İHRACATÇI NE YAPMALI? KDV'DE VERGİ PLANLAMASI NASIL OLMALI?    

15 Mart 2006

Şükrü ŞENALP

Yeminli Mali Müşavir

Galatasaray Üniversitesi Öğretim Görevlisi

sukrusenalp@superonline.com

İHRACATÇI NE YAPMALI? KDV'DE VERGİ PLANLAMASI NASIL OLMALI?

Bilindiği üzere;

– İplikler ve iplik imali için hazırlanan her nevi filamentler, lifler, vb. (Pamuktan, yünden, tiftikten, hayvan kıllarından, ipekten, sentetikten, suni maddelerden, dokumaya elverişli her nevi maddelerden veya bunların karışımlarından elde edilenler),

– Pamuklu, yünlü, ipekli, sentetik, suni veya bunların karışımlarından örme dahil her nevi mensucat (pamuk, keten, ipek, sentetik, suni, kauçuk iplik, lif ve benzerleriyle, hayvan kıllarıyla, dokumaya elverişli maddelerle veya bunların karışımları ile birlikte; el tezgahlarında veya diğer şekillerde dokunsun dokunmasın, ağartılmış, boyanmış, baskılı vb. şekillerde olsun olmasın), emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli mensucat, dokunmamış mensucat, vatka, keçe ile her nevi dantela, kordela, kordon ve işlemeler,

– Yukarıdaki yazılı mensucat, vatka, keçe ve dantela, kordela, kordon ve işlemelerden mamul; iç ve dış giyim eşyası (şapka, kravat, kaşkol, kemer, çorap, eldiven vb. dahil), havlu, bornoz, perde, çarşaf, yastık, yorgan, battaniye, uyku tulumu, her türlü kılıf ve örtüler ile bunların benzeri ev tekstil ürünleri (taşıtlarda kullanılanlar dahil) (yataklar hariç),

– İşlenmiş post, deri ve köseleler ile bunların taklitleri ve bunlardan mamul giyim eşyası (şapka, kemer, kravat, eldiven ve benzerleri dahil),

– Her nevi maddeden mamul ayakkabı, terlik, çizme ve benzerleri,

– Her nevi maddeden mamul çanta, bavul, valiz ve benzerleri,

– Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddelerden yer kaplamaları,”

9 Mart 2006 tarihinden itibaren %8 Oranında Katma Değer Vergisine Tabi olacaktır. Bu husus Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmiştir.

Açıklanması Gereken Hususlar

Tekstil ve konfeksiyon sektörünün yanı sıra KDV indirimine konu edilen sektörler de bulunmaktadır.

Bunlar;

• Deri ve deriden mamul konfeksiyon sektörü,
• Mamul hale getirilmiş ayakkabı sektörü,
• Mamul Saraciye ürünleri sektörü,
• Halıcılık sektörüdür.

Ancak, Bakanlar Kurulu Kararı ile KDV oranı %18’den %8’e indirilen ilk madde ve malzemeler ile mamuller ve bunların üretilmesi için dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerde farklı oranlar uygulamada kendisini göstermektedir. Şöyle ki;

Tekstil Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– İplikler ve iplik imali için hazırlanan her nevi filamentler, lifler, vb. ‘nde KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Konfeksiyon Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– Pamuklu, yünlü, ipekli, sentetik, suni veya bunların karışımlarından örme dahil her nevi mensucat, emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli mensucat, dokunmamış mensucat, vatka, keçe ile her nevi dantela, kordela, kordon ve işlemelerde KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

– Bunlara örnek olarak ve kişisel yorumumuzu ekleyerek, öncelikle ilk madde malzeme sınıflaması içerisinde yer alan konfeksiyon yan malzemelerinin yukarıda sayılanlarının tümü ile her türlü ambalaj malzemesi ve işletme malzemelerini ekleyebiliriz. Bununla birlikte, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler niteliğinde olan ve konfeksiyon sektörünün üretimde ayrılmaz birer unsuru olan kumaş boyama genel çerçevesinde tanımlanabilecek her türlü işlem (Apre, boya, baskı, yıkama, ütü, şardon, emprime vb.), fason dikim, fason nakış, fason ütü ve kalite kontrol ile paketleme vb.’nin KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

– Ayrıca, genel üretim giderleri içerisinde yer alan elektrik, doğalgaz, bakım onarım vb. nde de KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Deri Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– İşlenmiş post, deri ve köseleler ile bunların taklitleri ve bunlardan mamul giyim eşyası nda KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Ayakkabı Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– Deri ve köseleler ile bunların taklitlerinde KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Saraciye Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– Deri ve köseleler ile bunların taklitlerinde KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Halı Sektörü Bakımından: Bu sektörün ilk madde ve malzemesi niteliğinde olan,

– İplikler ve iplik imali için hazırlanan her nevi filamentler, lifler, vb. ‘nde KDV Oranı %8’e indirilmiştir. Ancak, bu sektörün diğer girdileri ile dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerinde KDV Oranı %18 olarak devam etmektedir.

Bakanlar Kurulu Kararı Yorumlanabilir mi?

KDV Oranı indirilen ürünlerde dikkate değer bir nokta, ve benzerleri ifadesidir. Kanımızca burada sınırlar çizilmiş ve/veya genişletilmiştir. Şöyle ki;

– İplikler ve iplik imali için hazırlanan her nevi filamentler, lifler, vb. ifadesi ile kapsam geniş tutulur iken,

– Pamuklu, yünlü, ipekli, sentetik, suni veya bunların karışımlarından örme dahil her nevi mensucat, emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli mensucat, dokunmamış mensucat, vatka, keçe ile her nevi dantela, kordela, kordon ve işlemelerde, ifadesi ile kapsam daraltılmış ve sadece burada zikredilenlerde KDV indirimi yapılmıştır.

Örnek olarak yukarıda belirttiğimiz hususlar uygulamada vergi ziyaına neden olabilecek sonuçlar doğuracaktır.

KDV İndiriminin İhracata Etkileri

Aşağıdaki tabloda Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin Şubat 2006 ihracat rakamları görülmektedir. KDV indiriminin ihracattaki genel düşüşü karşılamasının mümkün olmadığını görebilmek için kahin olmaya gerek yoktur. Bir başka deyişle KDV bir maliyet unsuru değildir. Tüketim üzerinden alınan bir vergi türüdür. KDV indirimi nihai tüketici yönünden bir avantaj olarak değerlendirilebilir.

İhracatçı yönünden ele alındığında KDV’nin sadece ve sadece finansal bir iyileştirme olduğu düşünülebilir ki bu düşünce bile tek başına yanlıştır. Çünkü; Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin iç piyasada ulaştığı kredilendirme 4-6 aya ulaşmıştır. Yani bir başka deyimle ihracatçı satın aldığı ürünün KDV’ni 4-6 ay sonra ödemektedir.

Kanımızca, sınırlı KDV indirimi iplik üreticisi ve deri üreticisi firmalar açısından yararlı olmuştur. Şöyle ki; Bilindiği üzere (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için, KDV Oranı % 1’dir. Bunlar arasında, Kütlü ve elyaf pamuk, linter pamuk, pamuk lifi döküntüleri, natürel veya tops haldeki tiftik, yün ve yapağı, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 41.01 pozisyonundaki sığır ve atların, 41.02 pozisyonundaki koyun ve kuzuların (astragan veya karakul, persaniye, breitschwanz ve benzerleri, Hint, Çin, Moğolistan ve Tibet kuzuları hariç), 41.03 pozisyonundaki keçi ve oğlakların (Yemen, Moğolistan ve Tibet keçi ve oğlakları hariç) ham post ve derileri yer almaktadır. Bu firmaların ürettikleri mamuller yukarıda sayılan Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin ilk madde ve malzemeleri arasında yer almaktadır. Yukarıda belirttiğimiz 4-6 aylık iç piyasa kredilendirmesinde adı geçen sektör dezavantajlı durumdaydı. KDV indirimi ile bu pozisyonunu 10 puanlık değiştirmiş durumdadır.

Bir başka deyişle ihracatçı bu sınırlı KDV indiriminden avantajlı çıkmamıştır.

Resimleri Tam Ekran Yapmak İçin Üzerlerine Tıklayınız

İhracatçı Ne Yapmalı?

Vergi Planlaması...

Aksesuar ile fason tekstil ve konfeksiyon işlerindeki KDV’nin % 18 olarak kalması nedeniyle, ihracatçının KDV yükünü mahsup ile veya iç piyasa satışlarından tahsil edeceği KDV’den indirim yoluyla gidermesi mümkün olamayacaktır. Çünkü, özellikle konfeksiyon sektöründe fason imalatın çok yaygın olduğu bir olgudur. Maliyetlerinin % 40-50 arasındaki kısmının % 8 KDV’li kumaş ve KDV’ye tabi olmayan işçilik girdilerinin toplamından oluştuğu, kalan girdi kalemlerinin ise % 18 KDV’li olması nedeniyle, konfeksiyon sektörünün üzerindeki KDV yükü 10-14 puan arasında olacaktır. Konuyu basit bir örnek uygulama ile açıklayalım ve yüklenilen KDV yönünden başa baş analizi yapalım;

Örneğimizde yer alan ihracatçı KDV indiriminden sonra 100.000,00 YTL tutarında satış yapmış olsun. Hesaplanan KDV 8.000,00 YTL olacaktır.

Sözü edilen firma yüklendiği KDV’nin ½ sini %18 ve diğer ½ sini de %8 oranında yüklendiğini varsayalım. Bu durumda adı geçen firmanın yüklendiği KDV de başa baş noktası aşağıda gösterildiği gibi ortaya çıkmaktadır.

Başa baş analizinde de  görüleceği üzere, ihracatçı esas itibariyle sektörün tüm unsurlarını kapsayan bir KDV indirimi söz konusu olmadığı için yeni bir KDV maliyeti ile karşı karşıya kalması söz konusu olabilecektir. Sektörün asıl talebi olan istihdam üzerindeki ağır vergi ve sosyal güvenlik yükü ile diğer girdi maliyetlerinde azalma olmadığı için uluslar arası rekabette şansı daha da azalmış görülmektedir.

TEK TİP ÜRÜN İÇİN KDV BAŞABAŞ ANALİZİ

Örneğimizde yer alan tablo, firmadan firmaya ve/veya her bir KDV döneminde farklı oranlarda oluşmaktadır.

Ne Yapmalı? Taşlar Yerinden Oynadı.

Ne yapmalı sorusunun cevabına gelmeden önce ülkemizdeki ihracat işlemlerinin nasıl gerçekleştiğini  hatırlatmakta fayda vardır.

Sınırlı KDV İndirimi yapılan Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin ihracat işlemleri ağırlıklı olarak aşağıdaki şekillerde gerçekleşmektedir. Bunlar;

1. Aracı ihracatçı vasıtasıyla, bunlar genellikle Dış Ticaret Sermaye Şirketleri veya Sektörel Dış Ticaret Sermaye Şirketleri vasıtasıyla,

2. İmalatçının direkt olarak ihracatı ile,

3. İhraç kayıtlı yurtiçi teslimleri ile.

Birinci uygulama ülkemizde yaygın olarak kullanılan yöntemlerden en önemlisidir. Burada imalatçılar bağlantılarını kendileri yaparak, imalat ve dış ticaretin tüm risklerini kendileri üstlenerek sadece ve sadece KDV iadesinde işlem hızı bakımından tercih edilen bir yöntemdir. Bu tür işlemlerde, imalatçı firmalar aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında düzenledikleri faturaların KDV ni 1,5 – 2 aylık süre içinde sözü edilen firmalardan tahsil ederek finansal güçlüklerini aşmaktadırlar. Bu uygulamada genellikle firmalar  üzerindeki KDV yükü minimum düzeyde gerçekleşmektedir. İmalatçılar bu işlemler için hizmet bedeli adı altında iade aldıkları KDV’nin bir bölümünü adı geçen firmalarda bırakmaktadırlar.

Ancak, sınırlı KDV indirimi sonucu imalatçı firmalar, daha önce %18 oranında aldıkları KDV’ni bundan böyle %8 oranında alacaklar. Yüklendikleri verginin bu oranın üzerinde olması durumunda İndirimli Oran Uygulamasına gelecekler ve yüklendikleri verginin arta kalanı, Maliye Bakanlığı yeni bir düzenleme yapmaz ise bir yıl sonra iadesi mümkün olacak, hem de 2005 yılı için geçerli tutar olan 10.000,00 YTL’den vazgeçecekler. Bu tutar 2006 yılında yeniden değerleme katsayısı ile yükseltilecek.

İkinci uygulamada fazla sorun görülmüyor. İmalatçı direkt olarak ihracatını bizzat kendisi gerçekleştirecek olur ise, yüklendiği KDV’nin hangi oranda olup olmadığına bakılmaksızın tamamını iade olarak talep edebilecektir. Talep ettiği iadesi gereken KDV’nin kendi vergi borçlarına mahsubu, SSK borçlarına mahsubu ve Gümrükte ödenecek vergilere mahsubu ile alt firmaların ödeyeceği vergilere de mahsubu imkan dahilindedir.

Üçüncü uygulamada ise ikinci uygulamaya benzer bir durum mevcuttur. Bir başka deyişle ihracatın gerçekleşmesi ile birlikte yüklenilen vergilerin tamamı iade ve mahsuba konu edilebilecektir.

Sonuç ve Önerilerimiz

KDV’nin sınırlı indiriminin Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin kısa vadeli sorunlarını çözmenin ötesinde yeni maliyetleri de beraberinde getirebileceğini düşünüyoruz. KDV indiriminin sektörlerin tüm unsurlarını kapsamamış oluşu dengeleri değiştirmiş, finansal planlamaları bozmuştur. Taşlar yerinden oynamıştır.

İç piyasada tüketici açısından olumlu denilebilecek bu gelişmenin, ithalatın da ucuzlamış olduğunu ve tüketici eğilimlerinin bu yönde gelişebileceğini de göz ardı etmemek gerekir. Dünya markaları ile rekabet edebilecek enstrümanları olmayan veya bunları yitirmiş olan Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin maliyetler ve kalite açısından kendisini bir kere daha test etmek zamanıdır.

İhracat yapan Hazır Giyim, Tekstil, Deri ve Halı Sektörlerinin KDV yönünden vergi planlaması yaparken, yukarıda belirttiğimiz alternatifleri enine boyuna değerlendirerek karar vermelerini öneririz.