|
10
Mayıs 2006
Levent
GENÇYÜREK
Maliye
Başmüfettişi
9
Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi
Öğretim
Görevlisi
gencyurek@yahoo.com
İKRAMİYEYE
VERGİ İADESİ KALKTI!
Bilindiği üzere 15.02.2006 tarihli Resmi Gazete'de
yayımlanan 5454 sayılı Kanunun 10. maddesiyle 2978 sayılı Vergi İadesi
Hakkında Kanun ve 2926 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi yürürlükten
kaldırılarak, 1.1.2006 tarihinden itibaren emeklilere vergi
iadesi ödenmesi uygulamasına son verildi. Bu nedenle oluşacak gelir kaybının
önüne geçmek amacıyla da emeklilere aylık veya gelirleri 400 Yeni Türk Lirası ve daha az olanlar için
aylık veya gelirlerinin % 5’i, aylık veya gelirleri 400 Yeni Türk Lirası’ndan
fazla olanlar için % 4’ü oranında ek ödeme yapılmakta.
Emeklilerin yıllardır vergi iadesi uygulaması
nedeniyle fiş biriktirme vb. külfetin altında bulunması yanında ilgili kamu
kurumlarında bu belgeleri incelemekle görevli personelin farklı alanlarda
istihdam edilerek daha verimli olacaklarına ilişkin düşünceler vergi iadesinin
kaldırılması kararında etkili olan faktörlerden başlıcaları.
Diğer taraftan, vergi iade sisteminin belge düzeninin
kurulması ve yaygınlaştırılması konusundaki başarısı bilinen bir gerçek.
Vatandaşlık bilinci daha gelişmiş olan emeklilerin alınacak iadenin de
motivasyonu ile harcamalarına karşılık fatura vb. belge alma konusundaki
alışkanlıkları, personel ve araç yetersizliği gibi sebepler yüzünden istenen şekil ve verimlilikte yapılamayan vergi
denetimlerinin tamamlayıcısı olabilmekte. Böyle bir gönüllü çabanın, vergi
iadesi gibi bir ekonomik itici güç olmadan aynı şevk ve heyecanla devam etmesi
mümkün değil.
Vergi iadesinde kullanılan fatura,
yazar kasa fişi vb.
belgelerde yapılan yolsuzluklar yanında vergi iadesinde kullanılan belgelerin
incelenmesinde kullanılan iş gücü kayıplarının önüne geçilmesi, uygulamada görülen aksaklıkların ele alınması ve çözüm
yollarının araştırılması yerine küçük bir ekonomik katkının etkisi ile belge
düzeninin kurulmasında önemli katkıları bulunan emeklilerin gönüllü bu
çabalarının hız kesmesi, kayıt dışı ekonominin önlenmesi çabalarını olumsuz
etkileyecektir.
Vergi iadesi yerine ek ödeme yapılması esasına dayayan
sistem özellikle yeni emekli olanlar açısından eskisine göre maddi açıdan
olumsuz bir sonuç doğurmuştur. Daha önceki vergi iade sistemine göre sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen emekli ikramiyeleri de vergi iadesinin
hesaplanmasında net gelir olarak dikkate alınmak suretiyle vergi iadesi
yapılmaktaydı.
5454 Sayılı Kanunun 2006
yılı Ocak ayı ödeme döneminden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe
giren 1 inci maddesinde, T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve
Bağ-Kur tarafından ödenen ikramiye,
toptan ödeme ve diğer ödemelerin hesabında ek ödemenin dikkate alınmayacağı,
hüküm
altına alınmıştır.
Yapılan
yasal düzenlemeye göre, 2006 yılından itibaren
uygulanmaya başlanan ek ödeme sisteminde Sosyal güvenlik kurumları tarafından ödenen ikramiye, toptan ödeme ve diğer
ödemeler dikkate alınmadığından, 2006 yılı başından itibaren emekli olanlar vergi iadesinin yerine geçmek üzere sadece
emekli maaşına göre belirlenen bir ek ödemeye hak kazanacak, bu kişilere ikramiye, toptan ödeme ve diğer ödemeler
dikkate alınarak ek bir ödeme yapılmayacaktır.
Görüldüğü
üzere, uygulamaya başlanan yeni sistem ile emekli maaşı üzerinden vergi iadesi
alınması uygulamasına son verilerek bunun yerine ek ödeme yapılması esası
getirilmiş ancak emekli ikramiyesi üzerinden alınan vergi iadesi kaldırılarak
yerine telafi edici bir düzenleme yapılmamıştır.
Emekliler
açısından eskiye göre gelir kaybı anlamına gelen bu durumun düzeltilmesi,
emekli
olanlara bir defaya mahsus yapılan ödenen ikramiye, toptan ödeme ve diğer
ödemeler üzerinden de ek bir ödeme yapılması aldıkları maaş ile zar zor geçinen
emekliler için olumlu bir gelişme olacaktır.
| 
