|
10
Haziran 2005
Levent
GENÇYÜREK
Maliye Başmüfettişi
9
Eylül Üniversitesi İşletme Fak.Öğretim Görevlisi
gencyurek@yahoo.com
YATIRIM İNDİRİMİNDE ÖZELLİK ARZ EDEN
DURUMLAR (*)
I-GİRİŞ
4842 Sayılı Kanun
ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun(GVK) 19 uncu maddesi 24.04.2003
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere “Ticari ve Zirai Kazançlarda Yatırım
İndirimi İstisnası” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir. Yapılan
düzenleme ile yatırım indirimi istisnası daha basit,anlaşılır ve kolay
uygulanabilir bir şekil almıştır.Yeni uygulamada yatırım indiriminden
yararlanmak için teşvik belgesi zorunluluğu kaldırılırken yatırım yapılan
yörelere ve yatırımın türüne göre yatırım indirimi oranının değişmesi esasından
da vazgeçilerek,mükelleflerin satın aldıkları veya imal ettikleri amortismana
tabi iktisadi kıymetlerin maliyet bedellerinin % 40’nın vergi matrahının
tespitinde kazançtan indirilebilmesi olanağı sağlanmıştır. Ayrıca, 4842 sayılı
Kanunla Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/6. maddesinde yapılan değişiklik sonucunda
yatırım indirimine konu olan tutarlar
üzerinden stopaj yapılması uygulaması da sona ermiştir.
GVK’nun yeniden düzenlenen 19
uncu maddesi uyarınca 24
Nisan 2003 tarihinden itibaren
uygulanmaya başlanan yatırım indirimi istisnası ile ilgili olarak, yatırımcılar
açısından tereddüt edilen bir çok husus bulunmakta olup bunların bir kısmı
sirküler veya verilen özelgeler ile açıklığa kavuşmuştur. Değişik yapı ve
özelliğe sahip yatırımların, yatırım istisnasından yararlanıp
yararlanmayacakları ve yararlanma koşulları yazımızın konusunu
oluşturmaktadır.
II-YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASI
GVK’nun 4842 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen ve
24.04.2003 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 19 uncu maddesinde, dar
mükellefiyete tâbi olanlar dahil, ticarî veya ziraî kazançları bilanço esasına
göre tespit edilen vergiye tâbi mükelleflerin, faaliyetlerinde kullanmak üzere
satın aldıkları veya imal ettikleri amortismana tâbi iktisadî kıymetlerin
maliyet bedellerinin % 40'ını vergi matrahlarının tespitinde ilgili
kazançlarından yatırım indirimi istisnası olarak indirim konusu yapabilecekleri
hüküm altına alınmıştır. Kanuna göre adi ortaklıklar, kollektif ve adi komandit
şirketler ile kurumlar vergisi mükellefleri de bu imkandan
yararlanabileceklerdir.
GVK’nun 19
uncu
maddesinde, mükellefler tarafından iktisap edilse de üzerinden yatırım indirimi
hesaplanmayacak iktisadi kıymetler sayılmış olup bunları şu şekilde
sıralayabiliriz:
-
Bedeli 5 milyar
liradan (2003/6578 sayılı BKK ile 1.1.2004’ten itibaren 6 milyar liradan)
(2004/8295 sayılı BKK ile 1.1.2005’ten itibaren 10.000 YTL’den) az olan
iktisadî kıymetler (iktisadî ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadî
kıymetler haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde bir bütün olarak dikkate
alınır.)
-
Yurt içinde veya
dışında daha önce kullanılmış olan iktisadî kıymetler (yüzer havuzlar ile oniki
yaşından küçük gemiler hariç).
-
Gayri maddî haklar
ile ekonomik ömrü 5 yıldan daha kısa olan özel maliyet bedelleri (yatırım
indiriminden yararlanan iktisadî kıymetlerin kullanılabilmesi için gerekli olan
bilgisayar programları hariç).
-
Mal ve hizmet
üretimi ile doğrudan ilgili olmayan; alet, edevat, mefruşat ve büro
demirbaşları.
-
Bedelsiz olarak
iktisap edilen iktisadî kıymetler.
-
Satın alma
suretiyle iktisap edilen veya inşa edilen binalar (mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmak üzere inşa edilenler hariç).
-
Arazi veya
arsalar.
-
Binek otomobili ve
benzeri kara taşıtları, yat, kotra, tekne ve benzeri motorlu deniz araçları ile
uçak ve helikopter gibi hava taşıtları (işletmenin esas faaliyet konusu ile
ilgili olanlar hariç).
-
Yurt dışındaki
yatırımlarda kullanılmak üzere alınan iktisadî kıymetler.
III-YATIRIM İNDİRİMİNDE ÖZEL DURUMLAR
Yatırım indirimi
istisnası ile ilgili olarak yapılan yatırımın cinsi ve yatırımda bulunan
mükellefle göre farklı durumlar ve istisnadan yararlanma koşullarını şu şekilde
özetleyebiliriz:
1-
Tıbbi Makine ve Cihaz Alımları
22 Seri No.lu Gelir Vergisi Sirkülerinde;
Alet, edevat,
mefruşat ve büro demirbaşlarının mal ve hizmet üretimi ile doğrudan ilgili olup
olmadığının işletmelerin faaliyetlerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi
gerektiği ifade edilmiştir. İşletmede sürekli olarak kullanılmasına rağmen
üretim sürecine doğrudan katılmayan masa, sandalye, televizyon, daktilo, mutfak
ve temizlik aletleri, telefon, faks vb. alet ve araçlar yatırım indirimine konu
olmayacaktır. Ancak bazı işletmeler için söz konusu alet ve araçlar, mal veya
hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili olabilir. Örneğin, otel işletmeciliğinde
kullanılan televizyon, masa, sandalye vb. demirbaşlar hizmet üretimi ile
doğrudan ilişkili bulunduğundan yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır.
Buna göre; Hastane, poliklinik, tıp merkezi v.b kullanılmak üzere Tıbbi Makine ve Cihaz
alımları için yapılan harcamalar, söz konusu iktisadi kıymetlerin işletmede
sürekli olarak kullanılmaları ve hizmet üretim sürecine doğrudan katılmaları ve
yurt içinde veya yurt dışında daha önce kullanılmamış olmaları şartıyla Gelir
Vergisi Kanunu’nun 19. maddesinde yer alan yatırım indirimi istisnasından
yararlanabilecektir. Ayrıca, bu iktisadi kıymetlerle ilgili olarak yatırım
indiriminden yararlanmak için Maliye Bakanlığından veya vergi dairesinden izin
alınmasına gerek bulunmamaktadır.
2-Tahta Palet ve
Mangal Kömürü İmal Eden Firmanın Üretilen Malın Taşınması ve Pazarlanması İçin
Aldığı Kamyon ve Dört Çeker Kamyonet
GVK’nun 19
uncu maddesinde
düzenlenmiş olan “Yatırım İndirimi” istisnasının uygulanmasında, binek
otomobili ve benzeri kara taşıtları, yat, kotra, tekne ve benzeri motorlu deniz
araçları ile uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarına ilişkin iktisap bedelleri
kapsam dışında tutulmuştur. Ancak,
işletmenin esas faaliyet konusunun sayılan taşıtların kısmen veya tamamen
işletilmesi olması halinde yatırım indirimi istisnası uygulanabilecektir.
Bir taşıtın binek otomobili benzeri taşıt olup olmadığı
aracın niteliğine göre belirlenecektir. Nitelikleri itibariyle binek otomobili
olarak kullanılabilecek yapıda olan panel van, kaptıkaçtı (Carry-all,
Travel-all, Jeep -station) gibi taşıtlar, binek otomobili benzeri taşıtlar
olarak değerlendirilecektir. Ancak, bu araçların nitelikleri itibariyle binek
otomobili olarak değil de, sadece yük taşımak amacıyla kullanılabilecek bir
yapı arz etmesi durumunda, binek otomobili ve benzeri araçlar kapsamında
değerlendirilmeyecektir. Örneğin; bir panel van’ın sadece ön koltuklarının
bulunması ve aracın arkasında koltuk ve cam bulunmaması durumunda, bu aracın
binek otomobiline benzediğinden söz edilemez.
İşletmenin esas faaliyet konusunun, belirtilen taşıtların
kısmen veya tamamen işletilmesi olması halinde, yatırım indirimi istisnası
uygulanabilecektir.Buna göre;
- Taşıt kiralama konusunda faaliyet gösteren şirketlerin
kiralanmak üzere aktifine aldığı binek otomobilleri,
- Yük veya yolcu taşımacılığı faaliyetinde yada ilaçlama
faaliyetinde bulunan firmaların kullandığı uçaklar,
- Yat turizmi faaliyetinde bulunan firmaların aktifine
kayıtlı yatları,
yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirilecektir.
Esas faaliyet konusu, yukarıda belirtilen taşıtların kısmen
veya tamamen işletilmesi olmayıp, başka alanlarda faaliyet göstermekte olan
işletmelerin satın aldığı bu taşıtlar yatırım indirimi istisnasından
yararlanamazlar.
Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları dışında kalan
kamyon, kamyonet, otobüs, minibüs, tır, tanker gibi araçlar, işletmenin faaliyetlerinde
kullanılmak üzere satın alınmış olması halinde, yukarıdaki kısıtlamalara tabi
olmaksızın, yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirilecektir.
Yukarıda yapılan
açıklamalara göre, ürettiği tahta palet ve mangal kömürünü taşımak ve pazarlamak
amacıyla kamyon ve dört çeker kamyonet
satın alan mükellef, bu araçların yeni olması ve mal ve hizmet üretimi ile
ilgili olarak işletmede sürekli olarak kullanılması durumunda yatırım
indiriminden yararlanabilecektir. Diğer taraftan, söz konusu araçlara ilişkin ÖTV’nin aracın maliyet bedelini
oluşturan bir unsur olduğundan yatırım indirimi istisnasında dikkate alınması
mümkün bulunmaktadır.
Şirketin aldığı kamyon ve dört çeker kamyonetlerle
ilgili damper v.b ilave kıymetler (damper) için yapmış olduğunuz harcamalar da
bu araçların maliyet bedeline ekleneceğinden maliyet harcamalarının tamamının
yatırım indirimine konu harcama olarak kabul edilecektir.
3- Reklamcılık ve Tanıtım Hizmetleri
Faaliyetinde Bulunan Şirketin Satın Aldığı Laser Printer, Santral, Yedekleme
Cihazı ve Güç Kaynağı
Reklamcılık ve Tanıtım
faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için gerekli olan
laser printer, santral, yedekleme cihazı ve güç kaynağı cihazları için yapılan
harcamalar için ; söz konusu iktisadi kıymetlerin işletmede sürekli olarak
kullanılmaları, reklamcılık faaliyetinin sürecine doğrudan katılmaları ve yurt
içinde veya yurt dışında daha önce kullanılmamış olmaları şartıyla Gelir
Vergisi Kanunu’nun 19.maddesinde yer alan yatırım indirimi istisnası hükmünden
yararlanılması mümkündür.
4-Banka Şubesinde
Kullanılan Demirbaşlar
GVK’nun
19.uncu maddesinde yatırım indiriminde yararlanamayacak iktisadi kıymetler
arasında mal ve hizmet üretimi ile doğrudan ilgili olmayan; alet, edevat,
mefruşat ve büro demirbaşları gösterilmiştir.
Alet, edevat, mefruşat ve büro demirbaşlarının mal ve
hizmet üretimi ile doğrudan ilgili olup olmadığının işletmelerin faaliyetlerine
göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. İşletmede sürekli olarak
kullanılmasına rağmen üretim sürecine doğrudan katılmayan masa, sandalye,
televizyon, daktilo, mutfak ve temizlik aletleri, telefon, faks vb. alet ve
araçlar bu kapsamdaki iktisadi kıymetlere örnek olarak sayılabilir. Ancak bazı
işletmeler için söz konusu alet ve araçlar, mal veya hizmet üretimi ile doğrudan
ilişkili olabilir. Örneğin, otel işletmeciliğinde kullanılan televizyon, masa,
sandalye vb. demirbaşlar hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili bulunduğundan
yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır.
Banka Şubesinin müşterilerine sunduğu telefonla hisse
senedi alım-satımı hizmeti için, alım-satım emirlerini kayıt etmek suretiyle
kullandığı ses kayıt sistemi ve para çekme makinalarıyla ilgili olan kioks
(para çekme makinalarının içine monte edildiği çerçeve) için yaptığı harcamalar
ile şubelerinin güvenlik sistemi nedeniyle aldığı kamera, monitör, video, kayıt
cihazı için yaptığı harcamalar, söz konusu iktisadi kıymetlerin işletmede
sürekli olarak kullanılmalarından ve üretim sürecine doğrudan katılmalarından
dolayı yatırım indirimi istisnasına konu harcamalar olarak kabul
edilebilecektir.
Ayrıca; müşterilerine (mudi, kredi, müşterisi vb.) doğrudan
doğruya hizmet üretmiş olduğu birimlerde kullanılan alet, edevat, mefruşat ve
büro demirbaşı alımlarının yatırım indirimi istisnasından yararlanması mümkündür.
Ancak, doğrudan müşterine yönelik hizmet üretimiyle ilgili olmayan birimlere
yönelik hizmet üreten destek unsuru niteliğindeki birimler için yapılan alet,
edevat ve mefruşat niteliğindeki harcamaları yatırım indirimine konu edilmesi
mümkün değildir.
5-Leasing Yoluyla
Kiralanan İktisadi Kıymetler
Finansal Kiralama Kanunu’nun 28. maddesi hükmü uyarınca
yatırımların tamamının veya bir bölümünün finansal kiralama yoluyla
gerçekleştirilmesi halinde kiralayan, finansal kiralamaya konu iktisadi
kıymetlerle ilgili olarak, satın alma halinde kiracı tarafından
yararlanılabilecek teşviklerden yararlanabilmektedir.Bu açıklamaya göre,
Finansal Kiralama sistemiyle kiralanmış olan amortismana tabi iktisadi
kıymet için kiracı tarafından yapılan ödemelerin yatırım indirimi istisnası
kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Ancak, söz konusu iktisadi
kıymetler dolayısıyla kiracının gerekli şartları taşıması durumunda kiralayan
firma (kiraya veren) yatırım indiriminden yararlanabilecektir.
3226
sayılı Finansal Kiralama Kanununun 28. maddesi kapsamı dışında kalan, ancak
Vergi Usul Kanununun mükerrer 290. maddesi uyarınca finansal kiralama sayılan
hallerde de kiralayan, Gelir Vergisi Kanununun 19. maddesindeki şartları
taşımak kaydıyla yatırım indirimi istisnasından yararlanabilecektir
6-Özel Maliyet
Bedelleri
5228
sayılı Kanun ile GVK’nun 19
uncu maddesinin 4 numaralı fıkrasının üçüncü bendi
değiştirilerek yatırım indirimi hesaplanacak iktisadi kıymetler arasına
ekonomik ömrü 5 yıldan daha fazla olan özel maliyet bedelleri eklenmiştir.
Yapılan bu düzenleme ile 31 Temmuz 2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, iktisadi bir faaliyetin icrası için
kiralanan taşınmaz mallarda kiracı tarafından taşınmazı genişletmek ve iktisadi
kıymetini devamlı olarak artırmak için yapılan özel maliyet bedeli
kapsamındaki iktisadi kıymetlerin ekonomik ömrü 5 yıldan fazla ise bunların
maliyet bedelleri yatırım indirimine konu olabilecektir. Buna göre, 5228 sayılı
Kanunun yürürlüğe girdiği 31.07.2004 tarihinden sonra ekonomik ömrü 5 yıldan
daha kısa olan özel maliyet bedeli niteliğindeki harcamalarla ilgili olarak
yatırım indirimi istisnasından yararlanma imkanı bulunmamaktadır.
Özel maliyet bedeline ilişkin ekonomik ömrün hesabında
süre, yatırımın tamamlanıp aktife
alınması ve kullanılmaya hazır hale getirilmesinden itibaren başlatılacaktır.
İşletmenin tamamladığı ve özel maliyet bedeli olarak aktifleştirdiği yatırıma
ilişkin harcamalar için yatırımın tamamlanmasından sonraki kullanım süresinin 5 yıldan fazla olması şartıyla,
yatırım indirimi istisnası uygulanabilecektir. Özel maliyet bedeli
niteliğindeki harcamaların bina inşasına ilişkin olması halinde, söz konusu
harcamalarla ilgili yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilmesi için anılan binanın mal ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılmak üzere inşa edilmesi
gerekmektedir. Mevcut bir bina için yapılan ve özel maliyet bedeli niteliğini
taşıyan harcamaların yatırım indirimine konu olması mümkün değildir.
7-Araç Kiralama
İşi İle Uğraşan Firmaların Satın Aldığı Araçlar
GVK’nun 19
uncu maddesinin 4.üncü bendinde, maliyet
bedelleri üzerinden yatırım indirimi hesaplanmayacak iktisadi kıymetler
sayılırken, işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olanlar hariç, binek otomobili ve benzeri kara taşıtları,
yat, kotra ve benzeri motorlu deniz araçları ile uçak ve helikopterler gibi
hava taşıtları ile ilgili olarak yatırım indirimi hesaplanmayacağı hüküm altına
alınmıştır.
İşletmenin esas faaliyet konusunun yukarıda belirttiğimiz
kara, deniz veya hava taşıtlarının kısmen veya tamamen işletilmesi ile ilgili
olması halinde, bu taşıtların maliyet bedelleri yatırım indirimi istisnasına
konu olabilecektir. Taşıt kiralama konusunda faaliyet gösteren
şirketlerin kiralanmak üzere aktifine aldığı binek otomobilleri bu kapsamdadır.
Esas faaliyet konusu, yukarıda belirtilen taşıtların
kısmen veya tamamen işletilmesi olmayıp, başka alanlarda faaliyet göstermekte
olan işletmelerin satın aldığı bu taşıtlar yatırım indirimi istisnasından
yararlanamayacaktır. Sigara veya ilaç satış, dağıtım ve pazarlaması veya
dayanıklı tüketim malları ticareti ile uğraşan mükellefin işletmesinde kayıtlı
olan binek otomobili, otel işletmesinin aktifinde kayıtlı olan ve müşterilerini
gezdirmek amacıyla satın aldığı yatı, işçilerinin servisi için satın alınan
panel van veya otomobil alım-satımı faaliyetinde bulunan şirketin, satış öncesi
test sürüşü yaptırmak amacıyla satın aldığı binek otomobili yatırım indirimine
konu olamayacaktır.
Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları dışında
kalan kamyon, kamyonet, otobüs, minibüs, tır, tanker gibi araçlar, işletmenin
faaliyetlerinde kullanılmak üzere satın alınmış olması halinde (meşrubat
dağıtım ve pazarlama işi ile uğraşan firmanın ürünlerinin dağıtımı amacıyla
satın aldığı kamyon veya kamyonet gibi) belirttiğimiz kısıtlamalara tabi
olmaksızın, yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirilecektir.
8-Yazılım
Programları
GVK’nun 19
uncu maddesi uyarınca, Gayri maddi haklardan sadece, yatırım indiriminden yararlanan
iktisadi kıymetlerin kullanılabilmesi için gerekli olan bilgisayar programları
yatırım indirimine konu olabilmektedir. Bilgisayar programlarının yatırım
indiriminden yararlanabilmesi için, programın yatırım
indiriminden yararlanan iktisadi kıymetlerle ilgili olması yanında, iktisadi
kıymetlerin kullanılabilmesi için programın gerekli olması koşulu da
sağlanmalıdır.
Bilgisayar programları, işletim sistemleri ve uygulama
programları olarak ikiye ayrılabilir. İşletim sistemleri, bilgisayarın
kullanılması için mutlaka bulunması gereken programlardır. Uygulama programları
ise bilgisayarın kullanımına bağlı olarak çeşitli fonksiyonları yapabilecek
programlar olup, bilgisayarların kullanılabilmesi için zorunlu olmamakla
birlikte, bazı uygulama programlarının kullanılması, bilgisayar yatırımı
yapılarak hedeflenen sonucun elde edilmesi için gerekli olabilir.
Örneğin; bir özel sağlık işletmesinin hasta giriş ve
çıkışları ile tıbbi malzeme kayıtlarının izlenmesi amacıyla satın aldığı
bilgisayar programları, bilgisayar sisteminin yatırım indirimine konu olması
halinde istisna kapsamında değerlendirilecektir. Çünkü işletmenin söz konusu
yatırımı yapma amacının gerçekleştirebilmesi için bu programın alınması
gerekmektedir. Ancak, aynı işletmenin satın aldığı grafik tasarımı programı
veya oyun programları ise sistemi oluşturan bilgisayarların kullanılması için
gerekli olmadığından yatırım indirimi kapsamı dışında kalacaktır.
Bu hükümlere göre, bankacılık faaliyeti ile iştigal eden
firmanın faaliyet konusu gereği müşterilerine sunduğu hizmetler nedeniyle
kullanmak durumunda olduğu muhtelif yazılım programları
veya sağlık sigortacılığı çözümü isimli
bilgi-işlem yazılım programına ilişkin harcamalar,
yatırım indiriminden yararlanan iktisadi kıymetlerinin kullanılabilmesi için
gerekli olan bilgisayar programları kapsamında olmaları durumunda yatırım
indirimine konu olabileceklerdir.
9-Mal ve Hizmet
Üretim Yeri Olarak Kullanılan Bölümlere Yapılan İlaveler
GVK’nun 19
uncu
maddesine göre, bina harcamalarının yatırım indirimine konu edilebilmesi için mal ve hizmet üretim yeri olarak
kullanılmak üzere inşa edilmiş olması şartı aranmaktadır. Arazi veya
arsalar her ne kadar binanın maliyet unsuru içerisinde yer alsa da, 19 uncu
maddenin 4/7 nci bendinde yatırım indiriminden yararlanamayacak iktisadi
kıymetler arasında sayıldığından, binalar için yatırım indirimi uygulanırken
arsa bedeli hariç değerleri dikkate alınacaktır.
Mal üretim yeri,
6948 sayılı Sanayi Sicil Kanunundan hareketle bir maddenin vasıf, şekil, hassa
ve terkibini, makine, cihaz, tezgah, alet veya diğer vasıta ve kuvvetlerin
yardımı ile veya sadece el emeği ile kısmen veya tamamen değiştirmek veya bu
maddeleri işlemek suretiyle devamlı ve seri halinde imal veya istihsal edilen
yerler ile maddelerin çıkarılıp işlendiği yerler olarak tanımlanabilir. Mal
üretim yeri olarak kullanılmak üzere inşa edilen binalara yönelik harcamalar
yatırım indirimi istisnasına konu edilebilecektir. Ayrıca, üretim faaliyetine
katkıda bulunan unsurlar arasında sayılan idari bölümler, depo, yemekhane,
laboratuar ve benzerleri, inşa edilen fabrika binası ve müştemilatında yer
alması halinde, mal üretim yeri olarak değerlendirilecektir.
Hizmet, mal üretimi
faaliyeti dışında kalan işlemler olarak tanımlanabilir. Bu işlemler; bir şeyi
yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek,
hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi
şekillerde gerçekleşebilir. Bu işlemlerin gerçekleştirildiği yerler hizmet
üretim yerleridir. Hizmet üretimini gerçekleştirmek üzere inşa edilen ve hizmet üretimi için gerekli
olan binalar yatırım indirimi istisnasına konu edilebilecektir. Örneğin
eğitim, sağlık, kültür, spor, turizm, haberleşme, reklamcılık, fuarcılık, mal
alım-satımı, depolama v.b. faaliyetlerin yapıldığı yerler yatırım indirimi
uygulaması açısından hizmet üretim yerleridir.
Bu açıklamalar göz
önünde bulundurulduğunda;
-
Mal ve hizmet
üretim yeri olarak kullanılsalar dahi satın alma suretiyle iktisap edilen
binalar için yapılan harcamalar,
-
Mal ve hizmet
üretim yeri olarak kullanılmayan binaların inşası için yapılan harcamalar,
-
Mal ve hizmet
üretim yeri olarak kullanılmakta olan veya başka amaçla inşa edilmiş olmasına
karşılık mal veya hizmet üretim yerine dönüştürülen binalar için yapılan tadilat, tamirat harcamaları,
- Fabrika binası ve
müştemilatının bulunduğu alan dışında ayrı bir yerde inşa edilen lojman ve
idari binalarla, üretime katkısı bulunmayan spor salonu ve sosyal alanlara
ilişkin harcamalar
yatırım indirimi istisnasına konu edilemeyecektir.
Buna göre; faaliyet konusu ticari
ve hususi oto alım, satımı, yedek parça alımı, satımı ve araçlara bakım onarım
servis hizmetlerinden oluşan bir firmanın sahip olduğu binaya kat ilavesi
şeklinde yapılan ve hizmet üretim yeri
olarak kullanılacak bölümler için yaptığı inşaat harcamaları yatırım
indiriminden yararlanabilecektir.
Diğer taraftan, İşletmenin aktifine
kayıtlı bulunan ve üretime yönelik kullanılmakta olan fabrika binasına ilişkin
güçlendirme projesi kapsamında yapılan harcamaların Gelir Vergisi Kanunu’nun
19.maddesi kapsamında yatırım indirimine konu edilmesi mümkündür.
10-Akaryakıt İstasyonlarında Bayilik İlişkisi İçersinde
Kullanılan İktisadi Kıymetler
Akaryakıt satış, dağıtım ve depolama faaliyetinin
yürütülebilmesi için gerekli olması nedeniyle akaryakıt firmalarınca satın
alınarak aktife kaydedilen iktisadi kıymetler, her ne kadar bayilik sözleşmesi
dahilinde akaryakıt satışı yapan istasyonların kullanımına tahsis etmiş olsa da
söz konusu değerler için yapılan harcamalar GVK.19.maddesinde yer alan diğer
şartları da taşımaları durumunda yatırım indirimine konu olacaktır.
IV- SONUÇ
193 Sayılı Gelir Vergisi
Kanununun(GVK) 19 uncu maddesi, 24.04.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak
üzere 4842 Sayılı Kanun ile “Ticari
ve Zirai Kazançlarda Yatırım İndirimi İstisnası” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir. Yatırım yapan
bir çok mükellefi yakından ilgilendiren
ve yatırımlar için önemli bir teşvik olan Yatırım İndirimi İstisnasının
bu son hali eskiye göre daha basit ve kolay uygulanır bir özellik taşımaktadır.
Yazımızda yatırım indirimi istisnası ile ilgili olarak uygulamada karşılaşılan
değişik durumlara ve çözüm yollarına yer verilmiştir.
(*) SURYAY
DİYALOG DERGİSİ MAYIS 2005 SAYISINDA YAYIMLANAN YAZI
|