şekilde tahakkuk eden vergi, ceza ve gecikme faizinin tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi zorunludur. Ödenmediği takdirde, vergi dairesince ayrıca gecikme zammı hesaplanmak suretiyle cebren tahsil yoluna gidilir.

KİRA GELİRİNDEN İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER

Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için, kira gelirlerinden indirilecek giderler konusunda seçilebilecek iki yöntem vardır.
• Gerçek Gider Yöntemi
• Götürü Gider Yöntemi
Götürü veya gerçek gider yönteminin seçimi, taşınmaz malların tümü için yapılır. Bunlardan bir kısmı için gerçek gider, diğer kısmı için götürü gider yöntemi seçilemez.

GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK GİDERLER NELERDİR?

• Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda;
1-Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için ödenen; aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,
2-Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün önemi ile mütenasip olan idare giderleri,
3-Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,
4-Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin % 5’i (iktisap bedelinin % 5’i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacaktır. 1999 yılından önce iktisap edilen konutlar için indirimden yararlanılması mümkün değildir.),
5-Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen, emlak vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından belediyelere ödenen harcamalara katılma payları,
6-Amortismanlar,
7-Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için yapılan onarım giderleri ile bakım ve idame giderleri,
8-Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler,
9-Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla oturdukları konut veya lojmanların kira bedeli (yurt dışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarının yabancı ülkelerde ödedikleri kira bedelleri hariç),
10-Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye, kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar,
brüt kira tutarından indirilir.
Ancak, bu giderlerin vergiden istisna edilen tutara isabet eden kısmı indirilemez.

GÖTÜRÜ GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA GİDER İNDİRİMİ NASIL YAPILIR?

• Götürü gider yöntemini seçen mükellefler, (hakları kiraya verenler hariç) kira gelirlerinden istisna tutarını düştükten sonra kalan tutarın % 25’i oranındaki götürü gideri gerçek giderlere karşılık olmak üzere indirebilirler.
• Ancak, bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine dönemezler.

KİRA GELİRLERİNE İSTİSNA NASIL UYGULANACAK?

• Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirmesinde, her bir ortak için 1.500.000.000 liralık istisna ayrı ayrı uygulanacaktır.
• Bir mükellefin birden fazla konuttan kira geliri elde etmesi halinde, istisna kira gelirleri toplamına bir defa uygulanacaktır.

Beyanname ve gelir elde edilen gayrimenkul sayısının beşten fazla olması halinde kullanılacak ek föy;

• KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN İki örnek doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler kesinlikle kullanılmayacaktır.
• Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile doldurulacaktır.
• Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.
• Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.
• Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname ve ek föy katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye özen gösterilecektir.
• Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır. BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR.
• Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacaktır.
• Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık olarak yazılacaktır.
• Kelimeler arasında bir karakter boşluk bırakılacaktır.
• Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır.

1- 4 No.lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik bilgilerinin ayrılan alana sığmaması durumunda, isimler sığdığı kadarıyla yazılacaktır.

5 No.lu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE BUCAK İSMİ YAZILMAYACAKTIR.

6 No.lu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri yazılacak ve POSTA KODU muhakkak belirtilecektir. Varsa telefon numarası alan kodu ile birlikte yazılacaktır. Adres bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır kısaltmalar yapılabilir.

7 No.lu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak belirtilecektir.

8 No.lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan yazılacaktır.

9 No.lu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar ise ülkelerinin Uluslararası Trafik Kodunu yazacaklardır.

ÖRNEK 1

Ahmet ÖZER, Tekirdağ’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2003 yılında 4 milyar 800 milyon lira kira geliri elde etmiştir.

Beyana tabi başka geliri bulunmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.
Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi yan tarafta gösterildiği gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi İrat Toplamı	4.800.000.000 TL
Vergiden İstisna Tutar	1.500.000.000 TL
Kalan (4.800.000.000-1.500.000.000)	3.300.000.000 TL
% 25 Götürü Gider (3.300.000.000x%25)	825.000.000 TL
Vergiye Tabi Gelir
(3.300.000.000- 825.000.000)	2. 475.000.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi	495.000.000 TL
Ödenecek Gelir Vergisi	495.000.000 TL

ÖRNEK 2

Murat DEMİR, İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2003 yılında 6 milyar lira kira geliri elde etmiştir.
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, gerçek gider yöntemini seçmiş olup, bu konut ile ilgili gerçek giderleri toplamı 2 milyar 500 milyon liradır.
Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi İrat Toplamı	6.000.000.000 TL
Vergiden İstisna Tutar	1.500.000.000 TL
Kalan (6.000.000.000-1.500.000.000)	4.500.000.000 TL
Vergiye Tabi İrada İsabet Eden
Gerçek Gider Tutarı	1.875.000.000 TL
Vergiye Tabi Gelir
(4.500.000.000-1.875.000.000)	2.625.000.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi	525.000.000 TL
Ödenecek Gelir Vergisi	525.000.000 TL

(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, vergiden istisna edilen kısma isabet eden giderleri hasılatlarından gider olarak indiremeyecekler, sadece vergiye tabi hasılata isabet eden giderleri indirebileceklerdir. Bunun için toplam gider tutarından vergiye tabi hasılata isabet eden kısmının hesaplanması gerekir. Vergiye tabi hasılata isabet eden gider aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır.)

Vergiye Tabi Hasılat x Toplam gider

Toplam Hasılat

4.500.000.000 x 2.500.000.000	= 1.875.000.000 TL.
6.000.000.000

ÖRNEK 3

Aysel DUMAN, Ankara’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu 2003 yılında 4 milyar 800 milyon lira, işyeri olarak kiraya verdiği daireden ise 10 milyar lira brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 2.000.000.000 TL gelir vergisi tevkifatı ve bu tutar üzerinden ayrıca, 200.000.000 TL fon payı kesintisi yapılmıştır.
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Mesken kirası gelirinin istisna haddini aşan kısmı ile tevkifata tabi tutulan işyeri kirasının toplamı 12 milyar lirayı aştığından, mesken ve işyeri kira gelirleri birlikte beyan edilecek olup, buna ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Gayrisafi İrat Toplamı	14.800.000.000 TL
Vergiden İstisna Tutar	1.500.000.000 TL
Kalan (14.800.000.000-1.500.000.000)	13.300.000.000 TL
% 25 Götürü Gider (13.300.000.000 x %25)	3.325.000.000 TL
Vergiye Tabi Gelir
(13.300.000.000-3.325.000.000)	9.975.000.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi	2.243.750.000 TL
Kesinti Yoluyla Ödenen Gelir Vergisi	2.000.000.000 TL
Ödenecek Gelir Vergisi	243.750.000 TL

Not: 1.1.2004 tarihinden itibaren, gelir vergisi üzerinden hesaplanan fon payı uygulaması yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle, örnekte gelir vergisi üzerinden ayrıca fon payı hesaplanmamış ve yıl içinde kesilen fon payı tutarı da hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmemiştir.

ÖRNEK 4

Serdar AKMAN ve eşi Ayşe AKMAN 1/2 hissesine sahip oldukları, Adana’da bulunan dairelerini konut olarak kiraya vermeleri sonucu, 2003 yılında 4 milyar lira kira geliri elde etmişlerdir.

Ayrıca, Ayşe Akman 2003 takvim yılında işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulden 6 milyar lira brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedeli üzerinden 1.200.000.000 TL gelir vergisi tevkifatı, bu tutar üzerinden ayrıca, 120.000.000 TL fon payı kesintisi yapılmıştır.
Her iki mükellef de, götürü gider yöntemini seçmiştir.

Mükelleflerin kira gelirlerine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Ayşe Akman’ın Beyanı:

Ayşe Akman’ın gelir vergisi tevkifatına tabi tutulan iş yeri kira geliri ile mesken kira gelirinin istisna tutarını aşan kısmı birlikte dikkate alındığında, 12 milyar lirayı aşmadığından, iş yeri kira geliri beyannameye dahil edilmeyecek, sadece hissesine düşen (4.000.000.000 x 1/2 =) 2 milyar lira mesken kira geliri beyan edilecektir.

Gayrisafi İratlar Toplamı	2.000.000.000 TL
Vergiden İstisna Tutar	1.500.000.000 TL
Kalan (2.000.000.000-1.500.000.000)	500.000.000 TL
% 25 Götürü Gider (500.000.000 x %25)	125.000.000 TL
Vergiye Tabi Gelir
(500.000.000-125.000.000)	375.000.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi	75.000.000 TL
Ödenecek Gelir Vergisi	75.000.000 TL

ÖRNEK 4

YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ İÇİN TIKLAYINIZ.

Serdar Akman’ın Beyanı:

Serdar Akman’ın geliri sadece konut olarak kiraya verilen daireden hissesine düşen kira geliri olan 2.000.000.000 liradır. Bu tutar, istisna tutarını aştığından, mükellef kira gelirini beyan edecek ve istisnadan yararlanacaktır.