|
07
Mart 2006
Cumhur
Sinan ÖZDEMİR
Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı
İş
Müfettişi -Ankara
csnozdemir@gmail.com
İŞVERENLER
DİKKAT!
SSK VE
BAĞ-KUR PRİM BORÇLARI YENİDEN YAPILANDIRILDI!
Sosyal güvenlik primi alacaklarının yeniden
yapılandırılmasına ilişkin 5458 sayılı kanun[1]
yürürlüğe girdi. SSK ve Bağ-Kur Prim borçlarının tahsiline ilişkin getirilen
yenilikler aşağıda özet olarak belirtilmiştir.
1-
Kamu sektörü işverenlerinin en son
14.04.2005 tarihine; Özel sektör işverenlerinin ise en son 31.03.2005 tarihine
kadar ödemeleri gerektiği halde, tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan;
a-) Sigorta
primi,
b-) Sosyal
güvenlik destek primi,
c-) İşsizlik
sigortası primi,
d-) İdarî
para cezası,
e-) Sosyal
yardım zammı borçları,
f-) 31.03.2005
tarihi ve öncesinde biten özel bina
inşaatı ve ihale konusu işlerden dolayı yeterli işçilik bildiriminde
bulunmadığı anlaşılan veya yine bu tarihten önce bitmiş olan söz konusu işlerle
ilgili olarak; Kanunun yürürlüğe girdiği (01.04.2006) tarihten itibaren 30 gün
içinde bu konuda müracaat edilmesi üzerine Sosyal Sigortalar Kurumunca
yapılacak ön değerlendirme, araştırma veya tespit sonucunda yeterli işçilik
bildiriminde bulunmadığı anlaşılan işverenlerin, fark işçilik tutarı üzerinden
hesaplanacak borçları,
g-) İsteğe
bağlı sigortalıların 01.05.2003 tarihinden 31.03.2005 tarihine kadar isteğe
bağlı sigortalılıklarının devam ettiği süre içerisindeki prim borçları,
h-) Topluluk
sigortasına tâbi olanların 31.03.2005 tarihine kadar olan malûllük, yaşlılık ve
ölüm sigortalarına ait prim borçları;
Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten (01.04.2006) itibaren iki ay içerisinde Sosyal Sigortalar Kuruma yazılı olarak
başvurmak şartıyla, yeniden yapılandırılır.
Yukarıda belirtilen işveren ve sigortalıların;
A-)
Borç aslı tutarlarının 100.000 YTL ve altında olması halinde, bu borç asıllarına,
ödeme süresinin bitiminden itibaren 31.12.1998 tarihine kadar uygulanan
oranlara göre gecikme zammı hesaplanmak; 01.01.1999 tarihinden 31.12.2004
tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan toptan eşya fiyat
endeksi (TEFE) aylık değişim oranı; 01.01.2005 tarihinden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın
sonuna kadar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan üretici fiyat
endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, yapılandırmaya esas
borç hesaplanır.
B-) Borç aslı tutarlarının 100.000 YTL'nin üstünde olması halinde ise, ödeme süresinin
bitiminden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın
sonuna kadar, yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre gecikme zammı hesaplanmak
suretiyle borç tutarı tespit edilir ve bu tutardan;
a-
Bilanço esasına göre defter tutan
işverenlerin en son gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi eki bilançosu esas
alınarak, "(Dönen Varlıklar-Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar"
işlemi sonucunda bulunacak oran 0.50 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu
açısından "çok zor durum" hali kabul edilerek;
söz konusu oran 0.50-0.40 arasında ise % 10'u; 0.39-0.30 arasında ise % 20'si; 0.29 ve altında ise % 30'u,
b - (a) belirtilenler dışında kalan
işverenler tarafından 31.12.2004 tarihi
itibariyle beyan edilecek malî durum bildirimi esas alınarak,
"(Kasa+Banka+Kısa Vadeli Alacaklar) / Kısa Vadeli Borçlar" işlemi
sonucunda bulunacak oran 0.30 ve altında olduğu takdirde bu durum borçlu
açısından "çok zor durum" hali kabul edilerek, söz konusu oran 0.30-0.20
arasında ise %10'u; 0.19-0.10 arasında ise % 20'si; 0.09 ve altında ise % 30'u,
c - (a) ve (b) belirtilen işverenlerden,
01.01.2005 tarihinden önce vergi mükellefiyeti sona eren veya haklarında iflas
kararı verilenler için % 30'u, terkin edilerek, yapılandırmaya esas olan borç
hesaplanır.
d-
Beyan edilen bilgilerin doğruluğu
Sosyal Sigortalar Kurumu ve/veya Maliye Bakanlığı denetim elemanlarınca kontrol
edilebilir. Beyan edilen bilgilerin doğru olmadığının anlaşılması halinde,
işverenler yararlanma hakkını kaybederler ve haklarında Türk Ceza Kanununun
ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
e-
Belirtilen oranları hesaplama
konusunda Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali
Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış meslek mensuplarına görev verilebilir.
Görevlendirilen meslek mensupları, yaptıkları hesaplamaların defter, kayıt ve
belgelere uygun olmasından sorumludurlar.
2-
Bağ-Kur[2]
ve Tarımda
Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre 31.03.2005 tarihine kadar tahakkuk ettiği halde Kanunun
(01.04.2006) yürürlüğe girdiği tarihe kadar ödenmemiş
olan prim ve sosyal güvenlik destek primi borçları; Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren iki ay içerisinde
Bağ-Kur’a yazılı olarak başvurmak şartıyla;
a-) Prim
asıllarına ödeme süresinin bitiminden itibaren 31.12.1998 tarihine kadar
uygulanan oranlara göre gecikme zammı hesaplanmak; 01.01.1999 tarihinden
31.12.2004 tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan toptan
eşya fiyat endeksi (TEFE) aylık değişim oranı; 01.01.2005 tarihinden yeniden yapılandırma başvurusunun yapıldığı tarihten önceki ayın
sonuna kadar ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan üretici fiyat
endeksi (ÜFE) aylık değişim oranı uygulanmak suretiyle, yeniden yapılandırılır.
b-) 01.04.2005
tarihinden Kanunun yürürlüğe girdiği (01.04.2006) tarihten önceki ayın sonuna
kadar geçen dönemde tahakkuk ettiği halde ödenmeyen prim, sosyal güvenlik
destek primi ve gecikme zammı borçları, yeniden yapılandırılan borca eklenerek taksitlendirilir.
c-) Bağ-Kur
ve Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamında
bulunan ve borçları yeniden yapılandırılan sigortalılar veya bunların hak
sahipleri; toplam borçlarının % 25'ini peşin veya dört taksidini carî ay
primleri ile birlikte ödemeleri durumunda sağlık sigortasından
yararlandırılırlar.
3/a-)
Yeniden yapılandırılan
borcun tamamının veya bir kısmının taksitle ödenmek istenilmesi halinde, taksitlendirilen toplam borca; oniki aylık
sürede ödenirse yıllık % 4, oniki ayı aşan ancak yirmidört ayı aşmayan sürede
ödenirse yıllık % 5 ve yirmidört ayı aşan sürede ödenirse yıllık % 6 oranında
taksitlendirme farkı hesaplanarak ilave edilir ve taksit süresine bölünmek
suretiyle aylık taksit tutarı bulunur. Başlangıçta taksitle ödeme yolu seçilip
daha sonra taksitlendirilen borcun kalan kısmının peşin ödenmek istenilmesi
halinde, uygulanan taksitlendirme farkının kalan aylara isabet eden kısmı
indirilerek bakiye borç miktarı tahsil olunur. Bu Kanuna göre yeniden
yapılandırılmış olan borcun tamamının, yeniden yapılandırma için bu Kanunda
öngörülen başvuru süresinin sona erdiği tarihi takip eden ayın sonuna kadar
ödenmesi halinde, borç peşin ödenmiş sayılır.
b-)
Başvurusu kabul edilip borçları yeniden
yapılandırılanlar; Borç türü bazında
taksitlendirilmiş borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim
yılında üç defadan fazla veya taksitlendirme süresi içinde tahakkuk edecek aynı
mahiyetteki carî ay borçlarıyla ilgili ödeme yükümlülüklerini bir takvim
yılında üç defadan fazla yerine getirmemeleri halinde, yeniden yapılandırma
hakkını kaybederler ve ödedikleri tutarlar borçlarına mahsup edilir.
c-) Taksit
veya carî aya ilişkin ödeme yükümlülüklerinin eksik yerine getirilmiş olması
halinde, ödeme yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılır.
d-)
Bir takvim yılında ödenmeyen ya da eksik ödenen taksit tutarlarının
taksitlendirme süresi aşılmamak kaydıyla en geç izleyen takvim yılının sonuna
kadar; ödenmeyen ya da eksik ödenen kısmın son takside ait olması halinde ise,
bu tutarın son taksidi izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen kısım ile birlikte,
gecikilen her ay için Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait YTL
cinsinden iskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık
ortalama faiz oranına 1 puan eklenmek suretiyle bulunacak faiz oranının bileşik
bazda uygulanması sonucunda hesaplanacak faiz miktarının ödenmesi halinde bu
Kanunun yeniden yapılandırma hükümlerinden yararlanılır.
e-)
Yeniden yapılandırılan borçlar için
yapılan ödemeler; yanlış veya yersiz alınan tutarlar hariç, iade ve mahsup
edilmez.
f-)
Kanunun yürürlüğe girdiği
(01.04.2006) tarihten önce tatbik edilmiş olan hacizler ile alınan teminatlar,
yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminatlar iade
edilir.
g-) Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere
başvuran borçluların, kapsama giren borçları dolayısıyla Sosyal Sigortalar
Kurumu ve Bağ-Kur’a yaptıkları itirazlardan ve yargı nezdinde sürdürdükleri
davalardan feragat etmeleri ve ihtilaf yaratmamaları şarttır.
4-
İşverenlerin
borçlarını yeniden yapılandırmaması halinde, başvuru süresinin sona erdiği
tarihten itibaren; yapılandırılmış borçları ile ilgili ödeme yükümlülüklerinin
yerine getirilmemiş olmasından dolayı anlaşmaları bozulanlar ise anlaşmalarının
bozulduğu tarihi takip eden aybaşından itibaren; kanun, kararname veya diğer
mevzuatla sağlanan üretim, yatırım ve benzeri Devlet yardımları ile teşvik ve
desteklerden, daha önce başlayıp devam eden nakdî olmayan teşvikler hariç,
yararlandırılmazlar ve yararlanmaması gerektiği sonradan anlaşılanlardan da
yapılan devlet yardımı, teşvik ve destek ödemeleri kanunî faizi ile birlikte
geri alınır.
| 
