MADEN KANUNU GEREĞİNCE YAPILACAK BAZI HARCAMALAR İLE MADENCİLİK SEKTÖRÜNE VERİLECEK KREDİLERE İLİŞKİN ESAS VE USULLER   

14 Haziran 2002 Tarihli Resmi Gazete

Sayı: 24785

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından :

Maden Kanunu Gereğince Yapılacak Bazı Harcamalar

ile Madencilik Sektörüne Verilecek Kredilere

İlişkin Esas ve Usuller

Amaç ve Kapsam

Madde 1 — Bu Esas ve Usullerin amacı; 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun ile 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca Madencilik Sektöründe arama, teknolojik araştırma, geliştirme, proje, tesis, altyapı, istihsal ve ihracat konularında finansman kredisi vermek, yapılacak her türlü yerinde inceleme masraflarını karşılamak ve Bakanlar Kurulu tarafından alınacak karar doğrultusunda Madencilik Sektörünü destekleme (Subvansiyon) ödemelerinde bulunmak amacıyla, Bakanlık bütçesinde açılacak özel tertiplere kaydedilecek ödeneklerden yapılacak harcamaların kapsamını, harcama usullerini, kredi verilmesi gereken hallerde kredi verilmesinin şartlarını, vade ve faiz koşulları ile diğer hususları belirlemektir.

Dayanak

Madde 2 — Bu Esas ve Usuller 4629 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi gereğince düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 3 — Bu Esas ve Usullerde geçen;

a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

b) Komisyon: Madenciliği Teşvik, Destekleme ve Kredi Komisyonunu,

c) Banka: Bir kamu bankasını,

ifade eder.

Komisyon

Madde 4 — Bu Esas ve Usuller kapsamında madencilik sektörüne verilecek kredilerle ilgili başvuru taleplerini değerlendirmek, uygun görmek veya reddetmek ve bu konulardaki gerekli işlemleri yapmak üzere Madenciliği Teşvik, Destekleme ve Kredi Komisyonu oluşturulur. Madenciliği Teşvik, Destekleme ve Kredi Komisyonu 5 kişiden oluşur. Bakanlık Müsteşarı Komisyon Başkanıdır. Diğer dört üye, biri başkan vekili olmak üzere, Bakanlık bünyesinden ve gerekli görülmesi halinde madencilik sektörü ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından, Bakan tarafından atanır. Komisyon üyelerinin görev süreleri 2 yıl olup, bu sürenin bitiminden önce görevden alınabilirler. Komisyon, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alır.

Gelirler

Madde 5 — Kritik maden stoğu ile müsadere edilen madenlerin satışından elde edilen gelirler, verilen kredilerin ana para ve faiz dönüşleri, ihale gelirleri, irad kaydedilen teminatlar, sevk fişi satış gelirleri, ihbar ve buluculuk hakkı bedelleri, bilgisayar hizmet gelirleri, şartname satış gelirleri ve Maden Kanununa göre özel gelir kaydedileceği ifade edilen diğer gelirler merkezde Bakanlık’ça belirlenecek bir kamu bankasında "Maden Gelirleri" adıyla açılacak hesapta toplanarak, her ayın sonunda Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü’nün cari hesabına aktarılır. Aktarılan bu tutarlar bir yandan genel bütçeye özel gelir kaydedilmekle birlikte diğer yandan Bakanlık bütçesinde açılacak tertiplere özel ödenek kaydedilmek üzere Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığı’na bildirilir. Bu suretle özel ödenek kaydedilen miktarlardan yıl içerisinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine devren özel gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.

Giderler

Madde 6 — 1- Bakanlar Kurulu Kararı ile kritik madenlerin stoklanmasında, yurt içi destekleme maden alımlarında, zararına yapılacak maden ihraç bağlantılarının sübvansiyonu için yapılacak harcamalar,

2- Madencilik faaliyetlerini desteklemek için verilecek krediler,

3- Kredi taleplerinin değerlendirilmesi, kullandırılan kredilerin kontrol ve denetimi için 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılacak harcırah giderleri,

4- Madencilik faaliyetlerinin desteklenmesi ve kredilendirilmesinin finansal kaynaklarından olup 5. Madde de sayılan diğer gelirlere ilişkin hizmetlerin yürütülmesinde kullanılacak bilgisayar, bilgisayar malzemeleri, büro makineleri, hizmet alımı, haberleşme, posta giderleri, basım, yayım, ilan, kırtasiye, her türlü bakım onarım giderleri,

5- Bakanlık makamının gerekli gördüğü hallerde, 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında, tetkik ve inceleme maksadıyla yapılacak harcamalar,

6- Madencilik sektörünün geliştirilmesi ve yeni teknolojilerin takip edilmesi amacı ile muhtelif kurum ve Kuruluşlarca düzenlenen yurt içi ve yurt dışı teknik gezi, kongre, sempozyum, seminer ve benzeri etkinliklere katılım ve seyahat ücretleri dahil olmak üzere giderleri, bina kiralamaya ilişkin cari giderler ile her türlü demirbaş, kırtasiye ve hizmet giderleri,

7- 3213 sayılı Maden Kanununun 15. maddesine göre ödenmesi gereken ihbar ve buluculuk hakkı ödemeleri.

Banka Hizmetleri

Madde 7 — 5. ve 6. Maddelerde tadat edilen gelir ve gider kalemlerine ilişkin işlemler, Komisyonca protokol yapılacak bir Kamu bankası tarafından, Komisyon’un belirleyeceği kriterler çerçevesinde yürütülür.

Kullandırılacak Kredilere Uygulanacak Esaslar

Madde 8 — A- Verilecek Kredi Çeşitleri

a) Maden Araştırma Geliştirme Kredisi,

b) Tesis, Tevsii ve Yenileştirme Kredisi,

c) İşletme Kredisi,

d) İhracat Kredisi,

e) Stok Kredisi.

Maden Araştırma Geliştirme Kredisi talebinde ruhsata konu arama ruhsatlı sahada "Madenin Varlığının" Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nce tescili şartı aranır.

Tesis, tevsii ve yenileştirme, işletme, İhracat ve Stok kredilerinin verilebilmesi için işletme ruhsatına sahip olmak gerekir.

a) Maden Araştırma Geliştirme Kredisi,

Bu kredi ruhsat sahası içerisinde maden rezervinin ve diğer özelliklerinin tespiti ve projelendirilmesi amacına yönelik olarak sondaj, jeofizik araştırma ve bunun gibi diğer teknolojik çalışmaların yerine getirilmesi için yapılacak etüt bedelinin %50’si tutarına kadar verilebilir. Ancak, bu etütlerin Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’ne yaptırılması halinde kredi tavanı, Komisyon’ca etüt bedelinin % 75’ine kadar belirlenebilir.

Kredinin vadesi azami 3 yıl olup, süresi ve geri ödeme durumu Proje Değerlendirme Raporu’na göre Komisyon’ca belirlenir. Faiz oranı, T.C. Merkez Bankasınca aylık belirlenen değişken faiz oranının en az 15 puan altında olmak üzere Komisyon’ca tespit edilir.

Kredi, yapılacak etütlerin terminine uygun olarak Komisyon’ca tespit edilecek dilimler halinde, kullandırılır. Dilimi ödenen iş gerçekleşmeden müteakip dilimden ödeme yapılmaz.

b) Tesis, Tevsii ve Yenileştirme Kredisi

Kredi talep edilen maden ile ilgili tesis, tevsii ve yenileştirme yatırımları ile bunların altyapılarında (yol, su elektrik) kullanılmak üzere açılabilecek bu kredinin miktarı, süresi ve ödemesiz dönemi düzenlenecek Proje Değerlendirme Raporuna göre Komisyon’ca belirlenir.

Kredinin vadesi azami 5 yıl olup, faizi T.C. Merkez Bankası’nca aylık belirlenen değişken faiz oranının en az 5 puan altında olmak üzere, Komisyon’ca tespit edilir.

Kredi, yatırım termin planına uygun olarak Komisyon’ca tespit edilecek dilimler halinde kullandırılır. Dilimi ödenen iş gerçekleşmeden müteakip dilimden ödeme yapılmaz.

c) İşletme Kredisi

Maden işletmelerinde karşılaşılan finansman ihtiyacının giderilmesi için verilebilecek bu kredinin vadesi azami 3 yıl olup, miktarı, vadesi ve ödemesiz dönemi Proje Değerlendirme Raporu’na göre Komisyon’ca tespit edilir. Kredinin faizi T.C. Merkez Bankası’nca aylık belirlenen değişken faiz oranının en az 2 puan altında olmak üzere Komisyon’ca tespit edilir. Kredi defaten veya dilimler halinde kullandırılır.

d) İhracat Kredisi

Bu kredi maden ihracatında bulunan madencilerin finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere, aşağıda belirtilen şekil ve şartlarda kullandırılabilir.

1- İhracata Hazırlık Kredisi : İhracata yönelik olarak bağlantısı yapılmış madenin üretim süresindeki finansmanını temin için tahsis edilebilir. Kredi miktarı, yurtdışı taşımacılığı hariç tutulmak üzere Proje Değerlendirme Raporunda hesaplanan işletme giderlerinin azami %50’si kadardır.

Kredinin vadesi azami 1 yıldır.

2- Akreditifi Açılmış veya Vesaik Karşılığı İhracat Kredisi : Bu kredi akreditifi açılmış veya vesaik karşılığı ihraç edilecek madenin ihraç süresine kadar geçecek süre için finansmanını temin amacıyla tahsis edilebilir. Kredi miktarı, yurtdışı taşımacılığı hariç tutulmak üzere Proje Değerlendirme Raporunda hesaplanan işletme giderlerinin azami %50’si kadardır.

Kredinin vadesi azami 6 aydır.

Bu kredinin faiz oranı T.C. Merkez Bankası’nın aylık belirlediği değişken faiz oranının en az 10 puan altında olmak üzere Komisyon’ca tespit edilir. Açılacak kredinin tamamı bir defada kullandırılabilir.

e) Stok Kredisi :

İç ve dış piyasa şartları nedeniyle kısa vadede ürününü pazarlamakta güçlük çeken madencilere, malın piyasaya sürülmesi, stoklama maliyeti, nakliye ve ambalaj vs. masraflarını karşılamak üzere aşağıda belirtilen alanlarda verilebilir.

1- İhracat’a Yönelik Stok Kredisi : İhraç edilmek üzere üretilip, stoklanmış madenler için tahsis edilebilir. Bu kredinin miktarı stok değerinin azamı %40’ı kadardır. Vadesi azami 6 ay olup, faizi ihracat kredilerinde olduğu gibidir.

2-Yurtiçi Stok Kredisi: Yurt içinde tüketilecek madenler için tahsis edilebilir. Kredi miktarı stok değerinin %20’si kadardır. Vadesi azami 6 ay olup, faizi T.C. Merkez Bankası’nca belirlenen değişken faiz oranından yüksek olmamak üzere, Komisyon’ca belirlenir.

Açılan kredinin tamamı bir defada kullandırılabilir.

B- Kredilere Tahsis Edilecek Miktarlar

Komisyon’ca her yıl kredi çeşitlerine göre hazırlanacak finansman programı, uygulamaya konulur. Kredi çeşitleri arasında aktarma yapmaya Komisyon yetkilidir.

C- Kredi Taleplerinin İncelenmesi

Kredi talepleri, mevcut kredi talep formuna uygun olarak Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birime yapılır. Her ruhsat sahası için bir kredi talebinde bulunulması esastır. Ancak zorunlu hallerde ve Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birim’ce uygun görülmesi halinde birden fazla ruhsat sahası için tek bir kredi talebi de yapılabilir. Aynı ruhsat sahası için kullandırılan kredinin tamamı geri ödenmeden bu ruhsat sahası için yeni bir kredi talebinde bulunulamaz. Kredi talebine konu saha veya sahalara ait Maden Ruhsat Dosyaları kredi tahsisine engel durumu olup olmadığı yönünden tetkik edilir, eksiklikleri varsa tamamlattırılır. İhracat kredi taleplerinde, müracaat dilekçesine Maden İhracatçıları Birliği’nden alınacak belge de eklenir.

Kredi talepleri Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birim’ce incelenerek "Proje Değerlendirme Raporu" hazırlanır. Bu raporlar gerekli görülen hallerde, ihtisaslaşmış Devlet Kuruluşlarına yaptırılabileceği gibi bu Kuruluşlardan veya Üniversitelerde görev yapan uzman personel ile Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birim’ce müştereken de yapılabilir.

Proje Değerlendirme Raporlarının hazırlanış usul ve esasları aşağıda belirtilmiştir.

1- İşletme Kredisi Proje Değerlendirme Esasları

İşletmelerin makine teçhizat kapasiteleri, krediye konu cevherin işletilebilir rezervi, işletme yöntemi, Pazar ve piyasa koşulları, varsa şirketin geçmiş yıllardaki üretim ve satış miktarları, proje dönemindeki satış bağlantıları, cevherin satış değerini ve kullanım yerlerini belirleyen fiziksel ve kimyasal özellikleri gibi etkenler incelenerek proje kapasitesi tespit edilir.

Üretim faaliyetlerini sürdüren işletmelerde muhasebe kayıtları incelenerek, işletme dönemine yeni geçiliyorsa benzer işletmelerdeki giderler göz önünde bulundurularak teorik hesaplamalar yolu ile yıllık işletme giderleri bulunur. İşin taşeron marifetiyle yaptırılması veya kiralama söz konusu ise yapılan sözleşme kontrol edilir, benzeri işletmelerdeki sözleşmelere veya giderlere uygunluk gösteriyorsa sözleşmedeki değerler baz alınır.

İşletmelerin kredi kapsamına girmeyen faaliyetlerine ait giderleri, krediye konu sahanın dışındaki maden sahalarına ait giderler ile Maden Kanununa göre gider sayılmayan kalemler, kredi faizleri, KDV ve amortisman giderleri hesaplamaya dahil edilmezler.

Proje değerlendirme raporlarında tespit edilecek işletme giderleri aşağıda belirtilmiştir.

- İşletme Malzemesi Giderleri

- Akaryakıt ve Yağ Giderleri

- Ara Nakliye Giderleri

- Elektrik – Su Giderleri

- İşçilik ve Personel Giderleri

- Bakım, Onarım ve Yedek Parça Giderleri

- Satış ve Pazarlama Giderleri

- Nakliye, Liman ve Gümrükleme Giderleri

- Genel Yönetim Giderleri

Cevher üretimi için çalışmaların başladığı andan itibaren cevher hazırlama ve zenginleştirme üniteleri dahil olmak üzere cevherin üretilerek satışa sunulabilmesi ve yapılan harcamaların satış sonrasında şirkete tekrar para olarak dönebilmesi için geçen süre değerlendirilerek işletme sermayesi tespit edilir. Tahsis edilecek kredi miktarı, işletme sermayesi tutarını geçemez.

2- Tesis, Tevsii ve Yenileştirme Kredisi Proje Değerlendirme Esasları

Yatırıma konu madenin işletilebilir rezervi, işletme yöntemi, Pazar ve piyasa koşulları, cevherin satış değerini ve kullanım yerlerini belirleyen fiziksel ve kimyasal özellikleri, varsa şirketin geçmiş yıllardaki üretim ve satış miktarları, proje dönemindeki satış bağlantıları gibi etkenler ile krediye konu ocak veya ocakların kapasiteleri incelenerek proje kapasitesi tespit edilir.

Proje Değerlendirme Raporu kapsamında satın alınacak makine-teçhizatlar ile yapılacak inşaat işlerine ait proforma faturalar, yapılan kontroller sonucunda uygun bulunursa sabit yatırım tutarının belirlenmesinde esas alınır. Proforma faturalar döviz bazında düzenlenmiş ise değerlendirme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır.

Kredi talebinde bulunan şirketin teşvik belgesi var ise kredilendirme işlemi teşvik belgesinde belirtilen yabancı kaynak oranına göre yapılır. Ancak bu oran % 60’ı geçemez. Teşvik belgesi yoksa sabit yatırım tutarının en çok % 50’sine kadarı kredilendirilir.

Kredi miktarı belirlenirken aşağıda belirtilen sabit yatırım tutarı esas alınır. Yatırım dönemi faizleri ve işletme sermayesi tutarı değerlendirilmez.

- Etüt-Proje Giderleri

- Arsa Bedeli

- Arazi Düzenlemesi ve Hazırlık Yapıları

- Ulaştırma Yatırımları

- İnşaat Giderleri

- Makine-Teçhizat Giderleri

- Taşıma ve Sigorta Giderleri

- İthalat ve Gümrükleme Giderleri

- Montaj Giderleri

- Beklenmeyen Giderler

- İşletmeye alma Giderleri

- Genel Yönetim Giderleri

3- İhracat Kredileri Proje Değerlendirme Esasları

İhracata Hazırlık, Akreditifi Açılmış veya Vesaik Karşılığı İhracat Kredilerinde Madencinin geçmiş yıllarda gerçekleştirdiği ihracat miktarları ile proje dönemindeki ihracata yönelik satış bağlantıları esas alınarak proje kapasitesi tespit edilir. İhracat kaydıyla yapılan sözleşme ve satışlar da değerlendirilir. İşletme giderleri, işletme kredilerinde olduğu gibi hesaplanır.

4- Maden Araştırma ve Geliştirme Kredisi Proje Değerlendirme Esasları

Krediye konu maden saha veya sahalarında hangi araştırmaların yapılacağının belirtildiği, termin plânı, fiyat teklifleri ve maliyet tablolarının gösterildiği kredi talep projesi mahallinde tetkik edildikten sonra uygun görülen arama faaliyetleri için yapılacak harcama tutarı, piyasa araştırması yapılarak belirlenir.

5- Stok Kredileri Proje Değerlendirme Esasları

Üretim faaliyetlerinin incelenmesi suretiyle beyan edilen stok miktarının krediye konu sahadan üretildiği belirlenir. Stoklanmış cevherin satış koşulları ve fiyatları incelenerek stok değeri hesaplanır. Daha önce kredilendirilen cevher stokları tekrar değerlendirmeye alınmaz.

Proje Değerlendirme Raporları, Komisyon’a sunulur. Kredilerin tahsislerine Komisyon’ca karar verilir.

D - Kredilerin Kullandırılması

Programa alınan ve gerekli şartları yerine getiren madencilere verilecek krediler, ilgili tahakkuk dairesince hazırlanarak Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığı ve Merkez Saymanlık Müdürlüğü’ne intikal ettirilecek Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri ekine, ayrıca Komisyon Kararı eklenmek ve ilgili tertiplere gider kaydedilmek suretiyle bu işleri yürütmekle görevli bankaya aktarılır.Komisyon Kararında kullandırılacak kredi tutarı, kredi dilimler halinde veriliyorsa dilimi ve krediyi kullanacak firmanın adı belirtilir.

E - Teminatlar Ve Kredilerin Takibi

Kredinin teminatı, banka usul ve esaslarına göre alınacak banka teminat mektubudur.

Kredi karşılığı alınacak teminat miktarları, Komisyon’ca kararlaştırılır, bu karar doğrultusunda işlemler Banka tarafından yürütülür.

Kredilerin kullanımına ilişkin usul, kredi karşılığı gösterilen teminatların alınması ile kredi verilişi ve vadelerinde tahsiline kadar yapılacak işlemler Banka tarafından yerine getirilir.

Verilen kredilerin uygulanma durumu hakkında, Proje Değerlendirme Raporunu düzenleyen birim tarafından (Banka, Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birim, İhtisas Kuruluşları), süresi 1 yıla kadar olanlar için her 3 ayda bir, 1 yıl ve daha fazla olanlar için her 6 ayda bir Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birime izleme raporu verilir. Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birim, bu raporları inceleyerek Komisyon’a bilgi verir.

Yapılan kontrollerde verilen kredinin projeye uygun olarak kullanılmadığı ve kredi şartlarına uyulmadığı tespit edilirse bu durumda Komisyon kredi borçlarının tamamını borcun verildiği tarihten itibaren o yıl için uygulanan en yüksek ticari kredi faizi değerinden faiz tahakkuk ettirilmesi, geri alınması ve Bütçeye geçirilmesi hususunda Bankaya talimat verilmesi kararı alabilir. Bu tip uygulama yapılan kişiler bir daha kredi hakkından yararlandırılamazlar.

Verilen krediye ait anapara taksitleri ve faizlerin vadesinde ödenmemesi durumunda kredi sözleşmesindeki hükümler uygulanır. Banka ayrıca konu ile ilgili olarak hazırlayacağı değerlendirme raporunu, önerileri ile birlikte en geç bir ay içerisinde, Sekreterya Hizmetlerini Yürüten Birime bildirir. Durum Komisyon’ca değerlendirilir.

Borç taksitlerini veya kredi faizlerini iki kez zamanında ödemeyenlerin bakiye borçları muaccel hale getirilir ve kanuni takibata geçirilir.

Tahsilatlar Komisyon adına Banka tarafından gerçekleştirilir.

Komisyon kendi aralarından seçeceği bir üyeye her an kredilerin Banka işlemlerinin denetimi yetkisini verebilir.

Komisyon Kararı gereğince verilecek kredilerin kullandırılması sırasında ortaya çıkabilecek diğer uygulama şartları, Banka usullerine göre yapılır.

Kontrol ve Denetim Harcamaları

Madde 9 — 3213 sayılı Maden Kanununun 35 inci maddesi gereğince yapılacak kontrol ve denetimler için görevlendirilecek personelin yolluk avansını ve diğer masraflarını karşılamak üzere ruhsat sahibinden bu tutarlar emaneten tahsil edilir. Yolluk avansının mahsubu Harcırah Kanunu uyarınca, diğer masrafların mahsubu da genel hükümlere göre yapılarak, artan kısım ruhsat sahibine iade edilir.

Geçici Madde 1 — Bu Esas ve Usullerin yayımından önce kredi münasebeti nedeniyle yapılmış olan kredi sözleşmeleri sona erinceye kadar uygulamaya devam edilir.

Yürürlük

Madde 10 — Bu Esas ve Usuller 1/1/2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 11 — Bu Esas ve Usuller Maliye Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca müştereken yürütülür.