|
31
Mart 2004 Tarihli Resmi Gazete
Sayı:
25419
Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığından:
Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin
Yönetmelik
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve Kapsam
Madde 1 — Bu
Yönetmeliğin amacı, 4857 sayılı İş Kanununa tabi işyerinde genel ekonomik kriz
veya zorlayıcı nedenlerle, haftalık çalışma sürelerini geçici olarak önemli
ölçüde azaltan veya faaliyetini tamamen veya kısmen geçici olarak durduran
işverenin, talebinin uygunluğunun Bakanlıkça tespiti ile işçilere kısa çalışma
ödeneği ödenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
Madde 2 — Bu
Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 65 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 3 — Bu
Yönetmeliğin uygulanması bakımından;
Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
Kurum: Türkiye İş Kurumunu,
Kurum birimi: Türkiye İş Kurumunun il ve ilçelerde kurulu
birimlerini,
Genel ekonomik kriz: Ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya
çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip
sarstığı durumları,
Zorlayıcı sebepler : İşverenin kendi sevk ve idaresinden
kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine
olanak bulunmayan, dışsal etkilerden ileri gelen, geçici olarak çalışma
süresinin azaltılması ve faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile
sonuçlanan deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, seferberlik ve benzeri
nedenleri,
Kısa çalışma: En az dört hafta en fazla üç ay süreyle işyerinde
uygulanan haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında
azaltılarak uygulanmasını,
Geçici olarak işin durması: En az dört hafta en fazla üç ay
süreyle işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulmasını,
Kısa çalışma ödeneği: Kısa çalışma, işin kısmen veya tamamen
durması hallerinde yapılan ödemeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bildirim ve Talebin Değerlendirilmesi
Bildirim
Madde 4 — Genel
ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle geçici olarak işyerindeki işçilerin
tamamının veya bir kısmının haftalık ortalama çalışma sürelerini en az üçte bir
oranında azaltan veya işyerinde faaliyetini tamamen veya kısmen durduran
işveren, gerekçeleri ile birlikte, Türkiye İş Kurumu ilgili birimine, varsa
toplu iş
sözleşmesi tarafı sendikaya yazılı bildirimde bulunur. Ayrıca bu durum,
işyerinde ilan edilmek suretiyle işçilere duyurulur.
Bildirimin İçeriği
Madde 5 — Bu
Yönetmeliğin 4 üncü maddesi gereğince bildirimde bulunan işveren,
bildiriminde;
a) İşyerindeki genel ekonomik krizin veya zorlayıcı sebeplerin ne
olduğunu ve etkilerini,
b) İşyerinde kısa çalışmanın başlatıldığı veya faaliyetin kısmen
veya tamamen durdurulduğu süreyi,
c) İşyerinde kısa çalışma veya faaliyetin durdurulma kararının
işyerinin bütününe ya da belli bölümlerine uygulanacağını,
d) Bu uygulama nedeniyle kısa çalışma yaptırılacak işçilerin adı
ve soyadı, sosyal güvenlik sicil numaraları ile haftalık ortalama çalışma
sürelerini ve her bir işçi için ne kadar süreyle kısa çalışma
yaptırılacağını,
e) Faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması kararı nedeniyle
çalıştırılmayacak işçilerin adı ve soyadı, sosyal güvenlik sicil numaraları ile
her bir işçinin ne kadar süre ile çalıştırılamayacağını,
f) İşyerinin unvan, adres, Bakanlık bölge müdürlüğü ile sosyal
güvenlik işyeri sicil numarasını bildirmek,
g) İşveren, bildiriminde ileri sürdüğü kısa çalışma veya geçici
olarak kısmen veya tamamen işin durdurulmasına ait kanıtları başvurusuna
eklemek,
zorundadır.
Genel Ekonomik
Krizin Değerlendirilmesi
Madde 6 — Genel
ekonomik krizin varlığını, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının
iddia etmesi veya bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanı krizin varlığı ve niteliği hakkında ilgili kuruluşların
görüşlerini alarak duruma açıklık getirir.
Zorlayıcı Sebebin
Tespiti
Madde 7 — Zorlayıcı
sebeplerle haftalık çalışma süresini en az üçte bir oranında azaltan yada
faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işverenin, bildirimde bulunduğu veya
zorlayıcı sebeplerin varlığının açıkça ortaya çıktığı durumlarda Bakanlık
tarafından uygunluk tespiti yapılır.
Sonucun Bildirimi
Madde 8 — Genel
ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerini
geçici olarak en az üçte bir oranında azaltan veya faaliyetini tamamen veya
kısmen durduran işverenin bildiriminin uygunluğu ivedilikle Bakanlıkça
incelenir. İnceleme sonucu Kuruma bildirilir. Kurum tarafından da işverene ve
varsa toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kısa Çalışma Ödeneği
Kısa Çalışma
Ödeneğinden Yararlanma Koşulları
Madde 9 — İşçinin
kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için;
a) Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki
haftalık çalışma sürelerini geçici olarak en az üçte bir oranında azaltan veya
faaliyetini tamamen veya kısmen durduran işverenin talebinin Bakanlıkça uygun
bulunması,
b) Kısa çalışmanın başladığı tarihte, 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanununun 50 nci maddesine göre işçilerin, çalışma süreleri ve
işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak
kazanmış olması,
c) İşyerinde genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle
haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması
veya faaliyetin kısmen veya tamamen durmasına neden olan sebeplerin en az dört
hafta sürmüş olması,
d) İşçinin Kısa Çalışma Ödeneği Bildirgesi (Ek-1 form) ile
birlikte işyerinin bağlı bulunduğu yerdeki Kurum birimine müracaat
etmesi,
gerekmektedir.
Kısa Çalışma
Ödeneğinin Miktarı ve Ödenmesi
Madde 10 — Günlük
kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işsizlik ödeneğinin miktarı kadardır. Bu miktar
sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan
günlük ortalama net kazancının yüzde ellisidir. Ancak bu miktar, onaltı yaşından
büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin netini geçemez.
Kısa çalışma ödeneği, zorlayıcı sebebin devamı süresini ve
herhalde üç ayı aşamaz.
İşçiye kısa çalışma süresine ait ücreti, işverence durdurulan veya
azaltılan süreye ilişkin kısa çalışma ödeneği işçinin kısa çalışma ödeneği
bildirgesi ile birlikte işyerinin bağlı bulunduğu yerdeki Kurum birimine
başvurması durumunda, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 50 nci
maddesindeki esaslara göre Kurumca ödenir.
Faaliyetin kısmen durdurulması halinde, kısa çalışma ödeneği,
normal haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde verilir.
Zorlayıcı sebeplerle işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen
geçici olarak durması halinde, işsizlik ödeneği ödemeleri 4857 sayılı İş
Kanununun 24 üncü maddesinin (III) numaralı bendinde ve 40 ıncı maddesinde
öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar.
Kısa çalışma ödeneği aldığı süre içinde işçinin hastalık ve analık
sigortasına ait primleri İşsizlik Sigortası Fonu tarafından 2/3 oranında Sosyal
Sigortalar Kurumuna aktarılır. Bu primler, sigorta primlerinin hesabında esas
alınan en alt kazanç sınırı üzerinden hesaplanır.
İşçi, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar
işe başlar ve işsizlik sigortasından yararlanmak için 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanununun 50 nci maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz
kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre çıkarıldıktan sonra, daha önce hak
ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden
yararlanır.
Kurum birimi, kısa
çalışmadan etkilenen işçilerin başvurusunu, izleyen ayın sonuna kadar
sonuçlandırır. Kısa çalışma ödeneği, kısa çalışmadan etkilenen işçinin
kendisine, aylık olarak her ayın sonuna kadar ödenir.
Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına
devir ve temlik edilemez.
Kısa Çalışma
Ödeneğinin Kesilmesi
Madde 11 — Kısa
çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması,
herhangi bir sebeple silah altına alınması veya herhangi bir kanundan doğan
çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması veya geçici iş göremezlik ödeneğinin
başlaması halinde kısa çalışma ödeneği kesilir.
Kısa çalışma ödeneğinin kesildiği süre içerisinde bu Yönetmeliğin
10 uncu maddesinde öngörülen hastalık ve analık sigortası primi
ödenmez.
Kısa Çalışmanın
Erken Sona Ermesi
Madde 12 —
İşverenler, ilan ettiği süreden önce, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi
halinde durumu; Kurum birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya ve
işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmek zorundadırlar. İşçiler de
bildirimde belirtilen tarihte işbaşı yaparlar. Bildirimde belirtilen tarih
itibariyle kısa çalışma sona erer.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde 13 — Bu
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 14 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı
yürütür
KISA
ÇALIŞMA ÖDENEĞİ BİLDİRGESİ
KISA
ÇALIŞMA ÖDENEĞİ GENEL AÇIKLAMALAR
| 
KISA
ÇALIŞMA VE KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNE
İLİŞKİN YÖNETMELİK