|
07
Ocak 2005
Levent
Gençyürek
Maliye
Başmüfettişi
İzmir
Defterdar Yardımcısı V.
9
Eylül Üniversitesi İşletme Fak.Öğretim Görevlisi
gencyurek@yahoo.com
Emeklilere Vergi
İadesi
2978 sayılı Vergi İadesi Hakkında Kanunun 4 üncü
maddesinde 4842 sayılı Kanunun 36/8 inci maddesi ile yapılan değişiklikle, vergi iade dönemlerini bir aydan az olmamak üzere
yeniden tespit etmeye ve vergi iadesinden mahsup edilmek üzere avans olarak
ödeme yaptırmaya Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Bu
hükmün verdiği yetkiye istinaden çıkartılan ve 20.8.2003 tarih ve 25205 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 7 Seri No.lu Vergi İadesi Genel Tebliği ile 1.7.2003 tarihinden itibaren, sosyal güvenlik
kurumlarından emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alan hak sahiplerine üçer
aylık dönemler halinde yapılmakta olan vergi iadesinin yıllık dönem esasına
göre yapılması uygulamasına geçilmiştir.,
Yeni vergi iade sisteminde vergi iade bildirimi vermeden,
daha sonra hesaplanacak vergi iade tutarlarından mahsup edilmek üzere üçer
aylık dönemler halinde emeklilere elde ettikleri aylıklarının % 5’i oranında
avans ödenmektedir. Avans ödeme dönemleri Ocak- Mart,
Nisan-Haziran ve Temmuz-Eylül aylarını kapsamakta olup, söz konusu ödemeler,
avans dönemini takip eden ayın sonuna kadar aylıklarını aldıkları banka
şubelerince hak sahiplerine yapılmaktadır.
Uygulamaya göre,
emekliler daha sonra kesin tutarı
belirlenmek şartıyla Nisan,
Temmuz ve
Ekim aylarında vergi iadesi avansı almaktadırlar.
Avansın oranını belirleme
konusunda Maliye Bakanlığı yetkili kılınmış olup Bakanlık 9 Seri Numaralı Vergi
İadesi Genel Tebliği ile 16.03.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere avans oranını %
4 olarak belirlemiştir.
Yıllık vergi iade zarfının ocak ayı içersinde ilgili Banka şubesine
verilmesinden ve ibraz edilen belge ve bildirimlerin kontrolünden sonra vergi
iade bildiriminde yer alan tutara % 5 oranı uygulanarak yıllık iade tutarı
hesaplanacak ve daha önce nisan, temmuz ve ekim aylarında alınan avanslar mahsup
edilerek kalan tutar, Şubat ayının sonuna kadar hak sahiplerine ödenecektir.
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre kurulmuş
olan özel emekli sandıkları ile diğer özel emekli sandıklarından emekli,
maluliyet, dul ve yetim aylığı alanlar için
avans sistemi geçerli olmayacak bunlar eskiden olduğu gibi 9.2.1986 gün
ve 19014 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Vergi İadesi Genel Tebliği ile 10.6.2003 gün ve 25134 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 6 Seri No.lu Genel Tebliğde açıklanan usul ve esaslar dahilinde vergi iadesinden
yararlanacaklardır.
213 Sayılı Vergi Usul Kanununda yer
alan yangın, deprem, ağır hastalık vb. mücbir sebepler dolayısıyla hak sahiplerince
iadeye konu harcamalara ilişkin belgelerin verilememesi veya hak sahibinin
vefatı halinde, daha önce avans olarak ödenmiş vergi iadesinin geri alınması
yoluna gidilmeyecektir. Emeklilerin çeşitli sebeplerle ilgili döneme ait yıllık
vergi iade bildiriminde bulunmamaları veya eksik bildirimde bulunmaları halinde, daha önce yapılan avans ödemesi
ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca hak sahiplerinin aylıklarından kesilerek
veya sair bir suretle geri alınacak, bu durumda daha önce ödenen avans nedeniyle
ilgililer hakkında geri alma dışında herhangi bir cezai işlem yapılmayacaktır.
Çalışanlarda
olduğu gibi emeklilerde de vergi iadesinde yıllık sisteme geçilmesine bağlı
olarak üçer aylık dönemler itibariyle vergi iadesine tabi belge toplama ve
bildirim doldurma zorunluluğu ortadan kalkmıştır. Emeklilerin vergi iadesine
tabi harcamaları yıllık olarak değerlendirilecek, belgelerin üçer aylık
dönemleri içeren tarihleri taşıması şartı aranmayacaktır. Emeklinin yapmış
olduğu harcamalar yıl içinde hangi ayda yapılırsa yapılsın yıllık geliri
aşmamak koşulu ile vergi iadesine konu olabilecektir.
Sosyal
güvenlik kurumlarından emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alan hak
sahipleri, 2004 yılına ait vergi iade bildirimlerini eskiden olduğu gibi Türk
Lirası üzerinden doldurarak, toplamış oldukları belgeler ile birlikte
aylıklarını aldıkları banka şubelerine 2005 yılı Ocak ayı sonuna kadar ibraz
edeceklerdir. Bir başka ifadeyle 2004 yılına ilişkin olarak verilecek
bildirimler üzerinde Yeni Türk Lirasına çevrilmesine yönelik herhangi bir işlem
yapılmayacaktır.
Banka
şubeleri, kabul ettikleri vergi iade bildiriminde Türk Lirası üzerinden
gösterilen vergi iade tutarlarını, Yeni Türk Lirasına çevireceklerdir. Bu
bağlamda yarım kuruşun altında kalan tutar dikkate alınmayacak, yarım kuruş ve
üzerindeki değerler ise bir yeni kuruşa tamamlanacaktır. Yapılacak kayıtlar ve
ödemeler Yeni Türk Lirası üzerinden gerçekleştirilecektir.
Bilindiği
gibi, sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli ikramiyeleri de vergi
iadesinin hesaplanmasında net gelir olarak dikkate alınmak suretiyle vergi
iadesi yapılmaktadır.Ancak, emekli ikramiyesi ve bununla birlikte ödenen kıst
aylık ödemelerinde avans ödemesi söz konusu olmayıp bunlar için önceden olduğu
gibi tahakkuk ettiği üçer aylık dönemin geliri kabul edilerek vergi iadesinin
ödenmesine devam edilecektir.
Vergi iade zarflarının emekliler tarafından en geç 31
Ocak 2005 Pazartesi günü mesai saati bitimine kadar ilgili banka şubelerine
teslim edileceğini hatırlatarak, iade konusu olan ve olmayan harcamaları
sıralayalım:
-Yiyecek ve içecek giderleri
(sigara ve alkollü içkiler hariç),
her türlü
giyecek giderleri, bunların bakım, onarım ve temizleme giderleri, her türlü
temizlik madde ve malzeme alımları,
-Sosyal güvenlik kuruluşlarınca karşılanmayan her türlü sağlık giderleri,
-Çocuk oyuncakları, şemsiye, el çantası için yapılan harcamalar,
Otel, motel
ve pansiyonlara ödenen konaklama ücretleri, kitap, gazete ve her türlü eğitim,
öğretim, anaokulu ve kreş giderleri ile servis ücretleri, tiyatro, sinema ve konser verilen yerlere giriş ücretleri,
-Türkiye sınırları içinde olan karayolu ile yolcu ve yük taşıma
giderleri (Büyük Şehir, Şehir ve İlçe Belediyelerinin
sınırları içinde yapılan yolcu taşıma giderleri hariç)
-Vekalet ücretleri,her türlü (Kadın-Erkek) tuvalet ve itriyat madde ve
malzeme alımları, havlu, bornoz, nevresim, pike ve çarşaf alımları, billuriye ve
züccaciye gibi kırılabilir mutfak eşyaları alımları, VCD, DVD ve video kaseti kiralama giderleri,
-Sadece parça alımına ait olmamak kaydıyla dayanıklı tüketim malları için
yapılan bakım onarım giderleri, çiçek alımları, kuaför ve berberlere ödenen
ücretler, fotokopi ücreti, ampul, floresan ve pil alımları, likit gaz
(tüpgaz)
giderleri,
-İkametgâha ait konutun ısıtılmasında kullanılan (mazot, motorin hariç) fuel-oil,
kalorifer yakıtı, odun, kömür, gaz, likit gaz (LPG), doğalgaz, jeotermal gibi
harcamalar ile yöneticiler tarafından verilen makbuzlarda belirtilen kalorifer
yakıt giderleri ile bu konuta ait diğer yakacak giderleri, elektrik, su ve
sıhhi tesisat tamiratına ilişkin yalnız işçilik ücreti,
-İkamet edilen konutun içine ait boya, badana, duvar kağıdı ve işçilik
ücreti,
-Süs ve ziynet eşyaları (Altın, gümüş, kıymetli taşlar, taklit süs eşyası
vs.) alımlarının % 20 'si, Vergi iade
bildirimlerinde gösterilen konutun kira giderinin % 20 'si,
-Huzurevleri için yapılan
harcamalar (Huzurevi Resmi Kuruluşa ait ise makbuz veya sair bir belge, özel
kuruluşlara ait ise fatura ile belgelendirilmesi şart),
Vergi iadesine girmeyen harcamalar;
-440 Milyon TL’yı aşan harcamlar için fatura
düzenlenmesi zorunlu olduğu halde bu tür harcamalar yazar kasa veya perakende
satış fişi ile belgelendirilmiş ise bu harcamların tamamı,
-Üzerinde “Kurumlar Vergisinden Muaftır” yazısı bulunan belgeler ve aslı
yerine fotokopisi zarfa konulan
belgelere ait harcamalar,
-Mobilya ve mefruşat, yatak ve
örtüsü, yorgan, yastık, perde, battaniye, her türlü halı, kilim gibi yer
döşemesine ait mallar, her türlü müzik aletleri, radyo, televizyon, video,
bilgisayar, çamaşır makinası, saat, fotoğraf makinası, cep telefonu, ütü gibi
beklenilen ömrü bir yıldan fazla olan
dayanıklı tüketim malı alımları,
-Her türlü elektrikli mutfak araç ve
gereçleri, için yapılan harcamalar, porselen yemek takımları,
plastik mutfak
eşyası ve ayna, dayanıklı tüketim mallarına ait yedek parça alımları,
inşaat
ve sıhhi tesisat malzeme alımları,
-Hava, deniz ve
demiryolu ile yapılan yolcu ve yük taşıma giderleri, şehir içi yolcu taşıma
giderleri (kent kart), yurt içi, yurt dışı tur (gezi) ücretleri ve diğer
yurt dışındaki harcamalar, Otomobil ve benzeri araç alımları ile bunların bakım,
onarım ve yakıt (LPG dahil) harcamaları, park, oto yol geçiş ve otomobil
kiralama giderleri,
-Gayrimenkul
alımları, apartman ve sitelerin ortak kullanıma açık bölümlerinin boya, badana
giderleri ile binanın, asansör, su sıhhi tesisat, kalorifer, güneş enerjisi ve
benzeri nitelikteki tesisat ve bunlara ait bakım ve onarım giderleri ile kapıcı
ücreti,
-Şehir şebekesine bağlı su alım bedelleri ve elektrik tüketim giderleri,
PTT giderleri, noter masrafları ve dernek ve kuruluşlara yapılan bağışlar,
hayvanların sağlık ve beslenmesi için yapılan harcamalar,
-Bakmakla yükümlü olunduğu vergi iade bildiriminin ilgili bölümünde
belirtilmeyen kimselere ait harcama belgeleri, düğün davetiyesi ve davetiye baskı
bedeli, duvar panoları ve oda kokularına ilişkin harcamalar, oyun
salonlarındaki seans ücretleri ile bilgisayar ve atari oyun ücretleri.
-Vergi iadesinden yararlanan hak sahiplerinin harcamalarının ticari, zirai
veya mesleki kazancın elde edilmesine ilişkin bir harcama niteliğinde olmaması
gerekir. Diğer bir anlatımla vergi iadesinden yararlananların yaptıkları
harcamaların, tüketimlerine yönelik gerçek alışverişlerini yansıtması
zorunludur. Dolayısıyla makul ve olağan ölçüler dışında (1 ton un, 500 Kg. kuru
fasulye, 50 Kg. ıspanak, 1 ton karpuz, kavun gibi) yapıldığı iddia edilen
tüketim harcamaları karşılığında, kişilere vergi iadesinin yapılması mümkün
değildir.
|
EMEKLİLERDE
VERGİ İADESİ