v
Kira Gelirleri Olanlar, Bu
Gelirlerini Mart Ayının 15
inci Günü Akşamına Kadar
Beyan Edeceklerdir.
v Sadece Kira
Gelirlerini Beyan Edecek Olanlar, Tek Sayfalık Yıllık Gelir Vergisi
Beyannamesini Dolduracaklardır.
v Mesken Kira
Gelirlerinin 1.800.000.000 Lirası (1.800 YTL) Vergiden Müstesnadır.
v Kira Geliri
Elde Edenler Bu Gelirlerini Beyan Etmedikleri veya Eksik Beyan Ettikleri
Takdirde 1.800.000.000 Liralık (1.800 YTL) İstisnadan Yararlanamayacaktır.
v Kira Gelirinin Yanında Ticari, Zirai veya
Mesleki Kazancını Beyan Etmek Zorunda Olanlar 1.800.000.000 Liralık (1.800 YTL) İstisnadan Yararlanamazlar.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye
iradından ibaret olan
mükelleflerden;
v Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut
kira geliri, istisna tutarını [2004 yılı için 1.800.000.000
lirayı (1.800 YTL)
]
aşanlar,
v İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi
kesintisi yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme sınırını
[2004 yılı için 14 milyar
lirayı (14 bin YTL) ] aşanlar,
v Beyanname
verme sınırı olan 14 milyar liranın (14 bin YTL) aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira
gelirleri ile mesken kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan
kısmı birlikte dikkate alınacaktır.
v Bir takvim
yılı içinde elde ettiği tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan
gayrimenkul sermaye iratları toplamı 750 milyon lirayı (750
YTL)
aşanlar,
v Diğer mal ve haklardan kira geliri elde
edenler.
Eşler ve
çocukların kira gelirleri ayrı beyanname ile beyan
edilir.
KİMLER
SADECE GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINI BEYAN EDECEK?
Bir önceki bölümde belirtilen mükellefler,
kira gelirlerini, “beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından
ibaret olanlar için” hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi
(1001 B) ile beyan
edeceklerdir.
Beyana
tabi geliri ile birlikte aşağıdaki gelirlerin de elde edilmesi halinde, yukarıda
belirtilen beyanname doldurulur ve sadece kira geliri beyan
edilir.
v Tevkifata tabi tutulmuş mevduat faizleri,
repo gelirleri, özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı
karşılığında ödenen kâr payları ile menkul kıymetler yatırım fonları katılma
belgelerine ödenen kâr payları,
v Tek
işverenden alınan tevkif suretiyle vergilendirilmiş
ücretler,
v Gerçek usulde tespit edilmeyen zirai kazançlar,
v İstisna
hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar.
YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA SADECE
KİRA GELİRİ BEYANNAMESİ VERECEK?
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarından Türkiye’de elde
ettiği beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret
olanlardan;
v Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut
kira geliri istisna tutarını [2004 yılı için 1.800.000.000 lirayı (1.800 YTL) ]
aşanlar,
v Bir takvim yılı içinde elde ettiği,
tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye
iratları,
v Diğer mal ve haklardan kira geliri elde
edenler.
BEYANNAME
NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
¨
Mükellefler, 1 Ocak 2004 -
31 Aralık 2004 dönemine
ait beyana tabi gayrimenkul sermaye iradı gelirleri için 2005 yılının MART ayının 15 inci günü
akşamına kadar
beyannamelerini vereceklerdir.
v Beyanname,
mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilecektir. Mükellefler normal olarak
ikametgahlarının bulunduğu yerin vergi dairesine
bağlıdırlar.
v Gayrimenkul sermaye iradının yanında
beyana tabi diğer gelirlerin de olması halinde, gayrimenkul sermaye iradı,
beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlar için
hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi (1001 B) ile beyan edilmeyecek, bu gelirler bütün gelirlerin beyanı
için kullanılan yıllık gelir vergisi beyannamesine (1001 A) dahil edilecektir.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA PARA BİRİMİ OLARAK YENİ TÜRK
LİRASI ESAS ALINANACAKTIR!
v 2004 yılında elde edilen gelirler için
2005 yılında verilecek gelir vergisi beyannamelerinin doldurulmasında
Yeni Türk Lirası
para birimi esas
alınacaktır.
v Bu rehberde yer alan örneklerde hesaplamalar hem Türk
Lirası hem de Yeni Türk lirası olarak gösterilmiştir.
VERGİ NE ZAMAN, NEREYE
ÖDENECEK?
v Beyanname üzerinden hesaplanan gelir
vergisi MART ve
TEMMUZ aylarında olmak üzere 2 eşit taksitte ödenecektir.
v
Hesaplanan vergi aşağıdaki yerlere ödenebilir:
-
Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine,
-
Bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları
dışındaki vergi dairelerine,
-
Yetkili banka
şubelerine.
KİRA
GELİRİ ELDE EDİLDİĞİ HALDE BEYANNAME VERİLMEZ VEYA EKSİK BEYAN EDİLİRSE NE
OLUR?
¨ Konutlardan elde edilen kira gelirleri
beyan edilmez veya eksik beyan edilirse, 1.800.000.000 liralık (1.800 YTL) istisnadan yararlanılamaz.
v Beyan
edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi halinde, mükellef adına iki kat
I’inci derece usulsüzlük cezası kesilir ve gelir takdir komisyonunca takdir
edilir.
v Takdir edilen gelir üzerinden, gelir
vergisi ile vergi cezası hesaplanır. Ayrıca gecikilen her ay için gecikme faizi
talep edilir.
v Bu şekilde tahakkuk eden vergi, ceza ve gecikme faizinin
tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi zorunludur. Ödenmediği
takdirde, vergi dairesince ayrıca her ay için (Ay kesirlerine isabet eden
gecikme zammı günlük olarak hesap edilir.) ayrı ayrı gecikme zammı hesaplanmak
suretiyle cebren tahsil yoluna gidilir.
KİRA GELİRİNDEN İNDİRİLEBİLECEK
GİDERLER
Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için, kira
gelirlerinden indirilecek giderler konusunda seçilebilecek iki yöntem
vardır.
v Gerçek Gider Yöntemi
v
Götürü Gider Yöntemi
Götürü veya gerçek gider yönteminin seçimi, taşınmaz malların tümü için
yapılır. Bunlardan bir kısmı için gerçek gider, diğer kısmı için götürü gider
yöntemi seçilemez.
GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK GİDERLER
NELERDİR?
v Gerçek gider yönteminin seçilmesi
durumunda;
1-
Kiraya veren tarafından,
kiraya verilen gayrimenkul için ödenen; aydınlatma, ısıtma, su ve asansör
giderleri,
2-Kiraya verilen
malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün önemi ile mütenasip olan idare
giderleri,
3-
Kiraya verilen mal ve
haklara ait sigorta giderleri,
4- Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan
borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün
iktisap yılından itibaren 5 yıl süre ile iktisap bedelinin % 5’i (iktisap
bedelinin % 5’i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata
uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmayacaktır. 2000 yılından
önce iktisap edilen konutlar için indirimden yararlanılması mümkün
bulunmamaktadır.),
5- Kiraya verilen
mal ve haklar için ödenen, emlak vergisi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya
veren tarafından belediyelere ödenen harcamalara katılma payları,
6-
Amortismanlar,
7- Kiraya veren
tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için yapılan onarım giderleri ile bakım
ve idame giderleri ,
8- Kira ile
tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diğer gerçek
giderler,
9-Sahibi
bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla oturdukları konut veya
lojmanların kira bedeli (yurt dışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarının
yabancı ülkelerde ödedikleri kira bedelleri hariç),
10-Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye,
kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve
tazminatlar,
brüt kira
tutarından indirilir.
Ancak, bu giderlerin vergiden istisna edilen tutara isabet eden kısmı
indirilemez.
GÖTÜRÜ
GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA GİDER İNDİRİMİ NASIL
YAPILIR?
v Götürü gider yöntemini seçen mükellefler,
(hakları kiraya verenler hariç) kira gelirlerinden istisna tutarını düştükten
sonra kalan tutarın %
25’i oranındaki götürü
gideri gerçek giderlere karşılık olmak üzere indirebilirler.
¨
Ancak, bu usulü seçen
mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine
dönemezler.
KİRA
GELİRLERİNE İSTİSNA NASIL UYGULANACAK?
v Bir konuta
birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu konuttan elde edilen kira
gelirlerinin vergilendirmesinde, her bir ortak için 1.800.000.000
liralık (1.800 YTL)
istisna ayrı ayrı
uygulanacaktır.
¨ Bir mükellefin birden fazla konuttan kira geliri elde
etmesi halinde, istisna kira gelirleri toplamına bir defa
uygulanacaktır.
|
|
2004 TAKVİM
YILI GELİRLERİNE UYGULANANACAK
VERGİ TARİFESİ |
|
|
|
|
6.000.000.000 liraya
(6.000 YTL
) kadar
.................................................... |
|
|
|
|
|
14.000.000.000 liranın
(14.000 YTL)
6.000.000.000 lirası
(6.000
YTL) için |
|
|
1.200.000.000 lira
(1.200
YTL), fazlası
........................................................ |
|
|
|
|
|
28.000.000.000 liranın
(28.000
YTL) 14.000.000.000
lirası (14.000
YTL) için |
|
|
3.200.000.000 lira
(3.200
YTL), fazlası
..................................................... |
|
|
|
|
|
70.000.000.000 liranın
(70.000
YTL) 28.000.000.000
lirası (28.000
YTL) için |
|
|
7.400.000.000 lira
(7.400
YTL), fazlası
..................................................... |
|
|
|
|
|
140.000.000.000
liranın (140.000
YTL) 70.000.000.000
lirası (70.000
YTL) için |
|
|
22.100.000.000 lira
(22.100
YTL), fazlası
.................................................... |
|
|
|
|
|
140.000.000.000
liradan (140.000
YTL) fazlasının
140.000.000.000 |
|
|
lirası (140.000 YTL) için 50.100.000.000 lira (50.100 YTL), fazlası
...................................... |
|
|
|
| |
YILLIK
GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK
HUSUSLAR
Beyanname ve gelir elde edilen gayrimenkul sayısının beşten fazla olması
halinde kullanılacak ek föy;
v KARBON KAĞIDI
KULLANILMADAN İki örnek doldurulacaktır. Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler
kesinlikle kullanılmayacaktır.
v Mavi veya
siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA HARFLERİ ile
doldurulacaktır.
v Kurşun kalem kesinlikle
kullanılmayacaktır.
v Her kutuya bir harf veya rakam
yazılacaktır.
v Silinti ve kazıntı yapılmayacak,
beyanname ve ek föy katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye
özen gösterilecektir.
v Rakamlar arasına herhangi bir işaret
konulmayacaktır. BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR
YAZILACAKTIR.
v Sayısal ifadeler romen rakamı ile
yazılmayacaktır.
v Alfabetik
karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık olarak
yazılacaktır.
v Kelimeler arasında bir karakter boşluk
bırakılacaktır.
v Noktalama işaretinden sonra boşluk
bırakılmayacaktır.
1- 4 No.lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı
olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik bilgilerinin ayrılan
alana sığmaması durumunda, isimler sığdığı kadarıyla
yazılacaktır.
5 No.lu doğum yeri
alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR.
KÖY VE BUCAK İSMİ YAZILMAYACAKTIR.
6
No.lu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri yazılacak ve POSTA KODU
muhakkak belirtilecektir. Varsa telefon numarası alan kodu ile birlikte
yazılacaktır. Adres bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma
yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır kısaltmalar
yapılabilir.
7 No.lu alanda
doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak belirtilecektir.
8 No.lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu
yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise ağırlıklı olan
yazılacaktır.
9 No.lu uyruğu
alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar T.C rumuzunu, başka ülke
tabiyetinde olanlar ise ülkelerinin Uluslararası Trafik Kodunu
yazacaklardır.
ÖRNEK
1
Mükellef Serdar
KAYA, Ankara’da bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu 2004
yılında 5 milyar 400 milyon lira (5.400 YTL) kira
geliri elde etmiştir.
Beyana tabi başka geliri bulunmayan mükellef, götürü gider yöntemini
seçmiştir.
Mükellefin
kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi
hesaplanacaktır
|
Gayrisafi İrat
Toplamı |
5.400.000.000 TL
(5.400
YTL)
|
|
Vergiden İstisna
Tutar |
1.800.000.000 TL
(1.800
YTL) |
|
Kalan [5.400.000.000
TL-1.800.000.000 TL (5.400-1.800 YTL)] |
3.600.000.000 TL
(3.600
YTL) |
|
% 25 Götürü Gider
[3.600.000.000 TL (3600
YTL) x %25] |
900.000.000
TL ( 900 YTL) |
|
Vergiye Tabi
Gelir |
|
|
[3.600.000.000TL–900.000.000TL(3.600-900 YTL)] |
2.700.000.000 TL
(2.700
YTL) |
|
Hesaplanan Gelir
Vergisi |
540.000.000 TL
( 540 YTL) |
|
Ödenecek Gelir
Vergisi |
|
ÖRNEK
2
Mükellef Cengiz
YILMAZ, İzmir’de bulunan dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu, 2004
yılında 7.200.000.000 lira (7.200 YTL) kira
geliri elde etmiştir.
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, gerçek gider yöntemini seçmiş
olup, bu konut ile ilgili gerçek giderleri toplamı 3 milyar lira (3.000 YTL) dir.
Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir
vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
|
Gayrisafi İrat
Toplamı |
7.200.000.000 TL
(7.200
YTL) |
|
Vergiden İstisna
Tutar |
1.800.000.000 TL
(1.800
YTL) |
|
Kalan [7.200.000.000
TL-1.800.000.000 TL (7.200-1.800 YTL)] |
5.400.000.000 TL
(5.400
YTL) |
|
Vergiye Tabi İrada
İsabet Eden |
|
|
Gerçek Gider
Tutarı |
2.250.000.000 TL
(2.250
YTL) |
|
Vergiye Tabi
Gelir |
|
|
[5.400.000.000
TL-2.250.000.000 TL (5.400-2.250 YTL)] |
3.150.000.000 TL
(3.150
YTL) |
|
Hesaplanan Gelir
Vergisi |
630.000.000 TL
( 630 YTL) |
|
Ödenecek Gelir
Vergisi |
|
(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler, vergiden istisna
edilen kısma isabet eden giderleri hasılatlarından gider olarak
indiremeyecekler, sadece vergiye tabi hasılata isabet eden giderleri
indirebileceklerdir. Bunun için toplam gider tutarından vergiye tabi hasılata
isabet eden kısmının hesaplanması gerekir. Vergiye tabi hasılata isabet eden
gider aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır.)
|
Vergiye Tabi
Hasılat x Toplam gider |
|
|
|
5.400.000.000TL
(5.400
YTL) x
3.000.000.000 TL (3.000 YTL) |
= 2.250.000.000 TL. (2.250 YTL) |
7.200.000.000 TL
(7.200
YTL) |
ÖRNEK 3
Mükellef Elif ÜNSAL, İstanbul’da bulunan dairesini konut olarak kiraya
vermesi sonucu, 2004 yılında 6.000.000.000 lira (6.000 YTL), işyeri olarak kiraya verdiği daireden ise 12.000.000.000 lira
(12.000
YTL) brüt kira geliri
elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 2.640.000.000 lira
(2.640
YTL) gelir vergisi
tevkifatı yapılmıştır.
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, götürü gider yöntemini
seçmiştir.
Mesken
kirası gelirinin istisna haddini aşan kısmı ile tevkifata tabi tutulan işyeri
kirasının toplamı 14.000.000.000 lirayı (14.000 YTL) aştığından, mesken ve işyeri kira gelirleri birlikte beyan edilecek
olup, buna ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi
hesaplanacaktır.
|
Gayrisafi İrat
Toplamı |
18.000.000.000 TL
(18.000
YTL) |
|
Vergiden İstisna
Tutar |
1.800.000.000 TL
(1.800
YTL) |
|
Kalan
[18.000.000.000TL-1.800.000.000TL(18.000-1.800 YTL)] |
16.200.000.000 TL
(16.200
YTL) |
|
% 25 Götürü Gider
[16.200.000.000 TL (16.200
YTL) x % 25] |
4.050.000.000 TL
(4.050
YTL) |
|
Vergiye Tabi
Gelir |
|
|
[16.200.000.000TL-4.050.000.000TL (16.200-4.050 YTL)] |
12.150.000.000 TL
(12.150
YTL) |
|
Hesaplanan Gelir
Vergisi |
2.737.500.000 TL
(2.737,50
YTL) |
|
Kesinti Yoluyla Ödenen
Vergiler |
2.640.000.000 TL
(2.640
YTL) |
|
Ödenecek Gelir
Vergisi |
97.500.000 TL.
(97,50
YTL) |
ÖRNEK 4
Kadir ILGAZ ve eşi Selma ILGAZ 1/2 hissesine sahip
oldukları, Muğla’da bulunan dairelerini konut olarak kiraya vermeleri sonucu,
2004 yılında 5.000.000.000 lira (5.000 YTL) kira
geliri elde etmişlerdir.
Ayrıca, Selma ILGAZ 2004 takvim yılında işyeri olarak kiraya verdiği
gayrimenkulden ise 8.000.000.000 lira (8.000 YTL) brüt kira geliri elde etmiştir. İşyeri için ödenen kira bedeli üzerinden
1.760.000.000 lira (1.760
YTL) gelir vergisi
tevkifatı yapılmıştır.
Her iki mükellef de, götürü gider yöntemini
seçmiştir.
Mükelleflerin kira gelirlerine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi
hesaplanacaktır.
Selma ILGAZ’ın Beyanı :
Selma ILGAZ’ın gelir vergisi tevkifatına tabi tutulan iş
yeri kira geliri ile mesken kira gelirinin gelir vergisinden istisna tutarını
aşan kısmı birlikte dikkate alındığında, 14 milyar lirayı (14.000 YTL) aşmadığından, iş yeri kira geliri
beyannameye dahil edilmeyecek olup, sadece hissesine düşen [5.000.000.000 TL
(5.000
YTL) X 1/2 =]
2.500.000.000 lira (2.500
YTL) mesken kira geliri
beyan edilecektir.
|
Gayrisafi İratlar
Toplamı |
2.500.000.000 TL
(2.500
YTL) |
|
Vergiden İstisna
Tutar |
1.800.000.000 TL
(1.800
YTL) |
|
Kalan [2.500.000.000TL
– 1.800.000.000TL (2.500 –
1.800 YTL)] |
|
|
% 25 Götürü Gider
[700.000.000 TL (700
YTL) x % 25] |
|
|
Vergiye Tabi
Gelir |
|
|
[700.000.000
TL–175.000.000 TL (700-175
YTL)] |
|
|
Hesaplanan Gelir
Vergisi |
|
|
Ödenecek Gelir
Vergisi |
|
Kadir ILGAZ’ın Beyanı
:
Kadir
ILGAZ’ın geliri sadece konut olarak kiraya verilen daireden hissesine düşen kira
geliri olan 2.500.000.000 lira (2.500 YTL) dır.
Bu tutar, istisna tutarını aştığından, mükellef kira gelirini beyan edecek ve
istisnadan yararlanacaktır.
|
Gayrisafi İratlar
Toplamı |
2.500.000.000 TL
(2.500
YTL) |
|
Vergiden İstisna
Tutar |
1.800.000.000 TL
(1.800
YTL) |
|
Kalan [2.500.000.000TL
– 1.800.000.000 TL (2.500–1.800 YTL)] |
|
|
% 25 Götürü Gider
[700.000.000 TL (700
YTL) x % 25] |
|
|
Vergiye Tabi
Gelir |
|
|
[700.000.000 TL –
175.000.000 TL (700-175
YTL)] |
|
|
Hesaplanan Gelir
Vergisi |
|
|
Ödenecek Gelir
Vergisi |
|
KİRA GELİRİ
ELDE EDENLER
İÇİN YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAME DÜZENLEME
REHBERİ