İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE KATMA DEĞER VERGİSİNDE MAHSUP DÖNEMİ BAŞLIYOR!     

11 Mayıs 2006

Şükrü ŞENALP

Yeminli Mali Müşavir

Galatasaray Üniversitesi Öğretim Görevlisi

sukrusenalp@superonline.com

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE KATMA DEĞER VERGİSİNDE MAHSUP DÖNEMİ BAŞLIYOR!

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ TESPİTİNE İLİŞKİN KARAR (Karar Sayısı : 2006/10379)

Resmi Gazetenin 6 Mayıs 2006 CUMARTESİ - Sayı: 26160 nüshasında yukarıdaki başlıkla yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı 01 Ocak 2004 gününden bu güne bekleyen bir sorunsalı çözmüş bulunmaktadır.

Bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamı, mükellefin vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. Şu kadar ki, 28 inci madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen teslim ve hizmetlerle ilgili olup teslim ve hizmetin gerçekleştiği vergilendirme döneminde indirilemeyen ve tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi, bu mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenir. Yılı içinde mahsuben iade edilemeyen vergi nakden iade edilir. Maliye Bakanlığı bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.

Bu karar ile; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre Bakanlar Kurulunca indirimli vergi oranına tabi tutulan teslim ve hizmetler dolayısıyla yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen katma değer vergisinin 10.000.- YTL’ yi aşan kısmı yılı içinde mahsuben iade edilir.

Vurgulamaya çalıştığımız bu sorunsalın çözümünde tekstil, konfeksiyon ve deri ürünlerinde katma değer vergisi oranının %18’den %8’e indirilmesinin doğurduğu olumsuzlukların giderilme kaygısının payı büyük olmuştur. Bu suretle aşağıda ayrıntıları ile açıklayacağımız indirimli orana tabi işlemler nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen katma değer vergisinin iadesi için, bundan böyle bir yıl beklenmesine gerek kalmayacaktır.

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER

Yüklenilen vergilerin indirilememesi halinde aylık bazda mahsuben yıllık bazda da nakden iade edilecek olan indirimli orana tabi işlemler 17.07.2002 tarihli ve 2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki kararda %1 oranına tabi işlemlere ait I Sayılı Liste ile %8 oranına tabi işlemlere ait II Sayılı Listede sayılmıştır. Bu listelerde yer alan mal ve hizmetler ana başlıkları ile aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE KDV İADESİ

Yukarıda %1 ve %8 oranında vergilendirileceği belirtilen mal ve hizmetlerin alımında, imalinde, inşasında veya işletilmesinde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin, genel giderlerin, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satın alınmasında ödenen KDV’nin bir vergilendirme döneminde tahsil edilen vergilerden indirimle giderilemeyen kısmından Bakanlar Kurulunca belirlenen miktarı (2006 yılında 10.000.- YTL), mükellefin vergi veya SSK prim borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlardan, sermayesinin %51’i veya daha fazlası kamuya ait işletmelerden, özelleştirme kapsamındaki kuruluşlardan satın alınan mal ve hizmet bedellerine mahsup ettirilecektir. Bu mahsuplara rağmen bir takvim yılı boyunca indirim konusu yapılamayan tutar, takvim yılının sonunda mükellefe nakden iade edilecektir. Özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerin nakit iadeleri de takvim yılı esasına göre yapılacaktır. (Bkz. 15 numaralı KDV Sirküleri)

Ancak, 5035 sayılı Kanunun 11. maddesiyle KDV Kanununa eklenen geçici 20. maddenin 4. fıkrası hükmüne göre, indirimli orana tabi işlemlerden doğan iadenin bu şekilde aylık mahsuben, yıllık da nakden iadesini öngören hükmün uygulanmasında Bakanlar Kurulu asgari tutar belirleme yetkisini, 2006 ve izleyen yıllarda gerçekleştirilecek indirimli orana tabi işlemler için geçerli olmak üzere, kullanmıştır.

Bu durumda 2005 yılında indirimli oranda vergilenen işlemlerden doğan KDV iadelerinde değişiklikten önceki uygulamanın geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu işlemlerden doğan iadeler iki ayrı bölüm olarak incelenecektir.

2005 YILINDA İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDEN DOĞAN KDV İADESİNİN ESASLARI

KDV Kanununun 29. maddesinin 5035 sayılı Kanunla değişmeden önceki 2. fıkrası uyarınca, Bakanlar Kurulu tarafından indirimli oranda vergilendirilmesi ön görülen işlemlere ilişkin olarak satın alınan mal ve hizmetlerle ilgili olup, bir takvim yılı boyunca indirilmesi mümkün olmayan vergilerin iade edilebilmesi imkanı getirilmiştir. Ancak, iade edilecek tutar için bir alt limit getirilmesi konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir. Bu yetkiler kullanılarak yayımlanan 74, 76, 82 ve son olarak 98 Seri Nolu KDV Genel Tebliğlerinde belirlenen esaslara göre indirimli orana tabi işlemler nedeniyle indirilemeyen KDV’nin iadesi aşağıdaki şekilde yapılmaktadır.

İADE UYGULAMASININ KAPSAMI

1 Ocak ile 31 Aralık tarihleri arasında %1 ve %8 oranına tabi teslim ve hizmette bulunan mükelleflerin, bu işlemlerine ilişkin olarak satın aldıkları mal ve hizmetlere, amortismana tabi iktisadi kıymetlere, genel giderlere ödedikleri ve o yıl boyunca indirme imkanı bulamadıkları KDV, bu türde iade kapsamına girmektedir. İndirimli orana tabi işlemlerle ilgili olsa dahi, yıl içinde satışı yapılmayan veya hizmeti gerçekleşmeyen işlemlere ilişkin satın alınan mal ve hizmetlere ödenen KDV bu kapsama dahil edilmeyecektir.

Öte yandan iade, indirimli orana tabi teslim ve hizmetlerde bulunan mükellefleri ilgilendirmektedir. Genel orana veya yükseltilmiş orana tabi teslim ve hizmetler için indirimli orana tabi alışların oluşu iade hakkı doğurmayacaktır. Örneğin; Fındık, Antep fıstığı, yer fıstığı, ayçiçeği çekirdeği, kabak çekirdeği, ceviz, leblebi gibi malları toptan alırken %1 oranında KDV ödeyen kuruyemişçiler, bunları perakende satarken %18 oranında KDV uygulayacaklarından iade talep edemeyecektir. Bir başka deyişle, sadece alımların indirimli orana tabi olması iade yapılmasını gerektirmemektedir.

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER TAM VEYA KISMİ İSTİSNA KAPSAMINDA OLMASINA KARŞIN İADE İŞLEMLERİ BU KAPSAMDA YAPILMAYACAKTIR

İndirimli orana tabi işlemlerin tam veya kısmi istisna kapsamında oluşu, bu bölümde açıklanan iade mekanizmasının dışına çıkılmasını gerektirmektedir. Örneğin, normalde %8 oranında vergilenen kasaplık hayvan etlerinin, 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Olağanüstü Hal Bölge Valililiğine teslim edilmesi halinde istisna uygulanacağından, bu teslimler iade kapsamı dışında tutulacaktır. Yine, toptan teslimi %1 oranına tabi olan zeytinyağının ihraç edilmesi halinde bu işlemle ilgili indirilemeyen vergiler, ihracatın yapıldığı dönem itibariyle ihracat istisnası kapsamında indirim ve iade konusu yapılabileceğinden, bu bölümdeki iade hesaplamasına dahil edilmeyecektir.

İADE TUTARININ HESAPLANMASI

İade tutarı, 14.09.2000 tarihli 24170 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 74 Seri Nolu KDV Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre hesaplanacaktır.

Sözü edilen tebliğde yapılan açıklamalara göre, iade tutarının hesaplanmasına Ocak dönemi ile başlanacaktır. Bu ve bundan sonraki her dönemde 1 Nolu KDV Beyannamesinin “Sonraki Dönemlere Devreden KDV” ile ilgili 41. satırında bir rakam yoksa bu dönem için iade doğmayacağından hiçbir hesaplama yapılmayacaktır.

Bu satırda sonraki dönemlere devreden KDV beyan edilmiş olması halinde, defter ve belgelerdeki bu döneme ait kayıtlar esas alınmak suretiyle indirimli orana tabi teslim ve hizmetlerden tahsil edilen KDV ile bu işlemlere ilişkin yüklenilen KDV tutarları bulunacaktır. İndirimli orana tabi işlemlere ait yüklenilen KDV tutarı hesaplanan KDV’den daha az ise bu dönem için iade edilecek KDV çıkmayacaktır. Yüklenilen KDV’nin hesaplanan vergiden daha yüksek olması halinde “İndirilemeyen vergi” tutarı bulunacaktır. Bu tutar Ocak dönemi beyannamesinin 41. satırındaki rakamla mukayese edilecek, küçük olan rakam bu döneme ait iade tutarı olacaktır.  Bir başka deyişle “Sonraki dönemlere devreden KDV” rakamı “İndirilemeyen vergi” tutarından küçükse bu rakam, büyükse “İndirilemeyen vergi” tutarı Ocak dönemi iade rakamını verecektir. Bu açıklamalarımızı bir örnek olay ve tablo ile izah etmek gerekirse;

Şirket 2005/07–08–09–10–11 dönemlerinde finansal kiralama şirketlerine indirimli orana tabi işlemlerle ilgili olarak fatura düzenlemiştir. Şirket,

Finansal kiralama satış geliri elde etmiştir. Şirket bu tutarlar üzerinden % 1 oranında KDV hesaplamış ve alıcı firmalardan tahsil emiştir.

Şirketin gerçekleştirmiş olduğu indirimli orana tabi işlemlerinin bünyesine giren ve indirim yoluyla giderilemeyen 72.548,76 YTL KDV tutarı ise aşağıdaki gibi hesaplanmıştır;

ASGARİ TUTAR (NAKİT İADE ALT SINIRI)

Bu kapsamda iade yapılacak asgari tutarlar Bakanlar Kurulunca belirlenmektedir. Bu belirleme yapılmadan iade talep edilmesi mümkün değildir. 2002/3606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2001 yılı için bu rakam 4 milyar lira olarak belirlenmiş ve bundan sonraki yıllar için aksine bir karar alınmadığı sürece bu rakamın Vergi Usul Kanununa göre belirlenen yeniden değerleme oranında artması öngörülmüştür. 2005 yılı için bu rakam 10.000.- YTL olarak belirlenmiş bulunmaktadır.

Yukarıda yapılan hesaplamalar sonucu iade edilecek KDV tutarı, iade talebinin yapıldığı vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesindeki “Sonraki dönemlere devreden KDV” satırında eksilme yönünde düzeltme yapılmak suretiyle iade talebinde bulunulacaktır. Maliye Bakanlığınca iade talebinde bulunulacağı belirtilen dönemlere ait beyanname verme tarihleri hak düşürücü süre olup, bu tarihten sonra düzeltme beyannamesi ile iade talebinde bulunulması kabul edilmemektedir. 85 Seri Nolu KDV Genel Tebliğinin (A/2) bölümünde, ilgili yıl için geçerli alt sınırı aşan iade tutarlarının, izleyen yılın Kasım ayına kadar verilecek 1 Nolu KDV Beyannamesi ile talep edilebilmesi kararlaştırılmıştır.

2006 YILINDA İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDEN DOĞAN KDV İADESİNİN ESASLARI

MAHSUBEN İADE

Yazımızın başlangıcında belirtildiği üzere; Bakanlar Kurulu İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ TESPİTİNE İLİŞKİN KARAR’ nda 10.000.- YTL alt sınırı 2006 yılı için belirlemiştir. 2007 ve izleyen takvim yılları için bu sınır, bir önceki yıldaki tutarın, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamada, 50 YTL ve daha düşük tutarlar dikkate alınmaz, 50 YTL’den fazla olan tutarlar ise 100 YTL’nin en yakın katına yükseltilir.

Aylık bazda belirlenen bu tutar yukarıda verdiğimiz örnekte yapılan yıllık uygulamanın aylık bazda yapılmasından başka bir şey değildir.

Tutarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırı aşan vergi (2006 için 10.000.- YTL), bu mükelleflerin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenir.

Sözü edilen bu mahsubun talep edilmesi halinde teminat, Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporu veya inceleme raporu aranılmaksızın ve miktarına bakılmaksızın bu talebin yerine getirileceği tabiidir. Ancak, miktarına bakılmaksızın bu işlemin yerine getirilmesi için, ilgili dönem için mahsuben iade edilecek KDV’nin hesaplanmasına ait bir çizelgenin vergi dairesine ibraz edilmesi gerekliliği de açıktır. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan bir tanesi, KDV alacağının SSK Müdürlüğü hesabına intikal ettiği tarihte prim borcunun vadesinin geçmiş olması halinde, prim borcu içinde gecikme zammı uygulanabilecektir. Bu kapsamdaki iadelerin vergi ve SSK Prim borcuna mahsubunda, ihracat istisnasındaki mahsuplar için belirlenen usul ve esasların aynısı geçerli olacaktır.

Bu mahsuplara rağmen bir takvim yılı boyunca indirim konusu yapılamayan tutar, takvim yılı sonunda mükellefe nakden iade edilecektir.

TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNDE İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLER VE BİR ÖRNEK ÇALIŞMA

Aşağıdaki tabloda, tekstil ve konfeksiyon sektörüne ait ve uygulama örnekleri ile uyuşan bir çalışma bulunmaktadır. Örnek olayımızda, genel orandaki ve indirimli orandaki vergiler ile vergisiz işlemlerin mamuldeki katkıları aşağıdaki tabloda görüldüğü şekilde,

Belirlenmiştir. Bu tablo firmadan firmaya değişkenlik göstermesine rağmen, yaklaşık birçok işletmede bu oranlarda gerçekleşmektedir. 1.000.000.- YTL maliyet bedeli varsaydığımızda, başa baş noktasında 146.273,38YTL KDV yüklenilmektedir.

Mamulün %10 karlılıkla satıldığı bir durumda hesaplanan vergi ve yüklenilen farkı aşağıdaki tabloda belirtildiği şekilde oluşmaktadır. Mahsuben iadeye konu edilecek tutar, yukarıda yapılan açıklamalar da göz önünde tutularak 58.273.- YTL baz alınarak hesaplanacaktır.

Yapılacak olan hesaplamalarda “Sonraki dönemlere devreden KDV” ile yukarıda belirtildiği şekilde kıyaslama yapılacağı ve 2006 yılı için belirlenen 10.000.- YTL’nin mahsuben iade dışında tutulması gerekliliği açıktır.

SONSÖZ

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE EDİLECEK VERGİNİN ALT SINIRININ TESPİTİNE İLİŞKİN KARAR (Karar Sayısı: 2006/10379) yüklenilen verginin ortalama altı ay boyunca firmalar üzerindeki yükünü ortadan büyük ölçüde kaldırmaktadır. Maliye Bakanlığınca uygulamaya yön verecek olan Genel Tebliğin kısa zamanda yayınlanması mükellefleri rahatlatacaktır.

BİRDEN FAZLA GİRDİ İÇİN KÂRA GEÇİŞ ANALİZİ (TIKLAYINIZ)