|
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN
TASARISI
MADDE 1- 27/2/2003 tarihli ve 4817
sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 2- Bu Kanun;
a) Doğumla birlikte Türk vatandaşı olup da çıkma
izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ile kendileriyle birlikte
işlem gören çocuklarını,
b) 231 sayılı Basın Yayın ve Enformasyon Genel
Müdürlüğünün Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamına
giren ve Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğünce basın kartı verilenleri,
c) Bakanlıklar
ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kanunla verilen yetkiye dayanarak çalışma izni
verilen veya istihdam edilenleri,
d) Savunma Sanayi Müsteşarlığınca yürütülen
projelerde ve Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmeler
gereğince kurulan konsorsiyumlar tarafından yürütülecek ulusal, uluslararası
projelerde veya uluslararası kuruluşlarda meslekî hizmetler kapsamı dışında çalışacak
yabancıların yanı sıra, karşılıklılık ilkesi, uluslararası hukuk ve Avrupa
Birliği hukuku esasları dikkate alınarak çalışma izninden muaf tutulan
yabancılar hariç olmak üzere, Türkiye’de bağımlı ve bağımsız olarak çalışan
yabancıları, bir işveren yanında meslek eğitimi gören yabancıları ve yabancı
çalıştıran gerçek ve tüzel kişileri,
kapsar.”
MADDE
2- 4817 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesinde yer alan “yabancı” tanımı aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye
aşağıdaki tanım eklenmiştir.
“Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devletine
vatandaşlık bağı ile bağlı olmayan kişiyi,”
“Bölge müdürlüğü: Çalışma bölge müdürlüğünü,”
MADDE 3- 4817 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 4- Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı
sözleşmelerde aksi öngörülmedikçe, yabancıların Türkiye’de bağımlı veya
bağımsız çalışmaya başlamadan önce Bakanlıktan veya yetkili bölge
müdürlüklerinden izin almaları zorunludur.
Ülke menfaatlerinin gerekli kıldığı hallerde veya
mücbir nedenlere bağlı olarak, çalışma izni, Bakanlıkça uygun görülmesi
halinde, çalışma süresi üç ayı geçmemek üzere işe başladıktan sonra da
verilebilir.”
MADDE 4 – 4817 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş ve dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
“Bir yıllık kanunî çalışma süresinden sonra, aynı
işyeri veya işletmede ve aynı meslekte çalışmak üzere, çalışma izninin süresi
iki yıl daha uzatılabilir.
Üç yıllık kanunî çalışma süresinin sonunda, aynı
meslekte ve dilediği işverenin yanında çalışmak üzere, çalışma izninin süresi
üç yıl daha uzatılabilir.”
MADDE 5- 4817 sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 7- Bağımsız çalışacak yabancılara,
Türkiye’de en az beş yıl kanunî ve kesintisiz olarak ikamet etmiş olmaları şartıyla
bağımsız çalışma izni verilebilir. Ancak, en az on kişilik yerli işgücü
istihdamı sağlayacak olanlardan bu şart aranmayabilir.”
MADDE 6- 4817 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin başlığı
“İstisnai hallerde çalışma izni verilmesi” şeklinde, birinci fıkrasının (a),
(b) ve (d) bentleri ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki
bent eklenmiştir.
“a) Bir Türk vatandaşı ile evli olan ve evlilik
birliği içinde Türkiye'de ikamet eden veya bir Türk vatandaşı ile en az üç yıl
evli kaldıktan sonra evliliği sona ermekle birlikte Türkiye'de ikamet etmeye
devam eden yabancılara,
b) Seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk
vatandaşlığını kaybedenler ve bunların çocuklarına,”
“d) Yetkili merci tarafından mülteci, sığınmacı
ve muhacir statüsü verilen yabancılara,”
“ı) İstihdam edilecek kilit personel
niteliğindeki yabancılara,”
MADDE 7- 4817 sayılı Kanunun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 12- Türkiye dışında ikamet eden
yabancılar, çalışma izni başvurularını bulundukları ülkelerdeki Türkiye
Cumhuriyeti temsilciliklerine yaparlar. Temsilcilikler bu başvuruları doğrudan
Bakanlığa veya yetkili bölge müdürlüğüne iletirler. Bakanlık ilgili
mercilerin görüşlerini alarak 5 inci maddeye göre başvuruları değerlendirir;
durumu uygun görülen yabancılara çalışma izni verir. Çalışma izni, çalışma
vizesi ve ikamet izninin alınması halinde geçerlilik kazanır. Çalışma izin
belgesini alan yabancıların, bu belgeyi aldıkları tarihten itibaren en geç
doksan gün içinde ülkeye giriş vizesi talebinde bulunmaları, ülkeye giriş
yaptıkları tarihten itibaren en geç otuz gün içinde İçişleri Bakanlığına ikamet
tezkeresi almak için başvurmaları zorunludur.
Türkiye’de geçerli ikamet izni olan yabancılar
veya bunların işverenleri başvurularını Bakanlığa veya yetkili bölge
müdürlüklerine yapabilirler.
Meslekî hizmetler kapsamında görev yapacak yabancılara,
akademik ve meslekî yeterlilik prosedürü ile ilgili işlemleri tamamlanıncaya
kadar, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ve bir yılı geçmemek
üzere ön izin verilebilir.
Usulüne uygun olarak yapılan başvurular,
belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık veya yetkili Bölge
Müdürlükleri tarafından en geç kırkbeş gün içinde sonuçlandırılır.”
MADDE 8- 4817 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Meslekî
eğitim alanı dışında istihdam edilecek yabancı uyruklu yönetici veya kilit
personel için ilgili mercilerden meslekî yeterlilik konusunda görüş alınmaz. Bu
kişiler, akademik ve meslekî yeterlilik ile lisans talep ve yeterlilik
uygulamasına tabi değildir.”
MADDE 9- 4817 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinin (b), (c) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye
aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“b) Başvurulan iş için ülke içinde o işi yapacak
aynı niteliğe sahip kişilerin bulunması,
c) Yurt içinden yapılan başvurularda
yabancının geçerli bir ikamet tezkeresinin bulunmaması,
d) İzin talebi reddedilen yabancının; aynı
işyeri, işletme veya aynı meslek için, izin talebinin reddedildiği tarihten
itibaren bir yıl geçmeden yeniden izin talebinde bulunması,”
“f) Çalışma izin başvurusunun sahte veya
yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığının tespit edilmesi,
g) Sosyal güvenlikle ilgili yükümlülüklerin yerine
getirilmemiş olması,”
MADDE 10- 4817 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (a)
bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki bent
eklenmiştir.
“a) Yabancının ikamet tezkeresinin herhangi bir
nedenle iptal edilmesi, geçersiz hale gelmesi veya geçerlilik süresinin
uzatılmaması,”
“d) Yurt içinden yapılan başvurularda yabancının
çalışma izni almasından, yurt dışından yapılan başvurularda ise yabancının
ülkeye giriş tarihinden itibaren otuz gün içinde çalışma amaçlı ikamet
tezkeresi almak üzere İçişleri Bakanlığına başvuru yapılmaması,”
MADDE 11- 4817 sayılı Kanunun 20 nci
maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin
teftiş ve denetim elemanları ile denetim ve kontrole yetkili diğer kamu
görevlilerinin yapacakları her türlü denetim, inceleme ve teftiş sırasında,
yabancı çalıştıran işverenler ile yabancıların, bu Kanundan doğan
yükümlülüklerini yerine getirmediğinin tespit edilmesi halinde, durum Bakanlığa
veya yetkili bölge müdürlüğüne bildirilir. Bölge müdürlüğü, bildirim üzerine
gerekli idarî para cezasını uygular.”
MADDE 12- 4817 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Bu Kanunda öngörülen idarî para cezaları
gerekçesi belirtilmek suretiyle, bölge müdürlüğü tarafından ilgililere 11/2/1959
tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. İdarî
para cezaları tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde vergi daireleri veya
mal müdürlüklerine ödenir. İlgililer cezaya bu süre içinde yetkili sulh ceza
mahkemesi nezdinde itiraz edebilir. Başvuru, cezanın takip ve tahsilini
durdurur.”
MADDE 13- 4817 sayılı Kanunun 22 nci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 22- 5/6/2003 tarihli ve 4875
sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında kurulan şirket ve
kuruluşlarda çalıştırılmak istenen yabancılar ile bu Kanuna göre her türlü
çalışma izninin verilmesi, sınırlandırılması, iptali, çalışma izninden muaf
tutulacak yabancılar ile bildirim yükümlülüklerinin nasıl yerine getirileceğine
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça altı ay içerisinde çıkartılacak yönetmelikle
düzenlenir.”
MADDE 14- 4817 sayılı Kanunun 23 üncü
maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Yabancı teknik personel
MADDE
23 – Avrupa Birliğine üye ülkelerden veya Bakanlar Kurulunca belirlenecek diğer
ülkelerden gelecek yabancı mimar ve mühendislerin çalışma izinlerinin verilmesinde,
diploma ve ilgili meslek odasına kayıtlı olunduğuna dair belgenin ibrazı halinde,
27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Kanununun 34 üncü ve 35 inci maddeleri ile 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı
Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1 inci ve 7 nci maddeleri uygulanmaz.
Diploma ve meslek
odalarına kayıt konusunda yapılacak tespitte, Avrupa Birliği mevzuatında ve söz
konusu ülkelerin mevzuatında öngörülen ve ilgili kurumlarınca verilmiş
belgelerin asıllarının veya tasdikli suretlerinin Bakanlığa sunulması esastır.
Birinci
fıkraya göre çalışma izni verilen yabancı mimar ve mühendisler, Bakanlık
tarafından verilen çalışma izin belgesini ibraz etmeleri halinde, 6235 sayılı
Kanunun 36 ncı maddesine göre başkaca bir işleme gerek kalmaksızın ilgili meslek
odasına geçici üye olarak kaydedilir.”
MADDE 15- 4817 sayılı Kanuna aşağıdaki
geçici maddeler eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE
4- 22 ve 23 üncü maddelere göre yürürlüğe konulmuş bulunan mevcut yönetmeliklerin
bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin, yeni yönetmelikler çıkarılıncaya kadar
uygulanmasına devam olunur.
GEÇİCİ MADDE 5- Bu
Kanuna göre bölge müdürlükleri tarafından çalışma izni verilmesine ilişkin
uygulamaya İstanbul, İzmir ve Antalya bölge müdürlüklerinde 1/1/2007 tarihine
kadar, diğer bölge müdürlüklerinde ise idarî kapasitesinin güçlendirilmesine
ilişkin olarak gerekli tedbirlerin alınmasından sonra geçilir.”
MADDE 16- 7/3/1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanununun
119 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 119 – Petrol
hakkı sahipleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen izinle
yabancı idarî ve meslekî personel ile uzman personel çalıştırabilir.”
MADDE 17- 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik
Kanununun 18 inci maddesinin (a) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Belgeli işletmelerde
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen izinle yabancı uzman
personel ve sanatkârlar çalıştırılabilir. Ancak bu şekilde çalıştırılan yabancı
personelin miktarı toplam personelin %10’unu geçemez. Bu tespit Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılır. Bu oran Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından Bakanlığın talebi doğrultusunda %20’ye kadar
artırılabilir.”
MADDE 18- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 19- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Yabancıların
Türkiye’deki çalışmalarını izne bağlamak, yabancılara verilecek çalışma
izinleri ile ilgili esasları belirlemek ve uluslararası yükümlülüklerimizi karşılamak
amacıyla 27/2/2003 tarihli ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuştur.
4817
sayılı Kanun ile;
- Ülkemizin
ve işverenlerin gerçek ihtiyaçları çerçevesinde vasıflı yabancı çalıştırılmasına
imkan sağlanmış,
- Uluslararası
taahhütlerimiz karşılanmış,
- Kaçak
yabancılar açısından ülkemizin hedef ülke olması önlenmiş,
- İşverenler
açısından haksız bir rekabet unsuru olan ucuz işgücü engellenmiş,
- Yabancılar
sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış, ayrıca sigorta prim ve vergi
kayıpları önlenmiş,
- Yabancıların
çalışma izinlerinin tek merkezden verilmesi sağlanarak, bu konudaki idarî
prosedür olabildiğince kısaltılmış,
- Türkiye’de
çalışan yabancılar ile ilgili veri bankası oluşturulmuş,
- Türk vatandaşı istihdamında artış sağlanmış,
- Yabancıların kaçak
çalışmalarının önüne geçilmiş, çalışma amaçlı göçün yasal olarak kontrol ve
düzenlenmesi imkanı getirilmiştir.
Ancak,
4817 Kanunun uygulama sürecinde ortaya çıkan ihtiyaçlar üzerine anılan Kanunda değişiklik yapılması zorunluluğu doğmuştur.
Bu
çerçevede Tasarı ile; çalışma izin başvurularının süreci kısaltılmakta ve çalışma
izinlerinin mahallinde verilmesi amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına,
çalışma izni verme yetkisini bölge müdürlüklerine devretme imkanı
tanınmaktadır.
Meslekî
hizmetler kapsamında görev alacak yabancı uyruklulardan akademik ve meslekî
yeterliliklerine ilişkin belgelerin istenmesi, diploma denklik prosedürünün
gereği ve meslekî yeterlilik konusunda ilgili mercilerin görüşlerinin
sorulması, çalışma izninin verilmesi süresini uzatmaktadır. Bu durum, işletmelerin
işleyişlerine olumsuz etki edebilmekte, uluslararası kuruluşlarda görev alacak
yabancılar açısından sorun yaratabilmekte, ayrıca, ülkemizin menfaatlerini
doğrudan ilgilendiren ulusal ya da uluslararası projelerin yürütülmesinde
aksamalara neden olabilmektedir. Yabancı sermayeyi teşvik amacıyla yatırımların
önündeki idarî engellerin kaldırılması ile yatırım ortamının iyileştirilmesine
yönelik çalışmalar çerçevesinde, bu kapsamda çalışacak yabancıların çalışma
izinlerinden muaf tutulması öngörülmektedir.
Ayrıca,
uygulamada yabancı teknik personelin çalışma izinlerinin düzenlenmesinde
uygulanan meslekî yeterlilik ve denklik sürecinin tespiti ile ilgili odaya
kayıtlarda uygulanan süreç, izinlerin zamanında verilmesini imkansız hale getirebilmektedir.
Yapılan yeni düzenlemeyle, Avrupa Birliğine üye ülkelerden ve Bakanlar
Kurulunca belirlenecek ülkelerden gelen mimar ve mühendislerin çalışma
izinlerinin verilmesinde, meslekî ve akademik yeterliğin tespit ve denetimine
ilişkin olarak yabancı mimar ve mühendislerin kendi ülkelerinden aldıkları
diploma ve meslek odasına kayıt belgesinin esas alınması öngörülerek çalışma
izinlerinin verilmesinin sadeleştirilmesi ve kolaylaştırılması sağlanmaktadır.
MADDE GEREKÇELERİ
MADDE 1- 4817 sayılı Kanunun 2 nci
maddesi ile; 5680 sayılı Basın Kanunun 13 üncü maddesi ve 231 sayılı Basın
Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin kapsamına giren yabancılar Kanun kapsamı dışında
tutulmuştur. Ancak, 26/6/2004 tarihli ve
25504 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı
Basın Kanununun 30 uncu maddesi ile 5680 sayılı Kanun yürürlükten
kaldırıldığından, söz konusu hükmün yeniden düzenlenmesi gerekmiştir.
Diğer taraftan madde ile, Savunma Sanayi Müsteşarlığınca
yürütülen projelerde ve Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı
sözleşmeler gereğince veya konsorsiyumlar tarafından yürütülecek ulusal
projelerde görev alacak yabancılar ile ülkemizin de taraf olduğu uluslararası
nitelikteki projelerde ve uluslararası kuruluşlarda meslekî hizmetler kapsamı
dışında çalışacak yabancılar çalışma izin prosedürü dışında bırakılmaktadır.
Böylece ülkemiz açısından önem arz eden büyük projelerin aksamadan ve zamanında
tamamlanması hedeflenmekte, ayrıca uluslararası nitelikteki kuruluşlarda görev
yapacak yabancılar da izin prosedürü dışında bırakılarak diplomatik statüdeki
yabancılar için kolaylık getirilmektedir.
MADDE 2- 4817 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesinde “403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre Türk vatandaşı
sayılmayan kişi” şeklinde yapılan “yabancı” tanımı, “Türkiye Cumhuriyeti
Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olmayan kişi” şeklinde değiştirilmektedir.
Ayrıca, madde
ile çalışma bölge müdürlüğü tanımlanmaktadır.
MADDE 3- Madde ile çalışma izinlerinin Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı veya yetkili çalışma bölge müdürlükleri tarafından
verilmesi öngörülmektedir.
4817 sayılı Kanunda
belirtilen bir aylık süre, işlevsel olmaması sebebiyle uygulamada amacına
hizmet etmekten uzak kalmıştır. Bu nedenle, yeni düzenleme ile önem arz eden
taleplerde ilgili yabancıya gerekli prosedürü tamamlayabilmesini teminen üç aya
kadar ön izin niteliğinde bir süre verilebilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, bu
uygulamanın Bakanlık onayı ile yapılması zorunluluğu kaldırılarak uygulama
basitleştirilmektedir.
MADDE 4- 4817 sayılı Kanunun 5 inci
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan değişiklikle, Bakanlıkça verilebilecek
çalışma izin sürelerinin daha açık bir şekilde ifade edilmesi amaçlanmıştır.
Maddenin
dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılarak, Türkiye’ye çalışmak üzere gelen bir
yabancının beraberinde veya daha sonra getirmiş olduğu eş ve bakmakla yükümlü
olduğu çocuklarının da, yabancı ile birlikte en az beş yıl kanunî ve kesintisiz
ikamet etmiş olmaları koşulu aranmaksızın, Kanunun genel hükümlerine tabi
olarak çalışma izni talebinde bulunabilmeleri amaçlanmıştır.
MADDE 5- 4817 sayılı Kanunun 7 nci
maddesi bağımsız çalışacak yabancılara, Türkiye’de en az beş yıl kanunî ve
kesintisiz olarak ikamet etmeleri koşuluyla bağımsız çalışma izni
verilebileceğini düzenlemektedir. Maddeye yapılan ilave ile, en az on kişilik
yerli işgücü istihdamı sağlayacak olanlar bakımından bu şartın aranmayabileceği
hükme bağlanmıştır. Böylelikle yerel işgücü istihdamının artırılması amaçlanmaktadır.
MADDE 6- 4817 sayılı Kanunun 8 inci
maddesinde bu Kanunda öngörülen sürelere tabi olmaksızın istisnai olarak
çalışma izni verilebilecek yabancılar tanımlanmaktadır. Bu nedenle, “İstisnai haller”
olan madde başlığı hükme uygun olarak “İstisnai çalışma izni” olarak değiştirilmektedir.
Çalışma
izinlerinin istisnai olarak verilebileceği yabancıların tanımlandığı maddenin
(a), (b) ve (d) bentleri aynı kapsamda bulunan yabancıları işaret etmek üzere
yeniden düzenlenmektedir.
Ayrıca
maddeye (ı) bendi eklenerek, istihdam edilecek kilit personel niteliğindeki
yabancılara istisnai olarak çalışma izni verilebilmesi amaçlanmaktadır.
MADDE 7- 4817 sayılı Kanunun 12 nci
maddesi değiştirilerek Türkiye’de ikamet izni olan yabancıların veya bunların işverenlerinin
başvurularını Bakanlığa veya yetkili bölge müdürlüklerine yapmaları imkanı
getirilmektedir.
Ayrıca meslekî
hizmetler kapsamında görev yapacak yabancılara akademik ve meslekî yeterliliğe
ilişkin prosedürün tamamlanması sürecinde, meslekî unvanlar kullanmaksızın
çalışmayı sağlamak amacıyla azami bir yıl süre ile ön izin verilmesi imkânı
getirilmektedir.
Diğer yandan,
usulüne uygun olarak yapılan başvuruların,
belgelerin tam ve eksiksiz verilmesi şartıyla Bakanlık veya yetkili bölge
müdürlükleri tarafından en geç kırkbeş gün içinde sonuçlandırılması öngörülmektedir.
Böylece, yabancıların çalışma izni için yapacakları başvuruların, doksan gün
içinde cevaplandırılması uygulamasından vazgeçilerek kırkbeş gün içinde
sonuçlandırılması uygulamasına geçilerek, süreç kısaltılmaktadır.
MADDE 8- 4817 sayılı Kanunun 13 üncü
maddesine, meslekî eğitim alanı dışında istihdam edilecek yabancı uyruklu
yönetici veya kilit personel için ilgili mercilerden meslekî yeterlilik
konusunda görüş alınmayacağına ilişkin düzenleme getirilmektedir. Böylece
meslekî eğitim alanının dışında yöneticilik görevi yapacak yabancılar ve kilit
personel statüsünde istihdam edilecek yabancılarla ilgili çalışma izin
işlemlerinin gereksiz yere uzaması engellenerek işlemlerin daha çabuk
sonuçlanması ve uygulamada meydana gelen aksaklıkların giderilmesi amaçlanmaktadır.
MADDE 9- 4817 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinde çalışma izni veya çalışma izninin uzatılması isteminin hangi
hallerde reddedileceği sıralanmaktadır. Maddenin (b) bendindeki “dört haftalık
süre içerisinde” ifadesi kaldırılarak, çalışma izinlerinin verilmesinde
uygulanan sürecin kısaltılması ve uygulamaya işlerlik kazandırılması hedeflenmektedir.
Maddenin (c) ve (d) bentlerinde ise ifade değişikliği yapılmaktadır. Maddeye yapılan
ilave ile çalışma izin başvurusunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle
yapıldığının tespit edilmesi ve sosyal güvenlikle ilgili yükümlülüklerin yerine
getirilmemiş olması durumlarında da talebin reddedileceği hüküm altına
alınarak, bu konudaki eksikliğin giderilmesi amaçlanmaktadır.
MADDE 10- 4817 sayılı Kanunun 16 ncı
maddesinde çalışma izinlerinin hangi hallerde geçerliliğini kaybedeceği
sıralanmaktadır. Maddenin (a) bendine yapılan ilave ile yabancının ikamet
tezkeresinin herhangi bir nedenle iptal edilmesi durumu da çalışma izninin
geçerliliğini kaybetmesi hali olarak hüküm altına alınmış ve bu konudaki
eksikliğin giderilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, maddeye yapılan ilave ile
yabancının çalışma izni almasından ve ülkeye giriş tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde çalışma amaçlı ikamet tezkeresi almak üzere başvuru yapmaması
halinde de çalışma izninin geçersiz kalacağı öngörülmektedir. Getirilen bu
ilave ile Kanunun 12 nci maddesine ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye'de
İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine uyum sağlanmaktadır.
MADDE 11- 4817 sayılı Kanunun “Denetleme yetkisi” başlıklı 20 nci maddesinde,
Kanun kapsamına giren yabancıların ve işverenlerin Kanundan doğan
yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerinin Bakanlık iş müfettişleri ve
Sosyal Sigortalar Kurumu sigorta müfettişleri tarafından denetleneceği
öngörülmektedir.
Ülkemizin en önemli sorunlarından birisi de
yabancı kaçak istihdamıdır. Kayıt dışını kayıt altına almak, vergi ve sigorta
kayıplarını önlemek için 4817 Kanunun uygulanmasının yanı sıra denetimin
yaygınlığı ve etkinliği de önem arz etmektedir. Yabancı kaçak istihdamı ile
daha etkin mücadele için, maddeye ilave edilen bir hüküm ile merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin
teftiş ve denetim elemanları ile denetime yetkili diğer kamu görevlilerinin
yapacakları her türlü denetim, inceleme, teftiş ve kontroller sırasında,
yabancı çalıştıran işverenler ile yabancıların, bu Kanundan doğan yükümlülüklerini
yerine getirmediklerinin tespit
edilmesi halinde, durumun Bakanlığa veya yetkili bölge müdürlüğüne bildirilmesi
üzerine bölge müdürlüğünün gerekli cezai işlemi uygulayacağı hüküm altına alınmaktadır.
Böylelikle denetim mekanizmasına etkinlik kazandırılacaktır.
MADDE 12- 4817 sayılı Kanunun “Cezaî hükümler”
başlıklı 21 inci maddesinin altıncı fıkrasında; Kanunda öngörülen ve Bakanlık bölge
müdürlüğünce ilgililere tebliğ edilen idarî para cezalarına yedi gün içinde
yetkili sulh ceza mahkemesi nezdinde itiraz edilebileceği öngörülmektedir.
Ancak, 5326
sayılı Kabahatler Kanununun 27 nci
maddesinde idarî yaptırım kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren en
geç onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği öngörülmektedir.
Bu nedenle, 4817 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yer alan yedi günlük başvuru süresi onbeş güne çıkartılmıştır. Ayrıca, 5326
sayılı Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü
fıkrası gereğince de 4817 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin altıncı
fıkrasının sonunda yer alan “durdurmaz” ifadesi “durdurur” şeklinde düzenlenmekte
ve Kanunda öngörülen idarî para cezalarının o yerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı bölge müdürlüğünce verileceği hükme bağlanarak, idarî para
cezalarının hangi makam tarafından verileceği hususuna açıklık kazandırılması
amaçlanmaktadır.
MADDE 13- 4817 sayılı Kanunun 22 nci
maddesinde, her türlü çalışma izninin verilmesi, sınırlandırılması, iptali,
çalışma izninden muaf tutulacak yabancılar ile bildirim yükümlülüklerinin nasıl
yerine getirileceğine ilişkin usul ve esasların İçişleri, Dışişleri, Maliye, Bayındırlık ve İskân, Sağlık, Kültür ve
Turizm Bakanlıkları, Devlet Planlama Teşkilatı, Hazine, Denizcilik ve Dış
Ticaret Müsteşarlıkları ile müştereken, ilgili görülen diğer
bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının da görüşleri alınmak suretiyle
çıkartılacak yönetmelik ile düzenleneceği öngörülmektedir.
4817 sayılı
Kanunun 23 üncü maddesinde ise, 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
kapsamında kurulan şirket ve kuruluşlarda çalıştırılmak istenen yabancıların,
Hazine Müsteşarlığı ile müştereken çıkartılacak yönetmelikle belirlenecek usul
ve esaslar çerçevesinde Bakanlıkça verilen çalışma izni ile çalıştırılabileceği
hükmü yer almaktadır.
Muhtemel gelişmeler doğrultusunda yapılması
gereken değişiklikler için her defasında maddede belirtilen bakanlıklar, kurum,
kuruluş ve meslek odalarının görüş ve mutabakatının alınması işlemleri
uzatmakta, ivedi olarak yapılması gereken değişikliklerin gerçekleşmesini
geciktirmektedir. Bu nedenle, Kanunun doğrudan uygulayıcısının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olduğu da dikkate
alınarak, kurulan şirket ve kuruluşlarda çalıştırılmak istenen yabancılara
ilişkin düzenlemeleri de kapsamak üzere söz konusu yönetmeliğin altı ay
içerisinde Bakanlıkça çıkarılmasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
MADDE 14- Madde ile Avrupa Birliğine
üye ülkelerden veya Bakanlar Kurulunca belirlenecek diğer ülkelerden gelecek
yabancı mimar ve mühendislerin çalışma izinlerinin verilmesinde akademik ve
meslekî yeterliliğin tespitine ilişkin süreç kolaylaştırılmaktadır. Bu
kişilerin, sahip oldukları diploma ve kendi ülkelerinde ilgili meslek odasına
kayıtlı olduklarını gösteren belgenin asıllarını veya onaylı suretlerini ibraz
etmeleri halinde, çalışma izinlerinin verilmesinde uygulanan akademik ve
meslekî yeterliliğe ilişkin olarak yapılacak denetimde, kendi ülkelerinden
aldıkları diploma ve oda kayıt belgesine göre işlem yapılması öngörülmektedir.
Ayrıca bu
şekilde çalışma izni verilen kişilerin, izin verilmesini müteakip başkaca bir
belge ve bilgiye ihtiyaç olmadan ilgili odaya geçici üyelik kaydının yapılması
imkanı getirilmektedir.
MADDE 15- Madde ile 4817 sayılı Kanuna
geçici 4 üncü ve 5 inci maddeler eklenmektedir. Geçici 4 üncü madde ile; 4817
sayılı Kanunun 22 ve 23 üncü maddeleri gereğince çıkartılmış bulunan uygulamaya
ilişkin yönetmeliklerin, hizmetlerin sunumunda kesintiye yol açılmaması için,
getirilen yeni düzenlemelere aykırı
olmayan hükümlerinin yönetmeliklerin yürürlüğe girmesine kadar uygulanması
öngörülmektedir.
Geçici 5 inci
madde ile; izin başvurularının bölge müdürlükleri düzeyinde verilmesine ilişkin
hükümler doğrultusunda geçiş hükümleri düzenlenmektedir. Yapılan düzenleme ile
İstanbul, İzmir ve Antalya gibi yoğun başvuruların yapıldığı bölge
müdürlüklerinde uygulamaya 1/1/2007 tarihinden itibaren, diğer bölge
müdürlüklerinde ise Bakanlık tarafından gerekli tedbirler alındıktan sonra
geçilmesi öngörülmektedir.
MADDE 16- Madde ile, Petrol Kanunu kapsamındaki çalışma izin işlemlerinin daha
çabuk sürede sonuçlanması ve izin verme sürecinin kısaltılması amaçlanmaktadır.
MADDE 17- Madde ile, Turizmi Teşvik
Kanunu kapsamında belgeli işletmelerde çalışma izin işlemlerinin daha çabuk sürede
sonuçlandırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.
Ayrıca, yabancı
personel için öngörülen %10’luk oranın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığının talebi doğrultusunda %20’ye kadar
artırılabilmesine imkan tanınmaktadır.
MADDE 18- Yürürlük maddesidir.
MADDE 19- Yürütme maddesidir.
| 
YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ HAKKINDA