|
Mahalli İdare
Birlikleri kanunu tasarısı
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; mahallî idare birliklerinin
hukukî statüsünü, kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve
sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun mahallî idare birliklerini kapsar.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Mahallî idare: İl özel
idaresi, belediye ve köyü,
b) Mahallî idare birliği: Birden fazla
mahallî idarenin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte
görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişisini,
c) Birlik:
Mahallî idare birliğini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Birliğin
Kuruluşu, Tüzüğü, Görev ve Yetkileri
Kuruluş
Madde 4- Birlik, birlik
tüzüğünün kesinleşmesinden sonra Bakanlar Kurulunun izni ile kurulur ve tüzel
kişilik kazanır.
Kurulmuş bir birliğe üyelik, üye olmak isteyen mahallî
idare meclisinin kararı ve buna dayalı başvuru üzerine, birlik meclisinin kabulü
ile olur. Bu durumda Bakanlar Kurulunun izni aranmaz. Ayrılmada ilgili mahallî
idare meclisinin kararı yeterlidir.
Su, atık su, katı atık ve benzeri
alt yapı hizmetleri ile çevre ve ekolojik dengenin korunmasına ilişkin
projelerin zorunlu kılması durumunda; Bakanlar Kurulu, ilgili mahallî
idarelerin, bu amaçla kurulmuş birliğe katılmasına karar verebilir. Bu fıkrada
belirtilen birliklerden ayrılma da Bakanlar Kurulunun iznine bağlıdır.
Mahallî idarelerin bütün görevlerini kapsayacak şekilde genel amaçlı
veya amacı açıkça belirlenmemiş birlik kurulamaz.
Birlik tüzüğü
Madde 5- Birlik tüzüğü, birliği kuracak mahallî idarelerin meclislerinde üye
tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edildikten sonra valinin; birlik
birden fazla ildeki mahallî idarelerin katılımı ile kuruluyorsa İçişleri
Bakanının onayı ile kesinleşir.
Birlik tüzüğünde aşağıdaki hususların
bulunması zorunludur:
a) Birliğin adı ve amacı,
b) Birlik üyesi mahallî idarelerin adları,
c) Birliğin merkezi,
d) Birliğin görev süresi, sona ermesi ve
tasfiyesi,
e) Birliğe devredilen görev ve hizmetler,
f) Birlik
meclisinin toplantı dönemleri,
g) Birlik üyesi mahallî idarelerin her
birinin birlik meclisinde kaç üye ile temsil edileceği ve seçilen üyelerin görev
süreleri,
h) Birlik üyelerinin, birliğin kuruluş ve faaliyet giderlerine
katılma payları ve bu payların tespit yöntemi,
i) Birliğin gelirleri,
giderleri, bütçe ve çalışma programlarına ilişkin hususlar,
j) Birlik
üyesi mahallî idarelerin ve bu idarelerin hizmet alanında yaşayanların birlik
hizmetlerinden yararlanma usulleri,
k) Tüzük değişikliğinin nasıl
yapılacağı.
Birliğin yetkileri
Madde 6- Mahallî idare birlikleri,
tüzükte birliğe devredilmesi öngörülen mahallî müşterek nitelikli hizmetlere
ilişkin olarak üye mahallî idarelerin yetkilerine sahiptir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Birliğin Organları
Birliğin organları
Madde 7- Birliğin
organları; birlik meclisi, birlik encümeni ve birlik başkanıdır.
Birlik
meclisi
Madde 8- Birlik meclisi, birliğin karar organıdır ve birlik üyesi
mahallî idarelerin meclislerinin kendi üyeleri arasından, birlik tüzüğünde
belirlenen sayıda ve gizli oyla seçecekleri üyelerden oluşur. Asıl üye sayısının
yarısı kadar yedek üye seçilir.
Birliğin üyesi olan il özel idaresi için
vali, belediye için belediye başkanı ve köy için muhtar birlik meclisinin doğal
üyesidir. Birlik meclisinde bunların dışında doğal üye bulunmaz. Meclis üye tam
sayısına doğal üyeler de dâhildir. Vali ve büyükşehir belediye başkanı birlik
meclisinde kendisini temsil etmek üzere meclis üyelerinden birine yetki
verebilir.
Üye mahallî idarelerden herhangi birinin birlik meclisindeki asıl üyeliklerinde
boşalma olursa, birlik başkanı o mahallî idarenin yedek üyelerini göreve
çağırır. Çağrılacak yedek üye kalmadığı takdirde üye mahallî idarelerin
meclisleri, ilk toplantılarında yeniden yedek üye seçimi yapar. Birlik
meclisinin feshedilmesi durumunda yeniden asıl ve yedek üye seçimi yapılır. Bu
üyeler kalan süreyi tamamlar.
İl özel idaresi, belediye ve köy
idarelerindeki görevleri sona erenlerin birlik meclisi üyeliği de sona erer.
Birlik meclisi üyeliği fesih veya üyeliğin düşmesini gerektiren bir
sebeple sona erenler, bir sonraki dönemde birlik meclisi üyeliğine seçilemezler.
Birlik tüzüğünde, üye mahallî idarelerin birlik meclisinde nüfus veya
katılım payı oranına göre temsil edilmesine dair esas getirilir.
Birlik
başkanı aynı zamanda birlik meclisinin de başkanıdır.
Meclisin görev ve
yetkileri
Madde 9- Birlik meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yatırım planı ve çalışma programını görüşmek ve kabul etmek,
b) Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan
birimler ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak,
c) Borçlanmaya karar vermek,
d) Taşınmaz mal alımına,
satımına ve takasına karar vermek,
e) Birlik tarafından yürütülecek
hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek,
f) Şartlı
bağışları kabul etmek,
g) Dava konusu olan ve miktarı iki milyardan on
milyar Türk Lirasına kadar birlik alacaklarının sulhen halline karar vermek,
h) Birlik yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile
yapılmasına karar vermek,
i) Encümen üyelerini seçmek,
j) Birlik
tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek,
k) Birlik başkanıyla
encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
Meclis başkanlık
divanı
Madde 10- Birlik meclisi, birliğin kuruluşundan itibaren otuz gün
içinde birlik merkezinin bulunduğu mahallin mülkî idare amiri tarafından birlik
merkezinde toplantıya davet edilir. Meclis en yaşlı üyenin başkanlığında
toplanarak ilk iki yıl için görev yapmak üzere, üyeleri arasından ve gizli oyla
birlik başkanını, meclis birinci ve ikinci başkan vekili ile kâtip üyeleri
seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı üyeleri yapılacak ilk
mahallî idareler seçimine kadar görev yapar.
Meclis başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Birlik
meclisine birlik başkanı, bulunmaması durumunda meclis birinci başkan vekili,
onun da bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak yıllık
faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan vekilinin
başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması durumunda
kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üye seçilir.
Meclis başkanı, meclis
çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclis toplantısı
Madde
11- Meclis toplantıları, üye mahallî idarelerin kanunlarında belirtilen toplantı
dönemleri dikkate alınarak yılda ikiden az olmamak üzere birlik tüzüğünde
gösterilen zamanlarda yapılır. Yılın ilk toplantısı dönem başı toplantısıdır.
Birlik başkanı, üye mahallî idare meclislerinden birinin talebi, birlik
meclisi üyelerinin üçte birinin gerekçeli teklifi veya acil durumlarda
kendisinin lüzum görmesi üzerine birlik meclisini olağanüstü toplantıya çağırır.
Olağanüstü toplantı çağrısı ve gündem en az üç gün önceden meclis üyelerine
yazılı olarak duyurulur ve ayrıca ilân edilir.
Olağanüstü toplantılarda,
çağrıyı gerektiren konuların dışında bir iş görüşülemez.
Birlik
meclisinin toplantıları, kararları, çalışma esas ve usulleri, bilgi edinme ve
denetim yolları, feshi, meclis üyeliğinin sona ermesi ile üyelerin
yükümlülükleri hakkında bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda, Belediyeler
Kanununun belediye meclislerine ilişkin hükümleri uygulanır.
Birlik
encümeni
Madde 12- Birlik encümeni, birlik başkanı ile birlik meclisinin
dönem başı toplantısında kendi üyeleri arasından bir yıllığına görev yapmak
üzere, gizli oyla seçeceği dört üyeden oluşur ve on beş günde bir toplanır.
Birlik başkanı, encümenin de başkanıdır.
Herhangi bir sebeple yıl içinde
seçilen encümen, dönem başına kadar görev yapar. Birlik meclisi üyeliği sona
erenlerin birlik encümeni üyeliği de sona erer.
Üye sayısı dört veya
daha fazla olan mahallî idare birliklerinde, encümen üyelerinin ayrı ayrı
mahallî idarelerin meclis üyeleri arasından seçilmesi zorunludur.
Birlik
meclisinin feshi durumunda, yeni meclis oluşuncaya kadar birlik meclisi ve
encümeni görevi, birlik merkezinin bulunduğu yer mülkî idare amirince kamu
görevlileri arasından biri başkan olmak üzere görevlendirilecek beş kişi
tarafından yürütülür.
Encümenin görev ve yetkileri
Madde 13- Birlik encümeninin görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Yatırım planı ve çalışma programı ile bütçe ve kesin
hesabı inceleyip birlik meclisine görüş bildirmek,
b) Kamulaştırma
işlemlerinin gerektirdiği kamu yararı kararını almak,
c) Öngörülmeyen
giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek,
d) Bütçede fonksiyonel
sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak,
e) Kanunlarda
öngörülen cezaları vermek,
f) İki milyar Türk Lirasına kadar olan
davaların sulhen halline karar vermek,
g) Taşınmaz mal satımına ve
takasına ilişkin meclis kararlarını uygulamak.
Birlik encümeninin
toplantıları, kararları ile çalışma esas ve usulleri hakkında bu Kanunda hüküm
bulunmayan durumlarda, Belediyeler Kanununun belediye encümenine ilişkin
hükümleri uygulanır.
Birlik başkanı
Madde 14- Birlik başkanı, birlik
idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Birlik başkanının görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Birliği yönetmek ve birliğin hak ve
menfaatlerini korumak,
b) Yatırım planı ve çalışma programı ile bütçeyi
ve kesin hesabı hazırlamak, uygulamak, izlemek, değerlendirmek ve bunlarla
ilgili olarak hazırlayacağı yıllık faaliyet raporunu meclise sunmak,
c)
Birliği temsil etmek veya vekil tayin etmek,
d) Birlik meclisine ve
birlik encümenine başkanlık etmek,
e) Birliğin taşınır ve taşınmaz
mallarını idare etmek,
f) Birliğin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil
etmek,
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak,
h) Birlik meclisi ve encümeni kararlarını uygulamak,
i) Meclis
ve encümenin yetkisi dışında kalan diğer ödenek aktarmalarını yapmak,
j)
Birlik personelini atamak,
k) Birliği denetlemek,
l) Şartsız
bağışları kabul etmek,
m) Kanunlarla birliğe verilen ve birlik meclisi
veya birlik encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak.
Birlik bütçesinin harcama yetkilisi birlik başkanıdır. Birlik başkanı bu
yetkisini birlik müdürüne devredebilir.
Birlik başkanlığının sona ermesi
ile ilgili olarak Belediyeler Kanununun belediye başkanlığının göreve
devamsızlık dışındaki sebeplerle sona ermesine ilişkin hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Malî Hükümler
Birliğin gelirleri
Madde
15- Birliğin gelirleri şunlardır:
a) Birlik üyelerinin, birliğin kuruluş
ve faaliyet giderlerine katılma payları,
b) Birlik meclisi tarafından
belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler,
c) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarından aktarılacak ödenekler,
d)
Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden
elde edilecek gelirler,
e) Kira ve faiz gelirleri,
f) Bağışlar,
g) Köy birlikleri için il özel idaresi bütçesinden ayrılacak pay,
h) Diğer gelirler.
Birliğin giderleri
Madde 16- Birliğin
giderleri şunlardır:
a) Birlik hizmetlerinin yürütülmesi için yapılacak
giderler,
b) Birliğin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine
ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluk, hizmete ilişkin eğitim
harcamaları ile diğer giderler,
c) Hizmet karşılığı alınacak ücretler ve
diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler,
d) Birliğin
hizmet binaları ve tesislerinin temini, bakımı ve onarımı için yapılan giderler,
e) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ücretler ile sigorta giderleri,
f) Dava takip ve icra giderleri,
g) Avukatlık, danışmanlık ve
denetim ücretleri,
h) Kamu ve özel sektör kuruluşlarıyla yapılan ortak
hizmetler ve diğer proje giderleri.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Köy birlikleri
Madde 17-
İlçelerde; köylere ait hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, tarım
ürünlerinin üretim ve pazarlanması hariç, gerektiğinde bu hizmetleri bizzat
yapmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin
adını taşıyan köy birlikleri kurulabilir. Bakanlar Kurulu, bu konuda genel izin
vermeye yetkilidir.
Köy birliğinin meclisi, kaymakam, birliğe üye
köylerin muhtarları ve o ilçeden seçilen il genel meclisi üyelerinden oluşur.
Köy birliğinin encümeni birlik başkanının başkanlığında meclisin kendi üyeleri
arasından gizli oyla seçeceği dört üyeden oluşur. Köy birliklerinin meclis ve
encümeninin başkan ve üyelerine huzur hakkı ödenmez.
İl özel idareleri
ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, köye yönelik hizmetlerine ilişkin yapım,
bakım ve onarım işlerini aralarında yapacakları anlaşmaya göre köy birlikleri
aracılığıyla gerçekleştirebilir. Bu takdirde, gerekli kaynak bu birliklere
aktarılır ve söz konusu iş, birliğin tâbi olduğu esas ve usullere göre
sonuçlandırılır.
Köy birlikleri, ihtiyaca göre hizmet akdiyle personel
istihdam edebilir. Ancak, köy birliklerinin yıllık toplam personel giderleri,
gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin Vergi Usul Kanununda belirlenen
yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde 10’unu
aşamaz. Vali ve kaymakamlar birlik muhasebe ve idarî işlerini yürütmek üzere
diğer kurum ve kuruluşlardan personel görevlendirebilir. Bu şekilde
görevlendirilenlere birlik bütçesinden, her türlü ödemeler dâhil kurumundan
almakta olduğu brüt maaşının üçte birini aşmamak üzere ödenek verilir.
İl özel idaresi bütçe gelirlerinin yüzde 10’una kadar olan kısmı, köy
birliklerinin sunacağı yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama
projelerine göre köy birliklerine aktarılır. Bu oran, İstanbul İli için binde 5
olarak uygulanır.
Köy birliklerinin bütçesine ilişkin esas ve usuller
ile muhasebe ve raporlama standartları, harcama esas ve usulleri, çerçeve hesap
planı ile düzenlenecek raporların şekil, süre ve türleri Maliye Bakanlığının
görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Birlik üyelerinin yükümlülükleri
Madde 18- Birliğe karşı
malî yükümlülüklerini yerine getirmeyen üye mahallî idarelerin ödemeleri gerekli
miktar, birliğin başvurusu üzerine bu idarelere genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamı üzerinden ayrılan paydan, İller Bankası tarafından kesilerek
alacaklı birliğe ödenir.
Ülke düzeyinde birlik kurulması
Madde 19- Mahallî idarelerin menfaatlerinin
korunması, gelişmelerine yardımcı olunması, personelinin eğitilmesi ve mahallî
idarelerle ilgili kanun hazırlıklarında görüş bildirilmesi amacıyla il özel
idarelerini, belediyeleri ve köyleri temsil etmek üzere ülke düzeyinde sadece
birer birlik kurulabilir.
Şirket kurma yasağı
Madde 20- Mahallî
idare birlikleri şirket kuramaz veya kurulmuş ticarî ortaklıklara katılamaz.
Ortak hükümler
Madde 21- Çalışma programı, yetki devri, birlik ile
birlik başkanının ihtilaflı olması, birlik organlarının veya bunların üyelerinin
görevden uzaklaştırılması, teşkilât, personel istihdamı, denetim, yıllık
faaliyet raporu, bütçe ve diğer malî konular, tahvil ihracı hariç borçlanma,
bütçe içi işletme tesisi, borç ve alacakların mahsubu, yurt dışı ilişkileri,
diğer kuruluşlarla ilişkiler, yazışma ve yeniden değerleme oranının birliklerde
uygulanması konularında, bu Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda birlik tüzüğü
ile birliğe devredilen hizmetlerle sınırlı olmak üzere, Belediyeler Kanunu
hükümleri uygulanır.
Birlik meclisi ve encümeni üyelerine, katıldıkları
meclis ve encümen toplantılarının her günü için, Devlet memurlarının maaşlarının
hesabında uygulanan maaş katsayısının 1.500 gösterge rakamı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere, birlik meclisince tespit edilecek miktarda
huzur hakkı ödenebilir. Ancak, meclis ve encümen başkan ve üyeleri için huzur
hakkı ödenecek toplantı günü sayısı, bir yıl içinde yirmi dördü geçemez.
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan
mahallî idare birlikleri, durumlarını en geç altı ay içinde bu Kanun hükümlerine
uygun hâle getirirler.
Birinci fıkrada belirtilen süre içinde
durumlarını bu Kanuna uygun hâle getirmeyen birlikler, İçişleri Bakanlığı
tarafından iki ay ek süre verilerek uyarılır. Bu süre içinde de gerekli
değişiklikleri yapmayan birlikler kendiliğinden dağılmış sayılır ve
tüzüklerindeki hükümlere göre tasfiye edilir.
Yürürlük
Madde 22- Bu
Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 23- Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
MAHALLİ
İDARE BİRLİKLERİ KANUN TASARISI